নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স
ৱুত্তোদযং
১. সঞ্ঞাপৰিভাসানিদ্দেস-পঠমপৰিচ্ছেদ
ৰতনত্তযপ্পণাম
১. নম’ত্থু জন সন্তান, তম সন্তান ভেদিনো;
ধম্মু’জ্জলন্ত ৰুচিনো, মুনিন্দো’দাত ৰোচিনো.
নিমিত্ত
২. পিঙ্গলা’চৰিযাদীহি, ছন্দং য মুদিতং পুৰা;
সুদ্ধমাগধিকানং তং, ন সাধেতি যথিচ্ছিতং [য’দিচ্ছিতং যতি’চ্ছিতং (ক.)].
গন্থপৰিমাণ
৩. ততো মাগধভাসায, মত্তা,ৱণ্ণ,ৱিভেদনং;
লক্খ্য লক্খণ সংযুত্তং, পসন্ন’ত্থ,পদ,ক্কমং.
অভিধানাদি
৪. ইদং ৱুত্তোদযং নাম, লোকিয’চ্ছন্দনিস্সিতং;
আৰভিস্স’মহং দানি, তেসং সুখৱিবুদ্ধিযা.
গণসঙ্কেতসঞ্ঞা
৫. সব্বগ্লা ম্না,’দিগলহূ, ভ্যা’,মজ্ঝ’ন্ত গৰূ জসা;
মজ্ঝ’ন্তলা ৰ,তে’তে’ট্ঠ, গণা গো গৰু,লো লহু.
গণনিযম
৬. ভ,জ,সা সব্বগ,লহূ, পঞ্চি’মে সণ্ঠিতা গণা;
অৰিযাদিম্হি ৱিঞ্ঞেয্যা, গণো ইধ চতু’ক্কলো.
গৰু,লহুসৰূপ
৭. সংযোগা’দি চ, দীঘো চ, নিগ্গহীতপৰো চ, যো;
গৰু, ৱঙ্কো, পাদন্তো,ৱা, ৰস্সো’ঞ্ঞো মত্তিকো লু’জু.
৮. পৰে পাদাদিসংযোগে, যো পুব্বো গৰুক’ক্খৰো;
লহু স ক্ৱচি ৱিঞ্ঞেয্যো, তদুদাহৰণং যথা.
৯. দস্সনৰসা’নুভাৱনে, নিবদ্ধগেধা জিনস্স’যং জনতা;
ৱিম্হযজননী সঞ্ঞত, ক্ৰিযা নু কং না’নুৰঞ্জযতি.
১০. ৱিঞ্ঞেয্যা লোকতো সঞ্ঞা, সমুদ্দো,সু,ৰসাদিনং;
পাদোঞেয্যো চতুত্থং’সো, পদচ্ছেদো যতী ভৱে.
১১. সম,মড্ঢসমং, ৱুত্তং, ৱিসমং চা’পৰং তিধা;
সমা লক্খণতো পাদা, চত্তাৰো যস্স তং সমং.
১২. যস্স’ন্তিমেন দুতিযো, ততিযেনা’দিমো সমো;
ত’দড্ঢসম, মঞ্ঞং তু, ভিন্ন লক্খণ পাদিকং.
১৩. পাদ’মেকক্খৰা’ৰব্ভ, যাৱ ছব্বীসত’ক্খৰা;
ভৱে পাদেহি তং ছন্দং, নানানামো’দিতং ততো.
১৪. দণ্ডকা চণ্ডৱুট্ঠ্যা’দি, পাদেহি ছহি, তীহি তু;
‘গাথা’তি চ পৰত্থে’ৱং, ছন্দো সঞ্ঞা পকাসিতা.
১৫. অনন্তৰো’দিতং চ’ঞ্ঞ, মেতং সামঞ্ঞ নামতো;
‘গাথা’ইচ্চেৱ নিদ্দিট্ঠং, মুনিন্দৱচনে পন.
১৬. ৱিসেসনামতো কিঞ্চি, গহেত্ৱা সব্বথো’চিতং;
দস্সযিস্সাম’হং তে’ত্থ, নামানা’ৱি ভৱিস্সৰে.
ইতি ৱুত্তোদযে ছন্দসি সঞ্ঞাপৰিভাসা নিদ্দেসো নাম
পঠমো পৰিচ্ছেদো.
২. মত্তাৱুত্তিনিদ্দেস-দুতিযপৰিচ্ছেদ
গণনিযম
১৭. ছট্ঠো’খিললহু,জো ৱা,
গযুতা’ঞ্ঞে,ছ’গ্গণা,ন জো ৱিসমে,;
অৰিযায’ন্তড্ঢে লো, ছট্ঠো,’ন্তে গো,গণা ছ’ঞ্ঞে.
যতিনিযম
১৮. পঠমড্ঢে ছট্ঠো চে,
সব্বলহে,’ত্থা’দিলহুনি ভৱতিযতি;
তপ্পৰকো,ন্তেপি, সচে, চৰিমেপি, ভৱতি চতুত্থো’ন্তে.
১৯. অৰিযাসামঞ্ঞং চে, পুব্বো’দিত লক্খণং ভৱে যস্সা.
২০. আদিম’মথ পাদযুগং, যস্সা ত্যং’সেহি সা পথ্যা.
২১. যত্থ গণত্তয মুল্লঙ্ঘি,
যো’ভযত্থা’দিমো ভৱে ৱিপুলা.
২২. গৰুমজ্ঝগো জকাৰো, চতুত্থকো দুতিযকো চপলা.
২৩. চপলা’গতা’খিলং চে, দলা’দিমং লক্খণং ভজতি যস্সা;
পথ্যালক্খণ’মঞ্ঞং, মুখচপলা নাম সা ভৱতি.
২৪. পথ্যায লক্খণং চে, পঠমড্ঢে লক্খণং তু চপলায;
দুতিযে দলে’থ যস্সা, পকিত্তিতা সা জঘনচপলা.
অৰিযাজাতিযো.
২৫. সব্বংপঠমদলে যদি, লক্খণ’মৰিযায ৱুত্ত’মুভযেসু;
যস্সা দলেসু যুত্তং,
ৱুত্তা সা গীতি ৱুত্ত যতি ললিতা.
২৬. অৰিযাযং দুতিয’ড্ঢে, গদিতা’খিললক্খণং যং তং;
ভৱতি দলেসু’ভযেসুপি,
যদি যস্সা সা’য মুপগীতি.
২৭. অৰিযায’ড্ঢদ্ৱিতযং, পুব্বোদিত লক্খণো’পেতং;
ৱিপৰিযযেনা’ভিহিতং,
যস্সা সম্ভৱতি চে’হ সো’গ্গীতি.
২৮. অৰিযাপুব্ব’ড্ঢং যদি, গৰুনে’কেনা’ধিকেন নিধনে যুত্তং;
যদি পুব্ব’ড্ঢসমানং, দল মিতৰং চো’দিতা’য’মৰিযাগীতি.
গীতিজাতিযো.
২৯. ৱিসমে ছ সিযুং কলা মুখে,
সমে ত্ৱ’ট্ঠ, ৰ,ল,গা, ততো’পৰি;
ৱেতালীযং ত মুচ্চতে, লহু ছক্কং ন নিৰন্তৰং সমে.
৩০. ৱেতালীযোপমং মুখে তং,
ওপচ্ছন্দসকং ৰ,যা য’দন্তে.
৩১. আপাতলিকা কথিতা’যং, ভগগা’ন্তে যদি পুব্বমিৱ’ঞ্ঞং.
৩২. যদা’দিতো দক্খিণন্তিকা,
ঠিতে’ত্থ পাদেস্ৱা’খিলেসু জো.
৩৩. ‘উদিচ্চৱুত্তী’তি ৱুচ্চতে,
জো চা’দো ৱিসমেসু সণ্ঠিতো.
৩৪. পুব্বত্থ, সমেসু চে গ, জা, ‘পচ্চৱুত্তি’ ৰুদিতা’তি সণ্ঠিতা.
৩৫. সমাসমা’ত্ৰা’দিনং সমা,
সংযুতা ভৱতি তং পৱত্তকং.
৩৬. অস্স সা সম কতা’ পৰন্তিকা.
৩৭. তদ’ঞ্ঞজা চাৰুহাসিনী.
ৱেতালীযজাতিযো.
৩৮. দ্ৱিক ৱিহত ৱসু লহু অচলধিতি ৰি’হ.
৩৯. মত্তাসমকং নৱমো ল্গ’ন্তে.
৪০. জো ন্লা’ থৱা’ণ্ণৱা ৱিসিলোকো.
৪১. তদ্ৱযতো ৱানৱাসিকা’খ্যা.
৪২. পঞ্চ,ট্ঠ,নৱসু যদি লো চিত্ৰা.
৪৩. গ,ল্যা’ট্ঠহি চে’সা ৱু’পচিত্ৰা.
৪৪. য’মতীত লক্খণ ৱিসেস যুতং, (চিত্ৰা)
মত্তা সমা’দি পাদা’ভিহিতং; (ৱিসিলোক)
অনিযত ৱুত্ত পৰিমাণ সহিতং, (ৱানৱাসিকা)
পথিতং জনেসু পাদাকুলকং. (ৱিসিলোক)
মত্তাসমক জাতিযো.
৪৫. ৱিনা ৱণ্ণেহি মত্তা গা, ৱিনা ৱণ্ণা গৰূহি তু;
ৱিনা লহূহি গৰৱো, দলে পথ্যাদিনো মতা.
ইতি ৱুত্তোদযে ছন্দসি মত্তাৱুত্তিনিদ্দেসো নাম
দুতিযো পৰিচ্ছেদো.
৩. সমৱুত্তিনিদ্দেস-ততিযপৰিচ্ছেদ
৪৬. ত্যা’ চে তনুমজ্ঝা.
গাযত্তী.
৪৭. কুমাৰ ললিতা জ্স্গা.
উণ্হিকা.
৪৮. চিত্ৰপদা যদি ভা গা.
৪৯. মো মো গো গো ৱিজ্জুম্মালা.
৫০. ভা ত, ল, গা মাণৱকং.
৫১. গ্লা সমানিকা ৰ,জা চ.
৫২. পমাণিকা জ, ৰা ল, গা.
অনুট্ঠুভা.
৫৩. ৰা ন,সা যদি হলমুখী.
৫৪. ভুজগ সুসু সটা না মো.
ব্ৰহতী.
৫৫. ম্সাজ্গা সুদ্ধৱিৰাজিতং মতং.
৫৬. ম্না যো গো যদি পণৱো খ্যাতো.
৫৭. ম্ভা স,গযুত্তা ৰুম্মৱতী সা.
৫৮. ঞেয্যা মত্তা ম, ভ, স, গযুত্তা.
৫৯. চম্পকমালা চে ভ, ম, সা গো [ইদং নামন্তৰঞাপনত্থমেৱ পুন ৱুত্তং (টী.)].
৬০. ন, ৰ, জ, গেহি সা মনোৰমা.
৬১. উব্ভাসকং তং চে তো ম, ৰা ল্চ.
৬২. তো জা গৰুনা’য’মুপট্ঠিতা.
পন্তি.
৬৩. ইন্দাদিকা তা ৱজিৰা জ, গা গো.
৬৪. উপাদিকা সা’ৱ জ,তা জ,গা গো.
৬৫. অনন্তৰো’দীৰিত লক্খণা চে, (উপেন্দৱজিৰ)
পাদা ৱিমিস্সা উপজাতিযো তা; (ইন্দৱজিৰ)
এৱং কিল’ঞ্ঞাসুপি মিস্সিতাসু, (ইন্দৱজিৰ)
ৱদন্তি জাতিস্ৱিদ’ মেৱ নামং. (উপেন্দৱজিৰ)
৬৬. ন, জ, জ, ল, গা গদিতা সুমুখী.
৬৭. দোধক মিচ্ছতি চে ভ,ভ,ভা গা.
৬৮. ৱেদ,স্সেহি,ধ্তা ত্গগা,সালিনী সা.
৬৯. ৱাতোম্মী সা, যতি সা ম্ভা ত, গা গো.
৭০. ভা ত, ন, গা গো’সু, ৰস সিৰী সা.
৭১. ৰো ন, ৰা ইহ ৰথোদ্ধতা ল, গা.
৭২. স্ৱাগতে’তি ৰ, ন, ভা গৰুকা দ্ৱে.
৭৩. ন,ন,ৰ,লহু,গৰূহি ভদ্দিকা.
তিট্ঠুভা.
৭৪. ৱদন্তি ৱংসট্ঠমি’দং জ, তা জ, ৰা.
৭৫. সা ইন্দৱংসা খলু যত্থ তা জ,ৰা.
৭৬. ইধ তোটক মম্বুধি,সেহি মিতং.
৭৭. দুতৱিলম্বিত মাহ ন, ভা ভ,ৰা.
৭৮. ৱসু যুগ ৱিৰতী না,ম্যা’ পুটো’যং.
৭৯. ন, য, সহিতা ন্যা’ কুসুমৱিচিত্তা.