১. তিকং
১৮৭. সোড়স ধাতুযো অব্যাকতা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা কুসলা, সিযা অকুসলা, সিযা অব্যাকতা. দস ধাতুযো ন ৱত্তব্বা – ‘‘সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি. পঞ্চ ধাতুযো অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা. কাযৱিঞ্ঞাণধাতু সিযা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা. মনোৱিঞ্ঞাণধাতু সিযা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা. ধম্মধাতু সিযা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি.
দস ধাতুযো নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. পঞ্চ ধাতুযো ৱিপাকা. মনোধাতু সিযা ৱিপাকা, সিযা নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা ৱিপাকা, সিযা ৱিপাকধম্মধম্মা, সিযা নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা.
দস ধাতুযো উপাদিন্নুপাদানিযা. সদ্দধাতু অনুপাদিন্নুপাদানিযা. পঞ্চ ধাতুযো সিযা উপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা উপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযা.
সোড়স ধাতুযো অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা. পন্নৰস ধাতুযো অৱিতক্কঅৱিচাৰা. মনোধাতু সৱিতক্কসৱিচাৰা. মনোৱিঞ্ঞাণধাতু সিযা সৱিতক্কসৱিচাৰা, সিযা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা, সিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰা. ধম্মধাতু সিযা সৱিতক্কসৱিচাৰা, সিযা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা, সিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘সৱিতক্কসৱিচাৰা’’তিপি, ‘‘অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা’’তিপি, ‘‘অৱিতক্কঅৱিচাৰা’’তিপি. দস ধাতুযো ন ৱত্তব্বা – ‘‘পীতিসহগতা’’তিপি, ‘‘সুখসহগতা’’তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগতা’’তিপি. পঞ্চ ধাতুযো উপেক্খাসহগতা. কাযৱিঞ্ঞাণধাতু ন পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, ন উপেক্খাসহগতা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘সুখসহগতা’’তি. দ্ৱে ধাতুযো সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, সিযা উপেক্খাসহগতা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘পীতিসহগতা’’তিপি, ‘‘সুখসহগতা’’তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগতা’’তিপি.
সোড়স ধাতুযো নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা দস্সনেন পহাতব্বা, সিযা ভাৱনায পহাতব্বা, সিযা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা. সোড়স ধাতুযো নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা, সিযা ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা, সিযা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. সোড়স ধাতুযো নেৱাচযগামিনাপচযগামিনো. দ্ৱে ধাতুযো সিযা আচযগামিনো, সিযা অপচযগামিনো, সিযা নেৱাচযগামিনাপচযগামিনো. সোড়স ধাতুযো নেৱসেক্খনাসেক্খা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা সেক্খা, সিযা অসেক্খা, সিযা নেৱসেক্খনাসেক্খা.
সোড়স ধাতুযো পৰিত্তা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা পৰিত্তা, সিযা মহগ্গতা, সিযা অপ্পমাণা. দস ধাতুযো অনাৰম্মণা. ছ ধাতুযো পৰিত্তাৰম্মণা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা পৰিত্তাৰম্মণা, সিযা মহগ্গতাৰম্মণা, সিযা অপ্পমাণাৰম্মণা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘পৰিত্তাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘মহগ্গতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অপ্পমাণাৰম্মণা’’তিপি. সোড়স ধাতুযো মজ্ঝিমা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা হীনা, সিযা মজ্ঝিমা, সিযা পণীতা. সোড়স ধাতুযো অনিযতা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা মিচ্ছত্তনিযতা, সিযা সম্মত্তনিযতা, সিযা অনিযতা.
দস ধাতুযো অনাৰম্মণা. ছ ধাতুযো ন ৱত্তব্বা – ‘‘মগ্গাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘মগ্গহেতুকা’’তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতিনো’’তিপি. দ্ৱে ধাতুযো সিযা মগ্গাৰম্মণা, সিযা মগ্গহেতুকা, সিযা মগ্গাধিপতিনো, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘মগ্গাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘মগ্গহেতুকা’’তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতিনো’’তিপি. দস ধাতুযো সিযা উপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অনুপ্পন্না’’তি. সদ্দধাতু সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘উপ্পাদিনী’’তি. ছ ধাতুযো সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো. ধম্মধাতু সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনী, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘উপ্পন্না’’তিপি, ‘‘অনুপ্পন্না’’তিপি, ‘‘উপ্পাদিনী’’তিপি.
সত্তৰস ধাতুযো সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. ধম্মধাতু সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অতীতা’’তিপি, ‘‘অনাগতা’’তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্না’’তিপি. দস ধাতুযো অনাৰম্মণা. ছ ধাতুযো পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা অতীতাৰম্মণা, সিযা অনাগতাৰম্মণা, সিযা পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অতীতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অনাগতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা’’তিপি; সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা.
দস ধাতুযো অনাৰম্মণা. ছ ধাতুযো সিযা অজ্ঝত্তাৰম্মণা, সিযা বহিদ্ধাৰম্মণা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা. দ্ৱে ধাতুযো সিযা অজ্ঝত্তাৰম্মণা, সিযা বহিদ্ধাৰম্মণা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অজ্ঝত্তাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘বহিদ্ধাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা’’তিপি. ৰূপধাতু সনিদস্সনসপ্পটিঘা. নৱ ধাতুযো অনিদস্সনঅপ্পটিঘা. অট্ঠ ধাতুযো অনিদস্সনঅপ্পটিঘা.