২. অভিধম্মভাজনীযং

৪০৮. চত্তাৰো সম্মপ্পধানা – ইধ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪০৯. কথঞ্চ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪১০. ছন্দং জনেতীতি. তত্থ কতমো ছন্দো? যো ছন্দো ছন্দিকতা কত্তুকম্যতা কুসলো ধম্মচ্ছন্দো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দো’’. ইমং ছন্দং জনেতি সঞ্জনেতি উট্ঠপেতি সমুট্ঠপেতি নিব্বত্তেতি অভিনিব্বত্তেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দং জনেতী’’তি.

৪১১. ৱাযমতীতি. তত্থ কতমো ৱাযামো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযামো’’. ইমিনা ৱাযামেন উপেতো হোতি সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সম্পন্নো সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযমতী’’তি.

৪১২. ৱীৰিযং আৰভতীতি. তত্থ কতমং ৱীৰিযং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং’’. ইমং ৱীৰিযং আৰভতি সমাৰভতি আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং আৰভতী’’তি.

৪১৩. চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি. তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’. ইমং চিত্তং পগ্গণ্হাতি সম্পগ্গণ্হাতি উপত্থম্ভেতি পচ্চুপত্থম্ভেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং পগ্গণ্হাতী’’তি.

৪১৪. পদহতীতি. তত্থ কতমং সম্মপ্পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মপ্পধানং’’. অৱসেসা ধম্মা সম্মপ্পধানসম্পযুত্তা.

৪১৫. কথঞ্চ ভিক্খু উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪১৬. ছন্দং জনেতীতি…পে… ৱাযমতীতি…পে… ৱীৰিযং আৰভতীতি…পে… চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি…পে… পদহতীতি. তত্থ কতমং সম্মপ্পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মপ্পধানং’’. অৱসেসা ধম্মা সম্মপ্পধানসম্পযুত্তা.

৪১৭. কথঞ্চ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪১৮. ছন্দং জনেতীতি…পে… ৱাযমতীতি…পে… ৱীৰিযং আৰভতীতি…পে… চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি…পে… পদহতীতি. তত্থ কতমং সম্মপ্পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো …পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মপ্পধানং’’. অৱসেসা ধম্মা সম্মপ্পধানসম্পযুত্তা.

৪১৯. কথঞ্চ ভিক্খু উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪২০. ঠিতিযাতি. যা ঠিতি সো অসম্মোসো, যো অসম্মোসো সো ভিয্যোভাৱো, যো ভিয্যোভাৱো তং ৱেপুল্লং, যং ৱেপুল্লং সা ভাৱনা, যা ভাৱনা সা পাৰিপূৰী.

৪২১. ছন্দং জনেতীতি. তত্থ কতমো ছন্দো? যো ছন্দো ছন্দিকতা কত্তুকম্যতা কুসলো ধম্মচ্ছন্দো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দো’’. ইমং ছন্দং জনেতি সঞ্জনেতি উট্ঠপেতি সমুট্ঠপেতি নিব্বত্তেতি অভিনিব্বত্তেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দং জনেতী’’তি.

৪২২. ৱাযমতীতি. তত্থ কতমো ৱাযামো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযামো’’. ইমিনা ৱাযামেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযমতী’’তি.

৪২৩. ৱীৰিযং আৰভতীতি. তত্থ কতমং ৱীৰিযং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং’’. ইমং ৱীৰিযং আৰভতি সমাৰভতি আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং আৰভতী’’তি.

৪২৪. চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি. তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’. ইমং চিত্তং পগ্গণ্হাতি সম্পগ্গণ্হাতি উপত্থম্ভেতি পচ্চুপত্থম্ভেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং পগ্গণ্হাতী’’তি.

৪২৫. পদহতীতি. তত্থ কতমং সম্মপ্পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মপ্পধানং’’. অৱসেসা ধম্মা সম্মপ্পধানসম্পযুত্তা.

৪২৬. তত্থ কতমং সম্মপ্পধানং? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, যো তস্মিং সমযে চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মপ্পধানং’’. অৱসেসা ধম্মা সম্মপ্পধানসম্পযুত্তা.

অভিধম্মভাজনীযং.