১. উপালিসুত্তৱণ্ণনা
৩১. চতুত্থস্স পঠমে সঙ্ঘসুট্ঠুতাযাতিআদীসু সঙ্ঘসুট্ঠুতা নাম সঙ্ঘস্স সুট্ঠুভাৱো, ‘‘সুট্ঠু দেৱা’’তি আগতট্ঠানে ৱিয ‘‘সুট্ঠু, ভন্তে’’তি ৱচনসম্পটিচ্ছনভাৱো. যো চ তথাগতস্স ৱচনং সম্পটিচ্ছতি, তস্স তং দীঘৰত্তং হিতায সুখায সংৱত্ততি. তস্মা সঙ্ঘস্স ‘‘সুট্ঠু, ভন্তে’’তি ৱচনসম্পটিচ্ছনত্থং পঞ্ঞত্তং, অসম্পটিচ্ছনে আদীনৱং, সম্পটিচ্ছনে আনিসংসং দস্সেত্ৱা, ন বলক্কাৰেন অভিভৱিত্ৱাতি এতমত্থং আৱিকৰোন্তো আহ – সঙ্ঘসুট্ঠুতাযাতি. সঙ্ঘফাসুতাযাতি সঙ্ঘস্স ফাসুভাৱায, সহজীৱিতায সুখৱিহাৰত্থাযাতি অত্থো.
দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযাতি দুম্মঙ্কূনাম দুস্সীলপুগ্গলা, যে মঙ্কুতং আপাদিযমানাপি দুক্খেন আপজ্জন্তি, ৱীতিক্কমং কৰোন্তা ৱা কত্ৱা ৱা ন লজ্জন্তি, তেসং নিগ্গহত্থায. তে হি সিক্খাপদে অসতি ‘‘কিং তুম্হেহি দিট্ঠং, কিং সুতং, কিং অম্হেহি কতং, কতমস্মিং ৱত্থুস্মিং কতমং আপত্তিং ৰোপেত্ৱা অম্হে নিগ্গণ্হথা’’তি সঙ্ঘং ৱিহেঠেয্যুং. সিক্খাপদে পন সতি তে সঙ্ঘো সিক্খাপদং দস্সেত্ৱা সহ ধম্মেন নিগ্গহেস্সতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযা’’তি.
পেসলানন্তি পিযসীলানং ভিক্খূনং ফাসুৱিহাৰত্থায. পিযসীলা হি ভিক্খূ কত্তব্বাকত্তব্বং সাৱজ্জানৱজ্জং ৱেলং মৰিযাদঞ্চ অজানন্তা সিক্খাত্তযপাৰিপূৰিযা ঘটমানা কিলমন্তি, তে পন সাৱজ্জানৱজ্জং ৱেলং মৰিযাদঞ্চ ঞত্ৱা সিক্খাপাৰিপূৰিযা ঘটমানা ন কিলমন্তি. তেন তেসং সিক্খাপদপঞ্ঞাপনং ফাসুৱিহাৰায সংৱত্ততিযেৱ. যো ৱা দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহো, স্ৱেৱ তেসং ফাসুৱিহাৰো. দুস্সীলপুগ্গলে নিস্সায হি উপোসথপ্পৱাৰণা ন তিট্ঠন্তি, সঙ্ঘকম্মানি নপ্পৱত্তন্তি, সামগ্গী ন হোতি, ভিক্খূ অনেকগ্গা উদ্দেসাদীসু অনুযুঞ্জিতুং ন সক্কোন্তি. দুস্সীলেসু পন নিগ্গহিতেসু সব্বোপি অযং উপদ্দৱো ন হোতি, ততো পেসলা ভিক্খূ ফাসু ৱিহৰন্তি. এৱং ‘‘পেসলানং ভিক্খূনং ফাসুৱিহাৰাযা’’তি এত্থ দ্ৱিধা অত্থো ৱেদিতব্বো.
দিট্ঠধম্মিকানং আসৱানং সংৱৰাযাতি দিট্ঠধম্মিকা আসৱা নাম অসংৱৰে ঠিতেন তস্মিংযেৱ অত্তভাৱে পত্তব্বা পাণিপ্পহাৰদণ্ডপ্পহাৰসত্থপ্পহাৰহত্থচ্ছেদপাদচ্ছেদঅকিত্তিঅযসৱিপ্পটিসাৰাদযো দুক্খৱিসেসো, তেসং সংৱৰায পিদহনায আগমনমগ্গথকনাযাতি অত্থো. সম্পৰাযিকানন্তি সম্পৰাযিকা আসৱা নাম অসংৱৰে ঠিতেন কতপাপকম্মমূলকা সম্পৰাযে নৰকাদীসু পত্তব্বা দুক্খৱিসেসা, তেসং পটিঘাতত্থায ৱূপসমত্থায.
অপ্পসন্নানন্তি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা হি সতি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিং ঞত্ৱা ৱা, যথাপঞ্ঞত্তং পটিপজ্জমানে ভিক্খূ দিস্ৱা ৱা, যেপি অপ্পসন্না পণ্ডিতমনুস্সা, তে ‘‘যানি ৱত লোকে মহাজনস্স ৰজ্জনদুস্সনমুয্হনট্ঠানানি, তেহি ইমে সমণা আৰকা ৱিৰতা ৱিহৰন্তি, দুক্কৰং ৱত কৰোন্তী’’তি পসাদং আপজ্জন্তি ৱিনযপিটকপোত্থকং দিস্ৱা মিচ্ছাদিট্ঠিকতৱেদিব্ৰাহ্মণা ৱিয. তেন ৱুত্তং – ‘‘অপ্পসন্নানং পসাদাযা’’তি.
পসন্নানন্তি যেপি সাসনে পসন্না কুলপুত্তা, তেপি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিং ৱা ঞত্ৱা, যথাপঞ্ঞত্তং পটিপজ্জমানে ভিক্খূ ৱা দিস্ৱা ‘‘অহো অয্যা দুক্কৰং কৰোন্তি, যে যাৱজীৱং একভত্তা ৱিনযসংৱৰং পালেন্তী’’তি ভিয্যো ভিয্যো পসীদন্তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘পসন্নানং ভিয্যোভাৱাযা’’তি.
সদ্ধম্মট্ঠিতিযাতি তিৱিধো সদ্ধম্মো পৰিযত্তিসদ্ধম্মো পটিপত্তিসদ্ধম্মো অধিগমসদ্ধম্মোতি. তত্থ সকলম্পি বুদ্ধৱচনং পৰিযত্তিসদ্ধম্মো নাম. তেৰস ধুতগুণা চাৰিত্তৱাৰিত্তসীলসমাধিৱিপস্সনাতি অযং পটিপত্তিসদ্ধম্মো নাম. নৱলোকুত্তৰধম্মো অধিগমসদ্ধম্মো নাম. সো সব্বোপি যস্মা সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা সতি ভিক্খূ সিক্খাপদঞ্চ তস্স ৱিভঙ্গঞ্চ তদত্থজোতনত্থং অঞ্ঞঞ্চ বুদ্ধৱচনং পৰিযাপুণন্তি, যথাপঞ্ঞত্তঞ্চ পটিপজ্জমানা পটিপত্তিং পূৰেত্ৱা পটিপত্তিযা অধিগন্তব্বং লোকুত্তৰধম্মং অধিগচ্ছন্তি, তস্মা সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা সদ্ধম্মো চিৰট্ঠিতিকো হোতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘সদ্ধম্মট্ঠিতিযা’’তি.
ৱিনযানুগ্গহাযাতি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা সতি সংৱৰৱিনযো, পহানৱিনযো, সমথৱিনযো, পঞ্ঞত্তিৱিনযোতি চতুব্বিধো ৱিনযো অনুগ্গহিতো হোতি সূপত্থম্ভিতো. তেন ৱুত্তং – ‘‘ৱিনযানুগ্গহাযা’’তি.