২. অভিধম্মভাজনীযং
৪৪৪. চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা – ইধ ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, চিত্তসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি.
১. ছন্দিদ্ধিপাদো
৪৪৫. কথঞ্চ ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি.
৪৪৬. তত্থ কতমো ছন্দো? যো ছন্দো ছন্দিকতা কত্তুকম্যতা কুসলো ধম্মচ্ছন্দো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দো’’.
তত্থ কতমো সমাধি? যা চিত্তস্স ঠিতি সণ্ঠিতি…পে… সম্মাসমাধি সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সমাধি’’.
তত্থ কতমো পধানসঙ্খাৰো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘পধানসঙ্খাৰো’’. ইতি ইমিনা চ ছন্দেন, ইমিনা চ সমাধিনা, ইমিনা চ পধানসঙ্খাৰেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো’’তি.
৪৪৭. ইদ্ধীতি. যা তেসং ধম্মানং ইদ্ধি সমিদ্ধি ইজ্ঝনা সমিজ্ঝনা লাভো পটিলাভো পত্তি সম্পত্তি ফুসনা সচ্ছিকিৰিযা উপসম্পদা.
ইদ্ধিপাদোতি. তথাভূতস্স ফস্সো…পে… পগ্গাহো অৱিক্খেপো.
ইদ্ধিপাদং ভাৱেতীতি. তে ধম্মে আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ইদ্ধিপাদং ভাৱেতী’’তি.
২. ৱীৰিযিদ্ধিপাদো
৪৪৮. কথঞ্চ ভিক্খু ৱীৰিযসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে ৱীৰিযসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি.
৪৪৯. তত্থ কতমং ৱীৰিযং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং’’.
তত্থ কতমো সমাধি? যা চিত্তস্স ঠিতি সণ্ঠিতি…পে… সম্মাসমাধি সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সমাধি’’.
তত্থ কতমো পধানসঙ্খাৰো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘পধানসঙ্খাৰো’’. ইতি ইমিনা চ ৱীৰিযেন, ইমিনা চ সমাধিনা, ইমিনা চ পধানসঙ্খাৰেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো’’তি.
৪৫০. ইদ্ধীতি. যা তেসং ধম্মানং ইদ্ধি সমিদ্ধি ইজ্ঝনা সমিজ্ঝনা লাভো পটিলাভো পত্তি সম্পত্তি ফুসনা সচ্ছিকিৰিযা উপসম্পদা.
ইদ্ধিপাদোতি. তথাভূতস ফস্সো…পে… পগ্গাহো অৱিক্খেপো.
ইদ্ধিপাদং ভাৱেতীতি. তে ধম্মে আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ইদ্ধিপাদং ভাৱেতী’’তি.
৩. চিত্তিদ্ধিপাদো
৪৫১. কথঞ্চ ভিক্খু চিত্তসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে চিত্তসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি.
৪৫২. তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’.
তত্থ কতমো সমাধি? যা চিত্তস্স ঠিতি সণ্ঠিতি…পে… সম্মাসমাধি সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সমাধি’’.
তত্থ কতমো পধানসঙ্খাৰো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘পধানসঙ্খাৰো’’. ইতি ইমিনা চ চিত্তেন, ইমিনা চ সমাধিনা, ইমিনা চ পধানসঙ্খাৰেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো’’তি.
৪৫৩. ইদ্ধীতি. যা তেসং ধম্মানং ইদ্ধি সমিদ্ধি ইজ্ঝনা সমিজ্ঝনা লাভো পটিলাভো পত্তি সম্পত্তি ফুসনা সচ্ছিকিৰিযা উপসম্পদা.
ইদ্ধিপাদোতি. তথাভূতস্স ফস্সো…পে… পগ্গাহো অৱিক্খেপো.
ইদ্ধিপাদং ভাৱেতীতি. তে ধম্মে আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ইদ্ধিপাদং ভাৱেতী’’তি.
৪. ৱীমংসিদ্ধিপাদো
৪৫৪. কথঞ্চ ভিক্খু ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি.
৪৫৫. তত্থ কতমা ৱীমংসা? যা পঞ্ঞা পজাননা…পে… অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱীমংসা’’.
তত্থ কতমো সমাধি? যা চিত্তস্স ঠিতি সণ্ঠিতি…পে… সম্মাসমাধি সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সমাধি’’.
তত্থ কতমো পধানসঙ্খাৰো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘পধানসঙ্খাৰো’’. ইতি ইমায চ ৱীমংসায, ইমিনা চ সমাধিনা, ইমিনা চ পধানসঙ্খাৰেন উপেতো হোতি সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সম্পন্নো সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো’’তি
৪৫৬. ইদ্ধীতি. যা তেসং ধম্মানং ইদ্ধি সমিদ্ধি ইজ্ঝনা সমিজ্ঝনা লাভো পটিলাভো পত্তি সম্পত্তি ফুসনা সচ্ছিকিৰিযা উপসম্পদা.
ইদ্ধিপাদোতি. তথাভূতস্স ফস্সো…পে… পগ্গাহো অৱিক্খেপো.
ইদ্ধিপাদং ভাৱেতীতি. তে ধম্মে আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ইদ্ধিপাদং ভাৱেতী’’তি.
৪৫৭. চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা – ছন্দিদ্ধিপাদো, ৱীৰিযিদ্ধিপাদো, চিত্তিদ্ধিপাদো, ৱীমংসিদ্ধিপাদো.
৪৫৮. তত্থ কতমো ছন্দিদ্ধিপাদো? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, যো তস্মিং সমযে ছন্দো ছন্দিকতা কত্তুকম্যতা কুসলো ধম্মচ্ছন্দো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দিদ্ধিপাদো’’. অৱসেসা ধম্মা ছন্দিদ্ধিপাদসম্পযুত্তা.
৪৫৯. তত্থ কতমো ৱীৰিযিদ্ধিপাদো? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, যো তস্মিং সমযে চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযিদ্ধিপাদো’’. অৱসেসা ধম্মা ৱীৰিযিদ্ধিপাদসম্পযুত্তা.
৪৬০. তত্থ কতমো চিত্তিদ্ধিপাদো? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি …পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, যং তস্মিং সমযে চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – অযং ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তিদ্ধিপাদো’’. অৱসেসা ধম্মা চিত্তিদ্ধিপাদসম্পযুত্তা.
৪৬১. তত্থ কতমো ৱীমংসিদ্ধিপাদো? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, যা তস্মিং সমযে পঞ্ঞা পজাননা…পে… অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱীমংসিদ্ধিপাদো’’. অৱসেসা ধম্মা ৱীমংসিদ্ধিপাদসম্পযুত্তা.
অভিধম্মভাজনীযং.