৪. আসৱসুত্তৱণ্ণনা

৫৮. চতুত্থে সংৱৰা পহাতব্বাতি সংৱৰেন পহাতব্বা. সেসেসুপি এসেৱ নযো. ইধাতি ইমস্মিং সাসনে. পটিসঙ্খাতি পটিসঞ্জানিত্ৱা, পচ্চৱেক্খিত্ৱাতি অত্থো. যোনিসোতি উপাযেন পথেন. এত্থ চ অসংৱৰে আদীনৱপটিসঙ্খা যোনিসো পটিসঙ্খাতি ৱেদিতব্বা. সা চাযং ‘‘ৱৰং, ভিক্খৱে, তত্তায অযোসলাকায আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায চক্খুন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং, ন ত্ৱেৱ চক্খুৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰূপেসু অনুব্যঞ্জনসো নিমিত্তগ্গাহো’’তিআদিনা আদিত্তপৰিযাযেন (সং. নি. ৪.২৩৫) ৱেদিতব্বা. চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতীতি এত্থ চক্খুমেৱ ইন্দ্ৰিযং চক্খুন্দ্ৰিযং, সংৱৰণতো সংৱৰো, পিদহনতো থকনতোতি ৱুত্তং হোতি. সতিযা এতং অধিৱচনং. চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰো চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰো. জৱনে উপ্পজ্জমানোপি হেস তস্মিং দ্ৱাৰে কিলেসানং উপ্পত্তিৱাৰণতো চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰোতি ৱুচ্চতি. সংৱুতোতি তেন সংৱৰেন উপেতো. তথা হি ‘‘পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো’’তি ইমস্স ৱিভঙ্গে ‘‘ইমিনা পাতিমোক্খসংৱৰেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো’’তি ৱুত্তং. অথ ৱা সংৱৰীতি সংৱুতো, থকেসি পিদহীতি ৱুত্তং হোতি. চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতোতি চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰসঙ্খাতং সতিকৱাটং চক্খুদ্ৱাৰে ঘৰদ্ৱাৰে কৱাটং ৱিয সংৱৰি থকেসি পিদহীতি ৱুত্তং হোতি. অযমেৱেত্থ অত্থো সুন্দৰতৰো. তথা হি ‘‘চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰং অসংৱুতস্স ৱিহৰতো, সংৱুতস্স ৱিহৰতো’’তি এতেসু পদেসু অযমেৱত্থো দিস্সতীতি.

যং হিস্সাতিআদিম্হি যং চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰং অস্স ভিক্খুনো অসংৱুতস্স অথকেত্ৱা অপিদহিত্ৱা ৱিহৰন্তস্সাতি অত্থো. যেকাৰস্স ৱা এস যন্তি আদেসো, যে অস্সাতি অত্থো. আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহাতি চত্তাৰো আসৱা চ অঞ্ঞে চ ৱিঘাতকৰা কিলেসপৰিড়াহা ৱিপাকপৰিড়াহা ৱা. চক্খুদ্ৱাৰস্মিঞ্হি ইট্ঠাৰম্মণং আপাথগতং কামস্সাদৱসেন অস্সাদযতো অভিনন্দতো কামাসৱো উপ্পজ্জতি, ‘‘ঈদিসং অঞ্ঞস্মিম্পি সুগতিভৱে লভিস্সামী’’তি ভৱপত্থনায অস্সাদযতো ভৱাসৱো উপ্পজ্জতি, সত্তোতি ৱা সত্তস্সাতি ৱা গণ্হতো দিট্ঠাসৱো উপ্পজ্জতি, সব্বেহেৱ সহজাতং অঞ্ঞাণং অৱিজ্জাসৱোতি চত্তাৰো আসৱা উপ্পজ্জন্তি. এতেহি সম্পযুত্তা অপৰে কিলেসা ৱিঘাতপৰিড়াহা আযতিং ৱা তেসং ৱিপাকা তেহিপি অসংৱুতস্সেৱ ৱিহৰতো উপ্পজ্জেয্যুন্তি ৱুচ্চন্তি. এৱংস তেতি এৱং অস্স তে, এতেনুপাযেন ন হোন্তি, নো অঞ্ঞথাতি ৱুত্তং হোতি. পটিসঙ্খা যোনিসো সোতিন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতোতিআদীসুপি এসেৱ নযো. ইমে ৱুচ্চন্তি আসৱা সংৱৰা পহাতব্বাতি ইমেসু ছসু দ্ৱাৰেসু চত্তাৰো চত্তাৰো কত্ৱা চতুৱীসতি আসৱা সংৱৰেন পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তি.

পটিসঙ্খা যোনিসো চীৱৰন্তিআদীসু যং ৱত্তব্বং, তং সব্বং ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.১৮) সীলকথায ৱুত্তমেৱ. যং হিস্সাতি যঞ্হি চীৱৰং পিণ্ডপাতাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰং অস্স. অপ্পটিসেৱতোতি এৱং যোনিসো অপ্পটিসেৱন্তস্স. ইমস্মিং ৱাৰে অলদ্ধং চীৱৰাদিং পত্থযতো লদ্ধং ৱা অস্সাদযতো কামাসৱস্স উপ্পত্তি ৱেদিতব্বা, ঈদিসং অঞ্ঞস্মিম্পি সুগতিভৱে লভিস্সামীতি ভৱপত্থনায অস্সাদযতো ভৱাসৱস্স, অহং লভামি ন লভামীতি ৱা ময্হং ৱা ইদন্তি অত্তসঞ্ঞং অধিট্ঠহতো দিট্ঠাসৱস্স, সব্বেহেৱ পন সহজাতো অৱিজ্জাসৱোতি এৱং চতুন্নং আসৱানং উপ্পত্তি ৱিঘাতপৰিড়াহাৱ নৱৱেদনুপ্পাদনতোপি ৱেদিতব্বা. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, আসৱা পটিসেৱনা পহাতব্বাতি ইমে একমেকস্মিং পচ্চযে চত্তাৰো চত্তাৰো কত্ৱা সোড়স আসৱা ইমিনা ঞাণসংৱৰসঙ্খাতেন পচ্চৱেক্খণপটিসেৱনেন পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তি.

পটিসঙ্খা যোনিসো খমো হোতি সীতস্সাতি উপাযেন পথেন পচ্চৱেক্খিত্ৱা খন্তা হোতি সীতস্স, সীতং খমতি সহতি, ন অৱীৰপুৰিসো ৱিয অপ্পমত্তকেনপি সীতেন চলতি কম্পতি কম্মট্ঠানং ৱিজহতি. উণ্হাদীসুপি এসেৱ নযো. এত্থ চ ৱচনমেৱ ৱচনপথোতি ৱেদিতব্বো. দুক্খানন্তিআদীসু দুক্খমনট্ঠেন দুক্খা, বহলট্ঠেন তিব্বা, ফৰুসট্ঠেন খৰা, তিখিণট্ঠেন কটুকা, অস্সাদৱিৰহতো অসাতা, মনং অৱড্ঢনতো অমনাপা, পাণহৰণসমত্থতায পাণহৰাতি ৱেদিতব্বা. যং হিস্সাতি সীতাদীসু যংকিঞ্চি একধম্মম্পি অস্স. অনধিৱাসতোতি অনধিৱাসেন্তস্স অক্খমন্তস্স. আসৱুপ্পত্তি পনেত্থ এৱং ৱেদিতব্বা – সীতেন ফুট্ঠস্স উণ্হং পত্থযতো কামাসৱো উপ্পজ্জতি, এৱং সব্বত্থ. ‘‘নত্থি সুগতিভৱে সীতং ৱা উণ্হং ৱা’’তি ভৱং পত্থেন্তস্স ভৱাসৱো, ময্হং সীতং উণ্হন্তি গাহো দিট্ঠাসৱো, সব্বেহেৱ সম্পযুত্তো অৱিজ্জাসৱোতি. ইমে ৱুচ্চন্তীতি ইমে সীতাদীসু একমেকস্স ৱসেন চত্তাৰো চত্তাৰো কত্ৱা অনেকে আসৱা ইমায খন্তিসংৱৰসঙ্খাতায অধিৱাসনায পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তীতি অত্থো.

পটিসঙ্খা যোনিসো চণ্ডং হত্থিং পৰিৱজ্জেতীতি অহং সমণোতি ন চণ্ডস্স হত্থিস্স আসন্নে ঠাতব্বং. ততোনিদানঞ্হি মৰণম্পি মৰণমত্তম্পি দুক্খং ভৱেয্যাতি এৱং উপাযেন পথেন পচ্চৱেক্খিত্ৱা চণ্ডং হত্থিং পৰিৱজ্জেতি পটিক্কমতি. এস নযো সব্বত্থ. চণ্ডন্তি দুট্ঠং ৱাড়ং. খাণুন্তি খদিৰখাণুকাদিং. কণ্টকট্ঠানন্তি যত্থ কণ্টকা ৱিজ্ঝন্তি, তং ওকাসং. সোব্ভন্তি সব্বতো ছিন্নতটং. পপাতন্তি একতো ছিন্নতটং. চন্দনিকন্তি উচ্ছিট্ঠোদকগব্ভমলাদীনং ছড্ডনট্ঠানং. ওড়িগল্লন্তি তেসংযেৱ কদ্দমাদীনং সন্দনোকাসং. তং জণ্ণুমত্তম্পি অসুচিভৰিতং হোতি. দ্ৱেপি চেতানি ঠানানি অমনুস্সুস্সদট্ঠানানি হোন্তি, তস্মা ৱজ্জেতব্বানি. অনাসনেতি এত্থ অযুত্তং আসনং অনাসনং, তং অত্থতো অনিযতৱত্থুভূতং ৰহোপটিচ্ছন্নাসনন্তি ৱেদিতব্বং. অগোচৰেতি এত্থপি অযুত্তো গোচৰো অগোচৰো. সো ৱেসিযাদিভেদতো পঞ্চৱিধো. পাপকে মিত্তেতি লামকে দুস্সীলে মিত্তপতিৰূপকে অমিত্তে. পাপকেসূতি লামকেসু. ওকপ্পেয্যুন্তি সদ্দহেয্যুং অধিমুচ্চেয্যুং ‘‘অদ্ধা অযমাযস্মা অকাসি ৱা কৰিস্সতি ৱা’’তি. যং হিস্সাতি হত্থিআদীসু যংকিঞ্চি একম্পি অস্স. আসৱুপ্পত্তি পনেত্থ এৱং ৱেদিতব্বা – হত্থিআদিনিদানেন দুক্খেন ফুট্ঠস্স সুখং পত্থযতো কামাসৱো উপ্পজ্জতি, ‘‘নত্থি সুগতিভৱে ঈদিসং দুক্খ’’ন্তি ভৱং পত্থেন্তস্স ভৱাসৱো, মং হত্থী মদ্দতি মং অস্সোতি গাহো দিট্ঠাসৱো, সব্বেহেৱ সম্পযুত্তো অৱিজ্জাসৱোতি. ইমে ৱুচ্চন্তীতি ইমে হত্থিআদীসু একেকস্স ৱসেন চত্তাৰো চত্তাৰো কত্ৱা অনেকে আসৱা ইমিনা সীলসংৱৰসঙ্খাতেন পৰিৱজ্জনেন পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তি.

পটিসঙ্খা যোনিসো উপ্পন্নং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতীতি ‘‘ইতিপাযং ৱিতক্কো অকুসলো, ইতিপি সাৱজ্জো, ইতিপি দুক্খৱিপাকো, সো চ খো অত্তব্যাবাধায সংৱত্ততী’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২০৭-২০৮) নযেন যোনিসো কামৱিতক্কে আদীনৱং পচ্চৱেক্খিত্ৱা তস্মিং তস্মিং আৰম্মণে উপ্পন্নং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতি, চিত্তং আৰোপেত্ৱা ন ৱাসেতি, অব্ভন্তৰে ৱা ন ৱাসেতীতি অত্থো. অনধিৱাসেন্তো কিং কৰোতীতি? পজহতি. কিং কচৱৰং ৱিয পিটকেনাতি? ন হি, অপি চ খো নং ৱিনোদেতি তুদতি ৱিজ্ঝতি নীহৰতি. কিং বলিবদ্দং ৱিয পতোদেনাতি? ন হি, অথ খো নং ব্যন্তীকৰোতি ৱিগতন্তং কৰোতি, যথাস্স অন্তোপি নাৱসিস্সতি অন্তমসো ভঙ্গমত্তম্পি, তথা নং কৰোতি. কথং পন নং তথা কৰোতীতি? অনভাৱং গমেতি অনু অনু অভাৱং গমেতি, ৱিক্খম্ভনপ্পহানেন যথা সুৱিক্খম্ভিতো হোতি, তথা কৰোতি. সেসৱিতক্কদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. উপ্পন্নুপ্পন্নেতি উপ্পন্নে উপ্পন্নে, উপ্পন্নমত্তেযেৱাতি ৱুত্তং হোতি. সকিং ৱা উপ্পন্নে ৱিনোদেত্ৱা দুতিযে ৱাৰে অজ্ঝুপেক্খিতা ন হোতি, সতক্খত্তুম্পি উপ্পন্নে উপ্পন্নে ৱিনোদেতিযেৱ. পাপকে অকুসলে ধম্মেতি তেযেৱ কামৱিতক্কাদযো, সব্বেপি ৱা নৱ মহাৱিতক্কে. তত্থ তযো ৱুত্তা, অৱসেসা ‘‘ঞাতিৱিতক্কো, জনপদৱিতক্কো, অমৰাৱিতক্কো, পৰানুদ্দযতাপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো, লাভসক্কাৰসিলোকপ্পটিসংযুত্তো ৱিতক্কো, অনৱঞ্ঞত্তিপ্পটিসংযুত্তো ৱিতক্কো’’তি (মহানি. ২০৭) ইমে ছ. যং হিস্সাতি এতেসু ৱিতক্কেসু যংকিঞ্চি অস্স. কামৱিতক্কো পনেত্থ কামাসৱো এৱ, তব্বিসেসো ভৱাসৱো, তংসম্পযুত্তো দিট্ঠাসৱো, সব্বৱিতক্কেসু অৱিজ্জা অৱিজ্জাসৱোতি এৱং আসৱুপ্পত্তি ৱেদিতব্বা. ইমে ৱুচ্চন্তীতি ইমে কামৱিতক্কাদিৱসেন ৱুত্তপ্পকাৰা আসৱা ইমিনা তস্মিং তস্মিং ৱিতক্কে আদীনৱপচ্চৱেক্খণসহিতেন ৱীৰিযসংৱৰসঙ্খাতেন ৱিনোদনেন পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তি.

পটিসঙ্খা যোনিসো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতীতি অভাৱনায আদীনৱং ভাৱনায চ আনিসংসং উপাযেন পথেন পচ্চৱেক্খিত্ৱা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি. এসেৱ নযো সব্বত্থ. বোজ্ঝঙ্গানং ভাৱনা হেট্ঠা ৱিত্থাৰিতাৱ. যং হিস্সাতি এতেসু বোজ্ঝঙ্গেসু যংকিঞ্চি অস্স. আসৱুপ্পত্তিযং পনেত্থ ইমেসং অৰিযমগ্গসম্পযুত্তানং বোজ্ঝঙ্গানং অভাৱিতত্তা যে উপ্পজ্জেয্যুং কামাসৱাদযো আসৱা, ভাৱযতো এৱংস তে ন হোন্তীতি অযং নযো ৱেদিতব্বো. ইমে ৱুচ্চন্তীতি ইমে কামাসৱাদযো আসৱা ইমায লোকুত্তৰায বোজ্ঝঙ্গভাৱনায পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তি. ইমেহি ছহাকাৰেহি পহীনাসৱং ভিক্খুং থোমেন্তো যতো খো, ভিক্খৱেতিআদিমাহ. তত্থ যতোতি সামিৱচনে তো-কাৰো, যস্সাতি ৱুত্তং হোতি. পোৰাণা পন যম্হি কালেতি ৱণ্ণযন্তি. যে আসৱা সংৱৰা পহাতব্বা, তে সংৱৰা পহীনা হোন্তীতি যে আসৱা সংৱৰেন পহাতব্বা, তে সংৱৰেনেৱ পহীনা হোন্তি, ন অপ্পহীনেসুযেৱ পহীনসঞ্ঞী হোতীতি.