৮. সম্মপ্পধানৱিভঙ্গো

১. সুত্তন্তভাজনীযং

৩৯০. চত্তাৰো সম্মপ্পধানা – ইধ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৩৯১. কথঞ্চ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? তত্থ কতমে অনুপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা? তীণি অকুসলমূলানি – লোভো, দোসো, মোহো. তদেকট্ঠা চ কিলেসা. তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং ৱচীকম্মং মনোকম্মং – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অনুপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা’’. ইতি ইমেসং অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৩৯২. ছন্দং জনেতীতি. তত্থ কতমো ছন্দো? যো ছন্দো ছন্দিকতা [ছন্দীকতা (স্যা.)] কত্তুকম্যতা কুসলো ধম্মচ্ছন্দো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দো’’. ইমং ছন্দং জনেতি সঞ্জনেতি উট্ঠপেতি সমুট্ঠপেতি [উট্ঠাপেতি সমুট্ঠাপেতি (স্যা.) এৱমুপৰিপি] নিব্বত্তেতি অভিনিব্বত্তেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দং জনেতী’’তি.

৩৯৩. ৱাযমতীতি. তত্থ কতমো ৱাযামো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযামো’’. ইমিনা ৱাযামেন উপেতো হোতি সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সম্পন্নো সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযমতী’’তি.

৩৯৪. ৱীৰিযং আৰভতীতি. তত্থ কতমং ৱীৰিযং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং’’. ইমং ৱীৰিযং আৰভতি সমাৰভতি আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং আৰভতী’’তি.

৩৯৫. চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি. তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’. ইমং চিত্তং পগ্গণ্হাতি সম্পগ্গণ্হাতি উপত্থম্ভেতি পচ্চুপত্থম্ভেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং পগ্গণ্হাতী’’তি.

৩৯৬. পদহতীতি. তত্থ কতমং পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘পধানং’’. ইমিনা পধানেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘পদহতী’’তি.

৩৯৭. কথঞ্চ ভিক্খু উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? তত্থ কতমে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা? তীণি অকুসলমূলানি – লোভো, দোসো, মোহো. তদেকট্ঠা চ কিলেসা. তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং ৱচীকম্মং মনোকম্মং – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা’’. ইতি ইমেসং উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৩৯৮. ছন্দং জনেতীতি. তত্থ কতমো ছন্দো? যো ছন্দো ছন্দিকতা কত্তুকম্যতা কুসলো ধম্মচ্ছন্দো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দো’’. ইমং ছন্দং জনেতি সঞ্জনেতি উট্ঠপেতি সমুট্ঠপেতি নিব্বত্তেতি অভিনিব্বত্তেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দং জনেতী’’তি.

৩৯৯. ৱাযমতীতি. তত্থ কতমো ৱাযামো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযামো’’. ইমিনা ৱাযামেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযমতী’’তি.

৪০০. ৱীৰিযং আৰভতীতি. তত্থ কতমং ৱীৰিযং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং’’. ইমং ৱীৰিযং আৰভতি সমাৰভতি আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং আৰভতী’’তি.

৪০১. চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি. তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’. ইমং চিত্তং পগ্গণ্হাতি সম্পগ্গণ্হাতি উপত্থম্ভেতি পচ্চুপত্থম্ভেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং পগ্গণ্হাতী’’তি.

৪০২. পদহতীতি. তত্থ কতমং পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘পধানং’’. ইমিনা পধানেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘পদহতী’’তি.

৪০৩. কথঞ্চ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? তত্থ কতমে অনুপ্পন্না কুসলা ধম্মা? তীণি কুসলমূলানি – অলোভো, অদোসো, অমোহো. তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো. তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অনুপ্পন্না কুসলা ধম্মা’’. ইতি ইমেসং অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪০৪. ছন্দং জনেতীতি…পে… ৱাযমতীতি…পে… ৱীৰিযং আৰভতীতি…পে… চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি…পে… পদহতীতি. তত্থ কতমং পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো …পে… সম্মাৱাযামো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘পধানং’’. ইমিনা পধানেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘পদহতী’’তি.

৪০৫. কথঞ্চ ভিক্খু উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? তত্থ কতমে উপ্পন্না কুসলা ধম্মা? তীণি কুসলমূলানি – অলোভো, অদোসো, অমোহো. তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং ৱচীকম্মং মনোকম্মং – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘উপ্পন্না কুসলা ধম্মা’’. ইতি ইমেসং উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪০৬. ঠিতিযাতি. যা ঠিতি সো অসম্মোসো, যো অসম্মোসো সো ভিয্যোভাৱো, যো ভিয্যোভাৱো তং ৱেপুল্লং, যং ৱেপুল্লং সা ভাৱনা, যা ভাৱনা সা পাৰিপূৰী.

৪০৭. ছন্দং জনেতীতি…পে… ৱাযমতীতি…পে… ৱীৰিযং আৰভতীতি…পে… চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি…পে… পদহতীতি. তত্থ কতমং পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘পধানং’’. ইমিনা পধানেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘পদহতী’’তি.

সুত্তন্তভাজনীযং.

২. অভিধম্মভাজনীযং

৪০৮. চত্তাৰো সম্মপ্পধানা – ইধ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪০৯. কথঞ্চ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪১০. ছন্দং জনেতীতি. তত্থ কতমো ছন্দো? যো ছন্দো ছন্দিকতা কত্তুকম্যতা কুসলো ধম্মচ্ছন্দো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দো’’. ইমং ছন্দং জনেতি সঞ্জনেতি উট্ঠপেতি সমুট্ঠপেতি নিব্বত্তেতি অভিনিব্বত্তেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দং জনেতী’’তি.

৪১১. ৱাযমতীতি. তত্থ কতমো ৱাযামো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযামো’’. ইমিনা ৱাযামেন উপেতো হোতি সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সম্পন্নো সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযমতী’’তি.

৪১২. ৱীৰিযং আৰভতীতি. তত্থ কতমং ৱীৰিযং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং’’. ইমং ৱীৰিযং আৰভতি সমাৰভতি আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং আৰভতী’’তি.

৪১৩. চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি. তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’. ইমং চিত্তং পগ্গণ্হাতি সম্পগ্গণ্হাতি উপত্থম্ভেতি পচ্চুপত্থম্ভেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং পগ্গণ্হাতী’’তি.

৪১৪. পদহতীতি. তত্থ কতমং সম্মপ্পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মপ্পধানং’’. অৱসেসা ধম্মা সম্মপ্পধানসম্পযুত্তা.

৪১৫. কথঞ্চ ভিক্খু উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪১৬. ছন্দং জনেতীতি…পে… ৱাযমতীতি…পে… ৱীৰিযং আৰভতীতি…পে… চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি…পে… পদহতীতি. তত্থ কতমং সম্মপ্পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মপ্পধানং’’. অৱসেসা ধম্মা সম্মপ্পধানসম্পযুত্তা.

৪১৭. কথঞ্চ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪১৮. ছন্দং জনেতীতি…পে… ৱাযমতীতি…পে… ৱীৰিযং আৰভতীতি…পে… চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি…পে… পদহতীতি. তত্থ কতমং সম্মপ্পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো …পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মপ্পধানং’’. অৱসেসা ধম্মা সম্মপ্পধানসম্পযুত্তা.

৪১৯. কথঞ্চ ভিক্খু উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪২০. ঠিতিযাতি. যা ঠিতি সো অসম্মোসো, যো অসম্মোসো সো ভিয্যোভাৱো, যো ভিয্যোভাৱো তং ৱেপুল্লং, যং ৱেপুল্লং সা ভাৱনা, যা ভাৱনা সা পাৰিপূৰী.

৪২১. ছন্দং জনেতীতি. তত্থ কতমো ছন্দো? যো ছন্দো ছন্দিকতা কত্তুকম্যতা কুসলো ধম্মচ্ছন্দো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দো’’. ইমং ছন্দং জনেতি সঞ্জনেতি উট্ঠপেতি সমুট্ঠপেতি নিব্বত্তেতি অভিনিব্বত্তেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দং জনেতী’’তি.

৪২২. ৱাযমতীতি. তত্থ কতমো ৱাযামো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযামো’’. ইমিনা ৱাযামেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱাযমতী’’তি.

৪২৩. ৱীৰিযং আৰভতীতি. তত্থ কতমং ৱীৰিযং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং’’. ইমং ৱীৰিযং আৰভতি সমাৰভতি আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱীৰিযং আৰভতী’’তি.

৪২৪. চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি. তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’. ইমং চিত্তং পগ্গণ্হাতি সম্পগ্গণ্হাতি উপত্থম্ভেতি পচ্চুপত্থম্ভেতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং পগ্গণ্হাতী’’তি.

৪২৫. পদহতীতি. তত্থ কতমং সম্মপ্পধানং? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মপ্পধানং’’. অৱসেসা ধম্মা সম্মপ্পধানসম্পযুত্তা.

৪২৬. তত্থ কতমং সম্মপ্পধানং? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, যো তস্মিং সমযে চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মপ্পধানং’’. অৱসেসা ধম্মা সম্মপ্পধানসম্পযুত্তা.

অভিধম্মভাজনীযং.

৩. পঞ্হাপুচ্ছকং

৪২৭. চত্তাৰো সম্মপ্পধানা – ইধ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায…পে… অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায…পে… উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

৪২৮. চতুন্নং সম্মপ্পধানানং কতি কুসলা, কতি অকুসলা, কতি অব্যাকতা…পে… কতি সৰণা, কতি অৰণা?

১. তিকং

৪২৯. কুসলাযেৱ. সিযা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা. ৱিপাকধম্মধম্মা. অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযা. অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা. সিযা সৱিতক্কসৱিচাৰা, সিযা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা, সিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰা. সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, সিযা উপেক্খাসহগতা. নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা. নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. অপচযগামিনো. সেক্খা. অপ্পমাণা. অপ্পমাণাৰম্মণা. পণীতা. সম্মত্তনিযতা. ন মগ্গাৰম্মণা. মগ্গহেতুকা. সিযা মগ্গাধিপতিনো, সিযা ন ৱত্তব্বা মগ্গাধিপতিনোতি. সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, ন ৱত্তব্বা উপ্পাদিনোতি. সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. ন ৱত্তব্বা অতীতাৰম্মণাতিপি, অনাগতাৰম্মণাতিপি, পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণাতিপি. সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. বহিদ্ধাৰম্মণা. অনিদস্সনঅপ্পটিঘা.

২. দুকং

৪৩০. ন হেতূ. সহেতুকা. হেতুসম্পযুত্তা. ন ৱত্তব্বা হেতূ চেৱ সহেতুকা চাতি, সহেতুকা চেৱ ন চ হেতূ. ন ৱত্তব্বা হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চাতি, হেতুসম্পযুত্তা চেৱ ন চ হেতূ. ন হেতূ সহেতুকা. সপ্পচ্চযা. সঙ্খতা. অনিদস্সনা. অপ্পটিঘা. অৰূপা. লোকুত্তৰা. কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যা. নো আসৱা. অনাসৱা. আসৱৱিপ্পযুত্তা. ন ৱত্তব্বা আসৱা চেৱ সাসৱা চাতিপি, সাসৱা চেৱ নো চ আসৱাতিপি. ন ৱত্তব্বা আসৱা চেৱ আসৱসম্পযুত্তা চাতিপি, আসৱসম্পযুত্তা চেৱ নো চ আসৱাতিপি. আসৱৱিপ্পযুত্তা. অনাসৱা. নো সংযোজনা…পে… নো গন্থা…পে… নো ওঘা…পে… নো যোগা…পে… নো নীৱৰণা…পে… নো পৰামাসা…পে… সাৰম্মণা. নো চিত্তা. চেতসিকা. চিত্তসম্পযুত্তা. চিত্তসংসট্ঠা. চিত্তসমুট্ঠানা. চিত্তসহভুনো. চিত্তানুপৰিৱত্তিনো. চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা. চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো. চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তিনো. বাহিৰা. নো উপাদা. অনুপাদিন্না. নো উপাদানা…পে… নো কিলেসা…পে… ন দস্সনেন পহাতব্বা. ন ভাৱনায পহাতব্বা. ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা. ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. সিযা সৱিতক্কা, সিযা অৱিতক্কা. সিযা সৱিচাৰা, সিযা অৱিচাৰা. সিযা সপ্পীতিকা, সিযা অপ্পীতিকা. সিযা পীতিসহগতা, সিযা ন পীতিসহগতা. সিযা সুখসহগতা, সিযা ন সুখসহগতা. সিযা উপেক্খাসহগতা, সিযা ন উপেক্খাসহগতা. ন কামাৱচৰা. ন ৰূপাৱচৰা. ন অৰূপাৱচৰা. অপৰিযাপন্না. নিয্যানিকা. নিযতা. অনুত্তৰা. অৰণাতি.

পঞ্হাপুচ্ছকং.

সম্মপ্পধানৱিভঙ্গো নিট্ঠিতো.