১. তিকং

১৫২. ৰূপক্খন্ধো অব্যাকতো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা কুসলা, সিযা অকুসলা, সিযা অব্যাকতা. দ্ৱে খন্ধা ন ৱত্তব্বা – ‘‘সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি. তযো খন্ধা সিযা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা. ৰূপক্খন্ধো নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা ৱিপাকা, সিযা ৱিপাকধম্মধম্মা, সিযা নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. ৰূপক্খন্ধো সিযা উপাদিন্নুপাদানিযো, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা উপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযা.

ৰূপক্খন্ধো অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা. ৰূপক্খন্ধো অৱিতক্কঅৱিচাৰো. তযো খন্ধা সিযা সৱিতক্কসৱিচাৰা, সিযা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা, সিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰা. সঙ্খাৰক্খন্ধো সিযা সৱিতক্কসৱিচাৰো, সিযা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তো, সিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰো, সিযা ন ৱত্তব্বো – ‘‘সৱিতক্কসৱিচাৰো’’তিপি, ‘‘অৱিতক্কৱিচাৰমত্তো’’তিপি, ‘‘অৱিতক্কঅৱিচাৰো’’তিপি. ৰূপক্খন্ধো ন ৱত্তব্বো – ‘‘পীতিসহগতো’’তিপি, ‘‘সুখসহগতো’’তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগতো’’তিপি. ৱেদনাক্খন্ধো সিযা পীতিসহগতো ন সুখসহগতো ন উপেক্খাসহগতো, সিযা ন ৱত্তব্বো – ‘‘পীতিসহগতো’’তি. তযো খন্ধা সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, সিযা উপেক্খাসহগতা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘পীতিসহগতা’’তিপি, ‘‘সুখসহগতা’’তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগতা’’তিপি.

ৰূপক্খন্ধো নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা দস্সনেন পহাতব্বা, সিযা ভাৱনায পহাতব্বা, সিযা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা. ৰূপক্খন্ধো নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা, সিযা ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা, সিযা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. ৰূপক্খন্ধো নেৱাচযগামিনাপচযগামী. চত্তাৰো খন্ধা সিযা আচযগামিনো, সিযা অপচযগামিনো, সিযা নেৱাচযগামিনাপচযগামিনো. ৰূপক্খন্ধো নেৱসেক্খনাসেক্খো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা সেক্খা, সিযা অসেক্খা, সিযা নেৱসেক্খনাসেক্খা. ৰূপক্খন্ধো পৰিত্তো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা পৰিত্তা, সিযা মহগ্গতা, সিযা অপ্পমাণা. ৰূপক্খন্ধো অনাৰম্মণো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা পৰিত্তাৰম্মণা, সিযা মহগ্গতাৰম্মণা, সিযা অপ্পমাণাৰম্মণা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘পৰিত্তাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘মহগ্গতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অপ্পমাণাৰম্মণা’’তিপি. ৰূপক্খন্ধো মজ্ঝিমো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা হীনা, সিযা মজ্ঝিমা, সিযা পণীতা. ৰূপক্খন্ধো অনিযতো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা মিচ্ছত্তনিযতা, সিযা সম্মত্তনিযতা, সিযা অনিযতা.

ৰূপক্খন্ধো অনাৰম্মণো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা মগ্গাৰম্মণা, সিযা মগ্গহেতুকা, সিযা মগ্গাধিপতিনো, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘মগ্গাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘মগ্গহেতুকা’’তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতিনো’’তিপি; সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো; সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. ৰূপক্খন্ধো অনাৰম্মণো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা অতীতাৰম্মণা, সিযা অনাগতাৰম্মণা, সিযা পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অতীতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অনাগতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা’’তিপি; সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. ৰূপক্খন্ধো অনাৰম্মণো. চত্তাৰো খন্ধা সিযা অজ্ঝত্তাৰম্মণা, সিযা বহিদ্ধাৰম্মণা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অজ্ঝত্তাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘বহিদ্ধাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা’’তিপি. চত্তাৰো খন্ধা অনিদস্সনঅপ্পটিঘা. ৰূপক্খন্ধো সিযা সনিদস্সনসপ্পটিঘো, সিযা অনিদস্সনসপ্পটিঘো, সিযা অনিদস্সনঅপ্পটিঘো.