৩. পঞ্হাপুচ্ছকৱণ্ণনা
১৫০. ইদানি পঞ্হাপুচ্ছকং হোতি. তত্থ পঞ্হাপুচ্ছনে পঞ্চন্নং খন্ধানং ‘‘কতিকুসলা? কতিঅকুসলা? কতিঅব্যাকতা’’তিআদিনা নযেন যং লব্ভতি, যঞ্চ ন লব্ভতি, তং সব্বং পুচ্ছিত্ৱা ৱিস্সজ্জনে ‘‘ৰূপক্খন্ধো অব্যাকতো’’তিআদিনা নযেন যং লব্ভতি তদেৱ উদ্ধটন্তি ৱেদিতব্বং. যত্থ যত্থ চ ‘একো খন্ধো’তি ৱা ‘দ্ৱে খন্ধা’তি ৱা পৰিচ্ছেদং অকত্ৱা ‘‘সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না’’তিআদিনা নযেন তন্তি ঠপিতা, তত্থ তত্থ পঞ্চন্নম্পি খন্ধানং গহণং ৱেদিতব্বং. সেসো তেসং তেসং খন্ধানং কুসলাদিৱিভাগো হেট্ঠা ধম্মসঙ্গহট্ঠকথাযং (ধ. স. অট্ঠ. ৯৮৫) ৱুত্তোযেৱ.
আৰম্মণত্তিকেসু পন চত্তাৰো খন্ধা পঞ্চপণ্ণাস কামাৱচৰধম্মে আৰব্ভ ৰজ্জন্তস্স দুস্সন্তস্স মুয্হন্তস্স সংৱৰন্তস্স সম্মসন্তস্স পচ্চৱেক্খন্তস্স চ পৰিত্তাৰম্মণা হোন্তি, সত্তৱীসতি ৰূপাৰূপাৱচৰধম্মে আৰব্ভ ৰজ্জন্তস্স দুস্সন্তস্স মুয্হন্তস্স সংৱৰন্তস্স পৰিগ্গহং পট্ঠপেন্তস্স মহগ্গতাৰম্মণা, মগ্গফলনিব্বানানি পচ্চৱেক্খন্তস্স অপ্পমাণাৰম্মণা, পঞ্ঞত্তিং পচ্চৱেক্খণকালে নৱত্তব্বাৰম্মণাতি.
তেযেৱ সেক্খাসেক্খানং মগ্গপচ্চৱেক্খণকালে মগ্গাৰম্মণা হোন্তি, মগ্গকালে সহজাতহেতুনা মগ্গহেতুকা, মগ্গং গৰুং কত্ৱা পচ্চৱেক্খণকালে আৰম্মণাধিপতিনা মগ্গাধিপতিনো, ৱীৰিযজেট্ঠকং ৱা ৱীমংসজেট্ঠকং ৱা মগ্গং ভাৱেন্তস্স সহজাতাধিপতিনা মগ্গাধিপতিনো, ছন্দজেট্ঠকং পন চিত্তজেট্ঠকং ৱা ভাৱেন্তস্স নৱত্তব্বাৰম্মণা নাম হোন্তি.
অতীতানি পন খন্ধধাতুআযতনানি আৰব্ভ ৰজ্জন্তস্স দুস্সন্তস্স মুয্হন্তস্স সংৱৰন্তস্স পৰিগ্গহং পট্ঠপেন্তস্স অতীতাৰম্মণা হোন্তি, অনাগতানি আৰব্ভ অনাগতাৰম্মণা হোন্তি, পচ্চুপ্পন্নানি আৰব্ভ পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা হোন্তি, পঞ্ঞত্তিং ৱা নিব্বানং ৱা পচ্চৱেক্খন্তস্স নৱত্তব্বাৰম্মণা হোন্তি.
তথা অত্তনো খন্ধধাতুআযতনানি আৰব্ভ ৰজ্জন্তস্স দুস্সন্তস্স মুয্হন্তস্স সংৱৰন্তস্স পৰিগ্গহং পট্ঠপেন্তস্স অজ্ঝত্তাৰম্মণা হোন্তি, পৰেসং খন্ধধাতুআযতনানি আৰব্ভ এৱং পৱত্তেন্তস্স বহিদ্ধাৰম্মণা, পণ্ণত্তিনিব্বানপচ্চৱেক্খণকালেপি বহিদ্ধাৰম্মণাযেৱ, কালেন অজ্ঝত্তং কালেন বহিদ্ধা ধম্মেসু এৱং পৱত্তেন্তস্স অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনকালে নৱত্তব্বাৰম্মণাতি ৱেদিতব্বা.
ইতি ভগৱা ইমং খন্ধৱিভঙ্গং সুত্তন্তভাজনীযাদিৱসেন তযো পৰিৱট্টে নীহৰিত্ৱা ভাজেন্তো দস্সেসি. তীসুপি হি পৰিৱট্টেসু একোৱ পৰিচ্ছেদো. ৰূপক্খন্ধো হি সব্বত্থ কামাৱচৰোযেৱ. চত্তাৰো খন্ধা চতুভূমকা লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকা কথিতাতি.
সম্মোহৱিনোদনিযা ৱিভঙ্গট্ঠকথায
খন্ধৱিভঙ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.