৬. হেতুচতুক্কং

২৫৬. তস্মিং সমযে অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো, সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং, ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং, নামপচ্চযা ছট্ঠাযতনং নামহেতুকং, ছট্ঠাযতনপচ্চযা ফস্সো ছট্ঠাযতনহেতুকো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা ফস্সহেতুকা, ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা ৱেদনাহেতুকা, তণ্হাপচ্চযা উপাদানং তণ্হাহেতুকং; উপাদানপচ্চযা ভৱো, ভৱপচ্চযা জাতি, জাতিপচ্চযা জৰামৰণং. এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি.

২৫৭. তত্থ কতমা অৱিজ্জা? যং অঞ্ঞাণং অদস্সনং…পে… অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অৱিজ্জা’’.

তত্থ কতমো অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো? যা চেতনা সঞ্চেতনা সঞ্চেতযিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো’’.

তত্থ কতমং সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং’’.

তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং’’.

তত্থ কতমং নামপচ্চযা ছট্ঠাযতনং নামহেতুকং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘নামপচ্চযা ছট্ঠাযতনং নামহেতুকং’’.

তত্থ কতমো ছট্ঠাযতনপচ্চযা ফস্সো ছট্ঠাযতনহেতুকো? যো ফস্সো ফুসনা সম্ফুসনা সম্ফুসিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছট্ঠাযতনপচ্চযা ফস্সো ছট্ঠাযতনহেতুকো’’.

তত্থ কতমা ফস্সপচ্চযা ৱেদনা ফস্সহেতুকা? যং চেতসিকং সাতং চেতসিকং সুখং চেতোসম্ফস্সজং সাতং সুখং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা সাতা সুখা ৱেদনা – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ফস্সপচ্চযা ৱেদনা ফস্সহেতুকা’’.

তত্থ কতমা ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা ৱেদনাহেতুকা? যো ৰাগো সাৰাগো…পে… চিত্তস্স সাৰাগো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা ৱেদনাহেতুকা’’.

তত্থ কতমং তণ্হাপচ্চযা উপাদানং তণ্হাহেতুকং? যা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং…পে… তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘তণ্হাপচ্চযা উপাদানং তণ্হাহেতুকং’’…পে… তেন ৱুচ্চতি ‘‘এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি’’তি.

২৫৮. তস্মিং সমযে অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো, সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং, ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং, নামপচ্চযা ফস্সো নামহেতুকো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা ফস্সহেতুকা, ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা ৱেদনাহেতুকা, তণ্হাপচ্চযা উপাদানং তণ্হাহেতুকং; উপাদানপচ্চযা ভৱো, ভৱপচ্চযা জাতি, জাতিপচ্চযা জৰামৰণং. এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি.

২৫৯. তত্থ কতমা অৱিজ্জা? যং অঞ্ঞাণং অদস্সনং…পে… অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অৱিজ্জা’’.

তত্থ কতমো অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো? যা চেতনা সঞ্চেতনা সঞ্চেতযিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো’’.

তত্থ কতমং সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং.

তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং’’.

নামপচ্চযা ফস্সো নামহেতুকোতি. তত্থ কতমং নামং? ঠপেত্ৱা ফস্সং, ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো সঙ্খাৰক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘নামং’’.

তত্থ কতমো নামপচ্চযা ফস্সো নামহেতুকো? যো ফস্সো ফুসনা সম্ফুসনা সম্ফুসিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘নামপচ্চযা ফস্সো নামহেতুকো’’…পে… তেন ৱুচ্চতি ‘‘এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতী’’তি.

২৬০. তস্মিং সমযে অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো, সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং, ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং, নামৰূপপচ্চযা ছট্ঠাযতনং নামৰূপহেতুকং, ছট্ঠাযতনপচ্চযা ফস্সো ছট্ঠাযতনহেতুকো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা ফস্সহেতুকা, ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা ৱেদনাহেতুকা, তণ্হাপচ্চযা উপাদানং তণ্হাহেতুকং; উপাদানপচ্চযা ভৱো, ভৱপচ্চযা জাতি, জাতিপচ্চযা জৰামৰণং. এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি.

২৬১. তত্থ কতমা অৱিজ্জা? যং অঞ্ঞাণং অদস্সনং…পে… অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অৱিজ্জা’’.

তত্থ কতমো অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো? যা চেতনা সঞ্চেতনা সঞ্চেতযিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো’’.

তত্থ কতমং সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং’’.

তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং? অত্থি নামং, অত্থি ৰূপং. তত্থ কতমং নামং? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘নামং’’. তত্থ কতমং ৰূপং? চক্খাযতনস্স উপচযো, সোতাযতনস্স উপচযো, ঘানাযতনস্স উপচযো, জিৱ্হাযতনস্স উপচযো, কাযাযতনস্স উপচযো, যং ৱা পনঞ্ঞম্পি অত্থি ৰূপং চিত্তজং চিত্তহেতুকং চিত্তসমুট্ঠানং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৰূপং’’. ইতি ইদঞ্চ নামং, ইদঞ্চ ৰূপং. ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং’’.

নামৰূপপচ্চযা ছট্ঠাযতনং নামৰূপহেতুকন্তি. অত্থি নামং, অত্থি ৰূপং. তত্থ কতমং নামং? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘নামং’’. তত্থ কতমং ৰূপং? যং ৰূপং নিস্সায মনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱত্ততি – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৰূপং’’. ইতি ইদঞ্চ নামং, ইদঞ্চ ৰূপং. ইদং ৱুচ্চতি ‘‘নামৰূপং’’.

তত্থ কতমং নামৰূপপচ্চযা ছট্ঠাযতনং নামৰূপহেতুকং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘নামৰূপপচ্চযা ছট্ঠাযতনং নামৰূপহেতুকং’’.

তত্থ কতমো ছট্ঠাযতনপচ্চযা ফস্সো ছট্ঠাযতনহেতুকো? যো ফস্সো ফুসনা সম্ফুসনা সম্ফুসিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছট্ঠাযতনপচ্চযা ফস্সো ছট্ঠাযতনহেতুকো’’…পে… তেন ৱুচ্চতি ‘‘এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতী’’তি.

২৬২. তস্মিং সমযে অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো, সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং, নামৰূপপচ্চযা সড়াযতনং নামৰূপহেতুকং, ছট্ঠাযতনপচ্চযা ফস্সো ছট্ঠাযতনহেতুকো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা ফস্সহেতুকা, ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা ৱেদনাহেতুকা, তণ্হাপচ্চযা উপাদানং তণ্হাহেতুকং; উপাদানপচ্চযা ভৱো, ভৱপচ্চযা জাতি, জাতিপচ্চযা জৰামৰণং. এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি.

২৬৩. তত্থ কতমা অৱিজ্জা? যং অঞ্ঞাণং অদস্সনং…পে… অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অৱিজ্জা’’.

তত্থ কতমো অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো? যা চেতনা সঞ্চেতনা সঞ্চেতযিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰো অৱিজ্জাহেতুকো’’.

তত্থ কতমং সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খাৰহেতুকং’’.

তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং? অত্থি নামং, অত্থি ৰূপং. তত্থ কতমং নামং? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘নামং’’. তত্থ কতমং ৰূপং? চক্খাযতনস্স উপচযো, সোতাযতনস্স উপচযো, ঘানাযতনস্স উপচযো, জিৱ্হাযতনস্স উপচযো, কাযাযতনস্স উপচযো, যং ৱা পনঞ্ঞম্পি অত্থি ৰূপং চিত্তজং চিত্তহেতুকং চিত্তসমুট্ঠানং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৰূপং’’. ইতি ইদঞ্চ নামং, ইদঞ্চ ৰূপং. ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং ৱিঞ্ঞাণহেতুকং’’.

নামৰূপপচ্চযা সড়াযতনং নামৰূপহেতুকন্তি. অত্থি নামং, অত্থি ৰূপং. তত্থ কতমং নামং? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘নামং’’. তত্থ কতমং ৰূপং? চত্তাৰো চ মহাভূতা, যঞ্চ ৰূপং নিস্সায মনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱত্ততি – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘ৰূপং’’. ইতি ইদঞ্চ নামং, ইদঞ্চ ৰূপং. ইদং ৱুচ্চতি ‘‘নামৰূপং’’.

তত্থ কতমং নামৰূপপচ্চযা সড়াযতনং নামৰূপহেতুকং? চক্খাযতনং, সোতাযতনং, ঘানাযতনং, জিৱ্হাযতনং, কাযাযতনং, মনাযতনং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘নামৰূপপচ্চযা সড়াযতনং নামৰূপহেতুকং’’.

তত্থ কতমো ছট্ঠাযতনপচ্চযা ফস্সো ছট্ঠাযতনহেতুকো? যো ফস্সো ফুসনা সম্ফুসনা সম্ফুসিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছট্ঠাযতনপচ্চযা ফস্সো ছট্ঠাযতনহেতুকো’’.

তত্থ কতমা ফস্সপচ্চযা ৱেদনা ফস্সহেতুকা? যং চেতসিকং সাতং চেতসিকং সুখং চেতোসম্ফস্সজং সাতং সুখং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা সাতা সুখা ৱেদনা – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ফস্সপচ্চযা ৱেদনা ফস্সহেতুকা’’.

তত্থ কতমা ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা ৱেদনাহেতুকা? যো ৰাগো সাৰাগো…পে… চিত্তস্স সাৰাগো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা ৱেদনাহেতুকা’’.

তত্থ কতমং তণ্হাপচ্চযা উপাদানং তণ্হাহেতুকং? যা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং…পে… তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘তণ্হাপচ্চযা উপাদানং তণ্হাহেতুকং’’…পে… তেন ৱুচ্চতি ‘‘এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতী’’তি.

হেতুচতুক্কং.