৩. তণ্হামূলকসুত্তৱণ্ণনা

২৩. ততিযে তণ্হং পটিচ্চাতি দ্ৱে তণ্হা এসনতণ্হা এসিততণ্হা চ. যায তণ্হায অজপথসঙ্কুপথাদীনি পটিপজ্জিত্ৱা ভোগে এসতি গৱেসতি, অযং এসনতণ্হা নাম. যা তেসু এসিতেসু গৱেসিতেসু পটিলদ্ধেসু তণ্হা, অযং এসিততণ্হা নাম. ইধ পন এসনতণ্হা দট্ঠব্বা. পৰিযেসনাতি ৰূপাদিআৰম্মণপৰিযেসনা. সা হি এসনতণ্হায সতি হোতি. লাভোতি ৰূপাদিআৰম্মণপটিলাভো. সো হি পৰিযেসনায সতি হোতি.

ৱিনিচ্ছযো পন ঞাণতণ্হাদিট্ঠিৱিতক্কৱসেন চতুব্বিধো. তত্থ ‘‘সুখৱিনিচ্ছযং জঞ্ঞা, সুখৱিনিচ্ছযং ঞত্ৱা অজ্ঝত্তং সুখমনুযুঞ্জেয্যা’’তি (ম. নি. ৩.৩২৩) অযং ঞাণৱিনিচ্ছযো. ‘‘ৱিনিচ্ছযাতি দ্ৱে ৱিনিচ্ছযা তণ্হাৱিনিচ্ছযো চ দিট্ঠিৱিনিচ্ছযো চা’’তি (মহানি. ১০২) এৱং আগতানি অট্ঠসততণ্হাৱিচৰিতানি তণ্হাৱিনিচ্ছযো. দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিযো দিট্ঠিৱিনিচ্ছযো. ‘‘ছন্দো খো, দেৱানমিন্দ, ৱিতক্কনিদানো’’তি (দী. নি. ২.৩৫৮) ইমস্মিং পন সুত্তে ইধ ৱিনিচ্ছযোতি ৱুত্তো ৱিতক্কোযেৱ আগতো. লাভং লভিত্ৱা হি ইট্ঠানিট্ঠং সুন্দৰাসুন্দৰং ৱিতক্কেনেৱ ৱিনিচ্ছিনন্তি ‘‘এত্তকং মে ৰূপাৰম্মণত্থায ভৱিস্সতি, এত্তকং সদ্ধাৰম্মণত্থায, এত্তকং ময্হং ভৱিস্সতি, এত্তকং পৰস্স, এত্তকং পৰিভুঞ্জিস্সামি, এত্তকং নিদহিস্সামী’’তি. তেন ৱুত্তং – লাভং পটিচ্চ ৱিনিচ্ছযোতি.

ছন্দৰাগোতি এৱং অকুসলৱিতক্কেন ৱিতক্কিতে ৱত্থুস্মিং দুব্বলৰাগো চ বলৱৰাগো চ উপ্পজ্জতি. ইদঞ্হি ইধ ছন্দোতি দুব্বলৰাগস্সাধিৱচনং. অজ্ঝোসানন্তি অহং মমন্তি বলৱসন্নিট্ঠানং. পৰিগ্গহোতি তণ্হাদিট্ঠিৱসেন পৰিগ্গহকৰণং. মচ্ছৰিযন্তি পৰেহি সাধাৰণভাৱস্স অসহনতা. তেনেৱস্স পোৰাণা এৱং ৱচনত্থং ৱদন্তি – ‘‘ইদং অচ্ছৰিযং ময্হমেৱ হোতু, মা অঞ্ঞস্স অচ্ছৰিযং হোতূতি পৱত্তত্তা মচ্ছৰিযন্তি ৱুচ্চতী’’তি. আৰক্খোতি দ্ৱাৰপিদহনমঞ্জূসাগোপনাদিৱসেন সুট্ঠু ৰক্খনং. অধিকৰোতীতি অধিকৰণং, কাৰণস্সেতং নামং. আৰক্খাধিকৰণন্তি ভাৱনপুংসকং, আৰক্খাহেতূতি অত্থো. দণ্ডাদানাদীসু পৰনিসেধনত্থং দণ্ডস্স আদানং দণ্ডাদানং. একতো ধাৰাদিনো সত্থস্স আদানং সত্থাদানং. কলহোতি কাযকলহোপি ৱাচাকলহোপি. পুৰিমো ৱিগ্গহো, পচ্ছিমো ৱিৱাদো (দী. নি. অট্ঠ. ২.১০৩). তুৱংতুৱন্তি অগাৰৱৱসেন তুৱংতুৱংৱচনং.