১. ৰূপক্খন্ধো

৩৩. তত্থ কতমো ৰূপক্খন্ধো? একৱিধেন ৰূপক্খন্ধো – সব্বং ৰূপং ন হেতু, অহেতুকং, হেতুৱিপ্পযুত্তং, সপ্পচ্চযং, সঙ্খতং, ৰূপং, লোকিযং, সাসৱং, সংযোজনিযং, গন্থনিযং, ওঘনিযং, যোগনিযং, নীৱৰণিযং, পৰামট্ঠং, উপাদানিযং, সংকিলেসিকং, অব্যাকতং, অনাৰম্মণং, অচেতসিকং, চিত্তৱিপ্পযুত্তং, নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মং, অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকং, ন সৱিতক্কসৱিচাৰং, ন অৱিতক্কৱিচাৰমত্তং, অৱিতক্কঅৱিচাৰং, ন পীতিসহগতং, ন সুখসহগতং, ন উপেক্খাসহগতং, নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বং, নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকং, নেৱাচযগামিনাপচযগামী, নেৱসেক্খনাসেক্খং, পৰিত্তং, কামাৱচৰং, ন ৰূপাৱচৰং, ন অৰূপাৱচৰং, পৰিযাপন্নং, নো অপৰিযাপন্নং, অনিযতং, অনিয্যানিকং, উপ্পন্নং, ছহি ৱিঞ্ঞাণেহি ৱিঞ্ঞেয্যং, অনিচ্চং, জৰাভিভূতং. এৱং একৱিধেন ৰূপক্খন্ধো.

দুৱিধেন ৰূপক্খন্ধো – অত্থি ৰূপং উপাদা, অত্থি ৰূপং নো উপাদা [নুপাদা (সী. ক.)]. অত্থি ৰূপং উপাদিন্নং, অত্থি ৰূপং অনুপাদিন্নং. অত্থি ৰূপং উপাদিন্নুপাদানিযং, অত্থি ৰূপং অনুপাদিন্নুপাদানিযং. অত্থি ৰূপং সনিদস্সনং, অত্থি ৰূপং অনিদস্সনং. অত্থি ৰূপং সপ্পটিঘং, অত্থি ৰূপং অপ্পটিঘং. অত্থি ৰূপং ইন্দ্ৰিযং, অত্থি ৰূপং ন ইন্দ্ৰিযং. অত্থি ৰূপং মহাভূতং, অত্থি ৰূপং ন মহাভূতং. অত্থি ৰূপং ৱিঞ্ঞত্তি, অত্থি ৰূপং ন ৱিঞ্ঞত্তি. অত্থি ৰূপং চিত্তসমুট্ঠানং, অত্থি ৰূপং ন চিত্তসমুট্ঠানং. অত্থি ৰূপং চিত্তসহভু, অত্থি ৰূপং ন চিত্তসহভু. অত্থি ৰূপং চিত্তানুপৰিৱত্তি, অত্থি ৰূপং ন চিত্তানুপৰিৱত্তি. অত্থি ৰূপং অজ্ঝত্তিকং, অত্থি ৰূপং বাহিৰং. অত্থি ৰূপং ওড়াৰিকং, অত্থি ৰূপং সুখুমং. অত্থি ৰূপং দূৰে, অত্থি ৰূপং সন্তিকে…পে… অত্থি ৰূপং কবড়ীকাৰো আহাৰো, অত্থি ৰূপং ন কবড়ীকাৰো আহাৰো. এৱং দুৱিধেন ৰূপক্খন্ধো.

(যথা ৰূপকণ্ডে ৱিভত্তং, তথা ইধ ৱিভজিতব্বং.)

তিৱিধেন ৰূপক্খন্ধো – যং তং ৰূপং অজ্ঝত্তিকং তং উপাদা, যং তং ৰূপং বাহিৰং তং অত্থি উপাদা, অত্থি নো উপাদা. যং তং ৰূপং অজ্ঝত্তিকং তং উপাদিন্নং, যং তং ৰূপং বাহিৰং তং অত্থি উপাদিন্নং, অত্থি অনুপাদিন্নং. যং তং ৰূপং অজ্ঝত্তিকং তং উপাদিন্নুপাদানিযং, যং তং ৰূপং বাহিৰং তং অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযং, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযং…পে… যং তং ৰূপং অজ্ঝত্তিকং তং ন কবড়ীকাৰো আহাৰো, যং তং ৰূপং বাহিৰং তং অত্থি কবড়ীকাৰো আহাৰো, অত্থি ন কবড়ীকাৰো আহাৰো. এৱং তিৱিধেন ৰূপক্খন্ধো.

চতুব্বিধেন ৰূপক্খন্ধো – যং তং ৰূপং উপাদা তং অত্থি উপাদিন্নং, অত্থি অনুপাদিন্নং; যং তং ৰূপং নো উপাদা তং অত্থি উপাদিন্নং, অত্থি অনুপাদিন্নং. যং তং ৰূপং উপাদা তং অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযং, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযং; যং তং ৰূপং নো উপাদা তং অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযং, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযং. যং তং ৰূপং উপাদা তং অত্থি সপ্পটিঘং, অত্থি অপ্পটিঘং; যং তং ৰূপং নো উপাদা তং অত্থি সপ্পটিঘং, অত্থি অপ্পটিঘং. যং তং ৰূপং উপাদা তং অত্থি ওড়াৰিকং, অত্থি সুখুমং; যং তং ৰূপং নো উপাদা তং অত্থি ওড়াৰিকং, অত্থি সুখুমং. যং তং ৰূপং উপাদা তং অত্থি দূৰে, অত্থি সন্তিকে; যং তং ৰূপং নো উপাদা তং অত্থি দূৰে, অত্থি সন্তিকে…পে… দিট্ঠং, সুতং, মুতং, ৱিঞ্ঞাতং ৰূপং. এৱং চতুব্বিধেন ৰূপক্খন্ধো.

পঞ্চৱিধেন ৰূপক্খন্ধো – পথৱীধাতু, আপোধাতু, তেজোধাতু, ৱাযোধাতু, যঞ্চ ৰূপং উপাদা. এৱং পঞ্চৱিধেন ৰূপক্খন্ধো.

ছব্বিধেন ৰূপক্খন্ধো – চক্খুৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, সোতৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, ঘানৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, কাযৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, মনোৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং. এৱং ছব্বিধেন ৰূপক্খন্ধো.

সত্তৱিধেন ৰূপক্খন্ধো – চক্খুৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, সোতৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, ঘানৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, কাযৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, মনোধাতুৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং. এৱং সত্তৱিধেন ৰূপক্খন্ধো.

অট্ঠৱিধেন ৰূপক্খন্ধো – চক্খুৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, সোতৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, ঘানৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, কাযৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং অত্থি সুখসম্ফস্সং, অত্থি দুক্খসম্ফস্সং, মনোধাতুৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং. এৱং অট্ঠৱিধেন ৰূপক্খন্ধো.

নৱৱিধেন ৰূপক্খন্ধো – চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং, পুৰিসিন্দ্ৰিযং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, যঞ্চ ৰূপং ন ইন্দ্ৰিযং. এৱং নৱৱিধেন ৰূপক্খন্ধো.

দসৱিধেন ৰূপক্খন্ধো – চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং, পুৰিসিন্দ্ৰিযং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, ন ইন্দ্ৰিযং ৰূপং অত্থি সপ্পটিঘং, অত্থি অপ্পটিঘং. এৱং দসৱিধেন ৰূপক্খন্ধো.

একাদসৱিধেন ৰূপক্খন্ধো – চক্খাযতনং, সোতাযতনং, ঘানাযতনং, জিৱ্হাযতনং, কাযাযতনং, ৰূপাযতনং, সদ্দাযতনং, গন্ধাযতনং, ৰসাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং, যঞ্চ ৰূপং অনিদস্সনঅপ্পটিঘং ধম্মাযতনপৰিযাপন্নং. এৱং একাদসৱিধেন ৰূপক্খন্ধো.

অযং ৱুচ্চতি ৰূপক্খন্ধো.