৬. ছট্ঠনযো সম্পযোগৱিপ্পযোগপদৱণ্ণনা
২২৮. ইদানি সম্পযোগৱিপ্পযোগপদং ভাজেতুং ৰূপক্খন্ধোতিআদি আৰদ্ধং. তত্থ যং লব্ভতি যঞ্চ ন লব্ভতি তং সব্বং পুচ্ছায গহিতং. ৱিস্সজ্জনে পন যং ন লব্ভতি, তং নত্থীতি পটিক্খিত্তং. চতূহি সম্পযোগো, চতূহি ৱিপ্পযোগো; সভাগো ৱিসভাগোতি হি ৱচনতো চতূহি অৰূপক্খন্ধেহেৱ সভাগানং একসন্তানস্মিং একক্খণে উপ্পন্নানং অৰূপক্খন্ধানংযেৱ অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্পযোগো লব্ভতি. ৰূপধম্মানং পন ৰূপেন নিব্বানেন ৱা, নিব্বানস্স চ ৰূপেন সদ্ধিং সম্পযোগো নাম নত্থি. তথা ৰূপনিব্বানানং অৰূপক্খন্ধেহি, ৱিসভাগা হি তে তেসং. যথা চ অৰূপক্খন্ধানং ৰূপনিব্বানেহি, এৱং ভিন্নসন্তানেহি নানাক্খণিকেহি অৰূপধম্মেহিপি সদ্ধিং নত্থিযেৱ. তেপি হি তেসং সন্তানক্খণৱিসভাগতায ৱিসভাগাযেৱ. অযং পন ৱিসভাগতা সঙ্গহট্ঠেন ৱিৰুজ্ঝনতো সঙ্গহনযে নত্থি. গণনূপগমত্তঞ্হি সঙ্গহট্ঠো. সম্পযোগনযে পন অত্থি, একুপ্পাদতাদিলক্খণঞ্হি সম্পযোগট্ঠোতি. এৱমেত্থ যস্স একধম্মেনপি সম্পযোগলক্খণং ন যুজ্ঝতি, তস্স পুচ্ছায সঙ্গহং কত্ৱাপি নত্থীতি পটিক্খেপো কতো. যস্স ৱিপ্পযোগলক্খণং যুজ্জতি, তস্স ৱিপ্পযোগো দস্সিতো. যানি পন পদানি সত্তসু ৱিঞ্ঞাণধাতূসু একাযপি অৱিপ্পযুত্তে ৰূপেন নিব্বানেন ৱা মিস্সকধম্মে দীপেন্তি, তানি সব্বথাপি ইধ ন যুজ্জন্তীতি ন গহিতানি. তেসং ইদমুদ্দানং –
‘‘ধম্মাযতনং ধম্মধাতু, দুক্খসচ্চঞ্চ জীৱিতং;
সড়াযতনং নামৰূপং, চত্তাৰো চ মহাভৱা.
‘‘জাতিজৰা চ মৰণং, তিকেস্ৱেকূনৱীসতি;
গোচ্ছকেসু চ পঞ্ঞাস, অট্ঠ চূড়ন্তৰে পদা.
‘‘মহন্তৰে পন্নৰস, অট্ঠাৰস ততো পৰে;
তেৱীস পদসতং এতং, সম্পযোগে ন লব্ভতী’’তি.
ধম্মাযতনঞ্হি ৰূপনিব্বানমিস্সকত্তা তস্মিং অপৰিযাপন্নেন ৱিঞ্ঞাণেনপি ন সক্কা সম্পযুত্তন্তি ৱত্তুং. যস্মা পনেত্থ ৱেদনাদযো ৱিঞ্ঞাণেন সম্পযুত্তা, তস্মা ৱিপ্পযুত্তন্তিপি ন সক্কা ৱত্তুং. সেসেসুপি এসেৱ নযো. এৱং সব্বত্থাপি এতানি ন যুজ্জন্তীতি ইধ ন গহিতানি. সেসানি খন্ধাদীনি যুজ্জন্তীতি তানি গহেত্ৱা একেকৱসেন চ সমোধানেন চ পঞ্হৱিস্সজ্জনং কতং. তেসু পঞ্হেসু, পঠমে – একেনাযতনেনাতি মনাযতনেন. কেহিচীতি ধম্মাযতনধম্মধাতুপৰিযাপন্নেহি ৱেদনাসঞ্ঞাসঙ্খাৰেহি.
২২৯. দুতিযে – তীহীতি পুচ্ছিতং পুচ্ছিতং ঠপেত্ৱা সেসেহি. কেহিচি সম্পযুত্তোতি ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাসঙ্খাৰেহি. ইতৰেপি অত্তানং ঠপেত্ৱা ইতৰেহি. কেহিচি ৱিপ্পযুত্তোতি ৰূপনিব্বানেহি. এৱং সব্বত্থ ৰূপস্স ৱিপ্পযোগে ধম্মাযতনধম্মধাতূসু অৰূপং, অৰূপস্স ৱিপ্পযোগে ৰূপং দট্ঠব্বং. ততিযপঞ্হো উত্তানত্থোৱ.
২৩১. চতুত্থে – ‘কতিহি খন্ধেহী’তিআদিং অৱত্ৱা সম্পযুত্তন্তি নত্থীতি ৱুত্তং. তং পন খন্ধাদীনংযেৱ ৱসেন ৱেদিতব্বং. পৰতোপি এৱৰূপেসু পঞ্হেসু এসেৱ নযো. আদিপঞ্হস্মিঞ্হি সৰূপতো দস্সেত্ৱা পৰতো পাড়ি সংখিত্তা. ইমিনা নযেন সব্বত্থ অত্থযোজনা ৱেদিতব্বা. যত্থ পন নাতিপাকটা ভৱিস্সতি, তত্থ নং পাকটং কত্ৱাৱ গমিস্সাম.
২৩৪. সোড়সহি ধাতূহীতি চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু তাৱ অত্তানং ঠপেত্ৱা ছহি ৱিঞ্ঞাণধাতূহি, দসহি চ ৰূপধাতূহি. সেসাসুপি এসেৱ নযো.
২৩৫. তীহি খন্ধেহীতি সঙ্খাৰক্খন্ধং ঠপেত্ৱা সেসেহি. একায ধাতুযাতি মনোৱিঞ্ঞাণধাতুযা. সমুদযমগ্গানঞ্হি অঞ্ঞায ধাতুযা সম্পযোগো নত্থি. একেন খন্ধেনাতি সঙ্খাৰক্খন্ধেন. একেনাযতনেনাতি ধম্মাযতনেন. একায ধাতুযাতি ধম্মধাতুযা. এতেসু হি তং সচ্চদ্ৱযং কেহিচি সম্পযুত্তং.
২৩৮. সুখিন্দ্ৰিযাদিপঞ্হে – তীহীতি সঞ্ঞাসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণেহি. একায ধাতুযাতি কাযৱিঞ্ঞাণধাতুযা, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুযা চ. ছহি ধাতূহীতি কাযৱিঞ্ঞাণধাতুৱজ্জাহি.
২৪৫. ৰূপভৱপঞ্হে – সব্বেসম্পি অৰূপক্খন্ধানং অৰূপাযতনানঞ্চ অত্থিতায ন কেহিচীতি ৱুত্তং. ঘানজিৱ্হাকাযৱিঞ্ঞাণধাতূনং পন নত্থিতায তীহি ধাতূহি ৱিপ্পযুত্তোতি ৱুত্তং.
২৫৬. অধিমোক্খপঞ্হে – দ্ৱীহি ধাতূহীতি মনোধাতুমনোৱিঞ্ঞাণধাতূহি. পন্নৰসহীতি সেসাহি দসহি ৰূপধাতূহি, পঞ্চহি চ চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীহি.
২৫৭. কুসলপঞ্হে – কুসলেহি চতুন্নম্পি খন্ধানং গহিতত্তা সম্পযোগো পটিক্খিত্তো.
২৫৮. ৱেদনাত্তিকপঞ্হে – একেন খন্ধেনাতি ৱেদনাক্খন্ধেনেৱ. পন্নৰসহীতি চক্খুসোতঘানজিৱ্হাৱিঞ্ঞাণধাতুমনোধাতূহি চেৱ ৰূপধাতূহি চ. একাদসহীতি কাযৱিঞ্ঞাণধাতুযা সদ্ধিং ৰূপধাতূহি.
২৬২. নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মপঞ্হে – পঞ্চহীতি চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীহি. অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযপঞ্হে – ছহীতি মনোৱিঞ্ঞাণধাতুৱজ্জাহি. সৱিতক্কসৱিচাৰপঞ্হে – পন্নৰসহীতি পঞ্চহি ৱিঞ্ঞাণেহি সদ্ধিং ৰূপধাতূহি. অৱিতক্কৱিচাৰমত্তপঞ্হে – একেন খন্ধেনাতিআদি সঙ্খাৰক্খন্ধৱসেনেৱ ৱেদিতব্বং. দুতিযজ্ঝানৱিচাৰঞ্হি ঠপেত্ৱা সেসা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা নাম. পীতিং ঠপেত্ৱা সেসা পীতিসহগতা. তত্থ ৱিচাৰো ৱিচাৰেন, পীতি চ পীতিযা ন সম্পযুত্তাতি সঙ্খাৰক্খন্ধধম্মাযতনধম্মধাতূসু কেহিচি সম্পযুত্তা নাম. সোড়সহীতি ধম্মধাতুমনোৱিঞ্ঞাণধাতুৱজ্জাহেৱ. অৱিতক্কঅৱিচাৰপঞ্হে – একায ধাতুযাতি মনোধাতুযা. সুখসহগতা উপেক্খাসহগতা চ ৱেদনাত্তিকে ৱুত্তাৱ. দস্সনেনপহাতব্বাদযো কুসলসদিসাৱ.
২৭১. পৰিত্তাৰম্মণং ৱিপাকধম্মসদিসং. একায ধাতুযাতি ধম্মধাতুযা. কেহিচীতি যে তত্থ পৰিত্তাৰম্মণা ন হোন্তি, তেহি. ধম্মধাতু পন পৰিত্তাৰম্মণানং ছন্নং চিত্তুপ্পাদানং ৱসেন চতূহি খন্ধেহি সঙ্গহিতত্তা পঠমপটিক্খেপমেৱ ভজতি. মহগ্গতাৰম্মণাদযো কুসলসদিসাৱ.
২৭৩. অনুপ্পন্নেসু – পঞ্চহি ধাতূহীতি চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীহি. তানি হি একন্তেন উপ্পাদিধম্মভূতানেৱ, উপ্পন্নকোট্ঠাসম্পি পন ভজন্তি. পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণাদযো পৰিত্তাৰম্মণসদিসাৱ. হেতুআদযো সমুদযসদিসাৱ. সহেতুকা চেৱ ন চ হেতূপি পীতিসহগতসদিসাৱ. তথা পৰামাসসম্পযুত্তা. অনুপাদিন্না অনুপ্পন্নসদিসাৱ. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
সম্পযোগৱিপ্পযোগপদৱণ্ণনা.