১০. দসমৱগ্গো
(৯৭) ৩. পঞ্চৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স মগ্গকথা
৫৭৬. পঞ্চৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনাতি? আমন্তা. ননু পঞ্চৱিঞ্ঞাণা উপ্পন্নৱত্থুকা উপ্পন্নাৰম্মণাতি? আমন্তা. হঞ্চি পঞ্চৱিঞ্ঞাণা উপ্পন্নৱত্থুকা উপ্পন্নাৰম্মণা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পঞ্চৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনা’’তি.
ননু পঞ্চৱিঞ্ঞাণা পুৰেজাতৱত্থুকা পুৰেজাতাৰম্মণা অজ্ঝত্তিকৱত্থুকা বাহিৰাৰম্মণা অসম্ভিন্নৱত্থুকা অসম্ভিন্নাৰম্মণা নানাৱত্থুকা নানাৰম্মণা ন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গোচৰৱিসযং পচ্চনুভোন্তি, ন অসমন্নাহাৰা উপ্পজ্জন্তি, ন অমনসিকাৰা উপ্পজ্জন্তি, ন অব্বোকিণ্ণা উপ্পজ্জন্তি, ন অপুব্বং অচৰিমং উপ্পজ্জন্তি, ন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সমনন্তৰা উপ্পজ্জন্তি, ননু পঞ্চৱিঞ্ঞাণা অনাভোগাতি? আমন্তা. হঞ্চি পঞ্চৱিঞ্ঞাণা অনাভোগা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পঞ্চৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনা’’তি.
৫৭৭. চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনাতি? আমন্তা. চক্খুৱিঞ্ঞাণং সুঞ্ঞতং আৰব্ভ উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… চক্খুৱিঞ্ঞাণং সুঞ্ঞতং আৰব্ভ উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ সুঞ্ঞতঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… চক্খুঞ্চ পটিচ্চ সুঞ্ঞতঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ সুঞ্ঞতঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? নত্থি. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ সুঞ্ঞতঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি.
৫৭৮. চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনাতি? আমন্তা. চক্খুৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতং আৰব্ভ উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনাতি? আমন্তা. চক্খুৱিঞ্ঞাণং ফস্সং আৰব্ভ…পে… ৱেদনং আৰব্ভ… সঞ্ঞং আৰব্ভ … চেতনং আৰব্ভ… চিত্তং আৰব্ভ… চক্খুং আৰব্ভ… কাযং আৰব্ভ…পে… সদ্দং আৰব্ভ…পে… ফোট্ঠব্বং আৰব্ভ উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মনোৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনা, মনোৱিঞ্ঞাণং সুঞ্ঞতং আৰব্ভ উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনা, চক্খুৱিঞ্ঞাণং সুঞ্ঞতং আৰব্ভ উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মনোৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনা, মনোৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতং আৰব্ভ উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনা, চক্খুৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতং আৰব্ভ উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মনোৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনা, মনোৱিঞ্ঞাণং ফস্সং আৰব্ভ… ৱেদনং আৰব্ভ…পে… ফোট্ঠব্বং আৰব্ভ উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনা, চক্খুৱিঞ্ঞাণং ফস্সং আৰব্ভ… ৱেদনং আৰব্ভ…পে… ফোট্ঠব্বং আৰব্ভ উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৭৯. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পঞ্চৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনা’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহী…পে… সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা…পে… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহী’’তি! [ম. নি. ১.৩৪৯; অ. নি. ৪.৩৭] অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পঞ্চৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স অত্থি মগ্গভাৱনাতি.
পঞ্চৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স মগ্গকথা নিট্ঠিতা.