৫. ভাৱাৱবোধ-পঞ্চমপৰিচ্ছেদ

৩৩৮. পটিভানৱতা লোক, ৱোহাৰ’মনুসাৰিনা;

ততো’চিত্য সমুল্লাস, ৱেদিনা কৱিনা পৰং.

৩৩৯. ঠাযিসম্বন্ধিনো ভাৱ, ৱিভাৱা সা’নুভাৱকা;

সম্বজ্ঝন্তি নিবন্ধা তে, ৰস’স্সাদায সাধুনং.

ভাৱঅধিপ্পায

৩৪০. চিত্ত ৱুত্তি ৱিসেসা তু, ভাৱযন্তি ৰসে যতো;

ৰত্যাদযো ততো ভাৱ, সদ্দেন পৰিকিত্তিতা.

ঠাযীভাৱঅধিপ্পায

৩৪১. ৱিৰোধিনা’ঞ্ঞভাৱেন, যো ভাৱো ন তিৰোহিতো;

সীলেন তিট্ঠতি’চ্চেসো, ‘ঠাযীভাৱো’তি সদ্দিতো.

ঠাযীভাৱপ্পভেদউদ্দেস

৩৪২. ৰতি, হস্সো, চ সোকো, চ,

কোধু, স্সাহা, ভযং,পি চ;

জিগুচ্ছা, ৱিম্হযো, চেৱ, সমো চ নৱ ঠাযিনো.

ব্যভিচাৰীভাৱঅধিপ্পায

৩৪৩. তিৰোভাৱা, ৱিভাৱা’দি, ৱিসেসনা’ভিমুখ্যতো;

যে তে চৰন্তি সীলেন, তে হোন্তি ব্যভিচাৰিনো.

ব্যভিচাৰিভাৱপভেদ

৩৪৪. নিব্বেদো, তক্ক, সঙ্কা, সম,

ধিতি, জড়তা, দীনতু, গ্গা, লসত্তং,

সুত্তং, তাসো, গিলানু, স্সুক, হৰিস,

সতি, স্সা, ৱিসাদা, বহিত্থা [বহিদ্ধা (ক.)];

চিন্তা, গব্বা, পমাৰো, মৰিস, মদ,

মতু, ম্মাদ, মোহা, ৱিবোধো,

নিদ্দা, ৱেগা, সবিলং, মৰণ,

চপলতা [সচপলা (ক.)], ব্যাধি, তেত্তিংস মেতে.

সত্তিকভাৱঅধিপ্পায

৩৪৫. সমাহিত’ত্ত’প্পভৱং, সত্তং [সত্ৱং (ক.)] তেনো’পপাদিতা;

সত্তিকা [সাত্ৱিকা (ক.)] প্য’নুভাৱত্তে, ৱিসুং ভাৱা ভৱন্তি তে.

সত্তিকভাৱপ্পভেদ

৩৪৬. থম্ভো, পড়য, ৰোমঞ্চা, তথা সেদ, স্সু, ৱেপথু;

ৱেৱণ্ণিযং, ৱিসৰতা, ভাৱা’ট্ঠে’তে তু সত্তিকা.

৩৪৭. যদা ৰত্যাদযো ভাৱা, ঠিতিসীলা ন হোন্তি চে;

তদা সব্বেপি তে ভাৱা, ভৱন্তি ব্যভিচাৰিনো.

৩৪৮. ৱিভাৱো কাৰণং তেসু, প্পত্তিযু’দ্দীপনে তথা;

যো সিযা বোধকো তেসং,

অনুভাৱো’য মীৰিতো.

৩৪৯. নেকহেতুং মনোৱুত্তি, ৱিসেসঞ্চ ৱিভাৱিতুং;

ভাৱং ৱিভাৱা’নুভাৱা, ৱণ্ণিযা বন্ধনে ফুটং.

৩৫০. সৱিভাৱা’নুভাৱেহি, ভাৱা তে তে যথাৰহং;

ৱণ্ণনীযা যথো’চিত্যং, লোকৰূপা’নুগামিনা.

৩৫১. চিত্ত ৱুত্তি ৱিসেসত্তা, মানসা সত্তিকা’ঙ্গতো;

বহি নিস্সট সেদাদি, অনুভাৱেহি ৱণ্ণিযা.

ৰসঅধিপ্পায

৩৫২. সামাজিকান মানন্দো, যো বন্ধত্থা’নুসাৰিনং;

ৰসীযতীতি তঞ্ঞূহি, ৰসো নামা’য’মীৰিতো.

ৰসপ্পভেদ

৩৫৩. সৱিভাৱা, নুভাৱেহি, সত্তিক,ব্যভিচাৰিভি;

অস্সাদিযত্ত মানীয, মানো ঠাযে’ৱ সো ৰসো.

৩৫৪. সিঙ্গাৰ,হস্স,কৰুণা, ৰুদ্দ,ৱীৰ,ভযানকা;

বীভচ্ছ,ব্ভুত,সন্তা, চ, ৰসা ঠাযীন নুক্কমা.

৩৫৫. দুক্খৰূপে’য’ মানন্দো, কথং নু কৰুণাদিকে?

সিযা সোতূনমানন্দো,

সোকো ৱেস্সন্তৰস্স হি.

ঠাযীভাৱ নিদ্দেস ৰতিট্ঠাযীভাৱ

৩৫৬. ৰম্ম,দেস, কলা, কাল, ৱেসাদি, পটিসেৱনা;

যুৱান’ঞ্ঞোঞ্ঞৰত্তানং, পমোদো ৰতি ৰুচ্চতে.

৩৫৭. যুত্যা ভাৱানুভাৱা তে, নিবন্ধা পোসযন্তি নং;

সোপ্য’যোগ, ৱিপ্পযোগ, সম্ভোগানং ৱসা তিধা.

হস্সট্ঠাযীভাৱ

৩৫৮. ৱিকাৰা’কতিআদীহি, অত্তনো থ পৰস্স ৱা;

হস্সো নিদ্দা, সমা’লস্য, মুচ্ছাদি,ব্যভিচাৰিভি;

পৰিপোসে সিযা হস্সো, ভিয্যো’ত্থিপভুতীনং সো.

হস্সপ্পভেদ

৩৫৯. সিত মিহ ৱিকাসি নযনং,

কিঞ্চা’লক্খিয দিজং তু তং হসিতং;

মধুৰস্সৰং ৱিহসিতং, অংসসিৰোকম্পমুপহসিতং.

৩৬০. অপহসিতং সজল’ক্খি, ৱিক্খিত্তঙ্গং ভৱত্য’তিহসিতং;

দ্ৱে দ্ৱে কথিতা চে’সং,

জেট্ঠে [মজ্ঝে’ধমেতি এত্থ মজ্ঝে অধমেতি পদচ্ছেদো] মজ্ঝে’ধমে চ কমসো.

কৰুণট্ঠাযীভাৱ

৩৬১. সোকৰূপো তু কৰুণো, নিট্ঠপ্পত্তি’ট্ঠ নাসতো;

তত্থা’নুভাৱা ৰুদিত, পড়য,ত্থম্ভকাদযো;

ৱিসাদা,লস্য,মৰণ, চিন্তা’দী ব্যভিচাৰিনো.

ৰুদ্দট্ঠাযীভাৱ

৩৬২. কোধো মচ্ছৰিযা’দীহি, পোসে তাস, মদাদিভি;

নযনা’ৰুণতাদীহি, ৰুদ্দো নাম ৰসো ভৱে.

ৱীৰট্ঠাযীভাৱ

৩৬৩. পতাপ, ৱিক্কমা’দীহু, স্সাহো ‘ৱীৰো’তি সঞ্ঞিতো;

ৰণ,দান,দযাযোগা, ৱীৰো’যং তিৱিধো ভৱে;

তেৱা’নুভাৱা ধিতি,ম, ত্যা’দযো ব্যভিচাৰিনো.

ভযট্ঠাযীভাৱ

৩৬৪. ৱিকাৰা,সনি,সত্তা’দি, ভযু’ক্কংসো ভযানকো;

সেদা’দযো নুভাৱে’ত্থ, তাসা’দী ব্যভিচাৰিনো.

জিগুচ্ছাট্ঠাযীভাৱ

৩৬৫. জিগুচ্ছা ৰুধিৰা’দীহি, পূত্যা’দীহি ৱিৰাগতো;

বীভচ্ছো খোভনু’ব্বেগী, কমেন কৰুণাযুতো;

নাসা ৱিকূণনাদীহি, সঙ্কাদীহি’স্স পোসনং.

ৱিম্হযট্ঠাযীভাৱ

৩৬৬. অতি লোক পদত্থেহি, ৱিম্হযো’যং ৰসো’ব্ভুতো;

তস্সা’নুভাৱা সেদ,স্সু, সাধুৱাদা’দযো সিযুং;

তাসা,ৱেগ,ধিতি,প্পঞ্ঞা, হোন্তে’ত্থ ব্যভিচাৰিনো.

সমট্ঠাযীভাৱ

৩৬৭. ঠাযীভাৱো সমো মেত্তা, দযা,মোদা’দি সম্ভৱো;

ভাৱাদীহি ত’দুক্কংসো, সন্তো সন্ত নিসেৱিতো.

ইতি সঙ্ঘৰক্খিত মহাসামিৱিৰচিতে সুবোধালঙ্কাৰে

ৰসভাৱা’ৱবোধো নাম

পঞ্চমো পৰিচ্ছেদো.

সুবোধালঙ্কাৰো সমত্তো.