৪. চতুত্থপণ্ণাসকং
১৫৫. চতুত্থস্স পঠমাদীনি উত্তানত্থানেৱাতি.
৮. কম্মনিদানসুত্তৱণ্ণনা
১৭৪. অট্ঠমে লোভহেতুকম্পীতি পাণাতিপাতস্স লোভো উপনিস্সযকোটিযা হেতু হোতি দোসমোহসম্পযুত্তোপি. ইমিনা উপাযেন সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো.
৯. পৰিক্কমনসুত্তৱণ্ণনা
১৭৫. নৱমে পৰিক্কমনং হোতীতি পৰিৱজ্জনং হোতি.
১০. চুন্দসুত্তৱণ্ণনা
১৭৬. দসমে কম্মাৰপুত্তস্সাতি সুৱণ্ণকাৰপুত্তস্স. কস্স নো ত্ৱন্তি কস্স নু ত্ৱং. পচ্ছাভূমকাতি পচ্ছাভূমিৱাসিকা. কমণ্ডলুকাতি কমণ্ডলুধাৰিনো. সেৱালমালিকাতি সেৱালমালা ৱিয ধাৰেন্তি. সেৱালপটনিৱাসিতাতিপি ৱুত্তমেৱ. উদকোৰোহকাতি সাযততিযকং উদকোৰোহনানুযোগমনুযুত্তা. আমসেয্যাসীতি হত্থেন পৰিমজ্জেয্যাসি.
১১. জাণুস্সোণিসুত্তৱণ্ণনা
১৭৭. একাদসমে উপকপ্পতূতি পাপুণাতু. ঠানেতি ওকাসে. নো অট্ঠানেতি নো অনোকাসে. নেৰযিকানং আহাৰো নাম তত্থ নিব্বত্তনকম্মমেৱ. তেনেৱ হি তে তত্থ যাপেন্তি. তিৰচ্ছানযোনিকানং পন তিণপণ্ণাদিৱসেন আহাৰো ৱেদিতব্বো. মনুস্সানং ওদনকুম্মাসাদিৱসেন, দেৱানং সুধাভোজনাদিৱসেন, পেত্তিৱেসযিকানং খেড়সিঙ্ঘাণিকাদিৱসেন. যং ৱা পনস্স ইতো অনুপ্পৱেচ্ছন্তীতি যং তস্স মিত্তাদযো ইতো দদন্তা অনুপৱেসেন্তি. পেত্তিৱেসযিকা এৱ হি পৰদত্তূপজীৱিনো হোন্তি, ন অঞ্ঞেসং পৰেহি দিন্নং উপকপ্পতি. দাযকোপি অনিপ্ফলোতি যং সন্ধায তং দানং দিন্নং, তস্স উপকপ্পতু ৱা মা ৱা, দাযকেন পন ন সক্কা নিপ্ফলেন ভৱিতুং, দাযকো তস্স দানস্স ৱিপাকং লভতিযেৱ.
অট্ঠানেপি ভৱং গোতমো পৰিকপ্পং ৱদতীতি অনোকাসে উপ্পন্নেপি তস্মিং ঞাতকে ভৱং গোতমো দানস্স ফলং পৰিকপ্পেতিযেৱ পঞ্ঞাপেতিযেৱাতি পুচ্ছতি. ব্ৰাহ্মণস্স হি ‘‘এৱং দিন্নস্স দানস্স ফলং দাযকো ন লভতী’’তি লদ্ধি. অথস্স ভগৱা পঞ্হং পটিজানিত্ৱা ‘‘দাযকো নাম যত্থ কত্থচি পুঞ্ঞফলূপজীৱিট্ঠানে নিব্বত্তো দানস্স ফলং লভতিযেৱা’’তি দস্সেতুং ইধ ব্ৰাহ্মণাতিআদিমাহ. সো তত্থ লাভী হোতীতি সো তত্থ হত্থিযোনিযং নিব্বত্তোপি মঙ্গলহত্থিট্ঠানং পত্ৱা লাভী হোতি. অস্সাদীসুপি এসেৱ নযো. সাধুৱগ্গো উত্তানত্থোযেৱাতি.
জাণুস্সোণিৱগ্গো দুতিযো.
চতুত্থপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.
(২১) ১. কৰজকাযৱগ্গো
২১১. পঞ্চমস্স পঠমাদীনি উত্তানত্থানেৱ.
৬. সংসপ্পনীযসুত্তৱণ্ণনা
২১৬. ছট্ঠে সংসপ্পনীযপৰিযাযং ৱো, ভিক্খৱে, ধম্মপৰিযাযন্তি সংসপ্পনস্স কাৰণং দেসনাসঙ্খাতং ধম্মদেসনং. সংসপ্পতীতি তং কম্মং কৰোন্তো আসপ্পতি পৰিসপ্পতি ৱিপ্ফন্দতি. জিম্হা গতীতি তেন কম্মেন যং গতিং গমিস্সতি, সা জিম্হা হোতি. জিম্হুপপত্তীতি তস্স যং গতিং উপপজ্জিস্সতি, সাপি জিম্হাৱ হোতি. সংসপ্পজাতিকাতি সংসপ্পনসভাৱা. ভূতা ভূতস্স উপপত্তি হোতীতি ভূতস্মা সভাৱতো ৱিজ্জমানকম্মা সত্তস্স নিব্বত্তি হোতি. ফস্সা ফুসন্তীতি ৱিপাকফস্সা ফুসন্তি.
৭-৮. সঞ্চেতনিকসুত্তদ্ৱযৱণ্ণনা
২১৭-২১৮. সত্তমে সঞ্চেতনিকানন্তি চেতেত্ৱা পকপ্পেত্ৱা কতানং. উপচিতানন্তি চিতানং ৱড্ঢিতানং. অপ্পটিসংৱেদিত্ৱাতি তেসং কম্মানং ৱিপাকং অৱেদিযিত্ৱা. ব্যন্তীভাৱন্তি ৱিগতন্তভাৱং তেসং কম্মানং পৰিচ্ছেদপৰিৱটুমতাকৰণং. তঞ্চ খো দিট্ঠেৱ ধম্মেতি তঞ্চ খো ৱিপাকং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং দিট্ঠেৱ ধম্মে. উপপজ্জন্তি উপপজ্জৱেদনীযং অনন্তৰে অত্তভাৱে. অপৰে ৱা পৰিযাযেতি অপৰপৰিযাযৱেদনীযং পন সংসাৰপ্পৱত্তে সতি সহস্সিমেপি অত্তভাৱেতি. ইমিনা ইদং দস্সেতি ‘‘সংসাৰপ্পৱত্তে পটিলদ্ধৱিপাকাৰহকম্মে ন ৱিজ্জতি সো জগতিপ্পদেসো, যত্থ ঠিতো মুচ্চেয্য পাপকম্মা’’তি. তিৱিধাতি তিপ্পকাৰা. কাযকম্মন্তসন্দোসব্যাপত্তীতি কাযকম্মন্তসঙ্খাতা ৱিপত্তি. ইমিনা নযেন সব্বপদানি ৱেদিতব্বানি. অট্ঠমে অপণ্ণকো মণীতি সমন্ততো চতুৰস্সো পাসকো.
৯. কৰজকাযসুত্তৱণ্ণনা
২১৯. নৱমে দুক্খস্সাতি ৱিপাকদুক্খস্স, ৱট্টদুক্খস্সেৱ ৱা. ইমস্মিং সুত্তে মণিওপম্মং নত্থি. এৱং ৱিগতাভিজ্ঝোতি এৱন্তি নিপাতমত্তং. যথা ৱা মেত্তং ভাৱেন্তা ৱিগতাভিজ্ঝা ভৱন্তি, এৱং ৱিগতাভিজ্ঝো. এৱমস্স ৱিগতাভিজ্ঝতাদীহি নীৱৰণৱিক্খম্ভনং দস্সেত্ৱা ইদানি অকুসলনিস্সৰণানি কথেন্তো মেত্তাসহগতেনাতিআদিমাহ. অপ্পমাণন্তি অপ্পমাণসত্তাৰম্মণতায চিণ্ণৱসিতায ৱা অপ্পমাণং. পমাণকতং কম্মং নাম কামাৱচৰকম্মং. ন তং তত্ৰাৱতিট্ঠতীতি তং মহোঘো পৰিত্তং উদকং ৱিয অত্তনো ওকাসং গহেত্ৱা ঠাতুং ন সক্কোতি, অথ খো নং ওঘে পৰিত্তং উদকং ৱিয ইদমেৱ অপ্পমাণং কম্মং অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা অত্তনো ৱিপাকং নিব্বত্তেতি. দহৰতগ্গেতি দহৰকালতো পট্ঠায.
নাযং কাযো আদাযগমনিযোতি ইমং কাযং গহেত্ৱা পৰলোকং গন্তুং নাম ন সক্কাতি অত্থো. চিত্তন্তৰোতি চিত্তকাৰণো, অথ ৱা চিত্তেনেৱ অন্তৰিকো. একস্সেৱ হি চুতিচিত্তস্স অনন্তৰা দুতিযে পটিসন্ধিচিত্তে দেৱো নাম হোতি, নেৰযিকো নাম হোতি, তিৰচ্ছানগতো নাম হোতি. পুৰিমনযেপি চিত্তেন কাৰণভূতেন দেৱো নেৰযিকো ৱা হোতীতি অত্থো. সব্বং তং ইধ ৱেদনীযন্তি দিট্ঠধম্মৱেদনীযকোট্ঠাসৱনেতং ৱুত্তং. ন তং অনুগং ভৱিস্সতীতি মেত্তায উপপজ্জৱেদনীযভাৱস্স উপচ্ছিন্নত্তা উপপজ্জৱেদনীযৱসেন ন অনুগতং ভৱিস্সতি. ইদং সোতাপন্নসকদাগামিঅৰিযপুগ্গলানং পচ্চৱেক্খণং ৱেদিতব্বং. অনাগামিতাযাতি ঝানানাগামিতায. ইধপঞ্ঞস্সাতি ইমস্মিং সাসনে পঞ্ঞা ইধপঞ্ঞা নাম, সাসনচৰিতায অৰিযপঞ্ঞায ঠিতস্স অৰিযসাৱকস্সাতি অত্থো. উত্তৰিৱিমুত্তিন্তি অৰহত্তং. দসমং উত্তানত্থমেৱাতি.
কৰজকাযৱগ্গো পঠমো.
(২২) ২. সামঞ্ঞৱগ্গৱণ্ণনা
২২১. দুতিযস্স পঠমং আদিং কত্ৱা সব্বা পেয্যালতন্তি উত্তানত্থাযেৱাতি.
মনোৰথপূৰণিযা অঙ্গুত্তৰনিকায-অট্ঠকথায
দসকনিপাতস্স সংৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.