নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

অভিধানপ্পদীপিকা

বুদ্ধপ্পণামো

১. তথাগতো যো কৰুণাকৰো কৰো,

পযাত’মোসজ্জ সুখপ্পদং পদং;

অকা পৰত্থং কলিসম্ভৱে ভৱে,

নমামি তং কেৱলদুক্কৰং কৰং.

ধম্মপ্পণামো

২. অপূজযুং যং মুনিকুঞ্জৰা জৰা,

ৰুজাদিমুত্তা যহিমুত্তৰে তৰে;

ঠিতা তিৱট্টম্বুনিধিং নৰানৰা,

তৰিংসু তং ধম্মমঘপ্পহং পহং.

সঙ্ঘপ্পণামো

৩. গতং মুনিন্দো’ৰসসূনুতং নুতং,

সুপুঞ্ঞখেত্তং ভুৱনে সুতং সুতং;

গণম্পি পাণীকতসংৱৰং ৱৰং,

সদা গুণোঘেন নিৰন্তৰ’ন্তৰং.

পটিঞ্ঞা

৪. নামলিঙ্গেসু কোসল্ল, মত্থনিচ্ছযকাৰণং;

যতো মহব্বলং বুদ্ধ, ৱচনে পাটৱত্থিনং.

৫. নামলিঙ্গান্য’তো বুদ্ধ, ভাসিতস্সা’ৰহান্য’হং;

দস্সযন্তো পকাসেস্স, মভিধানপ্পদীপিকং.

পৰিভাসা

৬. ভিয্যো ৰূপন্তৰা সাহ, চৰিযেন চ কত্থচি;

ক্ৱচা’ হচ্চৱিধানেন ঞেয্যং থীপুন্নপুংসকং.

৭. অভিন্নলিঙ্গানংযেৱ, দ্ৱন্দো চ, লিঙ্গৱাচকা;

গাথাপাদন্তমজ্ঝট্ঠা, পুব্বং যন্ত্যপৰে পৰং.

৮. পুমিত্থিযং পদং দ্ৱীসু, সব্বলিঙ্গে চ তীস্ৱিতি;

অভিধানন্তৰাৰম্ভে, ঞেয্যং ত্ৱ’ন্ত মথাদি চ.

৯. ভিয্যো পযোগ মাগম্ম, সোগতে আগমে ক্ৱচি;

নিঘণ্ডু যুত্তি ঞ্চানীয, নামলিঙ্গং কথীযতীতি.

১. সগ্গকণ্ড

১. বুদ্ধো দসবলো সত্থা, সব্বঞ্ঞূ দ্ৱিপদুত্তমো;

মুনিন্দো ভগৱা নাথো, চক্খুম’ঙ্গীৰসো মুনি.

২. লোকনাথো’ নধিৱৰো, মহেসি চ ৱিনাযকো;

সমন্তচক্খু সুগতো, ভূৰিপঞ্ঞো চ মাৰজি.

৩. নৰসীহো নৰৱৰো, ধম্মৰাজা মহামুনি;

দেৱদেৱো লোকগৰু, ধম্মস্সামী তথাগতো.

৪. সযম্ভূ সম্মাসম্বুদ্ধো, ৱৰপঞ্ঞো চ নাযকো;

জিনো, সক্কো তু সিদ্ধত্থো, সুদ্ধোদনি চ গোতমো.

৫. সক্যসীহো তথা সক্য, মুনি চাদিচ্চবন্ধু চ;

৬. মোক্খো নিৰোধো নিব্বানং, দীপো তণ্হক্খযো পৰং;

তাণং লেণ মৰূপঞ্চ, সন্তং সচ্চ মনালযং.

৭. অসঙ্খতং সিৱ মমতং সুদুদ্দসং,

পৰাযণং সৰণ মনীতিকং তথা;

অনাসৱং ধুৱ মনিদস্সনা’ কতা,

পলোকিতং নিপুণ মনন্ত মক্খৰং.

৮. দুক্খক্খযো ব্যাবজ্ঝঞ্চ [ব্যাপজ্জং (টীকা)], ৱিৱট্টং খেম কেৱলং;

অপৱগ্গো ৱিৰাগো চ, পণীত মচ্চুতং পদং.

৯. যোগক্খেমো পাৰ মপি, মুত্তি সন্তি ৱিসুদ্ধিযো;

ৱিমুত্য’ সঙ্খতধাতু, সুদ্ধি নিব্বুতিযো সিযুং.

১০. খীণাসৱো ত্ৱ’সেক্খো চ, ৱীতৰাগো তথা’ ৰহা;

দেৱলোকো দিৱো সগ্গো [নাকো (সী.)],

তিদিৱো তিদসালযো.

১১. তিদসা ত্ৱ’মৰা দেৱা, ৱিবুধা চ সুধাসিনো;

সুৰা মৰূ দিৱোকা চা, মতপা সগ্গৱাসিনো.

১২. নিজ্জৰা’ নিমিসা দিব্বা, অপুমে দেৱতানি চ [দেৱতা এৱ দেৱতানি, সকত্থে নিপচ্চযো (টীকা)];

১৩. সিদ্ধো ভূতো চ গন্ধব্বো, গুয্হকো যক্খ ৰক্খসা;

কুম্ভণ্ডো চ পিসাচা’দী, নিদ্দিট্ঠা দেৱযোনিযো.

১৪. পুব্বদেৱা সুৰৰিপূ, অসুৰা দানৱা পুমে;

তব্বিসেসা পহাৰাদো, সম্বৰো বলিআদযো.

১৫. পিতামহো পিতা ব্ৰহ্মা, লোকেসো কমলাসনো;

তথা হিৰঞ্ঞগব্ভো চ, সুৰজেট্ঠো পজাপতি.

১৬. ৱাসুদেৱো হৰি [হৰী (টীকা)] কণ্হো, কেসৱো চক্কপাণ্য’থ;

মহিস্সৰো সিৱো সূলী, ইস্সৰো পসুপত্য’পি.

১৭. হৰো ৱুত্তো কুমাৰো তু, খন্ধো সত্তিধৰো ভৱে;

১৮. সক্কো পুৰিন্দদো দেৱ, ৰাজা ৱজিৰপাণি চ;

সুজম্পতি সহস্সক্খো, মহিন্দো ৱজিৰাৱুধো.

১৯. ৱাসৱো চ দসসত, নযনো তিদিৱাধিভূ;

সুৰনাথো চ ৱজিৰ, হত্থো চ ভূতপত্য’পি.

২০. মঘৱা কোসিযো ইন্দো, ৱত্ৰভূ পাকসাসনো;

ৱিডোজো থ সুজা তস্স [সুজাতা’স্স (টীকা)], ভৰিযা থ পুৰং ভৱে.

২১. মসক্কসাৰা [মসক্কসাৰো (সী.)] ৱস্সোক, সাৰা চেৱা’ মৰাৱতী;

ৱেজযন্তো তু পাসাদো,

সুধম্মা তু সভা মতা.

২২. ৱেজযন্তো ৰথো তস্স,

ৱুত্তো মাতলি সাৰথি;

এৰাৱণো গজো পণ্ডু, কম্বলো তু সিলাসনং.

২৩. সুৱীৰোচ্চাদযো পুত্তা, নন্দা পোক্খৰণী ভৱে;

নন্দনং মিস্সকং চিত্ত, লতা ফাৰুসকং ৱনা.

২৪. অসনি দ্ৱীসু কুলিসং, ৱজিৰং পুন্নপুংসকে;

অচ্ছৰাযোত্থিযং ৱুত্তা, ৰম্ভা অলম্বুসাদযো;

দেৱিত্থিযো থ গন্ধব্বা, পঞ্চসিখোতি আদযো.

২৫. ৱিমানো নিত্থিযং ব্যম্হং, পীযূসং ত্ৱমতং সুধা;

সিনেৰু মেৰু তিদিৱা, ধাৰো নেৰু সুমেৰু চ.

২৬. যুগন্ধৰো ঈসধৰো, কৰৱীকো সুদস্সনো;

নেমিন্ধৰো ৱিনতকো, অস্সকণ্ণো কুলাচলা.

২৭. মন্দাকিনী তথা’কাস, গঙ্গা সুৰনদী প্যথ;

২৮. কোৱিড়াৰো তথা পাৰি, চ্ছত্তকো পাৰিজাতকো;

কপ্পৰুক্খো তু সন্তানা, দযো দেৱদ্দুমা সিযুং.

২৯. পাচী পতীঝু’ দীচি’ত্থী, পুব্ব পচ্ছিম উত্তৰা;

দিসাথ দক্খিণা’ পাচী, ৱিদিসা’নুদিসা ভৱে.

৩০. এৰাৱতো [এৰাৱণো (সী.), অমৰকোসে পন এৰাৱতো এৱ অত্থি] পুণ্ডৰীকো, ৱামনো কুমুদো’ ঞ্জনো;

পুপ্ফদন্তো সব্বভুম্মো, সুপ্পতীকো দিসাগজা.

৩১. ধতৰট্ঠো চ গন্ধব্বা, ধিপো, কুম্ভণ্ডসামি তু;

ৱিৰুড়্হকো, ৱিৰূপক্খো, তু নাগাধিপতীৰিতো.

৩২. যক্খাধিপো ৱেস্সৱণো, কুৱেৰো নৰৱাহনো;

অড়কা [অলকা (অমৰকোস)] ড়কমন্দাস্স, পুৰী, পহৰণং গদা;

চতুদ্দিসান মধিপা, পুব্বাদীনং কমা ইমে.

৩৩. জাতৱেদো সিখী জোতি, পাৱকো দহনো’ নলো;

হুতাৱহো’ চ্চিমা ধূম, কেত্ৱ’গ্গি গিনি ভানুমা.

৩৪. তেজো ধূমসিখো ৱাযু, সখো চ কণ্হৱত্তনী;

ৱেস্সানৰো হুতাসো থ, সিখাজাল’চ্চি চাপুমে.

৩৫. ৱিপ্ফুলিঙ্গং ফুলিঙ্গঞ্চ, ভস্মা [‘ভস্মা’ তিপদং ৰাজাদিগণে পৰিযাপন্নং (ৰূপসিদ্ধি-উণাদি), ভস্মং (সী.)] তু সেট্ঠি ছাৰিকা;

৩৬. কুক্কুড়ো তু’ণ্হভস্মস্মি, মঙ্গাৰো’লাত মুম্মুকং [তিকং দিত্তকট্ঠাদিন্ধনে (টীকা)];

সমিধা ইধুমং চে’ধো, উপাদানং তথিন্ধনং.

৩৭. অথো’ভাসো পকাসো চা,

'লোকো’জ্জোতা’তপা সমা;

মালুতো পৱনো ৱাযু, ৱাতো’নিল সমীৰণা;

গন্ধৱাহো তথা ৱাযো, সমীৰো চ সদাগতি.

৩৮. ৱাযুভেদা ইমে ছু’দ্ধ, ঙ্গমো চাধোগমো তথা;

কুচ্ছিট্ঠো চ কোট্ঠাসযো, অস্সাসঙ্গানুসাৰিনো.

৩৯. অথো অপানং পস্সাসো,

অস্সাসো আন মুচ্চতে.

৪০. ৱেগো জৱো ৰযো খিপ্পং, তু সীঘং তুৰিতং লহু;

আসু তুণ্ণ মৰং চাৱি, লম্বিতং তুৱটংপি চ.

৪১. সততং নিচ্চ মৱিৰতা, নাৰত সন্তত মনৱৰতঞ্চ ধুৱং;

ভুস মতিসযো চ দড়্হং, তিব্বে’কন্তা’তিমত্ত, বাড়্হানি;

খিপ্পাদী পণ্ডকে দব্বে, দব্বগা তেসু যে তিসু.

৪২. অৱিগ্গহো তু কামো চ, মনোভূ মদনো ভৱে;

অন্তকো ৱসৱত্তী চ, পাপিমা চ পজাপতি.

৪৩. পমত্তবন্ধু কণ্হো চ, মাৰো নমুচি, তস্স তু;

তণ্হা’ৰতী ৰগা ধীতূ, হত্থী তু গিৰিমেখলো.

৪৪. যমৰাজা চ ৱেসাযী, যমো’স্স নযনাৱুধং;

ৱেপচিত্তি পুলোমো চ, কিম্পুৰিসো তু কিন্নৰো.

৪৫. অন্তলিক্খং খ’মাদিচ্চ, পথো’ব্ভং গগন’ম্বৰং;

ৱেহাসো চানিলপথো, আকাসো নিত্থিযং নভং.

৪৬. দেৱো ৱেহাযসো তাৰা,

পথো সুৰপথো অঘং.

৪৭. মেঘো ৱলাহকো দেৱো, পজ্জুন্নো’ম্বুধৰো ঘনো;

ধাৰাধৰো চ জীমূতো, ৱাৰিৱাহো তথা’ম্বুদো.

৪৮. অব্ভং তীস্ৱথ ৱস্সঞ্চ, ৱস্সনং ৱুট্ঠি নাৰিযং;

সতেৰতা’ক্খণা ৱিজ্জু, ৱিজ্জুতা চাচিৰপ্পভা.

৪৯. মেঘনাদে তু ধনিতং, গজ্জিতং ৰসিতাদি চ;

ইন্দাৱুধং ইন্দধনু, ৱাতক্খিত্তম্বু সীকৰো.

৫০. আসাৰো ধাৰা সম্পাতো,

কৰকা তু ঘনোপলং;

দুদ্দিনং মেঘচ্ছন্নাহে, পিধানং ত্ৱপধাৰণং.

৫১. তিৰোধান’ন্তৰধানা, পিধান ছাদনানি চ;

ইন্দু চন্দো চ নক্খত্ত, ৰাজা সোমো নিসাকৰো.

৫২. ওসধীসো হিমৰংসি, সসঙ্কো চন্দিমা সসী;

সীতৰংসি নিসানাথো, উড়ুৰাজা চ মা পুমে.

৫৩. কলা সোড়সমো ভাগো, বিম্বং তু মণ্ডলং ভৱে;

অড্ঢো ত্ৱদ্ধো উপড্ঢো চ, ৱা খণ্ডং সকলং পুমে.

৫৪. অদ্ধং ৱুত্তং সমে ভাগে, পসাদো তু পসন্নতা;

কোমুদী চন্দিকা জুণ্হা, কন্তি সোভা জুতি চ্ছৱি.

৫৫. কলঙ্কো লঞ্ছনং লক্খং, অঙ্কো’ভিঞ্ঞাণ লক্খণং;

চিহনং চাপি সোভা তু, পৰমা সুসমা থ চ.

৫৬. সীতং গুণে, গুণিলিঙ্গা, সীত সিসিৰ সীতলা;

হিমং তুহিন মুস্সাৱো, নীহাৰো মহিকা প্যথ.