১০. ৱেলামসুত্তৱণ্ণনা

২০. দসমে অপি নু তে, গহপতি, কুলে দানং দীযতীতি নযিদং ভগৱা ভিক্খুসঙ্ঘস্স দানং সন্ধায পুচ্ছতি. সেট্ঠিস্স হি ঘৰে ভিক্খুসঙ্ঘস্স নিচ্চং পণীতদানং দীযতি, ন তং সত্থা ন জানাতি. লোকিযমহাজনস্স পন দিয্যমানদানং অত্থি, তং লূখং হোতি, সেট্ঠিস্স চিত্তং ন পীণেতি. তং পুচ্ছামীতি পুচ্ছতি. কণাজকন্তি সকুণ্ডকভত্তং, সকুণ্ডকেহিপি কণিকতণ্ডুলেহেৱ পক্কং. বিড়ঙ্গদুতিযন্তি কঞ্জিযদুতিযং. অসক্কচ্চং দেতীতি অসক্কৰিত্ৱা দেতি. অচিত্তীকত্ৱাতি অচিত্তীকাৰেন দক্খিণেয্য অগাৰৱেন দেতি. অসহত্থা দেতীতি সহত্থেন অদত্ৱা পৰহত্থেন দেতি, আণত্তিমত্তমেৱ কৰোতীতি অত্থো. অপৱিদ্ধং দেতীতি ন নিৰন্তৰং দেতি, সংৱচ্ছৰিকং সোণ্ডবলি ৱিয হোতি. অনাগমনদিট্ঠিকো দেতীতি ন কম্মঞ্চ ফলঞ্চ সদ্দহিত্ৱা দেতি.

যত্থ যত্থাতি তীসু কুলসম্পদাসু যস্মিং যস্মিং কুলে. ন উড়াৰায ভত্তভোগাযাতিআদীসু নানগ্গৰসসুগন্ধসালিভোজনে উপনীতে চিত্তং ন নমতি, ‘‘হৰথেতং ৰোগৱড্ঢন’’ন্তি ৱত্ৱা যেন ৱা তেন ৱা ডাকেন সদ্ধিং সকুণ্ডকভত্তং অমতং ৱিয সম্পিযাযমানো ভুঞ্জতি. কাসিকাদীসু ৱৰৱত্থেসু উপনীতেসু ‘‘হৰথেতানি নিৱাসেন্তস্স পটিচ্ছাদেতুম্পি ন সক্কোন্তি, গত্তেসুপি ন সণ্ঠহন্তী’’তি ৱত্ৱা নাড়িকেৰসাটকমূলতচসদিসানি পন থূলৱত্থানি ‘‘ইমানি নিৱাসেন্তো নিৱত্থভাৱম্পি জানাতি, পটিচ্ছাদেতব্বম্পি পটিচ্ছাদেন্তী’’তি সম্পিযাযমানো নিৱাসেতি. হত্থিযানঅস্সযানৰথযানসুৱণ্ণসিৱিকাদীসু উপনীতেসু ‘‘হৰথেতানি চলাচলানি, ন সক্কা এত্থ নিসীদিতু’’ন্তি ৱত্ৱা জজ্জৰৰথকে উপনীতে ‘‘অযং নিচ্চলো, এত্থ সুখং নিসীদিতু’’ন্তি তং সাদিযতি. ন উড়াৰেসু পঞ্চসু কামগুণেসূতি অলঙ্কতপটিযত্তা ৰূপৱতিযো ইত্থিযো দিস্ৱা ‘‘যক্খিনিযো মঞ্ঞে, এতা খাদিতুকামা, কিং এতাহী’’তি যথাফাসুকেনেৱ ৱীতিনামেতি. ন সুস্সূসন্তীতি সোতুং ন ইচ্ছন্তি, ন সদ্দহন্তীতি অত্থো. ন সোতং ওদহন্তীতি কথিতস্স সৱনত্থং ন সোতপসাদং ওদহন্তি. সক্কচ্চন্তিআদীনি ৱুত্তৱিপৰিযাযেন ৱেদিতব্বানি.

ৱেলামোতি জাতিগোত্তৰূপভোগসদ্ধাপঞ্ঞাদীহি মৰিযাদৱেলং অতিক্কন্তেহি উড়াৰেহি গুণেহি সমন্নাগতত্তা এৱংলদ্ধনামো. সো এৱৰূপং দানং অদাসি মহাদানন্তি এত্থ অযং অনুপুব্বীকথা – সো কিৰ অতীতে বাৰাণসিযং পুৰোহিতগেহে পটিসন্ধিং গণ্হি, ৱেলামকুমাৰোতিস্স নামং অকংসু. সো সোড়সৱস্সকালে বাৰাণসিৰাজকুমাৰেন সদ্ধিং সিপ্পুগ্গহণত্থং তক্কসিলং অগমাসি. তে উভোপি দিসাপামোক্খস্স আচৰিযস্স সন্তিকে সিপ্পং পট্ঠপযিংসু. যথা চ তে, এৱং অঞ্ঞেপি জম্বুদীপে চতুৰাসীতিসহস্সৰাজকুমাৰা. বোধিসত্তো অত্তনা গহিতট্ঠানে পিট্ঠিআচৰিযো হুত্ৱা চতুৰাসীতি ৰাজকুমাৰসহস্সানি সিক্খাপেতি, সযম্পি সোড়সৱস্সেহি গহেতব্বসিপ্পং তীহি ৱস্সেহি উগ্গণ্হি. আচৰিযো ‘‘ৱেলামকুমাৰস্স সিপ্পং পগুণ’’ন্তি ঞত্ৱা, ‘‘তাতা, ৱেলামো মযা ঞাতং সব্বং জানাতি, তুম্হে সব্বেপি সমগ্গা গন্ত্ৱা এতস্স সন্তিকে সিপ্পং উগ্গণ্হথা’’তি চতুৰাসীতি কুমাৰসহস্সানি বোধিসত্তস্স নিয্যাদেসি.

বোধিসত্তো আচৰিযং ৱন্দিত্ৱা চতুৰাসীতি কুমাৰসহস্সপৰিৱাৰো নিক্খমিত্ৱা একং আসন্ননগৰং পত্ৱা নগৰসামিকং ৰাজকুমাৰং উগ্গণ্হাপেত্ৱা তস্স সিপ্পে পগুণে জাতে তং তত্থেৱ নিৱত্তেসি. এতেনুপাযেন চতুৰাসীতি নগৰসহস্সানি গন্ত্ৱা চতুৰাসীতিযা ৰাজকুমাৰানং সিপ্পং পগুণং কাৰেত্ৱা তস্মিং তস্মিং নগৰে তং তং নিৱত্তেত্ৱা বাৰাণসিৰাজকুমাৰং আদায বাৰাণসিং পচ্চাগঞ্ছি. মনুস্সা কুমাৰং পৰিযোসিতসিপ্পং ৰজ্জে অভিসিঞ্চিংসু, ৱেলামস্স পুৰোহিতট্ঠানং অদংসু. তেপি চতুৰাসীতিসহস্সৰাজকুমাৰা সকেসু সকেসু ৰজ্জেসু অভিসেকং পত্ৱা অনুসংৱচ্ছৰং বাৰাণসিৰঞ্ঞো উপট্ঠানং আগচ্ছন্তি. তে ৰাজানং দিস্ৱা ৱেলামস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা, ‘‘আচৰিয, অম্হে ৰজ্জেসু পতিট্ঠিতা, ৱদেয্যাথ যেনত্থো’’তি ৱত্ৱা গচ্ছন্তি. তেসং গমনাগমনকালে সকটসন্দমানিকগাৱিগোণকুক্কুটসূকৰাদযো গণ্হন্তানং জনপদো অতিৱিয উপদ্দুতো হোতি, মহাজনো সন্নিপতিত্ৱা ৰাজঙ্গণে কন্দতি.

ৰাজা ৱেলামং পক্কোসিত্ৱা, ‘‘আচৰিয, উপদ্দুতো জনপদো, ৰাজানো গমনাগমনকালে মহাৱিলোপং কৰোন্তি, মনুস্সা সন্ধাৰেতুং ন সক্কোন্তি, জনপদপীড়ায উপসমং একং উপাযং কৰোথা’’তি. সাধু মহাৰাজ, উপাযং কৰিস্সামি, তুম্হাকং যত্তকেন জনপদেন অত্থো, তং পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা গণ্হথাতি. ৰাজা তথা অকাসি. ৱেলামো চতুৰাসীতিযা ৰাজসহস্সানং জনপদে ৱিচাৰেত্ৱা চক্কনাভিযং অৰে ৱিয ৰঞ্ঞো জনপদস্মিং ওৰোপেসি. ততো পট্ঠায তে ৰাজানো আগচ্ছন্তাপি গচ্ছন্তাপি অত্তনো অত্তনো জনপদেনেৱ সঞ্চৰন্তি, অম্হাকং জনপদোতি ৱিলোপং ন কৰোন্তি. ৰাজগাৰৱেন ৰঞ্ঞো জনপদম্পি ন পীড়েন্তি. জনপদা সন্নিসিন্না নিস্সদ্দা নিৰৱা অহেসুং. সব্বে ৰাজানো হট্ঠতুট্ঠা ‘‘যেন ৱো, আচৰিয, অত্থো, তং অম্হাকং ৱদেথা’’তি পৱাৰযিংসু.

ৱেলামো সীসংন্হাতো অত্তনো অন্তোনিৱেসনে সত্তৰতনপৰিপূৰানং গব্ভানং দ্ৱাৰানি ৱিৱৰাপেত্ৱা যাৱ সত্তমা কুলপৰিৱট্টা ঠপিতং ধনং ওলোকেত্ৱা আযৱযং উপধাৰেত্ৱা ‘‘মযা সকলজম্বুদীপং খোভেন্তেন দানং দাতুং ৱট্টতী’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচেত্ৱা গঙ্গাতীৰে দ্ৱাদসযোজনিকা উদ্ধনপন্তিযো কাৰেত্ৱা তস্মিং তস্মিং ঠানে সপ্পিমধুফাণিততেলতিলতণ্ডুলাদীনং ঠপনত্থায মহাকোট্ঠাগাৰানি পতিট্ঠাপেত্ৱা ‘‘একেকস্মিং ঠানে এত্তকা এত্তকা জনা সংৱিদহথ, যংকিঞ্চি মনুস্সানং লদ্ধব্বং নাম অত্থি, ততো একস্মিম্পি অসতি ময্হং আৰোচেয্যাথা’’তি মনুস্সে সংৱিধায ‘‘অসুকদিৱসতো পট্ঠায ৱেলামব্ৰাহ্মণস্স দানং ভুঞ্জন্তূ’’তি নগৰে ভেৰিং চৰাপেত্ৱা ‘‘দানগ্গং পৰিনিট্ঠিত’’ন্তি দানযুত্তেহি আৰোচিতে সহস্সগ্ঘনকং ৱত্থং নিৱাসেত্ৱা পঞ্চসতগ্ঘনকং একংসং কত্ৱা সব্বালঙ্কাৰভূসিতো দানৱীমংসনত্থায ফলিকৱণ্ণস্স উদকস্স সুৱণ্ণভিঙ্গাৰং পূৰেত্ৱা ‘‘ইমস্মিং লোকে সচে ইমং দানং পটিগ্গহেতুং যুত্তৰূপা দক্খিণেয্যপুগ্গলা অত্থি, ইদং উদকং নিক্খমিত্ৱা পথৱিং গণ্হাতু. সচে নত্থি, এৱমেৱ তিট্ঠতূ’’তি সচ্চকিৰিযং কত্ৱা ভিঙ্গাৰং অধোমুখং অকাসি. উদকং ধমকৰণেন গহিতং ৱিয অহোসি. বোধিসত্তো ‘‘সুঞ্ঞো ৱত, ভো, জম্বুদীপো, একপুগ্গলোপি দক্খিণং পটিগ্গহেতুং যুত্তৰূপো নত্থী’’তি ৱিপ্পটিসাৰং অকত্ৱা ‘‘সচে দাযকস্স ৱসেনাযং দক্খিণা ৱিসুজ্ঝিস্সতি, উদকং নিক্খমিত্ৱা পথৱিং গণ্হাতূ’’তি চিন্তেসি. ফলিকৱণ্ণসদিসং উদকং নিক্খমিত্ৱা পথৱিং গণ্হি. ‘‘ইদানি দানং দস্সামী’’তি দানগ্গং পত্ৱা দানং ওলোকেত্ৱা যাগুৱেলায যাগুং, খজ্জকৱেলায খজ্জকং, ভোজনৱেলায ভোজনং দাপেসি. এতেনেৱ নীহাৰেন দিৱসে দিৱসে দানং দীযতি.

তস্মিং খো পন দানগ্গে ‘‘ইদং নাম অত্থি, ইদং নাম নত্থী’’তি ৱত্তব্বং নত্থি. ইদানি তং দানং এত্তকমত্তেনেৱ ন নিট্ঠং গমিস্সতীতি ৰত্তসুৱণ্ণং নীহৰাপেত্ৱা সুৱণ্ণপাতিযো কাৰেত্ৱা চতুৰাসীতিসুৱণ্ণপাতিসহস্সাদীনং অত্থায চতুৰাসীতিৰাজসহস্সানং সাসনং পহিণি. ৰাজানো ‘‘চিৰস্সং ৱত মযং আচৰিযেন অনুগ্গহিতা’’তি সব্বং সম্পাদেত্ৱা পেসেসুং. দানে দিয্যমানেযেৱ সত্ত ৱস্সানি সত্ত মাসা অতিক্কন্তা. অথ ব্ৰাহ্মণো ‘‘হিৰঞ্ঞং ভাজেত্ৱা দানং দস্সামী’’তি মহন্তে ওকাসে দানং সজ্জাপেসি. সজ্জাপেত্ৱা চতুৰাসীতি সুৱণ্ণপাতিসহস্সানি আদিং কত্ৱা কোটিতো পট্ঠায অদাসি.

তত্থ ৰূপিযপূৰানীতি ৰজততট্টিৰজতফালৰজতমাসকেহি পূৰানি. পাতিযো পন খুদ্দিকাতি ন সল্লক্খেতব্বা, এককৰীসপ্পমাণে ভূমিভাগে চতস্সোৱ পাতিযো ঠপযিংসু. পাতিমকুড়ং নৱৰতনং হোতি, মুখৱট্টিতো পট্ঠায অট্ঠৰতনং, পাতিমুখৱট্টিযা ছযুত্তো আজঞ্ঞৰথো অনুপৰিযাযতি, দদমানো পাতিযা বাহিৰন্তেন ৱগ্গৱগ্গে পটিগ্গাহকে ঠপেত্ৱা পঠমং পাতিযা পক্খিত্তং দত্ৱা পচ্ছা সন্ধিসন্ধিতো ৱিযোজেত্ৱা পাতিন্তি এৱং চতুৰাসীতি পাতিসহস্সানি অদাসি. ৰূপিযপাতিআদীসুপি এসেৱ নযো. এত্থপি চ সুৱণ্ণপূৰানীতি সুৱণ্ণতট্টিসুৱণ্ণফালসুৱণ্ণমাসকেহি পূৰানি. হিৰঞ্ঞপূৰানীতি সত্তৱিধৰতনপূৰানি. সোৱণ্ণালঙ্কাৰানীতি সুৱণ্ণালঙ্কাৰানি. কংসূপধাৰণানীতি ৰজতমযখীৰপটিচ্ছকানি. তাসং পন ধেনূনং সিঙ্গানি সুৱণ্ণকোসকপৰিযোনদ্ধানি অহেসুং, গীৱায সুমনদামং পিড়ন্ধিংসু, চতূসু পাদেসু নুপূৰানি, পিট্ঠিযং ৱৰদুকূলং পাৰুতং, কণ্ঠে সুৱণ্ণঘণ্টং বন্ধিংসু. ৱত্থকোটিসহস্সানীতি লোকৱোহাৰতো ৱীসতিৱত্থযুগানি একা কোটি, ইধ পন দস সাটকাতি ৱুত্তং. খোমসুখুমানন্তিআদিম্হি খোমাদীসু যং যং সুখুমং, তং তদেৱ অদাসি. যানি পনেতানি ইত্থিদানং উসভদানং মজ্জদানং সমজ্জাদানন্তি অদানসম্মতানি, তানিপি এস ‘‘ৱেলামস্স দানমুখে ইদং নাম নত্থী’’তি ৱচনপথং পচ্ছিন্দিতুং পৰিৱাৰত্থায অদাসি. নজ্জো মঞ্ঞে ৱিস্সন্দন্তীতি নদিযো ৱিয ৱিস্সন্দন্তি.

ইমিনা সত্থা ৱেলামস্স দানং কথেত্ৱা, ‘‘গহপতি, এতং মহাদানং নাঞ্ঞো অদাসি, অহং অদাসিং. এৱৰূপং পন দানং দদন্তোপি অহং পটিগ্গহেতুং যুত্তৰূপং পুগ্গলং নালত্থং, ত্ৱং মাদিসে বুদ্ধে লোকস্মিং দিট্ঠমানে দানং দদমানো কস্মা চিন্তেসী’’তি সেট্ঠিস্স দেসনং ৱড্ঢেন্তো সিযা খো পন তেতিআদিমাহ. ননু চ যানি তদা অহেসুং ৰূপৱেদনাসঞ্ঞাসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণানি, তানি নিৰুদ্ধানি? কস্মা ‘‘অহং তেন সমযেন ৱেলামো ব্ৰাহ্মণো’’তি আহাতি? পৱেণিযা অৱিচ্ছিন্নত্তা. তানি হি ৰূপাদীনি নিৰুজ্ঝমানানি ইমেসং পচ্চযে দত্ৱা নিৰুদ্ধানি অপৰাপৰং অৱিচ্ছিন্নং পৱেণিং গহেত্ৱা এৱমাহ. ন তং কোচি দক্খিণং সোধেতীতি কোচি সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা দেৱো ৱা মাৰো ৱা উট্ঠায তং দক্খিণং সোধেতীতি ৱত্তব্বো নাহোসি. তঞ্হি দক্খিণং সোধেন্তো উত্তমকোটিযা বুদ্ধো, হেট্ঠিমকোটিযা ধম্মসেনাপতিসাৰিপুত্তত্থেৰসদিসো সাৱকো সোধেয্য.

দিট্ঠিসম্পন্নন্তি দস্সনসম্পন্নং সোতাপন্নং. ইদং ততো মহপ্ফলতৰন্তি ইদং সোতাপন্নস্স দিন্নদানং লোকিযমহাজনস্স সত্তমাসাধিকানি সত্ত সংৱচ্ছৰানি এত্তকং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং পৰিচ্চজন্তেন দিন্নদানতো মহপ্ফলং.

যো চ সতং দিট্ঠিসম্পন্নানন্তি এত্থ একস্স সকদাগামিস্স ৱসেন একুত্তৰসতং সোতাপন্নে কত্ৱা সোতাপন্নগণনা ৱেদিতব্বা. ইমিনা উপাযেন সব্বৱাৰেসু হেট্ঠা হেট্ঠা আগতে অনন্তৰেন সতগুণং কত্ৱা পুগ্গলগণনা ৱেদিতব্বা.

বুদ্ধপ্পমুখন্তি এত্থ সম্মাসম্বুদ্ধং সঙ্ঘত্থেৰং কত্ৱা নিসিন্নো সঙ্ঘো বুদ্ধপ্পমুখো সঙ্ঘোতি ৱেদিতব্বো. চাতুদ্দিসং সঙ্ঘং উদ্দিস্সাতি এত্থ চাতুদ্দিসং সঙ্ঘং উদ্দিস্স কতৱিহাৰো নাম যত্থ চেতিযং পতিট্ঠিতং হোতি, ধম্মস্সৱনং কৰীযতি, চতূহি দিসাহি অনুদিসাহি চ ভিক্খূ আগন্ত্ৱা অপ্পটিপুচ্ছিত্ৱাযেৱ পাদে ধোৱিত্ৱা কুঞ্চিকায দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা সেনাসনং পটিজগ্গিত্ৱা ৱসিত্ৱা যথাফাসুকং গচ্ছন্তি. সো অন্তমসো চতুৰতনিযা পণ্ণসালাপি হোতু, চাতুদ্দিসং সঙ্ঘং উদ্দিস্স কতৱিহাৰোত্ৱেৱ ৱুচ্চতি.

সৰণং গচ্ছেয্যাতি এত্থ মগ্গেনাগতং অনিৱত্তনসৰণং অধিপ্পেতং. অপৰে পনাহু – অত্তানং নিয্যাদেত্ৱা দিন্নত্তা সৰণাগমনং ততো মহপ্ফলতৰন্তি ৱুত্তং. সিক্খাপদানি সমাদিযেয্যাতি পঞ্চ সীলানি গণ্হেয্য. সীলম্পি মগ্গেন আগতং অনিৱত্তনসীলমেৱ কথিতং. অপৰে পনাহু – সব্বসত্তানং অভযদানস্স দিন্নত্তা সীলং ততো মহপ্ফলতৰন্তি ৱুত্তং. গন্ধোহনমত্তন্তি গন্ধঊহনমত্তং, দ্ৱীহঙ্গুলীহি গণ্ডপিণ্ডং গহেত্ৱা উপসিঙ্ঘনমত্তং. অপৰে পন ‘‘গদ্দোহনমত্ত’’ন্তি পাড়িং ৱত্ৱা গাৱিযা একৱাৰং থনঅঞ্ছনমত্তন্তি অত্থং ৱদন্তি. মেত্তচিত্তন্তি সব্বসত্তানং হিতানুফৰণচিত্তং. তং পন অপ্পনাৱসেনেৱ গহিতং. অনিচ্চসঞ্ঞন্তি মগ্গস্স অনন্তৰপচ্চযভাৱেন সিখাপত্তবলৱৱিপস্সনং.

উপমাতো পন ইমানি দানাদীনি পুঞ্ঞানি এৱং ৱেদিতব্বানি – সচেপি হি জম্বুদীপং ভেৰিতলসদিসং সমতলং কত্ৱা কোটিতো পট্ঠায পল্লঙ্কে অত্থৰিত্ৱা অৰিযপুগ্গলে নিসীদাপেয্য, তত্থ সোতাপন্নানং দস পন্তিযো অস্সু, সকদাগামীনং পঞ্চ, অনাগামীনং অড্ঢতেয্যা, খিণাসৱানং দিযড্ঢা, পচ্চেকবুদ্ধানং একা পন্তি ভৱেয্য, সম্মাসম্বুদ্ধো এককোৱ. এত্তকস্স জনস্স দিন্নদানতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স দিন্নমেৱ মহপ্ফলং. ইতৰং পন –

‘‘ৱিহাৰদানং পণিপাতো, সিক্খা মেত্তায ভাৱনা;

খযতো সম্মসন্তস্স, কলং নাগ্ঘতি সোড়সিং’’.

তেনেৱ ভগৱা পৰিনিব্বানসমযে ‘‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি অনুত্তৰা পূজা’’তি আহ. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

সীহনাদৱগ্গো দুতিযো.

৩. সত্তাৱাসৱগ্গো