নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স
অভিধানপ্পদীপিকা
বুদ্ধপ্পণামো
১. তথাগতো যো কৰুণাকৰো কৰো,
পযাত’মোসজ্জ সুখপ্পদং পদং;
অকা পৰত্থং কলিসম্ভৱে ভৱে,
নমামি তং কেৱলদুক্কৰং কৰং.
ধম্মপ্পণামো
২. অপূজযুং যং মুনিকুঞ্জৰা জৰা,
ৰুজাদিমুত্তা যহিমুত্তৰে তৰে;
ঠিতা তিৱট্টম্বুনিধিং নৰানৰা,
তৰিংসু তং ধম্মমঘপ্পহং পহং.
সঙ্ঘপ্পণামো
৩. গতং মুনিন্দো’ৰসসূনুতং নুতং,
সুপুঞ্ঞখেত্তং ভুৱনে সুতং সুতং;
গণম্পি পাণীকতসংৱৰং ৱৰং,
সদা গুণোঘেন নিৰন্তৰ’ন্তৰং.
পটিঞ্ঞা
৪. নামলিঙ্গেসু কোসল্ল, মত্থনিচ্ছযকাৰণং;
যতো মহব্বলং বুদ্ধ, ৱচনে পাটৱত্থিনং.
৫. নামলিঙ্গান্য’তো বুদ্ধ, ভাসিতস্সা’ৰহান্য’হং;
দস্সযন্তো পকাসেস্স, মভিধানপ্পদীপিকং.
পৰিভাসা
৬. ভিয্যো ৰূপন্তৰা সাহ, চৰিযেন চ কত্থচি;
ক্ৱচা’ হচ্চৱিধানেন ঞেয্যং থীপুন্নপুংসকং.
৭. অভিন্নলিঙ্গানংযেৱ, দ্ৱন্দো চ, লিঙ্গৱাচকা;
গাথাপাদন্তমজ্ঝট্ঠা, পুব্বং যন্ত্যপৰে পৰং.
৮. পুমিত্থিযং পদং দ্ৱীসু, সব্বলিঙ্গে চ তীস্ৱিতি;
অভিধানন্তৰাৰম্ভে, ঞেয্যং ত্ৱ’ন্ত মথাদি চ.
৯. ভিয্যো পযোগ মাগম্ম, সোগতে আগমে ক্ৱচি;
নিঘণ্ডু যুত্তি ঞ্চানীয, নামলিঙ্গং কথীযতীতি.
১. সগ্গকণ্ড
১. বুদ্ধো দসবলো সত্থা, সব্বঞ্ঞূ দ্ৱিপদুত্তমো;
মুনিন্দো ভগৱা নাথো, চক্খুম’ঙ্গীৰসো মুনি.
২. লোকনাথো’ নধিৱৰো, মহেসি চ ৱিনাযকো;
সমন্তচক্খু সুগতো, ভূৰিপঞ্ঞো চ মাৰজি.
৩. নৰসীহো নৰৱৰো, ধম্মৰাজা মহামুনি;
দেৱদেৱো লোকগৰু, ধম্মস্সামী তথাগতো.
৪. সযম্ভূ সম্মাসম্বুদ্ধো, ৱৰপঞ্ঞো চ নাযকো;
জিনো, সক্কো তু সিদ্ধত্থো, সুদ্ধোদনি চ গোতমো.
৫. সক্যসীহো তথা সক্য, মুনি চাদিচ্চবন্ধু চ;
৬. মোক্খো নিৰোধো নিব্বানং, দীপো তণ্হক্খযো পৰং;
তাণং লেণ মৰূপঞ্চ, সন্তং সচ্চ মনালযং.
৭. অসঙ্খতং সিৱ মমতং সুদুদ্দসং,
পৰাযণং সৰণ মনীতিকং তথা;
অনাসৱং ধুৱ মনিদস্সনা’ কতা,
পলোকিতং নিপুণ মনন্ত মক্খৰং.
৮. দুক্খক্খযো ব্যাবজ্ঝঞ্চ [ব্যাপজ্জং (টীকা)], ৱিৱট্টং খেম কেৱলং;
অপৱগ্গো ৱিৰাগো চ, পণীত মচ্চুতং পদং.
৯. যোগক্খেমো পাৰ মপি, মুত্তি সন্তি ৱিসুদ্ধিযো;
ৱিমুত্য’ সঙ্খতধাতু, সুদ্ধি নিব্বুতিযো সিযুং.
১০. খীণাসৱো ত্ৱ’সেক্খো চ, ৱীতৰাগো তথা’ ৰহা;
দেৱলোকো দিৱো সগ্গো [নাকো (সী.)],
তিদিৱো তিদসালযো.
১১. তিদসা ত্ৱ’মৰা দেৱা, ৱিবুধা চ সুধাসিনো;
সুৰা মৰূ দিৱোকা চা, মতপা সগ্গৱাসিনো.
১২. নিজ্জৰা’ নিমিসা দিব্বা, অপুমে দেৱতানি চ [দেৱতা এৱ দেৱতানি, সকত্থে নিপচ্চযো (টীকা)];
১৩. সিদ্ধো ভূতো চ গন্ধব্বো, গুয্হকো যক্খ ৰক্খসা;
কুম্ভণ্ডো চ পিসাচা’দী, নিদ্দিট্ঠা দেৱযোনিযো.
১৪. পুব্বদেৱা সুৰৰিপূ, অসুৰা দানৱা পুমে;
তব্বিসেসা পহাৰাদো, সম্বৰো বলিআদযো.
১৫. পিতামহো পিতা ব্ৰহ্মা, লোকেসো কমলাসনো;
তথা হিৰঞ্ঞগব্ভো চ, সুৰজেট্ঠো পজাপতি.
১৬. ৱাসুদেৱো হৰি [হৰী (টীকা)] কণ্হো, কেসৱো চক্কপাণ্য’থ;
মহিস্সৰো সিৱো সূলী, ইস্সৰো পসুপত্য’পি.
১৭. হৰো ৱুত্তো কুমাৰো তু, খন্ধো সত্তিধৰো ভৱে;
১৮. সক্কো পুৰিন্দদো দেৱ, ৰাজা ৱজিৰপাণি চ;
সুজম্পতি সহস্সক্খো, মহিন্দো ৱজিৰাৱুধো.
১৯. ৱাসৱো চ দসসত, নযনো তিদিৱাধিভূ;
সুৰনাথো চ ৱজিৰ, হত্থো চ ভূতপত্য’পি.
২০. মঘৱা কোসিযো ইন্দো, ৱত্ৰভূ পাকসাসনো;
ৱিডোজো থ সুজা তস্স [সুজাতা’স্স (টীকা)], ভৰিযা থ পুৰং ভৱে.
২১. মসক্কসাৰা [মসক্কসাৰো (সী.)] ৱস্সোক, সাৰা চেৱা’ মৰাৱতী;
ৱেজযন্তো তু পাসাদো,
সুধম্মা তু সভা মতা.
২২. ৱেজযন্তো ৰথো তস্স,
ৱুত্তো মাতলি সাৰথি;
এৰাৱণো গজো পণ্ডু, কম্বলো তু সিলাসনং.
২৩. সুৱীৰোচ্চাদযো পুত্তা, নন্দা পোক্খৰণী ভৱে;
নন্দনং মিস্সকং চিত্ত, লতা ফাৰুসকং ৱনা.
২৪. অসনি দ্ৱীসু কুলিসং, ৱজিৰং পুন্নপুংসকে;
অচ্ছৰাযোত্থিযং ৱুত্তা, ৰম্ভা অলম্বুসাদযো;
দেৱিত্থিযো থ গন্ধব্বা, পঞ্চসিখোতি আদযো.
২৫. ৱিমানো নিত্থিযং ব্যম্হং, পীযূসং ত্ৱমতং সুধা;
সিনেৰু মেৰু তিদিৱা, ধাৰো নেৰু সুমেৰু চ.
২৬. যুগন্ধৰো ঈসধৰো, কৰৱীকো সুদস্সনো;
নেমিন্ধৰো ৱিনতকো, অস্সকণ্ণো কুলাচলা.
২৭. মন্দাকিনী তথা’কাস, গঙ্গা সুৰনদী প্যথ;
২৮. কোৱিড়াৰো তথা পাৰি, চ্ছত্তকো পাৰিজাতকো;
কপ্পৰুক্খো তু সন্তানা, দযো দেৱদ্দুমা সিযুং.
২৯. পাচী পতীঝু’ দীচি’ত্থী, পুব্ব পচ্ছিম উত্তৰা;
দিসাথ দক্খিণা’ পাচী, ৱিদিসা’নুদিসা ভৱে.
৩০. এৰাৱতো [এৰাৱণো (সী.), অমৰকোসে পন এৰাৱতো এৱ অত্থি] পুণ্ডৰীকো, ৱামনো কুমুদো’ ঞ্জনো;
পুপ্ফদন্তো সব্বভুম্মো, সুপ্পতীকো দিসাগজা.
৩১. ধতৰট্ঠো চ গন্ধব্বা, ধিপো, কুম্ভণ্ডসামি তু;
ৱিৰুড়্হকো, ৱিৰূপক্খো, তু নাগাধিপতীৰিতো.
৩২. যক্খাধিপো ৱেস্সৱণো, কুৱেৰো নৰৱাহনো;
অড়কা [অলকা (অমৰকোস)] ড়কমন্দাস্স, পুৰী, পহৰণং গদা;
চতুদ্দিসান মধিপা, পুব্বাদীনং কমা ইমে.
৩৩. জাতৱেদো সিখী জোতি, পাৱকো দহনো’ নলো;
হুতাৱহো’ চ্চিমা ধূম, কেত্ৱ’গ্গি গিনি ভানুমা.
৩৪. তেজো ধূমসিখো ৱাযু, সখো চ কণ্হৱত্তনী;
ৱেস্সানৰো হুতাসো থ, সিখাজাল’চ্চি চাপুমে.
৩৫. ৱিপ্ফুলিঙ্গং ফুলিঙ্গঞ্চ, ভস্মা [‘ভস্মা’ তিপদং ৰাজাদিগণে পৰিযাপন্নং (ৰূপসিদ্ধি-উণাদি), ভস্মং (সী.)] তু সেট্ঠি ছাৰিকা;
৩৬. কুক্কুড়ো তু’ণ্হভস্মস্মি, মঙ্গাৰো’লাত মুম্মুকং [তিকং দিত্তকট্ঠাদিন্ধনে (টীকা)];
সমিধা ইধুমং চে’ধো, উপাদানং তথিন্ধনং.
৩৭. অথো’ভাসো পকাসো চা,
'লোকো’জ্জোতা’তপা সমা;
মালুতো পৱনো ৱাযু, ৱাতো’নিল সমীৰণা;
গন্ধৱাহো তথা ৱাযো, সমীৰো চ সদাগতি.
৩৮. ৱাযুভেদা ইমে ছু’দ্ধ, ঙ্গমো চাধোগমো তথা;
কুচ্ছিট্ঠো চ কোট্ঠাসযো, অস্সাসঙ্গানুসাৰিনো.
৩৯. অথো অপানং পস্সাসো,
অস্সাসো আন মুচ্চতে.
৪০. ৱেগো জৱো ৰযো খিপ্পং, তু সীঘং তুৰিতং লহু;
আসু তুণ্ণ মৰং চাৱি, লম্বিতং তুৱটংপি চ.
৪১. সততং নিচ্চ মৱিৰতা, নাৰত সন্তত মনৱৰতঞ্চ ধুৱং;
ভুস মতিসযো চ দড়্হং, তিব্বে’কন্তা’তিমত্ত, বাড়্হানি;
খিপ্পাদী পণ্ডকে দব্বে, দব্বগা তেসু যে তিসু.
৪২. অৱিগ্গহো তু কামো চ, মনোভূ মদনো ভৱে;
অন্তকো ৱসৱত্তী চ, পাপিমা চ পজাপতি.
৪৩. পমত্তবন্ধু কণ্হো চ, মাৰো নমুচি, তস্স তু;
তণ্হা’ৰতী ৰগা ধীতূ, হত্থী তু গিৰিমেখলো.
৪৪. যমৰাজা চ ৱেসাযী, যমো’স্স নযনাৱুধং;
ৱেপচিত্তি পুলোমো চ, কিম্পুৰিসো তু কিন্নৰো.
৪৫. অন্তলিক্খং খ’মাদিচ্চ, পথো’ব্ভং গগন’ম্বৰং;
ৱেহাসো চানিলপথো, আকাসো নিত্থিযং নভং.
৪৬. দেৱো ৱেহাযসো তাৰা,
পথো সুৰপথো অঘং.
৪৭. মেঘো ৱলাহকো দেৱো, পজ্জুন্নো’ম্বুধৰো ঘনো;
ধাৰাধৰো চ জীমূতো, ৱাৰিৱাহো তথা’ম্বুদো.
৪৮. অব্ভং তীস্ৱথ ৱস্সঞ্চ, ৱস্সনং ৱুট্ঠি নাৰিযং;
সতেৰতা’ক্খণা ৱিজ্জু, ৱিজ্জুতা চাচিৰপ্পভা.
৪৯. মেঘনাদে তু ধনিতং, গজ্জিতং ৰসিতাদি চ;
ইন্দাৱুধং ইন্দধনু, ৱাতক্খিত্তম্বু সীকৰো.
৫০. আসাৰো ধাৰা সম্পাতো,
কৰকা তু ঘনোপলং;
দুদ্দিনং মেঘচ্ছন্নাহে, পিধানং ত্ৱপধাৰণং.
৫১. তিৰোধান’ন্তৰধানা, পিধান ছাদনানি চ;
ইন্দু চন্দো চ নক্খত্ত, ৰাজা সোমো নিসাকৰো.
৫২. ওসধীসো হিমৰংসি, সসঙ্কো চন্দিমা সসী;
সীতৰংসি নিসানাথো, উড়ুৰাজা চ মা পুমে.
৫৩. কলা সোড়সমো ভাগো, বিম্বং তু মণ্ডলং ভৱে;
অড্ঢো ত্ৱদ্ধো উপড্ঢো চ, ৱা খণ্ডং সকলং পুমে.
৫৪. অদ্ধং ৱুত্তং সমে ভাগে, পসাদো তু পসন্নতা;
কোমুদী চন্দিকা জুণ্হা, কন্তি সোভা জুতি চ্ছৱি.
৫৫. কলঙ্কো লঞ্ছনং লক্খং, অঙ্কো’ভিঞ্ঞাণ লক্খণং;
চিহনং চাপি সোভা তু, পৰমা সুসমা থ চ.
৫৬. সীতং গুণে, গুণিলিঙ্গা, সীত সিসিৰ সীতলা;
হিমং তুহিন মুস্সাৱো, নীহাৰো মহিকা প্যথ.