থুপৱংসো |ও০.০০০১|
নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স
যস্মিং সযিংসু জিনধাতুৱৰা সমন্তা
ছব্বণ্ণ ৰংসি ৱিসৰেহি সমুজ্জলন্তা,
নিম্মায লোকহিতহেতু জিনস্স ৰূপং
তং থুপমব্ভুত তমং সিৰসা নমিত্ৱা;
চক্খামহং সকল লোক হিতাৱহস্স
থুপস্স সব্ব জন নণ্দন কাৰণস্স,
ৱংসং সুৰাসুৰ নৰিণ্দৱৰেহি নিচ্চং
সম্পূজিতস্স ৰতনুজ্জল থূপিকস্স;
কিঞ্চাপি সো যতিজনেন পুৰাতনেন
অত্ৱায সীহড়জনস্স কতো পুৰাপি,
ৱাক্কেন সিহড়ভৱেন’ভিসঙ্খমত্তা
অত্থং ন সাধহতি সব্বজনস্স সম্মা;
যস্মা চ মাগধ নিৰুত্তিকতোপি থূপ-
ৱংসো ৱিৰুদ্ধনয সদ্দ সমাকুলো সো,
ৱত্তব্বমেৱ চ বহুম্পি যতো ন ৱুত্তং
তম্হা অহং পুনপি ৱংসমি’মং ৱদামি;
সুণাথ সাধৱো সব্বে পৰিপুণ্ণমনাকুলং
ৱুচ্চমানং মযা সাধু ৱংসং থূপস্স সত্থুনোতি;
তত্থ থূপস্স ৱংসং ৱক্খামীতি এত্থ তথাগতো অৰহং সম্মা সম্বুদ্ধো থূপাৰহো, পচ্চেকবুদ্ধো থূপাৰহো, তথাগতস্স সাৱকো থূপাৰহো, ৰাজা চক্কৱত্তি থূপাৰহোতি ৱচনতো থূপাৰহানং বুদ্ধাদীনং ধাতুযো পতিট্ঠাপেত্ৱা কত চেতিযং অব্ভুনন তট্ঠেন |ও০.০০০২| থূপোতি ৱুচ্চতি, ইধ পন কঞ্চন মালিক মহাথূপো অধিপ্পেতো, সো কস্স ধাতুযো পতিট্ঠাপেত্ৱা কতোতি চে? যোদীপঙ্কৰাদীনং চতুৱীসতিযা বুদ্ধানং সন্তিকে লদ্ধৱ্যাকৰণো সমতিংসপাৰমিযো পূৰেত্ৱা পৰমাভিসম্বোধিং পত্ৱা ধম্মচক্কপ্পৱত্তনতো পট্ঠায যাৱ সুহদ্দ পৰিব্বাজক ৱিনযান সব্ব বুদ্ধকিচ্চানি নিট্ঠাপেত্ৱা অনুপাদিযেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বুতো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মা সম্বুদ্ধস্স ধাতুযো পতিট্ঠাপেত্ৱা কতো অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন ৱেদিতব্বো?
২. ইতো কিৰ কপ্পসতসহস্সাধিকানং চতুন্নং অসঙ্খেয্যানং মত্থকে অমৰৱতী নাম নগৰং অহোসি. তত্থ সুমেধো নাম ব্ৰাহ্মণো পটিৱসতি. সো অঞ্ঞং কম্মং অকত্ৱা ব্ৰহ্মণসিপ্পমেৱ উগ্গণ্হি তস্স দহৰকালেযেৱ মাতাপিতৰো কালমকংসু. অথস্স ৰাসিৱড্ঢনকো অমচ্চো আয পোত্থকং আহৰিত্ৱা সুৱণ্ণ ৰজত মণিমুত্তাদি ভৰিতে গব্ভে ৱিৱৰিত্ৱা এত্তকং তে কুমাৰ মাতু সন্তকং, এত্তকং পিতুসন্তকং, এত্তকং অয্যক পয্যকানন্তি যাৱ সত্তমা কুলপৰিৱট্টা ধকং আচিক্খিত্ৱা এতম্পটিজগ্গাহীতি আহ. সো সাধূতি সম্পটিচ্ছিত্ৱা অগাৰং অজ্ঝাৱসন্তো একদিৱসং চিন্তেসি.
৩. পুনব্ভৱে পটিসণ্ধিগহণং তাম দুক্খং, তথা নিব্বত্ত নিব্বত্তট্ঠানে সৰীৰভেদনং অহঞ্চ জানিধম্মো জৰাধম্মো ৱ্যাধিধম্মো মৰণধম্মো. এৱং ভূতেন মযা অজাতি অজৰং অৱ্যাধিং অমৰণং সুখং সীতলং নিব্বানং গৱেসিতুং ৱট্টতীতি নেক্খম্মকাৰণং চিন্তেত্ৱা পুন চিন্তেসি ইমং ধনং সব্বং ময্হং পিতু পিতামহাদযো পৰলোকং গচ্ছন্তা এক কহাপণম্পি গহেত্ৱা নগতা মযা পন গহেত্ৱা গমনকাৰণং কাতুং ৱট্টতীতি নগৰে ভেৰিং চৰাপেত্ৱা মহাজনস্স দানং দত্ৱা হিমৱন্তস্স পৱিসিত্ৱা তাপস পব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা সত্তাহব্ভন্তৰেযেৱ অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৱ সমাপত্তিসুখেন ৱীতিনামেসি.
তদা দীপঙ্কৰো নাম সত্থা পৰযাভিসম্বোধিং পত্ৱা সত্ত সত্তাহং বোধিসমীপেচেৱ ৱিতিনামেত্ৱা সুনণ্দাৰামে ধম্মচক্কং পৱত্তেত্ৱা কোটিসত্তানং দেৱমনুস্সানং ধম্মমতং পাযেত্ৱা চাতুদ্দীপিক মহামেঘো ৱিয ধম্মৱস্সং ৱস্সেন্তো চতূহি খীণাসয সতসহস্সেহি পৰিৱুতো অনুপুব্বেন চাৰকং চৰমানো ৰম্ম নগৰং পত্ৱা সুদস্সন মহাৱিহাৰে পটিৱসতি তদা ৰম্মনগৰৱাসিনো সপ্পি ফণিতাদীনি ভেসজ্জানি গহেত্ৱা পুপ্ফ ধূপ গণ্ধহত্থা যেন বুদ্ধো তেনপসঙ্কমিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা পুপ্ফাদীহি পূজেত্ৱা একমন্তং নিসীদিত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা স্ৱাতনায ভগৱন্তং নিমন্তেত্ৱা উট্ঠাযাসনা দসবলং পদক্খীনং কত্ৱা পক্কমিংসু.
তে |ও০.০০০৩| পুন দিৱসে অসদিস মহাদানং সজ্জেত্ৱা দসবলস্স আগমন মগ্গং সোধেন্তি. তস্মিং কালে সুমেধতাপসো অত্তনো অস্সম পদতো উগ্গন্ত্ৱা ৰম্মনগৰৱাসীনং তেসং মনুস্সানং উপৰিভাগেন আকাসেন গচ্ছন্তা তে হট্ঠপহট্ঠে মগ্গং সোধেন্তে দিস্ৱা কিন্নু খো কাৰণন্তি চিন্তেন্তো সব্বেসং পস্সন্তানংযেৱ আকাসতো ওৰু একমন্তে ঠত্থাযহ তে মনুস্সে পুচ্ছি.’হম্ভো কস্স পন ইমং মগ্গং সোধেথা’তি তে আহংসু ভন্তে সুমেধ তুম্হে কিং নং জানাথ, দীপঙ্কৰো নাম সত্থা পৰমাভিসম্বোধিং পত্ৱা পৱত্তৱৰ ধম্মচক্কো জনপদ চাৰিকং চৰমানো অনুক্কমেন অম্হাকং নগৰং পত্ৱা সুদস্সন মহাৱিহাৰে পটিৱসতি. মযং তং ভগৱন্তং নিমন্তযিম্হ তস্স ভগৱতো আগমনমগ্গং সোধেমাতি. তং সুত্ৱা সুমেধপণ্ডিতো চিন্তেসি. বুদ্ধোতি খো পনেস ঘোসোপি দুল্লভো, পগেৱ বুদ্ধুপ্পাদো তেন হি মযাপি ইমেহি মনুস্সেহি সদ্ধিং দসবলস্স আগমনমগ্গং সোধেতুং ৱট্টতীতি সো তে মনুস্সে আহ, সচে ভো তুম্হে ইমং মগ্গ বুদ্ধস্স সোধেথ - সযহম্পি একং ওকাসং সম্পটিচ্ছত্ৱা অযং সুমেধপণ্ডিতো মহিদ্ধিকো মহানুভাৱোতি জানন্তা দুব্বিসোধনং উদকসম্ভিন্নং অতিৱিসমং একং ওকাসং সল্লক্খেত্ৱা ইমং হকাসং তুম্হে সোধেথ. অলঙ্কৰোথাতি অদংসু.
সুমেধপণ্ডিতো বুদ্ধাৰম্মণ পীতিং উপ্পাদেত্ৱা চিন্তেসি. অহম্পনিমং ওকাসং ইদ্ধীযা পৰমদস্সনীয কাতুং পহোমি এৱং কতো পন মং ন পৰিতোসেতি অজ্জ পন মযা কাযৱেয্যাৱচ্চং কাতুং ৱট্টতিতি পংসুং আহৰিত্ৱা তং পহেসং পূৰেনি, তস্স পন তস্মিং পদেসে অসোধিতে জযসুমন কুসুম সদিসি ৱণ্ণং দুপট্টচীৱৰং তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেত্ৱা নিৱাসেত্ৱা তস্সুপৰি যুণ্ণমাপঙ্গেন কুসুমকলাপং পৰক্খিপন্তো ৱিয ৱিজ্জুল্লতা সস্সীৰীকং কাযবণ্ধনং বণ্ধিত্ৱা কনক গিৰিসিখৰ মত্থকে লাখাৰসং পৰিসিঞ্চন্তে ৱিয সুৱণ্ণচেতিযং পৱাড়জালেন পৰিক্খিপন্তো ৱিয সুৱণ্ণঙ্ঘকং ৰত্তকম্বলেন পটিমুঞ্চন্তো ৱিয সৰদ সময ৰজনিকৰং ৰত্তৱলাহকেন পটিচ্ছাদেন্তো ৱিয চ লাখাৰসেন তিন্ন কিং সুকক্সুমৱণ্ণং ৰত্তৱৰ পসুকূল চীৱৰং পাৰিপিত্ৱা গণ্ধকূগিদ্ৱ ৰতো কনকগুহাতো সীহো ৱিয নিক্খমিত্ৱা জড়ভিঞ্ঞানংযেৱ চতূহি খীণাসৱ সতসহস্সেহি পৰিৱুতো অমৰগণ পৰিৱুতো দসসতনযনো ৱিয ব্ৰহ্মগণপৰিৱুতো মহা ব্ৰহ্মা ৱিয চ অপৰিমিত সময সমুপচিতায কুসলবলজনিতায অনোপমযা বুদ্ধলীলায তাৰাগণপৰিৱুতো |ও০.০০০৪| সৰদ সময ৰজনিকৰো ৱিয গগনতলং অলঙ্গত পটিযত্তং মগ্গং পটিপজ্জি.
৫. সুমেধতাপসোপি তেন অলঙ্কত পটিযত্তেন মগ্গেন আগচ্ছন্তস্স দীপঙ্কৰস্স ভগৱতো দ্ৱত্তিংস ৱৰলক্খণ পতিমণ্ডিতং অসতিযা অনুব্যঞ্জনেহি অনুব্যঞ্জিতং ব্যামপ্পহাপৰিক্খেপ সস্সীৰীকং ইণ্দনীলমণিসংকাসোআকাসে নানপ্পকাৰা ৱিজ্জুল্লতা ৱিয ছব্বণ্ণবুদ্ধৰংসিযো ৱিস্সজ্জেন্তং ৰূপগ্গপ্পত্তং অত্তভাৱং ওলোকেত্ৱা অজ্জ মযা দসবলস্স জীৱিতপৰিচ্চাগং কাতুং ৱট্টতি মা ভগৱা কললে অক্কমি মণিমযং লকসেতুং অক্কমন্তো ৱিয সদ্ধিং চতূহি খীণাসৱ সতসহস্সেহি মম পিট্ঠিং অক্কমন্তো গচ্ছতু তং মে ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং হিতায সুখাযাতি কেসে মোচেত্ৱা অজিনজটা ৱাকচীৰানি কলেল পত্থৰিত্ৱা তত্থেৱ কললপিট্ঠে নিপজ্জি নিপন্নো চ সচে অহং ইচ্ছেয্যং সব্বকিলেসে ঝাপেত্ৱা সঙ্ঘনৱকো হুত্ৱা ৰম্মনগৰং পৱিসেয্যং অঞ্ঞাতকৱেসেন পন মে কিলেসে ণ্ধপেত্ৱা নিব্বানপত্তিযা কিচ্চং নত্থি, যংনূনাহং দীপঙ্কৰ দসবলো ৱিয পৰমাভিসম্বোধিং পত্ৱা ধম্মনাৱং আৰোপেত্ৱা মহাজনং সংসাৰসাগৰা উত্তাৰেত্ৱা পচ্ছা পৰিনিব্বাযেয্যং. ইদং মে পতিৰুপন্তি চিন্তেত্ৱা অট্ঠধম্মে সমোধানেত্ৱা বুদ্ধভাৱায অভিনীহাৰং কত্ৱা নিপজ্জ.
দীপঙ্কৰোপি ভগৱা আগত্ত্ৱা সুমেধপণ্ডিতস্স সীসসাগে ঠত্ৱা কললপিট্ঠে নিপন্নং তাপসং দিস্ৱা অযং তাপসো বুদ্ধত্থায অভিনীহাৰং কত্ৱা নিপন্তো, ইজ্ঝিস্সতি নু খো এতস্স পত্থনা উদাহু নোতি উপধাৰেন্তো - অনাগতে গোতমো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ঞত্ৱা ঠিতকোৱ পৰিস মজ্ঝে ৱ্যাকাসি, পস্সথ নো তুম্হে ভিক্খৱে ইমং উগ্গতপং তাপসং কললপিট্ঠে নিপন্নন্তি. এৱং ভন্তে, অযং যিদ্ধত্থায অভিনীহাৰং কত্ৱা নিপন্নো সমিজ্ঝিস্সতি ইমস্স পত্থতা কপ্পসত সহস্সাধিকানং চতুন্তং অসঙ্খেয্যানং মত্থকে গোতমো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি সব্বং ৱ্যাকাসি.
ৱুত্তঞ্হেতং বুদ্ধৱংসে.
দীপঙ্কৰো লোকৱিদূ - আহুতীনং পটিগ্গহো,
উস্সীসকে মং ঠত্ৱান - ইদং ৱচনমব্ৰৱি;
পস্সথ ইমং তাপসং - জটিল উগ্গতাপসং অপৰিমেয্যে ইতো কপ্পে - অযং বুদ্ধো ভৱিস্সতি. অহু কপিলৱহযা ৰম্মা - নিক্খমিত্ৱা তথাগতো. পধানং পদহিত্ৱান - কত্ৱা দুক্কৰ কাৰিকং
বুদ্ধে লোকে - কেচি.
অজপাল |ও০.০০০৫| ৰুক্খমূলস্মিং - নিসীদিত্ৱা তথাগতো,
তত্থ পাযাসমগ্গয্হ - নেৰঞ্জৰমুপেহেতি;
নেৰঞ্জৰায তীৰম্হি - পাযাসাদায সো জিনো,
পটিযত্তৱৰমগ্গেন - বোধিমূলঞ্হি এহীতি;
ততো পদক্খিণং কত্ৱা - বোধিমণ্ডং অনুত্তৰো
অস্সত্থৰাক্খমূলম্হি - ৱুজ্ঝিস্সতি মহাযসো;
ইমস্সজনিকা মাতা - মাযা নাম ভৱিস্সতি, পিতা সুদ্ধোদনো নাম - অযং হেস্সতি গোতমো. অনাসৱা ৱীতৰাগা - সন্তচিত্তা সমাহিতা,
কোলিতো উপতিস্সো চ - অগ্গা হেস্সন্তি সাৱকা;
আনণ্দো নামুপট্ঠাকো - উপট্ঠিস্সতী’মং জিনং;
খেমা উপ্পলৱণ্ণা চ - অগ্গা হেস্সন্তি সাৱিকা;
অনাসৱা ৱীতৰাগা - সন্তচিত্তা সমাহিতা;
বোধি তস্স ভগৱতো অস্সত্থোতি পৱুচ্চতী’’তি.
অভিনীহাৰ কথা
৬. ততো দীপঙ্কৰো দসবলো বোধিসত্তং পসংসিত্ৱা অট্ঠহি পুপ্ফ মুট্ঠীহি পূজেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. তেপি চতূসত সহস্স খীণাসৱা বোধিসত্তং পুপ্ফেহি চ গণ্ধেহি চ পূজেত্ৱা পদপ্ফণং কত্ৱা পক্কমিংসু. দেৱমনুস্সা চ তথেৱ পূজেত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অথ খো বোধিসত্তো দসবলস্স ৱ্যাকৰণং সুত্ৱা বুদ্ধভাৱং কৰতলগতমিৱ মঞ্ঞমানো পমুদিত হদযো সব্বেসু পটিক্কন্তেসু সযনা ৱুট্ঠায পুপ্ফৰাসি মত্থকে পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা নিসিন্নো বুদ্ধকাৰকধম্মে উপধাৰেন্তো কহননু খো বুদ্ধকাৰক ধম্মা, কিং উদ্ধং অধো দিসাসু ৱীদীযাসূতি অনুক্কমেন সকলং ধম্মধাতুং ৱিচিনন্তো পোৰাণকবোধিসত্তেহি আসেৱিত নিসেৱিত পঠমং দানপাৰমিং দিস্ৱা তত্থ দড়ভিসমাদান কত্ৱা এৱং অনুক্কমেন সীল - নেক্খম্ম - পঞ্ঞা - ৱীৰিয - খন্তি - সচ্চ - অধিট্ঠান - মেত্তা - উপেক্খা পাৰমিযোচ দিস্ৱা তত্থদড়্হ সমাদানং কত্ৱা দেৱতাহি অভিত্থুতো আকাসমবভুগ্গনত্ৱ হিম হিমৱন্তমেৱ অগমাসি.
দীপঙ্কৰোপি সত্থা চতূহি খীণাসৱ সতসহস্সেহি পৰিৱুতো ৰম্মনগৰৱাসীহি পূজীযমানো দেৱতাহি অভিনণ্দিযমানো অলঙ্কত পটিযত্তেন মগ্গেন ৰম্মনগৰং পৱিসিত্ৱা পঞ্ঞত্তৱৰবুদ্ধাসনে নিসীদি. ভিক্খুসঙ্ঘোপি অত্তনো অত্তনো পত্তাসনে নিসীদি. ৰম্মনগৰৱাসিনোপি উপাসকা বুদ্ধপমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং |ও০.০০০৬| দত্ৱা ভগৱন্তং ভুত্তাৱিং ওনীত পত্তপাণিং মালাগণ্ধাদীহি পূজেত্ৱা দানানুমোদনং সোতুকামা নিসীদিংসু. ভগৱাপি তেসং অনুমোদনং কৰোন্তো দানকথং সীলকথং সগ্গিকথং কামানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং নেক্খম্মে আনিসংসঞ্চ পকাসেত্ৱা অমত পৰিযোসানং ধম্মকথং কথেসি.
এৱং তস্স মহজনস্স ধম্মং দেসেত্ৱা একচ্চে সৰণেসু একচ্চে পঞ্চসু সীলেসু একচ্চে সোতাপত্তিফলে একচ্চে সকদাগামি ফলে একচ্চে অনাগামী ফলে একচ্চে চতুসুপি ফলেসু একচ্চে তীসু ৱিজ্জাসু একচ্চে ছড়ভিঞ্ঞাসু একচ্চে অট্ঠসু সমাপত্তিসু পতিট্ঠাপেত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৰম্মনগৰতো নিক্খমিত্ৱা সুদস্সন মহাৱিহাৰমেৱ পাৱিসি.
ৱুত্তঞ্হেতং
‘‘তদা তে ভোজযিত্ৱান - সসঙ্ঘং লোকনাযকং,
উফগছুঞ্ঞং সৰণং তস্স - দীপঙ্কৰস্স সত্থুনো,
সৰণাগমনে কঞ্চি - নিৱসেতি তথাগতো
কঞ্চি পঞ্চসু সীলেসু - সীলে দসৱিধে পৰং;
কস্সচি দেতি সামঞ্ঞং - চতুৰো ফলমুত্তমে,
কস্সচি অসথে ধম্মে - দেতি সো পটিসম্ভিদা;
কস্সচি ৱৰসমাপত্তিযো - অট্ঠ দেতি নৰাসভো,
তিস্সো কস্সচি ৱিজ্জাযো - ছড়ভিঞ্ঞ পৱেচ্ছতি;
তেন যোগেন জনকাযং - ওৱদেতি মহামুনি,
তেন ৱিত্থাৰিকং আসী - লোকনাথস্স সাসনং;
মহাহনূসভক্খণ্ধো - দীপঙ্কৰসনামকো,
বহূ জনে তাৰযতি - পৰিমোচেতি দুগ্গতিং;
বোধনেয্যং জনং দিস্ৱা - সতসহস্সেপি যোজনে
খণেন উপগন্ত্ৱান - বোধেতি তং মহামুনী’’তি;
ইতি সো দীপঙ্কৰো সত্থা ৱস্সসত সহস্সানি ঠত্ৱা সত্তানং বণ্ধনমোক্খং কুৰুমানো সব্ববুদ্ধকিচ্চানি নিট্ঠাপেত্ৱা নণ্দাৰামে অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাযিনহেৱ ধাতুযো তস্স - সত্থুনো ৱিকিৰিংসু তা. ঠিতা একঘনা হুত্ৱা - সুৱণ্ণপটিমা ৱিয সকলজম্বুদীপৱাসিনো মনুস্সা ঘনকোটিটিমসুৱণ্ণট্ঠিকাহি এৱং ছত্তিংস যোজনিকং মহাথূপমকংসু নিৱেদসি - কেচি.
তেন |ও০.০০০৭| ৱুত্তং
‘‘দীপঙ্কৰো জিনো সত্থা - নণ্দাৰামম্হি নিব্বুতো,
তত্থেৱ তস্স জিনথূপো - ছত্তিংসুব্বেধ যোজনো‘‘;
‘‘পত্ত চীৱৰ পৰিক্খাৰ - পৰিভোগঞ্জ সত্থুনো,
বোধিমূলে তদা থূপো - তীণি যোজনমুগ্গতো’’তি;
৭. দীপঙ্কৰস্স পন ভগৱতো অপৰভাগো একং অসঙ্খেয্যং অতিক্কমিত্ৱা কোণ্ডঞ্ঞো নাম সত্থা উদপাদি. তদা বোধিসত্তো ৱিজিতাৱি নাম চক্কৱত্তি হুত্ৱা কোটিসতসহস্স সঙ্খস্স বুদ্ধ পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং অদাযি সত্থা বোধিসত্তং বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকৰিত্ৱা ধম্মং দেসেসি সো সত্থু ধম্মংকথং সুত্ৱা ৰজ্জি নিয্যাদেত্ৱা পব্বজি সো তীণি পিটকানি উগ্গহেত্ৱা অট্ঠ সমাপত্তিযো পঞ্চঅভিঞ্ঞাযোচ উপ্পাদেত্ৱা অপৰিহীনজ্ঝানো ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তি. সোপি বুদ্ধো ৱস্সসতসহস্সানি ঠত্ৱা সব্ববুদ্ধকিচ্চানি নিট্ঠাপেত্ৱা চণ্দাৰামে পৰিনিব্বাযি তস্সাপি ভগৱতো ধাতুযা ন ৱিকিৰিংসু সকলজম্বুদীপৱাসিনো মনুস্সা সমাগন্ত্ৱা সত্তযোজনিকাসত্তৰতনমযং হৰিতালমনোসিলাযমত্তিকাকিচ্চং তেল সপ্পীহি উদককিচ্চং কত্ৱা চেতিযং নিট্ঠাপেসুং
কোণ্ডঞ্ঞে কিৰ সম্বুদ্ধো - চণ্দাৰামে মনোৰমে,
নিব্বাযি চেতিযো তস্স - সত্তযোজনিকো কতোতি;
তস্স অপৰভাগে একং অসংঙ্খয্যং অতিক্কমিত্ৱা একস্মিংযেৱ কপ্পে চত্তাৰো বুদ্ধা উপ্পজ্জিংসু - মঙ্গলো সুমনো ৰেৱতো যোহিতোতি. মঙ্গলস্স পন ভগৱতো কালে বোধিসত্তো সুৰুচি নাম ব্ৰাহ্মণো হুত্ৱা সত্থাৰং নিমন্তেস্সামীতি উপসঙ্কমিত্ৱা মধুৰ ধম্মংকতং সুত্ৱা স্ৱাতনায নিমন্তেত্ৱা কোটিসতসহস্স সঙ্খস্স বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স সত্তাহং গৱপানং নাম দানমদাসি সত্থা অনুমোদনং কৰোন্তো মহাপুৰিসং আমন্তেত্ৱা ত্ৱং কপ্পসতসহস্সাধিকানং দ্ৱন্নং অসঙ্খেয্যানং মত্থকে গোতমো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সসীতি ৱ্যাকাসি মহাপুৰিসো ৱ্যাকৰণং সুত্ৱা অহং কিৰ বুদ্ধো ভৱিস্সামি কো মে ঘৰাৱাসেন অত্থো পব্বজিস্সমীতি চিন্তত্ৱা তথাৰূপং সম্পত্তিং কেড়পিণ্ডং ৱীয পহায সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা বুদ্ধৱচনং উগ্গণ্হিত্ৱা অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৱা আযুপৰিযোসানে ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তি, তস্মিম্পি বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ধাতুযো ন ৱিকিৰিংসু, জম্বুদীপৱাসিনো পুব্বে ৱিয তিংসযোজনকং থূপমকংসু.
তেন |ও০.০০০৮| ৱুত্তং ‘‘উয্যানে ৱসভো নাম - বুদ্ধো নিব্বাযি মঙ্গলো, তত্থেৱ তস্স জিনথূপো - তিংসযোজনমুগ্গিতো’’তি.
তস্স অপৰভাগে সুমনো নাম সত্থা উদপাদি তদা মহাসত্তো অতুলো নাম নাগৰাজা হুত্ৱা নিব্বত্তি-মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো সো বুদ্ধো উপ্পন্নোতি সুত্ৱা ঞাতিসঙ্ঘপৰিৱুতো নাগভৱনা নিক্খমিত্ৱা কোটিসতসহস্স ভিক্খুপৰিৱাৰস্স তস্স ভগৱতো দিব্বতুৰিযেহি উপহাৰং কাৰেত্ৱা মহাদানং পৱত্তেত্ৱা পচ্চেকং দুস্সযুগানি দত্ৱা সৰণেসু পতিট্ঠাসি সোপি নং সত্থা অনাগতে বুদ্ধো ভৱিস্সসীতি ৱ্যাকাসি তস্মিম্পি বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ধাতুযো ন ৱিকিৰিংসু জম্বুদীপৱাসনো পুব্বে ৱিয চতুযোজনিকং থূপমকংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘সুমনো যসধৰো - বুদ্ধো অগ্গাৰামম্হ নিব্বুতো,
তত্থেৱ তস্স জিনথূপো - চতুযোজনমুগ্গতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে ৰেৱতো নাম সত্থা উদপাদি তদা বোধিসত্তো অতিদেৱো নাম ব্ৰাহ্মণো হুত্ৱা সত্থু ধম্মদেসন সুত্ৱা সৰণেসু পতিট্ঠায সিৰসি অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা তস্স সত্থুনো কিলেসপ্পহানে ৱণ্ণং ৱত্ৱা উত্তৰাসঙ্ঘেন পূজমকাসি. সোপি নং সত্থা বুদ্ধো ভৱিস্সতিতি ৱ্যাকাসি তস্মিং পন বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ধাতুযো ৱিকিৰিংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘ৰেৱতো পৱৰো বুদ্ধো - নিব্বুতো সো মহাপুৰে,
ধাতু ৱিত্থাৰিকং আসী - তেসু তেসু পদেসতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে সোভিতো নাম সত্থা উদপাদি তদা বোধিসত্তো অজিতো নাম ব্ৰাহ্মণো হুত্ৱা সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা সৰণেসু পতিট্টায বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স মহাদানং অদাসি. সোপি নং সত্থা বুদ্ধো ভৱিস্সসীতি ৱ্যাকাসি তস্সাপি ভগৱতো ধাতুযো ৱিকিৰিংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘সোভিতো ৱৰসম্বুদ্ধো - সীহৰামম্হি নিব্বুতো,
ধাতুৱিত্থাৰিকং আসী - তেসু তেসু পদেসতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে একমসঙ্খেয্যং অতিক্কমিত্ৱা একস্মিংযেৱ কপ্পে তযো বুদ্ধা নিব্বত্তিংসু - অনোমদস্সি পদুমো নাৰদোতি. অনোমদস্সিস্স ভগৱতো কালে বোধিসত্তো একো
১. যসৱৰো ধীৰো - কেচি.
যক্খ |ও০.০০০৯| সেনাপতি অহোসি মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো অনেক কোটিসতসহস্সানং যক্খানং অধিপতি. সো বুদ্ধো উপ্পন্নোতি সুত্ৱা আগন্ত্ৱা বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স মহাদানমদাসি সত্থাপি তং অনাগতে বুদ্ধো ভৱিস্সসীতি ৱ্যাকাসি. অনোমদস্সিম্হি পন ভগৱতি পৰিনিব্বুতে ধাতুযো ন ৱিকিৰিংসু জম্বুদীপৱাসিনো পঞ্চৱীসযোজনকং থূপং কৰিংসু
তেন ৱুত্তং
‘‘অনোমদস্সি জিনো সত্থা - ধম্মাৰামম্হি নিব্বুতো,
তত্থেৱ তস্স জিনথূপো - উব্বেধা পণ্ণুৱীসতী’তি;
তস্স অপৰভাগে পদুমো নাম সত্থা উদপাদি তথাগতে অগামকাৰঞ্ঞে ৱিহৰেন্তা বোধিসত্তো সীহো হুত্ৱা সত্থাৰং নিৰোধসমাপত্তিযা সমাপন্নং দিস্ৱা পসন্নচিত্তো ৱন্দিত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পীতিসোমনস্সজাতো তিক্খত্তুং সীহনাদং নদিত্ৱা সত্তাহং বুদ্ধাৰম্মণং পীতিং অৱিজহিত্ৱা পীতিসুখেনেৱ গোচৰায অপক্কমিত্ৱা জিৱিতপৰিচ্চাগং কত্ৱা পযিৰুপাসমানো অট্ঠাসি সত্থা সত্তাহচ্চযেন নিৰোধা ৱুট্ঠিতো সীহং ওলোকেত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘেপি চিত্তং পসাদেত্ৱা সঙ্ঘং ৱন্দিস্সতী‘‘তি ভিক্খুসঙ্ঘো আগচ্ছতূতি চিন্তেসি ভিক্খু তাৱদেৱ আগমিংসু সীহো সঙ্ঘে চিত্তং পসাদেসি. সত্থা তস্স মনং ওলোকেত্ৱা অনাগতে বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি তস্স পন ভগৱতো ধাতুযো ৱিকিৰিংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘পদুমো জিনৱৰো সত্থা - ধম্মাৰামম্হি নিব্বুতো,
ধাতু ৱিত্থাৰিকং আসি - তেসু তেসু পদেসতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে নাৰদো নাম সত্থা অহোসি তদা বোধিসত্তো, ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা পঞ্চসু অভিঞ্ঞাসু অট্ঠসুচ সমাপত্তিসুচিণ্ণৱসী হুত্ৱা বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স মহাদানং দত্ৱা লোহিত চণ্দনেন পূজমকাসি সোপি নং অনাগতো বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি নাৰদ পন ভগৱতো ধাতুযো একঘনা অহেসুং. সব্বে দেৱ মনুস্সা সন্নিপতিত্ৱা চতুযোজনিকং থূপং কৰিংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘নাৰদো জিনৱসভো - নিব্বুতো সুদস্সনে পুৰে,
তত্থেৱ তস্স থূপৱৰো - চতুযোজনমুগ্গতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে একমসঙ্খেয্যমতিক্কমিত্ৱা ইতো কপ্পসতসহস্স মত্থকে একস্মিং কপ্পে পদুমুত্তৰো নাম সত্থা উদপাদি. তদা বোধিসত্তো জটিলো নাম মহাৰট্ঠিকো হুত্ৱা বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স চিৱৰদানমদাসি. সোপি তং অনাগতো বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি. |ও০.০০১০| পদুমুত্তৰস্সাপি ভগৱতো ধাতুযো একঘনা অহেসুং. সব্বে দেৱমনুস্সা সন্নিপতিত্ৱা দ্ৱাদস যোজনিকং মহাথূপমকংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘পদুমুত্তৰো জিনো বুদ্ধো - নণ্দাৰামম্হি নিব্বুতো,
তত্থেৱ তস্স থূপৱৰো - দ্ৱাদসুব্বেধযোজনো’’তি;
তস্স অপৰভাগে তিংসকপ্প সহস্সানি অতিক্কমিত্ৱা সুমেধো সুজাতো চাতি একস্মিং কপ্পে দ্ৱে বুদ্ধা নিব্বত্তিংসু সুমেধস্স পন ভগৱতো কালে বোধিসত্তো উত্তৰো নাম মানৱো হুত্ৱা নিদহিত্ৱা ঠপিতংযেৱ অসীতিকোটিধনং ৱিস্সজ্জেত্ৱা বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স মহাদানং দত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা সৰণেসু পতিট্ঠায নিক্খমিত্ৱা পব্বজি সোপি নং অনাগতে বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি. সুম্ধেস্স পন ভগৱতো ধাতুযো ৱিকিৰিংসু
তেন ৱুত্তং
‘‘সুমেধো জিনৱৰো বুদ্ধো - মেধাৰামম্হি নিব্বুতো,
ধাতুৱিত্থাৰিকং আসি - তেসু তেসু পদেসতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে সুজাতো নাম সত্থা উদপাদি. তদা বোধিসত্তোচক্কৱত্তিৰাজা হুত্ৱা বুদ্ধো উপ্পন্নোতি সুত্ৱা উপসংকমিত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স সদ্ধিং সত্তহি ৰতনেহি চতুমহাদীপং ৰজ্জং দত্ৱা সত্থু সন্তিকে পব্বজি সকলৰট্ঠৱাসিনো ৰট্ঠুপ্পাদং গহেত্ৱা আৰামিক কিচ্চং সাধেন্তা বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স নিচ্চং মহাদানমদংসু. সোপি নং সত্থা অনাগতে বুদ্ধোভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি সুজাতস্স পন ভগৱতো ধাতুযো একঘনা অহেসুং জম্বুদীপৱাসিনো তিগাৱুতং থূপমকংসু
তেন ৱুত্তং
‘‘সুজাতো জিনৱৰো বুদ্ধো সীলাৰামম্হি নিব্বুতো,
তত্থেৱ চেতিযো তস্স - তীণি গাৱুতমুগ্গতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে অট্ঠাৰস কপ্পসতমত্থকে একস্মিং কপ্পে পিযদস্সি অত্থদস্সি ধম্মদস্সিতি তযো বুদ্ধা নিব্বত্তিংসু পিযদস্সি বুদ্ধকালে বোধিসত্তো কস্সপো নাম মাণৱো তিণ্ণং ৱেদানং পাৰগতো হুত্ৱা সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা কোটিসতসহস্স ধন পৰিচ্চাগেন সঙ্ঘাৰামং কাৰেত্ৱা সৰণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাসি অথ নং সত্থা অট্ঠাৰস কপ্প সতচ্চযেন বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি পিযদস্সিস্স ভগৱতোপি ধাতুযো একঘনাৱ অহেসুং জম্বুদীপৱাসিনো সন্নিপতিত্ৱা তিযোজনিকং মহাথূপমকংসু.
তেন |ও০.০০১১| ৱুত্তং
‘‘পিযদস্সি মুনিৱৰো - সললাৰামম্হি নিব্বুতো,
তত্থেৱ তস্স জিনথূপো - তীণি যোজনমুগ্গতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে অত্থদস্সি নাম ভগৱা উদপাদি তদা বোধিসত্তো মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো সুসিমো নাম তাপসো হুত্ৱা ভগৱতো সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পসীদিত্ৱা দিব্বানি মণ্দাৰৱ পদুমপাৰিচ্ছত্তকাদীনি পুপ্ফানি আহৰিত্ৱা চাতুদ্ৱীপিক মহামেঘো ৱিয পুপ্ফৱস্সং ৱস্সেত্ৱা সমন্ততো পুপ্ফমণ্ডপ পুপ্ফঅগঘিয তোৰণাদীনি কত্ৱা মণ্দাৰৱ পুপ্ফচ্ছত্তেন দসবলং পূজেসি সোপি নং ভগৱা অনাগতো গোতমো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱাকাসি. তস্স পন ভগৱতো ধাতুযো ৱিকিৰিংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘অত্থদস্সি জিনৱৰো - অনোমাৰামম্হি নিব্বুতো,
ধাতুৱিত্থাৰিকং আসি - তেসু তেসু চ ৰট্ঠতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে ধম্মদস্সি নাম সত্থা উদপাদি. তদা বোধিসত্তো সক্কা দেৱৰাজা দিব্বগণ্ধপুপ্ফেহি চ দিব্বতুৰিযেহি চ পূজং অকাসি সোপি নং বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি. ধম্মদস্সিস্স পন ভগৱতো ধাতুযো একঘনা অহেসুং. জম্বুদীপৱাসিনো তিযোজনিকং থূপমকংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘ধম্মদস্সি মহাৱীৰো-কেলাসাৰমম্হি নিব্বুতো,
তত্থেৱ থূপৱৰো তস্স-তীণি যোজনমুগ্গতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে চতুনৱুতিকপ্প মত্থকে একস্মিং কপ্পে একোৱ সিদ্ধত্থো নাম সত্থা উদপাদি. তদা বোধিসত্তো উগ্গতেজো অভিঞ্ঞাবল সম্পন্নো মঙ্গলো নাম তাপসো হুত্ৱা মহাজম্বুফলং আহৰিত্ৱা তথাগস্স অদাসি সত্থা তং ফলং পৰিভুঞ্জিত্ৱা চতুনৱুতি কপ্পমত্থকে বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি তস্সাপি ভগৱতো ধাতুযো ন ৱিকিৰিংসু, চতুযোজনিকং ৰতনমযং থূপমকংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘সিদ্ধত্তো মুনিৱৰো বুদ্ধো অনোমাৰমম্হি নিব্বুতো,
তত্থেৱ তস্স থূপৱৰো-চতুযোজনমুগ্গতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে ইতো দ্ৱানৱুতি কপ্পমত্থকে তিস্সো ফুস্সোতি একস্মিং কপ্পে দেৱ বুদ্ধা নিব্বত্তিংসু তিস্সস্স ভগৱতো কালে বোধিসত্তা মহাভোগো মহাযসো সুজাতো নাম খত্তিযো হুত্ৱা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা মহিদ্ধিকভাৱং পত্ৱা বুদ্ধো |ও০.০০১২| উপ্পন্নোতি সুত্ৱা দিব্বমণ্দাৰৱ পদুম পাৰিচ্ছত্ত পুপ্ফানি আদায চতুপৰিসমজ্ঝে গচ্ছন্তং তথাগতং পূজেসি. আকাসে পুপ্ফৱিতানমিৱ অট্ঠাসি সোপি নং সত্থা ইতো দ্ৱানৱুতি কপ্পমত্থকে বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি. তস্সাপি ভগৱতো ধাতুযো ন ৱিকিৰিংসু ধাতুযো গহেত্ৱা তিযোজনিকং থূপমকংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘তিস্সো জিনৱৰো বুদ্ধো-নণ্দাৰামম্হি নিব্বুতো
তত্থেৱ তস্স থূপৱৰো-তীণি যোজনমুস্সিতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে ফুস্সো নাম বুদ্ধো উদপাদি তদা বোধিসত্তো ৱিজিতাৱি নাম খত্তিযো হুত্ৱা মহাৰজ্জং পহায সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা তীণি পিটকানি উগ্গহেত্ৱা মহাজনস্স ধম্মকথং কথেত্ৱা সীলপাৰমিঞ্চ পূৰেসি. সোপি নং বুদ্ধো তথেৱ ৱ্যাকাসি তস্স পন ভগৱতো ধাতুযো ৱিকিৰিংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘ফুস্সো জিনৱৰো সত্থা-সুনন্দাৰামম্হি নিব্বুতো
ধাতুৱিত্থাৰিকং আসি-তেসু তেসু পদেসতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে ইতো একনৱুতি কপ্পমত্থকে ৱিপস্সি নাম বুদ্ধো উদপাদি তদা বোধিসত্তো মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো অতুলো নাম নাগৰাজা হুত্ৱা সত্তৰতন খচিতং সোৱণ্ণমহাপীঠং ভগৱতো অদাসি সোপি নং ইতো একনৱুতিকপ্পমত্থকে বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি তস্স পন ভগৱতো ধাতুযো ন ৱিকিৰিংসু সব্বে দেৱমনুস্সা সন্তিপতিত্ৱা ধাতুযো গহেত্ৱা সত্তযোজনিকং থূপমকংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘ৱিপস্সি জিনৱৰো ৱীৰো-সুমিত্তাৰামম্হি নিব্বুতো,
তত্থেৱ সো থূপৱৰো-সত্তযোজনিকো কতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে ইতো একতিংস কপ্পমত্থকে সিখী ৱেস্সভূতি দ্ৱে বুদ্ধা নিব্বত্তিংসু সিখিস্স ভগৱতো কালে বোধিসত্তো অৰিণ্দমো নাম ৰাজা হুত্ৱা বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স সচিৱৰং মহাদানং পৱত্তেত্ৱা সত্তৰতন পতিমণ্ডিতং হত্থিৰতনং দত্ৱা হত্থিপ্পমাণং কত্ৱা কপ্পিয ভণ্ডমদাসি সোপি নং ইতো একতিংস কপ্পে বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি, সিখিস্স ভগৱতো ধাতুযো একঘনা হুত্ৱা অট্ঠংসু, সকল জম্বুদীপৱাসিনো পন মনুস্সা ধাতুযো গহেত্ৱা তিযোজনুব্বেধং সত্তৰতনমযং হিমগিৰি সদিস সোভং থূপমকংসু.
সিখী |ও০.০০১৩| মুনিৱৰো বুদ্ধো-দুস্সাৰামম্হি নিব্বুতো,
তত্থেৱ তস্স থূপৱৰো-তীণি যোজনমুগ্গতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে ৱেস্সভূ নাম সত্থা উদপাদি. তদা বোধিসত্তো সুদস্সনো নাম ৰাজা হুত্ৱা বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স সচীৱৰমহাদানং দত্ৱা তস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৱা আচাৰগুণসম্পন্নো বুদ্ধৰতনে চিততীকাৰ পীতি বহুলো অহোসি সেপি নং সত্থা ইতো একতিংসকপ্পে বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি ৱ্যাকাসি ৱেস্সভুস্স পন ভগৱতো ধাতুযো ৱিকিৰিংসু.
তেন ৱুত্তং
‘‘ৱেস্সভূ জিনৱৰো সত্থা-খেমাৰামম্হি নিব্বুতো;
ধাতুৱিত্থাৰিকং আসি-তেসু তেসু পদেসতো’’তি;
তস্স অপৰভাগে ইমস্মিং কপ্পে চত্তাৰো বুদ্ধা নিব্বত্তিংসু ককুসণ্ধো কোনাগমনো কস্সপো অম্হাকং ভগৱাতি কতুসণ্ধস্স পন ভগৱতো কালো বোধিসত্তো খেমো নাম ৰাজা হুত্ৱা বুদ্ধপমুখস্স সঙ্ঘস্স সপত্তচীৱৰং দানঞ্চেৱ অঞ্জনাদি ভেসজ্জানি চ দত্ৱা সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা পব্বজি সোপি নং সত্থা ৱ্যাকাসি তস্স পন ভগৱতো ধাতুযো ন ৱিকিৰিংসু সব্বে সন্নিপতিত্ৱা ধাতুযো গহেত্ৱা গাৱুতুব্বেধং থূপমকংসু.
তেন ৱুত্তং