১. পঠমসাৰণীযসুত্তৱণ্ণনা

১১. দুতিযস্স পঠমে সাৰণীযাতি সৰিতব্বযুত্তকা. মেত্তং কাযকম্মন্তি মেত্তেন চিত্তেন কাতব্বং কাযকম্মং. ৱচীকম্মমনোকম্মেসুপি এসেৱ নযো. ইমানি চ পন ভিক্খূনং ৱসেন আগতানি, গিহীসুপি লব্ভন্তি. ভিক্খূনঞ্হি মেত্তেন চিত্তেন আভিসমাচাৰিকধম্মপূৰণং মেত্তং কাযকম্মং নাম. গিহীনং চেতিযৱন্দনত্থায বোধিৱন্দনত্থায সঙ্ঘনিমন্তনত্থায গমনং, গামং পিণ্ডায পৱিট্ঠে ভিক্খূ দিস্ৱা পচ্চুগ্গমনং, পত্তপটিগ্গহণং, আসনপঞ্ঞাপনং, অনুগমনন্তি এৱমাদিকং মেত্তং কাযকম্মং নাম.

ভিক্খূনং মেত্তেন চিত্তেন আচাৰপণ্ণত্তিসিক্খাপনং, কম্মট্ঠানকথনং, ধম্মদেসনা, তেপিটকম্পি বুদ্ধৱচনং মেত্তং ৱচীকম্মং নাম. গিহীনং ‘‘চেতিযৱন্দনায গচ্ছাম, বোধিৱন্দনায গচ্ছাম, ধম্মস্সৱনং কৰিস্সাম, দীপমালাপুপ্ফপূজং কৰিস্সাম, তীণি সুচৰিতানি সমাদায ৱত্তিস্সাম, সলাকভত্তাদীনি দস্সাম, ৱস্সাৱাসিকং দস্সাম, অজ্জ সঙ্ঘস্স চত্তাৰো পচ্চযে দস্সাম, সঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা খাদনীযাদীনি সংৱিদহথ, আসনানি পঞ্ঞাপেথ, পানীযং উপট্ঠাপেথ, সঙ্ঘং পচ্চুগ্গন্ত্ৱা আনেথ, পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদাপেত্ৱা উস্সাহজাতা ৱেয্যাৱচ্চং কৰোথা’’তিআদিৱচনকালে মেত্তং ৱচীকম্মং নাম.

ভিক্খূনং পাতোৱ উট্ঠায সৰীৰপটিজগ্গনং চেতিযঙ্গণৱত্তাদীনি চ কত্ৱা ৱিৱিত্তাসনে নিসীদিত্ৱা ‘‘ইমস্মিং ৱিহাৰে ভিক্খূ সুখী হোন্তু অৱেৰা অব্যাপজ্ঝা’’তি চিন্তনং মেত্তং মনোকম্মং নাম. গিহীনং ‘‘অয্যা সুখী হোন্তু অৱেৰা অব্যাপজ্ঝা’’তি চিন্তনং মেত্তং মনোকম্মং নাম.

আৱি চেৱ ৰহো চাতি সম্মুখা চ পৰম্মুখা চ. তত্থ নৱকানং চীৱৰকম্মাদীসু সহাযভাৱগমনং সম্মুখা মেত্তং কাযকম্মং নাম, থেৰানং পন পাদধোৱনদানাদিভেদং সব্বম্পি সামীচিকম্মং সম্মুখা মেত্তং কাযকম্মং নাম. উভযেহিপি দুন্নিক্খিত্তানং দাৰুভণ্ডাদীনং তেসু অৱঞ্ঞং অকত্ৱা অত্তনা দুন্নিক্খিত্তানং ৱিয পটিসামনং পৰম্মুখা মেত্তং কাযকম্মং নাম. ‘‘দেৱত্থেৰো তিস্সত্থেৰো’’তি এৱং পগ্গয্হ ৱচনং সম্মুখা মেত্তং ৱচীকম্মং নাম. ৱিহাৰে অসন্তং পন পটিপুচ্ছন্তস্স ‘‘কহং অম্হাকং দেৱত্থেৰো, কহং অম্হাকং তিস্সত্থেৰো, কদা নু খো আগমিস্সতী’’তি এৱং মমাযনৱচনং পৰম্মুখা মেত্তং ৱচীকম্মং নাম. মেত্তাসিনেহসিনিদ্ধানি পন নযনানি উম্মীলেত্ৱা পসন্নেন মুখেন ওলোকনং সম্মুখা মেত্তং মনোকম্মং নাম. ‘‘দেৱত্থেৰো তিস্সত্থেৰো অৰোগো হোতু অপ্পাবাধো’’তি সমন্নাহৰণং পৰম্মুখা মেত্তং মনোকম্মং নাম.

লাভাতি চীৱৰাদযো লদ্ধপচ্চযা. ধম্মিকাতি কুহনাদিভেদং মিচ্ছাজীৱং ৱজ্জেত্ৱা ধম্মেন সমেন ভিক্খাচৰিযৱত্তেন উপ্পন্না. অন্তমসো পত্তপৰিযাপন্নমত্তম্পীতি পচ্ছিমকোটিযা পত্তপৰিযাপন্নং পত্তস্স অন্তোগতং দ্ৱত্তিকটচ্ছুভিক্খামত্তম্পি. অপ্পটিৱিভত্তভোগীতি এত্থ দ্ৱে পটিৱিভত্তানি নাম আমিসপটিৱিভত্তং পন পুগ্গলপটিৱিভত্তঞ্চ. তত্থ ‘‘এত্তকং দস্সামি, এত্তকং ন দস্সামী’’তি এৱং চিত্তেন পটিৱিভজনং আমিসপটিৱিভত্তং নাম. ‘‘অসুকস্স দস্সামি, অসুকস্স ন দস্সামী’’তি এৱং চিত্তেন ৱিভজনং পন পুগ্গলপটিৱিভত্তং নাম. তদুভযম্পি অকত্ৱা যো অপ্পটিৱিভত্তং ভুঞ্জতি, অযং অপ্পটিৱিভত্তভোগী নাম. সীলৱন্তেহি সব্ৰহ্মচাৰীহি সাধাৰণভোগীতি এত্থ সাধাৰণভোগিনো ইদং লক্খণং – যং যং পণীতং লভতি, তং তং নেৱ লাভেনলাভং-নিজিগীসনতামুখেন গিহীনং দেতি, ন অত্তনা পৰিভুঞ্জতি, পটিগ্গণ্হন্তো চ ‘‘সঙ্ঘেন সাধাৰণং হোতূ’’তি গহেত্ৱা ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং সঙ্ঘসন্তকং ৱিয পস্সতি.

ইমং পন সাৰণীযধম্মং কো পূৰেতি, কো ন পূৰেতি? দুস্সীলো তাৱ ন পূৰেতি. ন হি তস্স সন্তকং সীলৱন্তা গণ্হন্তি. পৰিসুদ্ধসীলো পন ৱত্তং অখণ্ডেন্তো পূৰেতি. তত্ৰিদং ৱত্তং – যো হি ওদিস্সকং কত্ৱা মাতু ৱা পিতু ৱা আচৰিযুপজ্ঝাযাদীনং ৱা দেতি, সো দাতব্বং দেতি. সাৰণীযধম্মো পনস্স ন হোতি, পলিবোধজগ্গনং নাম হোতি. সাৰণীযধম্মো হি মুত্তপলিবোধস্স ৱট্টতি. তেন পন ওদিস্সকং দেন্তেন গিলানগিলানুপট্ঠাকআগন্তুকগমিকানঞ্চেৱ নৱপব্বজিতস্স চ সঙ্ঘাটিপত্তগ্গহণং অজানন্তস্স দাতব্বং. এতেসং দত্ৱা অৱসেসং থেৰাসনতো পট্ঠায থোকং থোকং অদত্ৱা যো যত্তকং গণ্হাতি, তস্স তত্তকং দাতব্বং. অৱসিট্ঠে অসতি পুন পিণ্ডায চৰিত্ৱা থেৰাসনতো পট্ঠায যং যং পণীতং, তং তং দত্ৱা সেসং ভুঞ্জিতব্বং. ‘‘সীলৱন্তেহী’’তি ৱচনতো দুস্সীলস্স অদাতুম্পি ৱট্টতি.

অযং পন সাৰণীযধম্মো সুসিক্খিতায পৰিসায সুপূৰো হোতি, সুসিক্খিতায হি পৰিসায যো অঞ্ঞতো লভতি, সো ন গণ্হাতি. অঞ্ঞতো অলভন্তোপি পমাণযুত্তমেৱ গণ্হতি, ন অতিৰেকং. অযং পন সাৰণীযধম্মো এৱং পুনপ্পুনং পিণ্ডায চৰিত্ৱা লদ্ধং লদ্ধং দেন্তস্সাপি দ্ৱাদসহি ৱস্সেহি পূৰেতি, ন ততো ওৰং. সচে হি দ্ৱাদসমে ৱস্সে সাৰণীযধম্মপূৰকো পিণ্ডপাতপূৰং পত্তং আসনসালাযং ঠপেত্ৱা ন্হাযিতুং গচ্ছতি, সঙ্ঘত্থেৰো চ ‘‘কস্সেসো পত্তো’’তি ৱত্ৱা ‘‘সাৰণীযধম্মপূৰকস্সা’’তি ৱুত্তে ‘‘আহৰথ ন’’ন্তি সব্বং পিণ্ডপাতং ৱিচাৰেত্ৱাৱ ভুঞ্জিত্ৱা ৰিত্তপত্তং ঠপেতি. অথ খো সো ভিক্খু ৰিত্তপত্তং দিস্ৱা ‘‘ময্হং অসেসেত্ৱাৱ পৰিভুঞ্জিংসূ’’তি দোমনস্সং উপ্পাদেতি, সাৰণীযধম্মো ভিজ্জতি, পুন দ্ৱাদস ৱস্সানি পূৰেতব্বো হোতি. তিত্থিযপৰিৱাসসদিসো হেস, সকিং খণ্ডে জাতে পুন পূৰেতব্বোৱ. যো পন ‘‘লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, যস্স মে পত্তগতং অনাপুচ্ছাৱ সব্ৰহ্মচাৰী পৰিভুঞ্জন্তী’’তি সোমনস্সং জনেতি, তস্স পুণ্ণো নাম হোতি.

এৱং পূৰিতসাৰণীযধম্মস্স পন নেৱ ইস্সা ন মচ্ছৰিযং হোতি, মনুস্সানং পিযো হোতি, অমনুস্সানং পিযো হোতি, সুলভপচ্চযো. পত্তগতমস্স দিয্যমানম্পি ন খীযতি, ভাজনীযভণ্ডট্ঠানে অগ্গভণ্ডং লভতি, ভযে ৱা ছাতকে ৱা পত্তে দেৱতা উস্সুক্কং আপজ্জন্তি.

তত্ৰিমানি ৱত্থূনি – সেনগিৰিৱাসী তিস্সত্থেৰো কিৰ মহাগিৰিগামং উপনিস্সায ৱসতি, পঞ্ঞাস মহাথেৰা নাগদীপং চেতিযৱন্দনত্থায গচ্ছন্তা গিৰিগামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা কিঞ্চি অলদ্ধা নিক্খমিংসু. থেৰো পৱিসন্তো তে দিস্ৱা পুচ্ছি – ‘‘লদ্ধং, ভন্তে’’তি? ৱিচৰিম্হা, আৱুসোতি. সো অলদ্ধভাৱং ঞত্ৱা আহ – ‘‘ভন্তে, যাৱাহং আগচ্ছামি, তাৱ ইধেৱ হোথা’’তি. মযং, আৱুসো, পঞ্ঞাস জনা পত্ততেমনমত্তম্পি ন লভিম্হাতি. ভন্তে, নেৱাসিকা নাম পটিবলা হোন্তি, অলভন্তাপি ভিক্খাচাৰমগ্গসভাগং জানন্তীতি. থেৰা আগমেসুং. থেৰো গামং পাৱিসি. ধুৰগেহেযেৱ মহাউপাসিকা খীৰভত্তং সজ্জেত্ৱা থেৰং ওলোকযমানা ঠিতা থেৰস্স দ্ৱাৰং সম্পত্তস্সেৱ পত্তং পূৰেত্ৱা অদাসি. সো তং আদায থেৰানং সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘গণ্হথ, ভন্তে’’তি সঙ্ঘত্থেৰং আহ. থেৰো ‘‘অম্হেহি এত্তকেহি কিঞ্চি ন লদ্ধং, অযং সীঘমেৱ গহেত্ৱা আগতো, কিং নু খো’’তি সেসানং মুখং ওলোকেসি. থেৰো ওলোকনাকাৰেনেৱ ঞত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ধম্মেন সমেন লদ্ধো, নিক্কুক্কুচ্চা গণ্হথা’’তি আদিতো পট্ঠায সব্বেসং যাৱদত্থং দত্ৱা অত্তনাপি যাৱদত্থং ভুঞ্জি.

অথ নং ভত্তকিচ্চাৱসানে থেৰা পুচ্ছিংসু – ‘‘কদা, আৱুসো, লোকুত্তৰধম্মং পটিৱিজ্ঝী’’তি? নত্থি মে, ভন্তে, লোকুত্তৰধম্মোতি. ঝানলাভীসি, আৱুসোতি. এতম্পি, ভন্তে, নত্থীতি? ননু, আৱুসো, পাটিহাৰিযন্তি. সাৰণীযধম্মো মে, ভন্তে, পূৰিতো, তস্স মে পূৰিতকালতো পট্ঠায সচেপি ভিক্খুসতসহস্সং হোতি, পত্তগতং ন খীযতীতি. সাধু সাধু, সপ্পুৰিস, অনুচ্ছৱিকমিদং তুয্হন্তি. ইদং তাৱ পত্তগতং ন খীযতীতি এত্থ ৱত্থু.

অযমেৱ পন থেৰো চেতিযপব্বতে গিৰিভণ্ডমহাপূজায দানট্ঠানং গন্ত্ৱা ‘‘ইমস্মিং দানে কিং ৱৰভণ্ড’’ন্তি পুচ্ছি. দ্ৱে সাটকা, ভন্তেতি. এতে ময্হং পাপুণিস্সন্তীতি? তং সুত্ৱা অমচ্চো ৰঞ্ঞো আৰোচেসি – ‘‘একো দহৰো এৱং ৱদতী’’তি. ‘‘দহৰস্স এৱং চিত্তং, মহাথেৰানং পন সুখুমসাটকা ৱট্টন্তী’’তি ৱত্ৱা ‘‘মহাথেৰানং দস্সামী’’তি ঠপেসি. তস্স ভিক্খুসঙ্ঘে পটিপাটিযা ঠিতে দেন্তস্স মত্থকে ঠপিতাপি তে সাটকা হত্থং নাৰোহন্তি, অঞ্ঞেৱ আৰোহন্তি. দহৰস্স দানকালে পন হত্থং আৰুড়্হা. সো তস্স হত্থে ঠপেত্ৱা অমচ্চস্স মুখং ওলোকেত্ৱা দহৰং নিসীদাপেত্ৱা দানং দত্ৱা সঙ্ঘং ৱিস্সজ্জেত্ৱা দহৰস্স সন্তিকে নিসীদিত্ৱা ‘‘কদা, ভন্তে, ইমং ধম্মং পটিৱিজ্ঝিত্থা’’তি আহ. সো পৰিযাযেনপি অসন্তং অৱদন্তো ‘‘নত্থি ময্হং, মহাৰাজ, লোকুত্তৰধম্মো’’তি আহ. ননু, ভন্তে, পুব্বেৱ অৱচুত্থাতি. আম, মহাৰাজ, সাৰণীযধম্মপূৰকো অহং, তস্স মে ধম্মস্স পূৰিতকালতো পট্ঠায ভাজনীযভণ্ডট্ঠানে অগ্গভণ্ডং পাপুণাতীতি. ‘‘সাধু সাধু, ভন্তে, অনুচ্ছৱিকমিদং তুম্হাক’’ন্তি ৱত্ৱা পক্কামি. ইদং ভাজনীযভণ্ডট্ঠানে অগ্গভণ্ডং পাপুণাতীতি এত্থ ৱত্থু.

ব্ৰাহ্মণতিস্সভযে পন ভাতৰগামৱাসিনো নাগত্থেৰিযা অনাৰোচেত্ৱাৱ পলাযিংসু. থেৰী পচ্চূসসমযে ‘‘অতিৱিয অপ্পনিগ্ঘোসো গামো, উপধাৰেথ তাৱা’’তি দহৰভিক্খুনিযো আহ. তা গন্ত্ৱা সব্বেসং গতভাৱং ঞত্ৱা আগম্ম থেৰিযা আৰোচেসুং. সা সুত্ৱা ‘‘মা তুম্হে তেসং গতভাৱং চিন্তযিত্থ, অত্তনো উদ্দেসপৰিপুচ্ছাযোনিসোমনসিকাৰেসুযেৱ যোগং কৰোথা’’তি ৱত্ৱা ভিক্খাচাৰৱেলাযং পাৰুপিত্ৱা অত্তদ্ৱাদসমা গামদ্ৱাৰে নিগ্ৰোধৰুক্খমূলে অট্ঠাসি. ৰুক্খে অধিৱত্থা দেৱতা দ্ৱাদসন্নম্পি ভিক্খুনীনং পিণ্ডপাতং দত্ৱা, ‘‘অয্যে, অঞ্ঞত্থ মা গচ্ছথ, নিচ্চং ইধেৱ আগচ্ছেয্যাথা’’তি আহ. থেৰিযা পন কনিট্ঠভাতা নাগত্থেৰো নাম অত্থি. সো ‘‘মহন্তং ভযং, ন সক্কা যাপেতুং, পৰতীৰং গমিস্সামী’’তি অত্তদ্ৱাদসমোৱ অত্তনো ৱসনট্ঠানা নিক্খন্তো ‘‘থেৰিং দিস্ৱা গমিস্সামী’’তি ভাতৰগামং আগতো. থেৰী ‘‘থেৰা আগতা’’তি সুত্ৱা তেসং সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘কিং অয্যা’’তি পুচ্ছি. সো তং পৱত্তিং আৰোচেসি. সা ‘‘অজ্জ একদিৱসং ৱিহাৰেৱ ৱসিত্ৱা স্ৱে গমিস্সথা’’তি আহ. থেৰা ৱিহাৰং অগমিংসু.

থেৰী পুনদিৱসে ৰুক্খমূলে পিণ্ডায চৰিত্ৱা থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘ইমং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জথা’’তি আহ. থেৰো ‘‘ৱট্টিস্সতি থেৰী’’তি ৱত্ৱা তুণ্হী অট্ঠাসি. ধম্মিকো, তাত, পিণ্ডপাতো, কুক্কুচ্চং অকত্ৱা পৰিভুঞ্জথাতি. ৱট্টিস্সতি থেৰীতি? সা পত্তং গহেত্ৱা আকাসে খিপি, পত্তো আকাসে অট্ঠাসি. থেৰো ‘‘সত্ততালমত্তে ঠিতম্পি ভিক্খুনীভত্তমেৱ থেৰী’’তি ৱত্ৱা ‘‘ভযং নাম সব্বকালং ন হোতি, ভযে ৱূপসন্তে অৰিযৱংসং কথযমানো, ‘ভো পিণ্ডপাতিক, ভিক্খুনীভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা ৱীতিনামযিত্থা’তি চিত্তেন অনুৱদিযমানো সন্থম্ভিতুং ন সক্খিস্সামি, অপ্পমত্তা হোথ থেৰিযো’’তি মগ্গং পটিপজ্জি.

ৰুক্খদেৱতাপি ‘‘সচে থেৰো থেৰিযা হত্থতো পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিস্সতি, ন তং নিৱত্তেস্সামি. সচে ন পৰিভুঞ্জিস্সতি, নিৱত্তেস্সামী’’তি চিন্তযমানা ঠত্ৱা থেৰস্স গমনং দিস্ৱা ৰুক্খা ওৰুয্হ ‘‘পত্তং, ভন্তে, দেথা’’তি ৱত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা থেৰং ৰুক্খমূলংযেৱ আনেত্ৱা আসনং পঞ্ঞাপেত্ৱা পিণ্ডপাতং দত্ৱা কতভত্তকিচ্চং পটিঞ্ঞং কাৰেত্ৱা দ্ৱাদস ভিক্খুনিযো দ্ৱাদস চ ভিক্খূ সত্ত ৱস্সানি উপট্ঠহি. ইদং দেৱতা উস্সুক্কং আপজ্জন্তীতি এত্থ ৱত্থু. তত্ৰ হি থেৰী সাৰণীযধম্মপূৰিকা অহোসি.

অখণ্ডানীতিআদীসু যস্স সত্তসু আপত্তিক্খন্ধেসু আদিম্হি ৱা অন্তে ৱা সিক্খাপদং ভিন্নং হোতি, তস্স সীলং পৰিযন্তে ছিন্নসাটকো ৱিয খণ্ডং নাম. যস্স পন ৱেমজ্ঝে ভিন্নং, তস্স ছিদ্দসাটকো ৱিয ছিদ্দং নাম হোতি. যস্স পটিপাটিযা দ্ৱে তীণি ভিন্নানি, তস্স পিট্ঠিযং ৱা কুচ্ছিযং ৱা উট্ঠিতেন ৱিসভাগৱণ্ণেন কাড়ৰত্তাদীনং অঞ্ঞতৰৱণ্ণা গাৱী ৱিয সবলং নাম হোতি. যস্স অন্তৰন্তৰা ভিন্নানি, তস্স অন্তৰন্তৰা ৱিসভাগবিন্দুৱিচিত্ৰা গাৱী ৱিয কম্মাসং নাম হোতি. যস্স পন সব্বেন সব্বং অভিন্নানি, তস্স তানি সীলানি অখণ্ডানি অচ্ছিদ্দানি অসবলানি অকম্মাসানি নাম হোন্তি. তানি পনেতানি তণ্হাদাসব্যতো মোচেত্ৱা ভুজিস্সভাৱকৰণতো ভুজিস্সানি, বুদ্ধাদীহি ৱিঞ্ঞূহি পসত্থত্তা ৱিঞ্ঞুপ্পসত্থানি, তণ্হাদিট্ঠীহি অপৰামট্ঠত্তা ‘‘ইদং নাম ত্ৱং আপন্নপুব্বো’’তি কেনচি পৰামট্ঠুং অসক্কুণেয্যত্তা চ অপৰামট্ঠানি, উপচাৰসমাধিং অপ্পনাসমাধিং ৱা সংৱত্তযন্তীতি সমাধিসংৱত্তনিকানীতি ৱুচ্চন্তি.

সীলসামঞ্ঞগতো ৱিহৰতীতি তেসু তেসু দিসাভাগেসু ৱিহৰন্তেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং সমানভাৱূপগতসীলো ৱিহৰতি. সোতাপন্নাদীনঞ্হি সীলং সমুদ্দন্তৰেপি দেৱলোকেপি ৱসন্তানং অঞ্ঞেসং সোতাপন্নাদীনং সীলেন সমানমেৱ হোতি, নত্থি মগ্গসীলে নানত্তং. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং.

যাযং দিট্ঠীতি মগ্গসম্পযুত্তা সম্মাদিট্ঠি. অৰিযাতি নিদ্দোসা. নিয্যাতীতি নিয্যানিকা. তক্কৰস্সাতি যো তথাকাৰী হোতি. দুক্খক্খযাযাতি সব্বদুক্খক্খযত্থং. দিট্ঠিসামঞ্ঞগতোতি সমানদিট্ঠিভাৱং উপগতো হুত্ৱা ৱিহৰতীতি.