১৪. চুদ্দসমনযো

১৪. ৱিপ্পযুত্তেনসঙ্গহিতাসঙ্গহিতপদনিদ্দেসো

১. খন্ধাদি

৪৫৬. ৰূপক্খন্ধেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা, তে ধম্মা কতিহি খন্ধেহি কতিহাযতনেহি কতিহি ধাতূহি সঙ্গহিতা? তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৫৭. ৱেদনাক্খন্ধেন যে ধম্মা… সঞ্ঞাক্খন্ধেন যে ধম্মা… সঙ্খাৰক্খন্ধেন যে ধম্মা… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধেন যে ধম্মা… মনাযতনেন যে ধম্মা… মনিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা, তে ধম্মা কতিহি খন্ধেহি কতিহাযতনেহি কতিহি ধাতূহি সঙ্গহিতা? তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা একেন খন্ধেন একাদসহাযতনেহি একাদসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? চতূহি খন্ধেহি একেনাযতনেন সত্তহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৫৮. চক্খাযতনেন যে ধম্মা…পে… ফোট্ঠব্বাযতনেন যে ধম্মা… চক্খুধাতুযা যে ধম্মা…পে… ফোট্ঠব্বধাতুযা যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা…পে… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৫৯. চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতুযা যে ধম্মা… সোতৱিঞ্ঞাণধাতুযা যে ধম্মা… ঘানৱিঞ্ঞাণধাতুযা যে ধম্মা… জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণধাতুযা যে ধম্মা… কাযৱিঞ্ঞাণধাতুযা যে ধম্মা… মনোধাতুযা যে ধম্মা… মনোৱিঞ্ঞাণধাতুযা যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি সত্তৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি, একায ধাতুযা অসঙ্গহিতা.

২. সচ্চাদি

৪৬০. দুক্খসচ্চেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৬১. সমুদযসচ্চেন যে ধম্মা… মগ্গসচ্চেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৬২. নিৰোধসচ্চেন যে ধম্মা… চক্খুন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা … কাযিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… ইত্থিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… পুৰিসিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৬৩. সুখিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… দুক্খিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… সোমনস্সিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… দোমনস্সিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৬৪. উপেক্খিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি তেৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি পঞ্চহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৬৫. সদ্ধিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… ৱীৰিযিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… সতিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… সমাধিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… অঞ্ঞিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযেন যে ধম্মা… অৱিজ্জায যে ধম্মা… অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৬৬. সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণেন যে ধম্মা… সড়াযতনপচ্চযা ফস্সেন যে ধম্মা… ফস্সপচ্চযা ৱেদনায যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা একেন খন্ধেন একাদসহাযতনেহি একাদসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? চতূহি খন্ধেহি একেনাযতনেন সত্তহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৬৭. ৱেদনাপচ্চযা তণ্হায যে ধম্মা… তণ্হাপচ্চযা উপাদানেন যে ধম্মা… কম্মভৱেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৬৮. উপপত্তিভৱেন যে ধম্মা… সঞ্ঞাভৱেন যে ধম্মা… পঞ্চৱোকাৰভৱেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি তীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি পন্নৰসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৬৯. কামভৱেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি পঞ্চহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি তেৰসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৭০. ৰূপভৱেন যে ধম্মা… অসঞ্ঞাভৱেন যে ধম্মা… একৱোকাৰভৱেন যে ধম্মা… পৰিদেৱেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৭১. অৰূপভৱেন যে ধম্মা… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাভৱেন যে ধম্মা… চতুৱোকাৰভৱেন যে ধম্মা… সোকেন যে ধম্মা… দুক্খেন যে ধম্মা… দোমনস্সেন যে ধম্মা… উপাযাসেন যে ধম্মা… সতিপট্ঠানেন যে ধম্মা… সম্মপ্পধানেন যে ধম্মা… ইদ্ধিপাদেন যে ধম্মা… ঝানেন যে ধম্মা… অপ্পমঞ্ঞায যে ধম্মা… পঞ্চহি ইন্দ্ৰিযেহি যে ধম্মা… পঞ্চহি বলেহি যে ধম্মা … সত্তহি বোজ্ঝঙ্গেহি যে ধম্মা… অৰিযেন অট্ঠঙ্গিকেন মগ্গেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৩. ফস্সাদিসত্তকং

৪৭২. ফস্সেন যে ধম্মা… ৱেদনায যে ধম্মা… সঞ্ঞায যে ধম্মা… চেতনায যে ধম্মা… চিত্তেন যে ধম্মা… মনসিকাৰেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা একেন খন্ধেন একাদসহাযতনেহি একাদসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? চতূহি খন্ধেহি একেনাযতনেন সত্তহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৭৩. অধিমোক্খেন যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি সত্তৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি একায ধাতুযা অসঙ্গহিতা.

৪. তিকং

৪৭৪. কুসলেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অকুসলেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৭৫. অব্যাকতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৭৬. অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ৱিপাকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি তেৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি পঞ্চহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৭৭. ৱিপাকধম্মধম্মেহি যে ধম্মা… সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৭৮. নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মেহি যে ধম্মা… অনুপাদিন্নুপাদানিযেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৭৯. উপাদিন্নুপাদানিযেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি তীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি পন্নৰসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৮০. অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৮১. সৱিতক্কসৱিচাৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি সত্তৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি একায ধাতুযা অসঙ্গহিতা.

৪৮২. অৱিতক্কৱিচাৰমত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পীতিসহগতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সুখসহগতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৮৩. অৱিতক্কঅৱিচাৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি তীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি পন্নৰসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৮৪. উপেক্খাসহগতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি তেৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি পঞ্চহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৮৫. দস্সনেন পহাতব্বেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ভাৱনায পহাতব্বেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… দস্সনেন পহাতব্বহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ভাৱনায পহাতব্বহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… আচযগামীহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অপচযগামীহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সেক্খেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অসেক্খেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… মহগ্গতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৮৬. নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… নেৱাচযগামিনাপচযগামীহি ধম্মেহি যে ধম্মা… নেৱসেক্খনাসেক্খেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পৰিত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৮৭. অপ্পমাণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পণীতেহি ধম্মেহি যে ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৮৮. পৰিত্তাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি দ্ৱাদসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ছহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৮৯. মহগ্গতাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অপ্পমাণাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… হীনেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… মিচ্ছত্তনিযতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সম্মত্তনিযতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… মগ্গাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… মগ্গহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… মগ্গাধিপতীহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৯০. মজ্ঝিমেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অনিযতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৯১. উপ্পন্নেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অনুপ্পন্নেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… উপ্পাদীহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অতীতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অনাগতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পচ্চুপ্পন্নেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অজ্ঝত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… বহিদ্ধাহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সনিদস্সনসপ্পটিঘেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অনিদস্সনসপ্পটিঘেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৯২. অতীতাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অনাগতাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অজ্ঝত্তাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… বহিদ্ধাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৯৩. পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি দ্ৱাদসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ছহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫. দুকং

৪৯৪. হেতূহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… হেতুসম্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… হেতূহি চেৱ সহেতুকেহি চ ধম্মেহি যে ধম্মা… সহেতুকেহি চেৱ ন চ হেতূহি ধম্মেহি যে ধম্মা… হেতূহি চেৱ হেতুসম্পযুত্তেহি চ ধম্মেহি যে ধম্মা… হেতুসম্পযুত্তেহি চেৱ ন চ হেতূহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ন হেতুসহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৯৫. অহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… হেতুৱিপ্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ন হেতুঅহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৯৬. অপ্পচ্চযেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অসঙ্খতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সনিদস্সনেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সপ্পটিঘেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ৰূপীহি ধম্মেহি যে ধম্মা… লোকুত্তৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৯৭. লোকিযেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৯৮. আসৱেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… আসৱসম্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… আসৱেহি চেৱ সাসৱেহি চ ধম্মেহি যে ধম্মা… আসৱেহি চেৱ আসৱসম্পযুত্তেহি চ ধম্মেহি যে ধম্মা… আসৱসম্পযুত্তেহি চেৱ নো চ আসৱেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৪৯৯. সাসৱেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… আসৱৱিপ্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সাসৱেহি চেৱ নো চ আসৱেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… আসৱৱিপ্পযুত্তেহি সাসৱেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫০০. অনাসৱেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… আসৱৱিপ্পযুত্তেহি অনাসৱেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫০১. সংযোজনেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… গন্থেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ওঘেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… যোগেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… নীৱৰণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পৰামাসেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পৰামাসসম্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পৰামাসেহি চেৱ পৰামট্ঠেহি চ ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫০২. পৰামট্ঠেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পৰামাসৱিপ্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পৰামট্ঠেহি চেৱ নো চ পৰামাসেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পৰামাসৱিপ্পযুত্তেহি পৰামট্ঠেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫০৩. অপৰামট্ঠেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পৰামাসৱিপ্পযুত্তেহি অপৰামট্ঠেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫০৪. সাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… চিত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… চেতসিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… চিত্তসম্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… চিত্তসংসট্ঠেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভূহি ধম্মেহি যে ধম্মা… চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তীহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা একেন খন্ধেন একাদসহাযতনেহি একাদসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? চতূহি খন্ধেহি একেনাযতনেন সত্তহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫০৫. অনাৰম্মণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… চিত্তৱিপ্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… চিত্তসংসট্ঠেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… উপাদাধম্মেহি যে ধম্মা… অনুপাদিন্নেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫০৬. উপাদিন্নেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি তীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি পন্নৰসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫০৭. উপাদানেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… কিলেসেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সংকিলিট্ঠেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… কিলেসসম্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… কিলেসেহি চেৱ সংকিলেসিকেহি চ ধম্মেহি যে ধম্মা… কিলেসেহি চেৱ সংকিলিট্ঠেহি চ ধম্মেহি যে ধম্মা… সংকিলিট্ঠেহি চেৱ নো চ কিলেসেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… কিলেসেহি চেৱ কিলেসসম্পযুত্তেহি চ ধম্মেহি যে ধম্মা… কিলেসসম্পযুত্তেহি চেৱ নো চ কিলেসেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫০৮. সংকিলেসিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অসংকিলিট্ঠেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… কিলেসৱিপ্পযুত্তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সংকিলেসিকেহি চেৱ নো চ কিলেসেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… কিলেসৱিপ্পযুত্তেহি সংকিলেসিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫০৯. অসংকিলেসিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… কিলেসৱিপ্পযুত্তেহি অসংকিলেসিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫১০. দস্সনেন পহাতব্বেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ভাৱনায পহাতব্বেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… দস্সনেন পহাতব্বহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ভাৱনায পহাতব্বহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫১১. ন দস্সনেন পহাতব্বেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ন ভাৱনায পহাতব্বেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫১২. সৱিতক্কেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সৱিচাৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি সত্তৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি একায ধাতুযা অসঙ্গহিতা.

৫১৩. সপ্পীতিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পীতিসহগতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সুখসহগতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫১৪. উপেক্খাসহগতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি তেৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি পঞ্চহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫১৫. কামাৱচৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… পৰিযাপন্নেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… সউত্তৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫১৬. ন কামাৱচৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অপৰিযাপন্নেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অনুত্তৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি অট্ঠহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি দসহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫১৭. ৰূপাৱচৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অৰূপাৱচৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… নিয্যানিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… নিযতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা … সৰণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা… তে ধম্মা অসঙ্খতং খন্ধতো ঠপেত্ৱা পঞ্চহি খন্ধেহি দ্ৱাদসহাযতনেহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? ন কেহিচি খন্ধেহি ন কেহিচি আযতনেহি ন কাহিচি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

৫১৮. ন ৰূপাৱচৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… ন অৰূপাৱচৰেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অনিয্যানিকেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অনিযতেহি ধম্মেহি যে ধম্মা… অৰণেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা, তে ধম্মা কতিহি খন্ধেহি কতিহাযতনেহি কতিহি ধাতূহি সঙ্গহিতা? তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি দ্ৱীহাযতনেহি দ্ৱীহি ধাতূহি সঙ্গহিতা. কতিহি অসঙ্গহিতা? একেন খন্ধেন দসহাযতনেহি সোড়সহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা.

ধম্মাযতনং ধম্মধাতু, অথ জীৱিতং নামৰূপং;

সড়াযতনং জাতিজৰামতং, দ্ৱে চ তিকে ন লব্ভৰে.

পঠমন্তৰে সত্ত চ, গোচ্ছকে দস অপৰন্তে;

চুদ্দস ছ চ মত্থকে, ইচ্চেতে সত্তচত্তালীস ধম্মা;

সমুচ্ছেদে ন লব্ভন্তি, মোঘপুচ্ছকেন চাতি.

ৱিপ্পযুত্তেনসঙ্গহিতাসঙ্গহিতপদনিদ্দেসো চুদ্দসমো.

ধাতুকথাপকৰণং নিট্ঠিতং.