১. ৱিভঙ্গৱাৰো

হেতুপচ্চযো

২৭৯. অৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স হেতুপচ্চযেন পচ্চযো – অৰূপাৱচৰা হেতূ সম্পযুত্তকানং খন্ধানং হেতুপচ্চযেন পচ্চযো; পটিসন্ধিক্খণে…পে…. (মূলং কাতব্বং.) অৰূপাৱচৰা হেতূ চিত্তসমুট্ঠানানং ৰূপানং হেতুপচ্চযেন পচ্চযো. (মূলং কাতব্বং.) অৰূপাৱচৰা হেতূ সম্পযুত্তকানং খন্ধানং চিত্তসমুট্ঠানানঞ্চ ৰূপানং হেতুপচ্চযেন পচ্চযো. (৩)

নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স হেতুপচ্চযেন পচ্চযো – নঅৰূপাৱচৰা হেতূ সম্পযুত্তকানং খন্ধানং চিত্তসমুট্ঠানানঞ্চ ৰূপানং হেতুপচ্চযেন পচ্চযো; পটিসন্ধিক্খণে…পে…. (১)

আৰম্মণপচ্চযো

২৮০. অৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো – আকাসানঞ্চাযতনং ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনস্স আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো; আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্স আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো. অৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো – আকাসানঞ্চাযতনং পচ্চৱেক্খতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং…পে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং পচ্চৱেক্খতি, অৰূপাৱচৰে খন্ধে অনিচ্চতো…পে… দোমনস্সং উপ্পজ্জতি; চেতোপৰিযঞাণেন অৰূপাৱচৰচিত্তসমঙ্গিস্স চিত্তং জানাতি, অৰূপাৱচৰা খন্ধা চেতোপৰিযঞাণস্স, পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণস্স, যথাকম্মূপগঞাণস্স, অনাগতংসঞাণস্স, আৱজ্জনায আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো. (২)

নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো – দানং…পে… সীলং…পে… উপোসথকম্মং কত্ৱা তং পচ্চৱেক্খতি অস্সাদেতি অভিনন্দতি, তং আৰব্ভ ৰাগো…পে… দোমনস্সং উপ্পজ্জতি; পুব্বে সুচিণ্ণানি…পে… ঝানা…পে… অৰিযা মগ্গা ৱুট্ঠহিত্ৱা মগ্গং পচ্চৱেক্খন্তি, ফলং পচ্চৱেক্খন্তি, নিব্বানং পচ্চৱেক্খন্তি, নিব্বানং গোত্ৰভুস্স, ৱোদানস্স, মগ্গস্স, ফলস্স, আৱজ্জনায আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো; অৰিযা পহীনে কিলেসে পচ্চৱেক্খন্তি, ৱিক্খম্ভিতে কিলেসে…পে… পুব্বে…পে… চক্খুং…পে… ৱত্থুং নঅৰূপাৱচৰে খন্ধে অনিচ্চতো…পে… দোমনস্সং উপ্পজ্জতি, দিব্বেন চক্খুনা ৰূপং পস্সতি, দিব্বায সোতধাতুযা সদ্দং সুণাতি, চেতোপৰিযঞাণেন নঅৰূপাৱচৰচিত্তসমঙ্গিস্স চিত্তং জানাতি, ৰূপাযতনং চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং কাযৱিঞ্ঞাণস্স…পে… নঅৰূপাৱচৰা খন্ধা ইদ্ধিৱিধঞাণস্স, চেতোপৰিযঞাণস্স, পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণস্স, যথাকম্মূপগঞাণস্স, অনাগতংসঞাণস্স, আৱজ্জনায আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো. (১)

অধিপতিপচ্চযো

২৮১. অৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো. সহজাতাধিপতি – অৰূপাৱচৰাধিপতি সম্পযুত্তকানং খন্ধানং অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো. অৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো – আৰম্মণাধিপতি, সহজাতাধিপতি. আৰম্মণাধিপতি – আকাসানঞ্চাযতনং গৰুং কত্ৱা পচ্চৱেক্খতি…পে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং গৰুং কত্ৱা পচ্চৱেক্খতি, অৰূপাৱচৰে খন্ধে গৰুং কত্ৱা অস্সাদেতি অভিনন্দতি, তং গৰুং কত্ৱা ৰাগো উপ্পজ্জতি, দিট্ঠি উপ্পজ্জতি. সহজাতাধিপতি – অৰূপাৱচৰাধিপতি চিত্তসমুট্ঠানানং ৰূপানং অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো. (মূলং কাতব্বং.) অৰূপাৱচৰাধিপতি সম্পযুত্তকানং খন্ধানং চিত্তসমুট্ঠানানঞ্চ ৰূপানং অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো. (৩)

২৮২. নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো – আৰম্মণাধিপতি, সহজাতাধিপতি. আৰম্মণাধিপতি – দানং…পে… সীলং…পে… উপোসথকম্মং কত্ৱা তং গৰুং কত্ৱা পচ্চৱেক্খতি অস্সাদেতি অভিনন্দতি, তং গৰুং কত্ৱা ৰাগো উপ্পজ্জতি, দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; পুব্বে সুচিণ্ণানি…পে… ঝানা…পে… অৰিযা মগ্গা ৱুট্ঠহিত্ৱা মগ্গং গৰুং কত্ৱা পচ্চৱেক্খন্তি, ফলং…পে… নিব্বানং গৰুং কত্ৱা পচ্চৱেক্খন্তি, নিব্বানং গোত্ৰভুস্স, ৱোদানস্স, মগ্গস্স, ফলস্স অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো; চক্খুং…পে… ৱত্থুং নঅৰূপাৱচৰে খন্ধে গৰুং কত্ৱা অস্সাদেতি অভিনন্দতি, তং গৰুং কত্ৱা ৰাগো উপ্পজ্জতি, দিট্ঠি উপ্পজ্জতি. সহজাতাধিপতি – নঅৰূপাৱচৰাধিপতি সম্পযুত্তকানং খন্ধানং চিত্তসমুট্ঠানানঞ্চ ৰূপানং অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো. (১)

অনন্তৰপচ্চযাদি

২৮৩. অৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো – পুৰিমা পুৰিমা অৰূপাৱচৰা খন্ধা পচ্ছিমানং পচ্ছিমানং অৰূপাৱচৰানং খন্ধানং অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো. অৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো – অৰূপাৱচৰং চুতিচিত্তং নঅৰূপাৱচৰস্স উপপত্তিচিত্তস্স, অৰূপাৱচৰং ভৱঙ্গং আৱজ্জনায, অৰূপাৱচৰা খন্ধা নঅৰূপাৱচৰস্স ৱুট্ঠানস্স, নিৰোধা ৱুট্ঠহন্তস্স নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং ফলসমাপত্তিযা অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো. (২)

২৮৪. নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো – পুৰিমা পুৰিমা নঅৰূপাৱচৰা খন্ধা পচ্ছিমানং পচ্ছিমানং নঅৰূপাৱচৰানং খন্ধানং অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো; অনুলোমং গোত্ৰভুস্স…পে… অনুলোমং ফলসমাপত্তিযা অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো. নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো – নঅৰূপাৱচৰং চুতিচিত্তং অৰূপাৱচৰস্স উপপত্তিচিত্তস্স অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো; নঅৰূপাৱচৰা খন্ধা অৰূপাৱচৰস্স ৱুট্ঠানস্স অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো; আকাসানঞ্চাযতনস্স পৰিকম্মং আকাসানঞ্চাযতনস্স অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো; ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনস্স…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনস্স…পে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্স পৰিকম্মং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্স অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো. (২)

সমনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো… সহজাতপচ্চযেন পচ্চযো… পঞ্চ… অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযেন পচ্চযো… দ্ৱে… নিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো… সত্ত.

উপনিস্সযপচ্চযো

২৮৫. অৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো – অনন্তৰূপনিস্সযো, পকতূপনিস্সযো…পে…. পকতূপনিস্সযো – আকাসানঞ্চাযতনং ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনস্স উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো; ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনস্স…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্স উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো. অৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো – আৰম্মণূপনিস্সযো, অনন্তৰূপনিস্সযো, পকতূপনিস্সযো…পে…. পকতূপনিস্সযো – অৰূপাৱচৰং সদ্ধং উপনিস্সায দানং দেতি, সীলং…পে… উপোসথকম্মং কৰোতি, নঅৰূপাৱচৰং ঝানং উপ্পাদেতি, ৱিপস্সনং…পে… মগ্গং…পে… অভিঞ্ঞং…পে… সমাপত্তিং উপ্পাদেতি, মানং জপ্পেতি, দিট্ঠিং গণ্হাতি; অৰূপাৱচৰং সীলং…পে… পঞ্ঞং উপনিস্সায দানং দেতি…পে… সমাপত্তিং উপ্পাদেতি… মানং জপ্পেতি… দিট্ঠিং গণ্হাতি; অৰূপাৱচৰা সদ্ধা…পে… পঞ্ঞা নঅৰূপাৱচৰায সদ্ধায…পে… পঞ্ঞায… ৰাগস্স…পে… পত্থনায… কাযিকস্স সুখস্স… কাযিকস্স দুক্খস্স… মগ্গস্স ফলসমাপত্তিযা উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো. (২)

২৮৬. নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো – আৰম্মণূপনিস্সযো, অনন্তৰূপনিস্সযো, পকতূপনিস্সযো…পে…. পকতূপনিস্সযো – নঅৰূপাৱচৰং সদ্ধং উপনিস্সায দানং দেতি, সীলং…পে… উপোসথকম্মং কৰোতি, নঅৰূপাৱচৰং ঝানং উপ্পাদেতি, ৱিপস্সনং…পে… মগ্গং…পে… অভিঞ্ঞং…পে… সমাপত্তিং উপ্পাদেতি, মানং জপ্পেতি… দিট্ঠিং গণ্হাতি; নঅৰূপাৱচৰং সীলং…পে… পঞ্ঞং…পে… ৰাগং…পে… পত্থনং…পে… কাযিকং সুখং… কাযিকং দুক্খং… উতুং… ভোজনং… সেনাসনং উপনিস্সায দানং দেতি…পে… সমাপত্তিং উপ্পাদেতি… পাণং হনতি…পে… সঙ্ঘং ভিন্দতি; নঅৰূপাৱচৰা সদ্ধা…পে… সেনাসনং নঅৰূপাৱচৰায সদ্ধায…পে… পত্থনায… কাযিকস্স সুখস্স… কাযিকস্স দুক্খস্স, মগ্গস্স, ফলসমাপত্তিযা উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো. (১)

নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো – অনন্তৰূপনিস্সযো, পকতূপনিস্সযো…পে…. পকতূপনিস্সযো – আকাসানঞ্চাযতনস্স পৰিকম্মং আকাসানঞ্চাযতনস্স উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো…পে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্স পৰিকম্মং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্স উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো. (২)

পুৰেজাতপচ্চযাদি

২৮৭. নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স পুৰেজাতপচ্চযেন পচ্চযো – আৰম্মণপুৰেজাতং, ৱত্থুপুৰেজাতং. আৰম্মণপুৰেজাতং – চক্খুং…পে… ৱত্থুং অনিচ্চতো…পে… দোমনস্সং উপ্পজ্জতি; দিব্বেন চক্খুনা ৰূপং পস্সতি, দিব্বায সোতধাতুযা সদ্দং সুণাতি, ৰূপাযতনং চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং কাযৱিঞ্ঞাণস্স…পে…. ৱত্থুপুৰেজাতং – চক্খাযতনং চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স…পে… কাযাযতনং কাযৱিঞ্ঞাণস্স…পে… ৱত্থু নঅৰূপাৱচৰানং খন্ধানং পুৰেজাতপচ্চযেন পচ্চযো. নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স পুৰেজাতপচ্চযেন পচ্চযো. ৱত্থুপুৰেজাতং – ৱত্থু অৰূপাৱচৰানং খন্ধানং পুৰেজাতপচ্চযেন পচ্চযো. (২)

পচ্ছাজাতপচ্চযেন পচ্চযো… দ্ৱে… আসেৱনপচ্চযেন পচ্চযো… তীণি.

কম্মপচ্চযো

২৮৮. অৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স কম্মপচ্চযেন পচ্চযো – সহজাতা, নানাক্খণিকা…পে…. অৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স কম্মপচ্চযেন পচ্চযো – অৰূপাৱচৰা চেতনা চিত্তসমুট্ঠানানং ৰূপানং কম্মপচ্চযেন পচ্চযো. (মূলং কাতব্বং.) অৰূপাৱচৰা চেতনা সম্পযুত্তকানং খন্ধানং চিত্তসমুট্ঠানানঞ্চ ৰূপানং কম্মপচ্চযেন পচ্চযো. (৩)

নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স কম্মপচ্চযেন পচ্চযো – সহজাতা, নানাক্খণিকা. সহজাতা – নঅৰূপাৱচৰা চেতনা সম্পযুত্তকানং খন্ধানং চিত্তসমুট্ঠানানঞ্চ ৰূপানং কম্মপচ্চযেন পচ্চযো (সংখিত্তং). (১)

ৱিপাকপচ্চযাদি

২৮৯. অৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স ৱিপাকপচ্চযেন পচ্চযো (সংখিত্তং).

নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স ৱিপাকপচ্চযেন পচ্চযো (সংখিত্তং)… আহাৰপচ্চযেন পচ্চযো… চত্তাৰি… ইন্দ্ৰিযপচ্চযেন পচ্চযো… চত্তাৰি… ঝানপচ্চযেন পচ্চযো… চত্তাৰি… মগ্গপচ্চযেন পচ্চযো… চত্তাৰি… সম্পযুত্তপচ্চযেন পচ্চযো… দ্ৱে.

ৱিপ্পযুত্তপচ্চযো

২৯০. অৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স ৱিপ্পযুত্তপচ্চযেন পচ্চযো – সহজাতং, পচ্ছাজাতং (সংখিত্তং). (১)

নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স ৱিপ্পযুত্তপচ্চযেন পচ্চযো – সহজাতং, পুৰেজাতং, পচ্ছাজাতং (সংখিত্তং). নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স ৱিপ্পযুত্তপচ্চযেন পচ্চযো. পুৰেজাতং – ৱত্থু অৰূপাৱচৰানং খন্ধানং ৱিপ্পযুত্তপচ্চযেন পচ্চযো. (২)

অত্থিপচ্চযাদি

২৯১. অৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো – সহজাতং…পে…. অৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো – সহজাতং, পচ্ছাজাতং…পে…. অৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স চ নঅৰূপাৱচৰস্স চ ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো – সহজাতং (সংখিত্তং). (৩)

নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো – সহজাতং, পুৰেজাতং, পচ্ছাজাতং, আহাৰং, ইন্দ্ৰিযং (সংখিত্তং). নঅৰূপাৱচৰো ধম্মো অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো. পুৰেজাতং – ৱত্থু অৰূপাৱচৰানং খন্ধানং অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো. (২)

২৯২. অৰূপাৱচৰো চ নঅৰূপাৱচৰো চ ধম্মা অৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো – সহজাতং, পুৰেজাতং. সহজাতো – অৰূপাৱচৰো একো খন্ধো চ ৱত্থু চ তিণ্ণন্নং খন্ধানং অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো…পে… দ্ৱে খন্ধা চ…পে…. অৰূপাৱচৰো চ নঅৰূপাৱচৰো চ ধম্মা নঅৰূপাৱচৰস্স ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো – সহজাতং, পচ্ছাজাতং, আহাৰং, ইন্দ্ৰিযং. সহজাতা – অৰূপাৱচৰা খন্ধা চ মহাভূতা চ চিত্তসমুট্ঠানানং ৰূপানং অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো. পচ্ছাজাতা – অৰূপাৱচৰা খন্ধা চ কবড়ীকাৰো আহাৰো চ ইমস্স কাযস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো. পচ্ছাজাতা – অৰূপাৱচৰা খন্ধা চ ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযঞ্চ কটত্তাৰূপানং অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো. (২)

নত্থিপচ্চযেন পচ্চযো… ৱিগতপচ্চযেন পচ্চযো… অৱিগতপচ্চযেন পচ্চযো.