২১. সচ্চিকট্ঠসভাগানুযোগো
২০৮. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. পুগ্গলো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পুগ্গলো অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পুগ্গলো নেৱ সঙ্খতো নাসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.
২০৯. পুগ্গলো নেৱ সঙ্খতো নাসঙ্খতোতি? আমন্তা. সঙ্খতঞ্চ অসঙ্খতঞ্চ ঠপেত্ৱা অত্থঞ্ঞা ততিযা কোটীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২১০. সঙ্খতঞ্চ অসঙ্খতঞ্চ ঠপেত্ৱা অত্থঞ্ঞা ততিযা কোটীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘দ্ৱেমা, ভিক্খৱে, ধাতুযো. কতমা দ্ৱে? সঙ্খতা চ ধাতু অসঙ্খতা চ ধাতু. ইমা খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে ধাতুযো’’তি [ম. নি. ১.১২৫, আলপনমত্তমেৱ নানং]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্খতঞ্চ অসঙ্খতঞ্চ ঠপেত্ৱা অত্থঞ্ঞা ততিযা কোটী’’তি.
২১১. পুগ্গলো নেৱ সঙ্খতো নাসঙ্খতোতি? আমন্তা. অঞ্ঞং সঙ্খতং, অঞ্ঞং অসঙ্খতং, অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২১২. খন্ধা সঙ্খতা, নিব্বানং অসঙ্খতং, পুগ্গলো নেৱ সঙ্খতো নাসঙ্খতোতি? আমন্তা. অঞ্ঞে খন্ধা, অঞ্ঞং নিব্বানং, অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২১৩. ৰূপং সঙ্খতং, নিব্বানং অসঙ্খতং, পুগ্গলো নেৱ সঙ্খতো নাসঙ্খতোতি? আমন্তা. অঞ্ঞং ৰূপং, অঞ্ঞং নিব্বানং, অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খতং, নিব্বানং অসঙ্খতং, পুগ্গলো নেৱ সঙ্খতো নাসঙ্খতোতি? আমন্তা. অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং, অঞ্ঞং নিব্বানং, অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২১৪. পুগ্গলস্স উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ৱযো পঞ্ঞাযতি, ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতীতি? আমন্তা. পুগ্গলো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, সঙ্খতস্স সঙ্খতলক্খণানি. সঙ্খতানং, ভিক্খৱে, ধম্মানং [কতমানি তীণি (অ. নি. ৩.৪৭)] উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ৱযো পঞ্ঞাযতি, ঠিতানং অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতী’’তি [অ. নি. ৩.৪৭]. পুগ্গলস্স উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ৱযো পঞ্ঞাযতি, ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতি; তেন হি পুগ্গলো সঙ্খতোতি.
২১৫. পুগ্গলস্স ন উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ন ৱযো পঞ্ঞাযতি, ন ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতীতি? আমন্তা. পুগ্গলো অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, অসঙ্খতস্স অসঙ্খতলক্খণানি. অসঙ্খতানং, ভিক্খৱে, ধম্মানং ন উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ন ৱযো পঞ্ঞাযতি, ন ঠিতানং অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতী’’তি [অ. নি. ৩.৪৮]. পুগ্গলস্স ন উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ন ৱযো পঞ্ঞাযতি, ন ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতি; তেন হি পুগ্গলো অসঙ্খতোতি.
২১৬. পৰিনিব্বুতো পুগ্গলো অত্থত্থম্হি, নত্থত্থম্হীতি? অত্থত্থম্হীতি. পৰিনিব্বুতো পুগ্গলো সস্সতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থত্থম্হীতি. পৰিনিব্বুতো পুগ্গলো উচ্ছিন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২১৭. পুগ্গলো কিং নিস্সায তিট্ঠতীতি? ভৱং নিস্সায তিট্ঠতীতি. ভৱো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো খযধম্মো ৱযধম্মো ৱিৰাগধম্মো নিৰোধধম্মো ৱিপৰিণামধম্মোতি? আমন্তা. পুগ্গলোপি অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো খযধম্মো ৱযধম্মো ৱিৰাগধম্মো নিৰোধধম্মো ৱিপৰিণামধম্মোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২১৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি কোচি সুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘সুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি পজানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি সুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘সুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি পজানাতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২১৯. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি কোচি দুক্খং ৱেদনং ৱেদিযমানো…পে… অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি পজানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি পজানাতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২২০. অত্থি কোচি সুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘সুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি পজানাতীতি কত্ৱা তেন চ কাৰণেন পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. যো সুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘সুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি পজানাতি, স্ৱেৱ পুগ্গলো; যো সুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘সুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি ন পজানাতি, ন সো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
যো দুক্খং ৱেদনং ৱেদিযমানো…পে… যো অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি পজানাতি, স্ৱেৱ পুগ্গলো; যো অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি ন পজানাতি, ন সো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২২১. অত্থি কোচি সুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘সুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি পজানাতীতি কত্ৱা তেন চ কাৰণেন পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞা সুখা ৱেদনা, অঞ্ঞো সুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘সুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি পজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অঞ্ঞা দুক্খা ৱেদনা…পে… অঞ্ঞা অদুক্খমসুখা ৱেদনা, অঞ্ঞো অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘‘অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদিযামী’’তি পজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে….
২২২. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি কোচি কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২২৩. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি কোচি ৱেদনাসু…পে… চিত্তে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২২৪. অত্থি কোচি কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতীতি কত্ৱা তেন চ কাৰণেন পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. যো কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, স্ৱেৱ পুগ্গলো; যো ন কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, ন সো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
যো ৱেদনাসু…পে… চিত্তে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, স্ৱেৱ পুগ্গলো; যো ন ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, ন সো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২২৫. অত্থি কোচি কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতীতি কত্ৱা তেন চ কাৰণেন পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞো কাযো, অঞ্ঞো কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অঞ্ঞা ৱেদনা… অঞ্ঞং চিত্তং… অঞ্ঞে ধম্মা, অঞ্ঞো ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২২৬. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –
‘‘সুঞ্ঞতো লোকং অৱেক্খস্সু, মোঘৰাজ সদা সতো;
অত্তানুদিট্ঠিং ঊহচ্চ [ওহচ্চ (স্যা.), উহচ্চ (ক.)], এৱং মচ্চুতৰো সিযা;
এৱং লোকং অৱেক্খন্তং, মচ্চুৰাজা ন পস্সতী’’তি [সু. নি. ১১২৫; চূড়নি. ৮৮ মোঘৰাজমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস].
অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২২৭. পুগ্গলো অৱেক্খতীতি? আমন্তা. সহ ৰূপেন অৱেক্খতি, ৱিনা ৰূপেন অৱেক্খতীতি? সহ ৰূপেন অৱেক্খতীতি. তং জীৱং তং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱিনা ৰূপেন অৱেক্খতীতি, অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২২৮. পুগ্গলো অৱেক্খতীতি? আমন্তা. অব্ভন্তৰগতো অৱেক্খতি, বহিদ্ধা নিক্খমিত্ৱা অৱেক্খতীতি? অব্ভন্তৰগতো অৱেক্খতীতি. তং জীৱং তং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… বহিদ্ধা নিক্খমিত্ৱা অৱেক্খতীতি, অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২২৯. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি? আমন্তা. ননু ভগৱা সচ্চৱাদী কালৱাদী ভূতৱাদী তথৱাদী অৱিতথৱাদী অনঞ্ঞথৱাদীতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো’’তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি.
২৩০. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি? আমন্তা. ননু ভগৱা সচ্চৱাদী কালৱাদী ভূতৱাদী তথৱাদী অৱিতথৱাদী অনঞ্ঞথৱাদীতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘একপুগ্গলো, ভিক্খৱে, লোকে উপ্পজ্জমানো উপ্পজ্জতি বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’’ন্তি [অ. নি. ১.১৬২-১৬৯]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি.
২৩১. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ননু ভগৱা সচ্চৱাদী কালৱাদী ভূতৱাদী তথৱাদী অৱিতথৱাদী অনঞ্ঞথৱাদীতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি [ম. নি. ১.৩৫৬; ধ. প. ২৭৯ ধম্মপদে]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২৩২. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ননু ভগৱা সচ্চৱাদী কালৱাদী ভূতৱাদী তথৱাদী অৱিতথৱাদী অনঞ্ঞথৱাদীতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘দুক্খমেৱ উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জতি, দুক্খমেৱ [দুক্খং (সং. নি. ২.১৫)] নিৰুজ্ঝমানং নিৰুজ্ঝতীতি ন কঙ্খতি ন ৱিচিকিচ্ছতি, অপৰপ্পচ্চযঞ্ঞাণমেৱস্স এত্থ হোতি. এত্তাৱতা খো, কচ্চান, সম্মাদিট্ঠি হোতী’’তি [সং. নি. ২.১৫]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২৩৩. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ননু ৱজিৰা ভিক্খুনী মাৰং পাপিমন্তং এতদৱোচ –
‘‘কিন্নু সত্তোতি পচ্চেসি, মাৰ দিট্ঠিগতং নু তে;
সুদ্ধসঙ্খাৰপুঞ্জোযং, নযিধ সত্তুপলব্ভতি.
‘‘যথা হি [যথাপি (বহূসু)] অঙ্গসম্ভাৰা, হোতি সদ্দো ৰথো ইতি;
এৱং খন্ধেসু সন্তেসু, হোতি সত্তোতি সম্মুতি [সম্মতি (স্যা. কং.)].
‘‘দুক্খমেৱ হি সম্ভোতি, দুক্খং তিট্ঠতি ৱেতি চ;
নাঞ্ঞত্ৰ দুক্খা সম্ভোতি, নাঞ্ঞং দুক্খা নিৰুজ্ঝতী’’তি [সং. নি. ১.১৭১].
অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২৩৪. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ননু আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘সুঞ্ঞো লোকো সুঞ্ঞো লোকো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ‘সুঞ্ঞো লোকো’তি ৱুচ্চতী’’তি? ‘‘যস্মা খো, আনন্দ, সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা, তস্মা ‘সুঞ্ঞো লোকো’তি ৱুচ্চতি. কিঞ্চানন্দ, সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা? চক্খুং খো, আনন্দ, সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা, ৰূপা সুঞ্ঞা…পে… চক্খুৱিঞ্ঞাণং সুঞ্ঞং… চক্খুসম্ফস্সো সুঞ্ঞো… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা, তম্পি সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা, সোতং সুঞ্ঞং…পে… সদ্দা সুঞ্ঞা… ঘানং সুঞ্ঞং… গন্ধা সুঞ্ঞা… জিৱ্হা সুঞ্ঞা… ৰসা সুঞ্ঞা… কাযো সুঞ্ঞো… ফোট্ঠব্বা সুঞ্ঞা… মনো সুঞ্ঞো… ধম্মা সুঞ্ঞা… মনোৱিঞ্ঞাণং সুঞ্ঞং… মনোসম্ফস্সো সুঞ্ঞো… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা, তম্পি সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা. যস্মা খো, আনন্দ, সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা, তস্মা ‘সুঞ্ঞো লোকো’তি ৱুচ্চতী’’তি [সং. নি. ৪.৮৫]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২৩৫. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ননু ভগৱা সচ্চৱাদী কালৱাদী ভূতৱাদী তথৱাদী অৱিতথৱাদী অনঞ্ঞথৱাদীতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্তনি ৱা, ভিক্খৱে, সতি ‘অত্তনিযং মে’তি অস্সা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘অত্তনিযে ৱা, ভিক্খৱে, সতি ‘অত্তা মে’তি অস্সা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘অত্তনি চ, ভিক্খৱে, অত্তনিযে চ সচ্চতো থেততো অনুপলব্ভিযমানে [অনুপলব্ভমানে (ম. নি. ১.২৪৪)] যম্পিদং [যমিদং (স্যা.) যম্পিতং (ম. নি. ১.২৪৪)] দিট্ঠিট্ঠানং সো লোকো সো অত্তা সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো, সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সামীতি – ‘নন্ৱাযং, ভিক্খৱে, কেৱলো পৰিপূৰো বালধম্মো’’’তি? ‘‘কিঞ্হি নো সিযা, ভন্তে, কেৱলো হি, ভন্তে, পৰিপূৰো বালধম্মো’’তি [ম. নি. ১.২৪৪]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২৩৬. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ননু ভগৱা সচ্চৱাদী কালৱাদী ভূতৱাদী তথৱাদী অৱিতথৱাদী অনঞ্ঞথৱাদীতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তযো মে, সেনিয, সত্থাৰো সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? ইধ, সেনিয, একচ্চো সত্থা দিট্ঠেৱ ধম্মে অত্তানং সচ্চতো থেততো পঞ্ঞাপেতি, অভিসম্পৰাযঞ্চ অত্তানং সচ্চতো থেততো পঞ্ঞাপেতি.
‘‘ইধ পন, সেনিয, একচ্চো সত্থা দিট্ঠেৱ হি খো ধম্মে অত্তানং সচ্চতো থেততো পঞ্ঞাপেতি, নো চ খো অভিসম্পৰাযং অত্তানং সচ্চতো থেততো পঞ্ঞাপেতি.
‘‘ইধ পন, সেনিয, একচ্চো সত্থা দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অত্তানং সচ্চতো থেততো ন পঞ্ঞাপেতি, অভিসম্পৰাযঞ্চ অত্তানং সচ্চতো থেততো ন পঞ্ঞাপেতি.
‘‘তত্ৰ, সেনিয, য্ৱাযং সত্থা দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অত্তানং সচ্চতো থেততো পঞ্ঞাপেতি, অভিসম্পৰাযঞ্চ অত্তানং সচ্চতো থেততো পঞ্ঞাপেতি – অযং ৱুচ্চতি, সেনিয, সত্থা সস্সতৱাদো.
‘‘তত্ৰ, সেনিয, য্ৱাযং সত্থা দিট্ঠেৱ হি খো ধম্মে অত্তানং সচ্চতো থেততো পঞ্ঞাপেতি, নো চ খো অভিসম্পৰাযং অত্তানং সচ্চতো থেততো পঞ্ঞাপেতি – অযং ৱুচ্চতি, সেনিয, সত্থা উচ্ছেদৱাদো.
‘‘তত্ৰ, সেনিয, য্ৱাযং সত্থা দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অত্তানং সচ্চতো থেততো ন পঞ্ঞাপেতি, অভিসম্পৰাযঞ্চ অত্তানং সচ্চতো থেততো ন পঞ্ঞাপেতি – অযং ৱুচ্চতি, সেনিয, সত্থা সম্মাসম্বুদ্ধো. ইমে খো, সেনিয, তযো সত্থাৰো সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি [পু. প. ১৩১ পুগ্গলপঞ্ঞত্তিযং, অত্থতো একং]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২৩৭. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ননু ভগৱা সচ্চৱাদী কালৱাদী ভূতৱাদী তথৱাদী অৱিতথৱাদী অনঞ্ঞথৱাদীতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সপ্পিকুম্ভো’’তি? আমন্তা. অত্থি কোচি সপ্পিস্স কুম্ভং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি.
২৩৮. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ননু ভগৱা সচ্চৱাদী কালৱাদী ভূতৱাদী তথৱাদী অৱিতথৱাদী অনঞ্ঞথৱাদীতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তেলকুম্ভো… মধুকুম্ভো… ফাণিতকুম্ভো… খীৰকুম্ভো… উদককুম্ভো… পানীযথালকং… পানীযকোসকং… পানীযসৰাৱকং… নিচ্চভত্তং… ধুৱযাগূ’’তি? আমন্তা. অত্থি কাচি যাগু নিচ্চা ধুৱা সস্সতা অৱিপৰিণামধম্মাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.…পে…. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. (সংখিত্তং)
অট্ঠকনিগ্গহপেয্যালা, সন্ধাৱনিযা উপাদায;
চিত্তেন পঞ্চমং কল্যাণং, ইদ্ধিসুত্তাহৰণেন অট্ঠমং.
সচ্চিকট্ঠসভাগানুযোগো.
পুগ্গলকথা নিট্ঠিতা.