দুকঅত্থুদ্ধাৰো
হেতুগোচ্ছকং
১৪৪১. কতমে ধম্মা হেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ. অলোভো কুসলহেতু, অদোসো কুসলহেতু, চতূসু ভূমীসু কুসলেসু উপ্পজ্জন্তি. অমোহো কুসলহেতু, কামাৱচৰকুসলতো চত্তাৰো ঞাণৱিপ্পযুত্তে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা, চতূসু ভূমীসু কুসলেসু উপ্পজ্জতি.
লোভো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দোসো দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. মোহো সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি.
অলোভো ৱিপাকহেতু অদোসো ৱিপাকহেতু, কামাৱচৰস্স ৱিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকেসু উপ্পজ্জন্তি. অমোহো ৱিপাকহেতু, কামাৱচৰস্স ৱিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা, চত্তাৰো ঞাণৱিপ্পযুত্তে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকেসু উপ্পজ্জতি.
অলোভো কিৰিযহেতু অদোসো কিৰিযহেতু, কামাৱচৰকিৰিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা, তীসু ভূমীসু কিৰিযেসু উপ্পজ্জন্তি. অমোহো কিৰিযহেতু, কামাৱচৰকিৰিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা, চত্তাৰো ঞাণৱিপ্পযুত্তে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা, তীসু ভূমীসু কিৰিযেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা হেতূ.
১৪৪২. কতমে ধম্মা ন হেতূ? ঠপেত্ৱা হেতূ, চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা ন হেতূ.
১৪৪৩. কতমে ধম্মা সহেতুকা? ৱিচিকিচ্ছাসহগতং উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৱা অৱসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, কামাৱচৰস্স ৱিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, কামাৱচৰকিৰিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং – ইমে ধম্মা সহেতুকা.
১৪৪৪. কতমে ধম্মা অহেতুকা? ৱিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, দ্ৱেপঞ্চৱিঞ্ঞাণানি, তিস্সো চ মনোধাতুযো, পঞ্চ চ অহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতুযো, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অহেতুকা.
১৪৪৫. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা? ৱিচিকিচ্ছাসহগতং উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৱা অৱসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, কামাৱচৰস্স ৱিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, কামাৱচৰকিৰিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা.
১৪৪৬. কতমে ধম্মা হেতুৱিপ্পযুত্তা? ৱিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, দ্ৱেপঞ্চৱিঞ্ঞাণানি তিস্সো চ মনোধাতুযো পঞ্চ চ অহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতুযো, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা হেতুৱিপ্পযুত্তা.
১৪৪৭. কতমে ধম্মা হেতূ চেৱ সহেতুকা চ? যত্থ দ্ৱে তযো হেতূ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা হেতূ চেৱ সহেতুকা চ.
১৪৪৮. কতমে ধম্মা সহেতুকা চেৱ ন চ হেতূ? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, কামাৱচৰস্স ৱিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, কামাৱচৰকিৰিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, এত্থুপ্পন্নে হেতূ ঠপেত্ৱা – ইমে ধম্মা সহেতুকা চেৱ ন চ হেতূ. অহেতুকা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – হেতূ চেৱ সহেতুকা চাতিপি, সহেতুকা চেৱ ন চ হেতূতিপি.
১৪৪৯. কতমে ধম্মা হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৱে তযো হেতূ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চ.
১৪৫০. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৱ ন চ হেতূ? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, কামাৱচৰস্স ৱিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, কামাৱচৰকিৰিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, এত্থুপ্পন্নে হেতূ ঠপেত্ৱা – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৱ ন চ হেতূ. হেতুৱিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চাতিপি, হেতুসম্পযুত্তা চেৱ ন চ হেতূতিপি.
১৪৫১. কতমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, কামাৱচৰস্স ৱিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, কামাৱচৰকিৰিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৱা তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, এত্থুপ্পন্নে হেতূ ঠপেত্ৱা – ইমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা.
১৪৫২. কতমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা? দ্ৱেপঞ্চৱিঞ্ঞাণানি, তিস্সো চ মনোধাতুযো, পঞ্চ চ অহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতুযো, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা. হেতূ ধম্মা ন ৱত্তব্বা – ন হেতূ সহেতুকাতিপি, ন হেতূ অহেতুকাতিপি.
চূড়ন্তৰদুকং
১৪৫৩. কতমে ধম্মা সপ্পচ্চযা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা সপ্পচ্চযা.
১৪৫৪. কতমে ধম্মা অপ্পচ্চযা? নিব্বানং – ইমে ধম্মা অপ্পচ্চযা.
১৪৫৫. কতমে ধম্মা সঙ্খতা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা সঙ্খতা.
১৪৫৬. কতমে ধম্মা অসঙ্খতা? নিব্বানং – ইমে ধম্মা অসঙ্খতা.
১৪৫৭. কতমে ধম্মা সনিদস্সনা? ৰূপাযতনং – ইমে ধম্মা সনিদস্সনা.
১৪৫৮. কতমে ধম্মা অনিদস্সনা? চক্খাযতনং …পে… ফোট্ঠব্বাযতনং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, যঞ্চ ৰূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপৰিযাপন্নং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনিদস্সনা.
১৪৫৯. কতমে ধম্মা সপ্পটিঘা? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং – ইমে ধম্মা সপ্পটিঘা.
১৪৬০. কতমে ধম্মা অপ্পটিঘা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, যঞ্চ ৰূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপৰিযাপন্নং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অপ্পটিঘা.
১৪৬১. কতমে ধম্মা ৰূপিনো? চত্তাৰো চ মহাভূতা, চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায ৰূপং – ইমে ধম্মা ৰূপিনো.
১৪৬২. কতমে ধম্মা অৰূপিনো? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অৰূপিনো.
১৪৬৩. কতমে ধম্মা লোকিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা লোকিযা.
১৪৬৪. কতমে ধম্মা লোকুত্তৰা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা লোকুত্তৰা. সব্বে [সব্বেৱ (স্যা.)] ধম্মা কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যা.
আসৱগোচ্ছকং
১৪৬৫. কতমে ধম্মা আসৱা? চত্তাৰো আসৱা – কামাসৱো, ভৱাসৱো, দিট্ঠাসৱো, অৱিজ্জাসৱো. কামাসৱো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি ভৱাসৱো চতূসু দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি দিট্ঠাসৱো চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. অৱিজ্জাসৱো সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা আসৱা.
১৪৬৬. কতমে ধম্মা নো আসৱা? ঠপেত্ৱা আসৱে অৱসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো আসৱা.
১৪৬৭. কতমে ধম্মা সাসৱা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা সাসৱা.
১৪৬৮. কতমে ধম্মা অনাসৱা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনাসৱা.
১৪৬৯. কতমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা? দ্ৱে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা এত্থুপ্পন্নং মোহং ঠপেত্ৱা, ৱিচিকিচ্ছাসহগতং উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৱা, অৱসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা.
১৪৭০. কতমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা? দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো মোহো, ৱিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা.
১৪৭১. কতমে ধম্মা আসৱা চেৱ সাসৱা চ? তেৱ আসৱা আসৱা চেৱ সাসৱা চ.
১৪৭২. কতমে ধম্মা সাসৱা চেৱ নো চ আসৱা? ঠপেত্ৱা আসৱে, অৱসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা সাসৱা চেৱ নো চ আসৱা. অনাসৱা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – আসৱা চেৱ সাসৱা চাতিপি, সাসৱা চেৱ নো চ আসৱাতিপি.
১৪৭৩. কতমে ধম্মা আসৱা চেৱ আসৱসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৱে তযো আসৱা একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা আসৱা চেৱ আসৱসম্পযুত্তা চ.
১৪৭৪. কতমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা চেৱ নো চ আসৱা? ঠপেত্ৱা আসৱে, অৱসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা চেৱ নো চ আসৱা. আসৱৱিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – আসৱা চেৱ আসৱসম্পযুত্তা চাতিপি, আসৱসম্পযুত্তা চেৱ নো চ আসৱাতিপি.
১৪৭৫. কতমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা সাসৱা? দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো মোহো, ৱিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা সাসৱা.
১৪৭৬. কতমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা অনাসৱা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা অনাসৱা. আসৱসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – আসৱৱিপ্পযুত্তা সাসৱাতিপি, আসৱৱিপ্পযুত্তা অনাসৱাতিপি.
সংযোজনগোচ্ছকং
১৪৭৭. কতমে ধম্মা সংযোজনা? দস সংযোজনানি – কামৰাগসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, মানসংযোজনং, দিট্ঠিসংযোজনং, ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং, সীলব্বতপৰামাসসংযোজনং, ভৱৰাগসংযোজনং, ইস্সাসংযোজনং, মচ্ছৰিযসংযোজনং, অৱিজ্জাসংযোজনং. কামৰাগসংযোজনং অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. পটিঘসংযোজনং দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. মানসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দিট্ঠিসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছাসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. সীলব্বতপৰামাসসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ভৱৰাগসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ইস্সাসংযোজনঞ্চ মচ্ছৰিযসংযোজনঞ্চ দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জন্তি. অৱিজ্জাসংযোজনং সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা সংযোজনা.
১৪৭৮. কতমে ধম্মা নো সংযোজনা. ঠপেত্ৱা সংযোজনে অৱসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো সংযোজনা.
১৪৭৯. কতমে ধম্মা সংযোজনিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা সংযোজনিযা.
১৪৮০. কতমে ধম্মা অসংযোজনিযা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অসংযোজনিযা.
১৪৮১. কতমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা? উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৱা অৱসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা.
১৪৮২. কতমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা? উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা.
১৪৮৩. কতমে ধম্মা সংযোজনা চেৱ সংযোজনিযা চ? তানেৱ সংযোজনানি সংযোজনা চেৱ সংযোজনিযা চ.
১৪৮৪. কতমে ধম্মা সংযোজনিযা চেৱ নো চ সংযোজনা? ঠপেত্ৱা সংযোজনে অৱসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা সংযোজনিযা চেৱ নো চ সংযোজনা. অসংযোজনিযা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – সংযোজনা চেৱ সংযোজনিযা চাতিপি, সংযোজনিযা চেৱ নো চ সংযোজনাতিপি.
১৪৮৫. কতমে ধম্মা সংযোজনা চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৱে তীণি সংযোজনানি একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা সংযোজনা চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তা চ.
১৪৮৬. কতমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা চেৱ নো চ সংযোজনা? ঠপেত্ৱা সংযোজনে, অৱসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা চেৱ নো চ সংযোজনা. সংযোজনৱিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – সংযোজনা চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তা চাতিপি, সংযোজনসম্পযুত্তা চেৱ নো চ সংযোজনাতিপি.
১৪৮৭. কতমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা সংযোজনিযা? উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা সংযোজনিযা.
১৪৮৮. কতমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযা. সংযোজনসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – সংযোজনৱিপ্পযুত্তা সংযোজনিযাতিপি, সংযোজনৱিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযাতিপি.
গন্থগোচ্ছকং
১৪৮৯. কতমে ধম্মা গন্থা? চত্তাৰো গন্থা – অভিজ্ঝাকাযগন্থো, ব্যাপাদো কাযগন্থো, সীলব্বতপৰামাসো কাযগন্থো, ইদংসচ্চাভিনিৱেসো কাযগন্থো. অভিজ্ঝাকাযগন্থো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ব্যাপাদো কাযগন্থো দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. সীলব্বতপৰামাসো কাযগন্থো চ ইদংসচ্চাভিনিৱেসো কাযগন্থো চ চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা গন্থা.
১৪৯০. কতমে ধম্মা নো গন্থা? ঠপেত্ৱা গন্থে, অৱসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো গন্থা.
১৪৯১. কতমে ধম্মা গন্থনিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা গন্থনিযা.
১৪৯২. কতমে ধম্মা অগন্থনিযা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অগন্থনিযা.
১৪৯৩. কতমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা? চত্তাৰো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, চত্তাৰো দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নং লোভং ঠপেত্ৱা, দ্ৱে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নং পটিঘং ঠপেত্ৱা – ইমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা.
১৪৯৪. কতমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা? চতূসু দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো লোভো, দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নং পটিঘং, ৱিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা.
১৪৯৫. কতমে ধম্মা গন্থা চেৱ গন্থনিযা চ? তেৱ গন্থা গন্থা চেৱ গন্থনিযা চ.
১৪৯৬. কতমে ধম্মা গন্থনিযা চেৱ নো চ গন্থা? ঠপেত্ৱা গন্থে অৱসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা গন্থনিযা চেৱ নো চ গন্থা. অগন্থনিযা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – গন্থা চেৱ গন্থনিযা চাতিপি, গন্থনিযা চেৱ নো চ গন্থাতিপি.
১৪৯৭. কতমে ধম্মা গন্থা চেৱ গন্থসম্পযুত্তা চ? যত্থ দিট্ঠি চ লোভো চ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা গন্থা চেৱ গন্থসম্পযুত্তা চ.
১৪৯৮. কতমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা চেৱ নো চ গন্থা? অট্ঠ লোভসহগতচিত্তুপ্পাদা দ্ৱে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নে গন্থে ঠপেত্ৱা – ইমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা চেৱ নো চ গন্থা. গন্থৱিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – গন্থা চেৱ গন্থসম্পযুত্তা চাতিপি, গন্থসম্পযুত্তা চেৱ নো চ গন্থাতিপি.
১৪৯৯. কতমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা গন্থনিযা? চতূসু দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো লোভো, দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নং পটিঘং, ৱিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা গন্থনিযা.
১৫০০. কতমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা অগন্থনিযা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা অগন্থনিযা. গন্থসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – গন্থৱিপ্পযুত্তা গন্থনিযাতিপি, গন্থৱিপ্পযুত্তা অগন্থনিযাতিপি.
ওঘগোচ্ছকং
১৫০১. কতমে ধম্মা ওঘা…পে….
যোগগোচ্ছকং
১৫০২. কতমে ধম্মা যোগা…পে….
নীৱৰণগোচ্ছকং
১৫০৩. কতমে ধম্মা নীৱৰণা? ছ নীৱৰণা – কামচ্ছন্দনীৱৰণং, ব্যাপাদনীৱৰণং, থিনমিদ্ধনীৱৰণং, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৱৰণং, ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং, অৱিজ্জানীৱৰণং. কামচ্ছন্দনীৱৰণং অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, ব্যাপাদনীৱৰণং দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, থিনমিদ্ধনীৱৰণং সসঙ্খাৰিকেসু অকুসলেসু উপ্পজ্জতি, উদ্ধচ্চনীৱৰণং উদ্ধচ্চসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, কুক্কুচ্চনীৱৰণং দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং ৱিচিকিচ্ছাসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, অৱিজ্জানীৱৰণং সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা নীৱৰণা.
১৫০৪. কতমে ধম্মা নো নীৱৰণা? ঠপেত্ৱা নীৱৰণে অৱসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো নীৱৰণা.
১৫০৫. কতমে ধম্মা নীৱৰণিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা নীৱৰণিযা.
১৫০৬. কতমে ধম্মা অনীৱৰণিযা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনীৱৰণিযা.
১৫০৭. কতমে ধম্মা নীৱৰণসম্পযুত্তা? দ্ৱাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা নীৱৰণসম্পযুত্তা.
১৫০৮. কতমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা.
১৫০৯. কতমে ধম্মা নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণিযা চ? তানেৱ নীৱৰণানি নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণিযা চ.
১৫১০. কতমে ধম্মা নীৱৰণিযা চেৱ নো চ নীৱৰণা? ঠপেত্ৱা নীৱৰণে, অৱসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা নীৱৰণিযা চেৱ নো চ নীৱৰণা. অনীৱৰণিযা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণিযা চাতিপি, নীৱৰণিযা চেৱ নো চ নীৱৰণাতিপি.
১৫১১. কতমে ধম্মা নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৱে তীণি নীৱৰণানি একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তা চ.
১৫১২. কতমে ধম্মা নীৱৰণসম্পযুত্তা চেৱ নো চ নীৱৰণা? ঠপেত্ৱা নীৱৰণে, অৱসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা নীৱৰণসম্পযুত্তা চেৱ নো চ নীৱৰণা. নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তা চাতিপি, নীৱৰণসম্পযুত্তা চেৱ নো চ নীৱৰণাতিপি.
১৫১৩. কতমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা নীৱৰণিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা নীৱৰণিযা.
১৫১৪. কতমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা অনীৱৰণিযা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা অনীৱৰণিযা. নীৱৰণসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা নীৱৰণিযাতিপি, নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা অনীৱৰণিযাতিপি.
পৰামাসগোচ্ছকং
১৫১৫. কতমে ধম্মা পৰামাসা? দিট্ঠিপৰামাসো চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা পৰামাসা.
১৫১৬. কতমে ধম্মা নো পৰামাসা? ঠপেত্ৱা পৰামাসং অৱসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো পৰামাসা.
১৫১৭. কতমে ধম্মা পৰামট্ঠা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা পৰামট্ঠা.
১৫১৮. কতমে ধম্মা অপৰামট্ঠা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অপৰামট্ঠা.
১৫১৯. কতমে ধম্মা পৰামাসসম্পযুত্তা? চত্তাৰো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নং পৰামাসং ঠপেত্ৱা – ইমে ধম্মা পৰামাসসম্পযুত্তা.
১৫২০. কতমে ধম্মা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা? চত্তাৰো দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, দ্ৱে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, ৱিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা. পৰামাসো ন ৱত্তব্বো – পৰামাসসম্পযুত্তোতিপি, পৰামাসৱিপ্পযুত্তোতিপি.
১৫২১. কতমে ধম্মা পৰামাসা চেৱ পৰামট্ঠা চ? সো এৱ পৰামাসো পৰামাসো চেৱ পৰামট্ঠো চ.
১৫২২. কতমে ধম্মা পৰামট্ঠা চেৱ নো চ পৰামাসা? ঠপেত্ৱা পৰামাসং অৱসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা পৰামট্ঠা চেৱ নো চ পৰামাসা. অপৰামট্ঠা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – পৰামাসা চেৱ পৰামট্ঠা চাতিপি, পৰামট্ঠা চেৱ নো চ পৰামাসাতিপি.
১৫২৩. কতমে ধম্মা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা পৰামট্ঠা? চত্তাৰো দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, দ্ৱে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, ৱিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা পৰামট্ঠা.
১৫২৪. কতমে ধম্মা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা অপৰামট্ঠা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা অপৰামট্ঠা. পৰামাসা চ পৰামাসসম্পযুত্তা চ ধম্মা ন ৱত্তব্বা – পৰামাসৱিপ্পযুত্তা পৰামট্ঠাতিপি, পৰামাসৱিপ্পযুত্তা অপৰামট্ঠাতিপি.
মহন্তৰদুকং
১৫২৫. কতমে ধম্মা সাৰম্মণা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং – ইমে ধম্মা সাৰম্মণা.
১৫২৬. কতমে ধম্মা অনাৰম্মণা? ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনাৰম্মণা.
১৫২৭. কতমে ধম্মা চিত্তা? চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইমে ধম্মা চিত্তা.
১৫২৮. কতমে ধম্মা নো চিত্তা? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তা.
১৫২৯. কতমে ধম্মা চেতসিকা? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চেতসিকা.
১৫৩০. কতমে ধম্মা অচেতসিকা? চিত্তঞ্চ, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অচেতসিকা.
১৫৩১. কতমে ধম্মা চিত্তসম্পযুত্তা? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চিত্তসম্পযুত্তা.
১৫৩২. কতমে ধম্মা চিত্তৱিপ্পযুত্তা? ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা চিত্তৱিপ্পযুত্তা. চিত্তং ন ৱত্তব্বং – চিত্তেন সম্পযুত্তন্তিপি, চিত্তেন ৱিপ্পযুত্তন্তিপি.
১৫৩৩. কতমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠা? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠা.
১৫৩৪. কতমে ধম্মা চিত্তৱিসংসট্ঠা? ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা চিত্তৱিসংসট্ঠা. চিত্তং ন ৱত্তব্বং – চিত্তেন সংসট্ঠন্তিপি, চিত্তেন ৱিসংসট্ঠন্তিপি.
১৫৩৫. কতমে ধম্মা চিত্তসমুট্ঠানা? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, কাযৱিঞ্ঞত্তি, ৱচীৱিঞ্ঞত্তি, যং ৱা পনঞ্ঞম্পি অত্থি ৰূপং চিত্তজং চিত্তহেতুকং চিত্তসমুট্ঠানং – ৰূপাযতনং সদ্দাযতনং গন্ধাযতনং ৰসাযতনং ফোট্ঠব্বাযতনং আকাসধাতু আপোধাতু ৰূপস্স লহুতা ৰূপস্স মুদুতা ৰূপস্স কম্মঞ্ঞতা ৰূপস্স উপচযো ৰূপস্স সন্ততি কবড়ীকাৰো আহাৰো – ইমে ধম্মা চিত্তসমুট্ঠানা.
১৫৩৬. কতমে ধম্মা নো চিত্তসমুট্ঠানা? চিত্তঞ্চ, অৱসেসঞ্চ ৰূপং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তসমুট্ঠানা.
১৫৩৭. কতমে ধম্মা চিত্তসহভুনো? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, কাযৱিঞ্ঞত্তি, ৱচীৱিঞ্ঞত্তি – ইমে ধম্মা চিত্তসহভুনো.
১৫৩৮. কতমে ধম্মা নো চিত্তসহভুনো? চিত্তঞ্চ, অৱসেসঞ্চ ৰূপং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তসহভুনো.
১৫৩৯. কতমে ধম্মা চিত্তানুপৰিৱত্তিনো? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, কাযৱিঞ্ঞত্তি, ৱচীৱিঞ্ঞত্তি – ইমে ধম্মা চিত্তানুপৰিৱত্তিনো.
১৫৪০. কতমে ধম্মা নো চিত্তানুপৰিৱত্তিনো? চিত্তঞ্চ, অৱসেসঞ্চ ৰূপং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তানুপৰিৱত্তিনো.
১৫৪১. কতমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা.
১৫৪২. কতমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা? চিত্তঞ্চ, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা.
১৫৪৩. কতমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো.
১৫৪৪. কতমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো? চিত্তঞ্চ, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো.
১৫৪৫. কতমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তিনো? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তিনো.
১৫৪৬. কতমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তিনো? চিত্তঞ্চ, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তিনো.
১৫৪৭. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তিকা? চক্খাযতনং…পে… মনাযতনং – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তিকা.
১৫৪৮. কতমে ধম্মা বাহিৰা? ৰূপাযতনং…পে… ধম্মাযতনং – ইমে ধম্মা বাহিৰা.
১৫৪৯. কতমে ধম্মা উপাদা? চক্খাযতনং…পে… কবড়ীকাৰো আহাৰো – ইমে ধম্মা উপাদা.
১৫৫০. কতমে ধম্মা নো উপাদা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, চত্তাৰো চ মহাভূতা, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো উপাদা.
১৫৫১. কতমে ধম্মা উপাদিণ্ণা? তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, যঞ্চ ৰূপং কম্মস্স কতত্তা – ইমে ধম্মা উপাদিণ্ণা.
১৫৫২. কতমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, যঞ্চ ৰূপং ন কম্মস্স কতত্তা, চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণা.
উপাদানগোচ্ছকং
১৫৫৩. কতমে ধম্মা উপাদানা? চত্তাৰি উপাদানানি – কামুপাদানং, দিট্ঠুপাদানং, সীলব্বতুপাদানং, অত্তৱাদুপাদানং. কামুপাদানং অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দিট্ঠুপাদানঞ্চ সীলব্বতুপাদানঞ্চ অত্তৱাদুপাদানঞ্চ চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা উপাদানা.
১৫৫৪. কতমে ধম্মা নো উপাদানা? ঠপেত্ৱা উপাদানে অৱসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো উপাদানা.
১৫৫৫. কতমে ধম্মা উপাদানিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা উপাদানিযা.
১৫৫৬. কতমে ধম্মা অনুপাদানিযা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনুপাদানিযা.
১৫৫৭. কতমে ধম্মা উপাদানসম্পযুত্তা? চত্তাৰো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, চত্তাৰো দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নং লোভং ঠপেত্ৱা – ইমে ধম্মা উপাদানসম্পযুত্তা.
১৫৫৮. কতমে ধম্মা উপাদানৱিপ্পযুত্তা? চতূসু দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো লোভো, দ্ৱে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, ৱিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা উপাদানৱিপ্পযুত্তা.
১৫৫৯. কতমে ধম্মা উপাদানা চেৱ উপাদানিযা চ? তানেৱ উপাদানানি উপাদানা চেৱ উপাদানিযা চ.
১৫৬০. কতমে ধম্মা উপাদানিযা চেৱ নো চ উপাদানা? ঠপেত্ৱা উপাদানে অৱসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা উপাদানিযা চেৱ নো চ উপাদানা. অনুপাদানিযা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – উপাদানা চেৱ উপাদানিযা চাতিপি, উপাদানিযা চেৱ নো চ উপাদানাতিপি.
১৫৬১. কতমে ধম্মা উপাদানা চেৱ উপাদানসম্পযুত্তা চ? যত্থ দিট্ঠি চ লোভো চ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা উপাদানা চেৱ উপাদানসম্পযুত্তা চ.
১৫৬২. কতমে ধম্মা উপাদানসম্পযুত্তা চেৱ নো চ উপাদানা? অট্ঠ লোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নে উপাদানে ঠপেত্ৱা – ইমে ধম্মা উপাদানসম্পযুত্তা চেৱ নো চ উপাদানা. উপাদানৱিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – উপাদানা চেৱ উপাদানসম্পযুত্তা চাতিপি, উপাদানসম্পযুত্তা চেৱ নো চ উপাদানাতিপি.
১৫৬৩. কতমে ধম্মা উপাদানৱিপ্পযুত্তা উপাদানিযা? চতূসু দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো লোভো, দ্ৱে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, ৱিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা উপাদানৱিপ্পযুত্তা উপাদানিযা.
১৫৬৪. কতমে ধম্মা উপাদানৱিপ্পযুত্তা অনুপাদানিযা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা উপাদানৱিপ্পযুত্তা অনুপাদানিযা. উপাদানসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – উপাদানৱিপ্পযুত্তা উপাদানিযাতিপি, উপাদানৱিপ্পযুত্তা অনুপাদানিযাতিপি.
কিলেসগোচ্ছকং
১৫৬৫. কতমে ধম্মা কিলেসা? দস কিলেসৱত্থূনি – লোভো, দোসো, মোহো, মানো, দিট্ঠি, ৱিচিকিচ্ছা, থিনং, উদ্ধচ্চং, অহিৰিকং, অনোত্তপ্পং. লোভো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দোসো দ্ৱীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. মোহো সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি. মানো চতূসু দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দিট্ঠি চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ৱিচিকিচ্ছা ৱিচিকিচ্ছাসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. থিনং সসঙ্খাৰিকেসু অকুসলেসু উপ্পজ্জতি. উদ্ধচ্চঞ্চ অহিৰিকঞ্চ অনোত্তপ্পঞ্চ সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা কিলেসা.
১৫৬৬. কতমে ধম্মা নো কিলেসা? ঠপেত্ৱা কিলেসে অৱসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো কিলেসা.
১৫৬৭. কতমে ধম্মা সংকিলেসিকা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা সংকিলেসিকা.
১৫৬৮. কতমে ধম্মা অসংকিলেসিকা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অসংকিলেসিকা.
১৫৬৯. কতমে ধম্মা সংকিলিট্ঠা? দ্ৱাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা সংকিলিট্ঠা.
১৫৭০. কতমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠা.
১৫৭১. কতমে ধম্মা কিলেসসম্পযুত্তা? দ্ৱাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা কিলেসসম্পযুত্তা.
১৫৭২. কতমে ধম্মা কিলেসৱিপ্পযুত্তা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, ৰূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা কিলেসৱিপ্পযুত্তা.
১৫৭৩. কতমে ধম্মা কিলেসা চেৱ সংকিলেসিকা চ? তেৱ কিলেসা কিলেসা চেৱ সংকিলেসিকা চ.
১৫৭৪. কতমে ধম্মা সংকিলেসিকা চেৱ নো চ কিলেসা? ঠপেত্ৱা কিলেসে অৱসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৱিপাকো, তীসু ভূমীসু কিৰিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইমে ধম্মা সংকিলেসিকা চেৱ নো চ কিলেসা. অসংকিলেসিকা ধম্মা ন ৱত্তব্বা – কিলেসা চেৱ সংকিলেসিকা চাতিপি, সংকিলেসিকা চেৱ নো চ কিলেসাতিপি.