২২. নত্থিপচ্চযো
২৩. ৱিগতপচ্চযো
২৪. অৱিগতপচ্চযো
সব্বো অনন্তৰপচ্চযো নত্থি পচ্চযো নাম. তথা ৱিগত পচ্চযো. অৱিগতপচ্চযোপি অত্থিপচ্চযেন সব্বসদিসো. অত্থীতিচ অৱিগতোতি চ অত্থতো একমেৱ. তথা নত্থীতি চ ৱিগতোতিচ. নত্থিৱিগতঅৱিগতপচ্চযদীপনা নিট্ঠিতা.
পচ্চযত্থদীপনা নিট্ঠিতা.
পচ্চযসভাগো
পচ্চযসভাগো ৱুচ্চতে. পঞ্চদস সহজাতজাতিকা হোন্তি, চত্তাৰো মহাসহজাতা চত্তাৰো মজ্ঝিমসহজাতা সত্ত খুদ্দকসহজাতা. তত্থ চত্তাৰো মহাসহজাতা নাম সহজাতো সহজাতনিস্সযো সহজাতত্থি সহজাত অৱিগতো. চত্তাৰো মজ্ঝিমসহজাতা নাম অঞ্ঞমঞ্ঞো ৱিপাকো সম্পযুত্তো সহজাতৱিপ্পযুত্তো. সত্ত খুদ্দকসহ জাতা নাম হেতু সহজাতাধিপতি সহজাতকম্মং সহ জাতাহাৰো সহজাতিন্দ্ৰিযং ঝানং মগ্গো.
তযো ৰূপাহাৰা, ৰূপাহাৰো ৰূপাহাৰত্থি ৰূপাহাৰা ৱিগতো.
তীণি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযানি, ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযং ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযত্থি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযাৱিগতং.
সত্তৰস পুৰেজাতজাতিকা হোন্তি, ছ ৱত্থুপুৰেজাতা ছ আৰম্মণপুৰেজাতা পঞ্চ ৱত্থাৰম্মণপুৰেজাতা. তত্থ ছ ৱত্থুপুৰেজাতা নাম ৱত্থুপুৰেজাতো ৱত্থুপুৰেজাতনিস্সযো ৱত্থুপুৰেজাতিন্দ্ৰিযং ৱত্থুপুৰেজাতৱিপ্পযুত্তং ৱত্থুপুৰেজাতত্থি ৱত্থু পুৰেজাতঅৱিগতো. ছ আৰম্মণপুৰেজাতা নাম আৰম্মণ পুৰেজাতো কিঞ্চিআৰম্মণং কোচি আৰম্মণাধিপতি কোচি আৰম্মণূপনিস্সসো আৰম্মণপুৰেজাতত্থি আৰম্মণপুৰেজাত অৱিগতো. কিঞ্চি আৰম্মণন্তিআদীসু কিঞ্চিকোচিৱচনেহি পচ্চুপ্পন্নং নিপ্ফন্নৰূপং গয্হতি. পঞ্চ ৱত্থাৰম্মণপুৰেজাতা নাম ৱত্থাৰম্মণ পুৰেজাতো ৱত্থাৰম্মণপুৰেজাতনিস্সযো ৱত্থাৰম্মণপুৰে জাত ৱিপ্পযুত্তো ৱত্থাৰম্মণপুৰেজাতত্থি ৱত্থাৰম্মণপুৰেজাত অৱিগতো.
চত্তাৰো পচ্ছাজাতজাতিকা হোন্তি, পচ্ছাজাতো পচ্ছাজাতৱিপ্পযুত্তো পচ্ছাজাতত্থি পচ্ছাজাতঅৱিগতো.
সত্ত অনন্তৰা হোন্তি, অনন্তৰো সমনন্তৰো অনন্তৰূপ নিস্সযো আসেৱনং অনন্তৰকম্মং নত্থি ৱিগতো. এত্থ চ অনন্তৰ কম্মং নাম অৰিযমগ্গচেতনা, সা অত্তনো অনন্তৰে অৰিযফলং জনেতি.
পঞ্চ ৱিসুং পচ্চযা হোন্তি, অৱসেসং আৰম্মণং অৱসেসো আৰম্মণাধিপতি অৱসেসো আৰম্মণূপ নিস্সযো সব্বো পকতূপনিস্সযো অৱসেসং নানাক্খণিক কম্মং. ইতি ৱিত্থাৰতো পট্ঠানপচ্চযা চতুপঞ্ঞাসপ্পভেদা হোন্তীতি.
তত্থ সব্বে সহজাতজাতিকা চ সব্বে পুৰেজাত জাতিকা সব্বে পচ্ছাজাতজাতিকা ৰূপাহাৰো ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি ইমে পচ্চুপ্পন্নপচ্চযা নাম. সব্বে অনন্তৰজাতিকা সব্বং নানাক্খণিক কম্মন্তি ইমে অতীতপচ্চযা নাম. আৰম্মণং পকতূপনিস্সযোতি ইমে তেকালিকা চ নিব্বানপঞ্ঞত্তীনং ৱসেন কালৱিমুত্তা চ হোন্তি.
নিব্বানঞ্চ পঞ্ঞত্তি চাতি ইমে দ্ৱে ধম্মা অপ্পচ্চযা নাম অসঙ্খতা নাম. কস্মা. অজাতিকত্তা. যেসঞ্হি জাতি নাম অত্থি, উপ্পাদো নাম অত্থি. তে সপ্পচ্চযানাম সঙ্খতা নাম পটিচ্চসমুপ্পন্না নাম. ইমে দ্ৱে ধম্মা অজাতিকত্তা অনুপ্পাদত্তা অজাতিপচ্চযত্তাচ অপ্পচ্চযা নাম অসঙ্খতা নামাতি.
সপ্পচ্চযেসু চ ধম্মেসু সঙ্খতেসু একোপি ধম্মো নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰীতধম্মো নাম নত্থি. অথ খো সব্বে তে খযট্ঠেন অনিচ্চা এৱ হোন্তি. কস্মা. সযঞ্চ পচ্চযাযত্তৱুত্তি কত্তা পচ্চযানঞ্চ অনিচ্চধম্মত্তা. ননু নিব্বানঞ্চ পঞ্ঞত্তি চ পচ্চযা হোন্তি. তে চ নিচ্চা ধুৱাতি. সচ্চং. কেৱলেন পন নিব্বানপচ্চযেন ৱা পঞ্ঞত্তিপচ্চযেন ৱা উপ্পন্নো নাম নত্থি, বহূহি পচ্চযেহি এৱ উপ্পন্নো, তে পন পচ্চযা অনিচ্চা এৱ অধুৱাতি.
যে চ ধম্মা অনিচ্চা হোন্তি, তে নিচ্চকালং সত্তে তিৱিধেহি দুক্খদণ্ডেহি পটিপ্পীড়েন্তি বাধেন্তি, তস্মা তে ধম্মা ভযট্ঠেন দুক্খা এৱ হোন্তি. তত্থ তিৱিধা দুক্খদণ্ডা নাম দুক্খদুক্খতা সঙ্খাৰ দুক্খতা ৱিপৰিণামদুক্খতা.
যে কেচি অনিচ্চা এৱ হোন্তি, একস্মিং ইৰিযাপথেপি পুনপ্পুনং ভিজ্জন্তি, তে কথং যাৱজীৱং নিচ্চসঞ্ঞিতানং সত্তপুগ্গলানং অত্তা নাম ভৱেয্যুং, সাৰা নাম ভৱেয্যুং. যে চ দুক্খা এৱ হোন্তি, তে কথং দুক্খপ্পটিকুলানং সুখকামানং সত্তানং অত্তা নাম ভৱেয্যুং, সাৰা নাম ভৱেয্যুং. তস্মা তে ধম্মা অসাৰকট্ঠেন অনত্তা এৱ হোন্তি.
অপি চ যস্মা ইমায চতুৱীসতিযা পচ্চযদেসনায ইমমত্থং দস্সেতি. সব্বেপি সঙ্খতধম্মা নাম পচ্চযাযত্তৱুত্তিকা এৱ হোন্তি, সত্তানং ৱসাযত্তৱুত্তিকা ন হোন্তি. পচ্চযাযত্ত ৱুত্তিকেসু চ তেসু ন একোপি ধম্মো অপ্পকেন পচ্চযেন উপ্পজ্জতি. অথ খো বহূহি এৱ পচ্চযেহি উপ্পজ্জতীতি, তস্মা অযং দেসনা ধম্মানং অনত্তলক্খণদীপনে মত্থকপত্তা হোতীতি.
পচ্চযসভাগসঙ্গহো নিট্ঠিতো.
পচ্চযঘটনানযো
পঞ্চৱিঞ্ঞাণেসু পচ্চযঘটনানযো
পচ্চযঘটনানযো ৱুচ্চতে. একেকস্মিং পচ্চযুপ্পন্নে বহুন্নং পচ্চযানং সমোধানং পচ্চযঘটনা নাম. যেন পন ধম্মা সপ্পচ্চযা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্নাতি ৱুচ্চন্তি, সব্বে তে ধম্মা উপ্পাদে চ ঠিতিযঞ্চ ইমেহি চতুৱীসতিযা পচ্চযেহি সহিতত্তা সপ্পচ্চযা নাম, সপ্পচ্চযত্তা সঙ্খতা নাম, সঙ্খতত্তা পটিচ্চসমুপ্পন্না নাম. কতমে পন তে ধম্মাতি. একৱীসসতচিত্তানি চ দ্ৱিপঞ্ঞাসচেতসিকানি চ অট্ঠৱীসতি ৰূপানি চ.
তত্থ একৱীসসতচিত্তানি ধাতুৱসেন সত্তৱিধানি ভৱন্তি, চক্খু ৱিঞ্ঞাণধাতু সোতৱিঞ্ঞাণধাতু ঘানৱিঞ্ঞাণধাতু জিৱ্হা ৱিঞ্ঞাণধাতু কাযৱিঞ্ঞাণধাতু মনোধাতু মনোৱিঞ্ঞাণ ধাতূতি. তত্থ চক্খুৱিঞ্ঞাণদ্ৱযং চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু নাম. সোতৱিঞ্ঞাণদ্ৱযং সোতৱিঞ্ঞাণধাতু নাম. ঘানৱিঞ্ঞাণদ্ৱযং ঘানৱিঞ্ঞাণধাতু নাম. জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণদ্ৱযং জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণধাতু নাম. কাযৱিঞ্ঞাণদ্ৱযং কাযৱিঞ্ঞাণধাতু নাম. পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জন চিত্তঞ্চ সম্পটিচ্ছনচিত্তদ্ৱযঞ্চ মনোধাতু নাম. সেসানি অট্ঠসতং চিত্তানি মনোৱিঞ্ঞাণধাতু নাম.
দ্ৱিপঞ্ঞাসচেতসিকানি চ ৰাসিৱসেন চতুব্বিধানি ভৱন্তি, সত্ত সব্বচিত্তিকানি চ ছ পকিণ্ণকানি চ চুদ্দস পাপানিচ পঞ্চৱীসতি কল্যাণানি চ.
চতুৱীসতিপচ্চযেসু চ পন্নৰসপচ্চযা সব্বচিত্তুপ্পাদ সাধাৰণা হোন্তি, আৰম্মণঞ্চ অনন্তৰঞ্চ সমনন্তৰঞ্চ সহ জাতো চ অঞ্ঞমঞ্ঞঞ্চ নিস্সযো চ উপনিস্সযো চ কম্মঞ্চ আহাৰো চ ইন্দ্ৰিযঞ্চ সম্পযুত্তো চ অত্থি চ নত্থি চ ৱিগতো চ অৱিগতো চ. ন হি কিঞ্চি চিত্তং ৱা চেতসিকং ৱা আৰম্মণেন ৱিনা উপ্পন্নং নাম অত্থি. তথা অনন্তৰাদীহি চ. অট্ঠপচ্চযা কেসঞ্চি চিত্তুপ্পাদানং পচ্চযা সাধাৰণা হোন্তি, হেতু চ অধিপতি চ পুৰে জাতো চ আসেৱনঞ্চ ৱিপাকো চ ঝানঞ্চ মগ্গো চ ৱিপ্পযুত্তো চ. তত্থ হেতু সহেতুকচিত্তুপ্পাদানং এৱ সাধাৰণা, অধিপতি চ সাধিপতিজৱনানং এৱ, পুৰেজাতো চ কেসঞ্চি চিত্তুপ্পাদানং এৱ, আসেৱনঞ্চ কুসলাকুসলকিৰিযজৱনানং এৱ, ৱিপাকো চ ৱিপাকচিত্তুপ্পাদানং এৱ, ঝানঞ্চ মনোধাতু মনোৱিঞ্ঞাণধাতু চিত্তুপ্পাদানং এৱ, মগ্গো চ সহেতুকচিত্তুপ্পাদানং এৱ, ৱিপ্পযুত্তো চ অৰূপলোকে চিত্তুপ্পাদানং নত্থি, একো পচ্ছাজাতো ৰূপধম্মানং এৱ ৱিসুংভূতো হোতি.
তত্ৰাযং দীপনা. সত্ত সব্বচিত্তিকানি চেতসিকানি নাম, ফস্সো ৱেদনা সঞ্ঞা চেতনা একগ্গতা জীৱিতং মনসিকাৰো. তত্থ চিত্তং অধিপতিজাতিকঞ্চ আহাৰপচ্চযো চ ইন্দ্ৰিযপচ্চযো চ. ফস্সো আহাৰপচ্চযো. ৱেদনা ইন্দ্ৰিযপচ্চযো চ ঝান পচ্চযো চ. চেতনা কম্মপচ্চযো চ আহাৰপচ্চযো চ. একগ্গতা ইন্দ্ৰিযপচ্চযো চ ঝান পচ্চযো চ মগ্গপচ্চযো চ. জীৱিতং ইন্দ্ৰিযপচ্চযো. সেসা দ্ৱে ধম্মা ৱিসেসপচ্চযা ন হোন্তি.
চক্খুৱিঞ্ঞাণে সত্ত সব্বচিত্তিকানি চেতসিকানি লব্ভন্তি, ৱিঞ্ঞাণেন সদ্ধিং অট্ঠ নামধম্মা হোন্তি. সব্বে তে ধম্মা সত্তহি পচ্চযেহি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স পচ্চযা হোন্তি চতূহি মহাসহজাতেহি চ ৱিপ্পযুত্তৱজ্জিতেহি তীহি মজ্ঝিমসহজাতেহি চ. তেস্ৱেৱ অট্ঠসু ধম্মেসু ৱিঞ্ঞাণং সেসানং সত্তন্নং ধম্মানং আহাৰপচ্চযেন চ ইন্দ্ৰিযপচ্চযেন চ পচ্চযো হোতি. ফস্সো আহাৰপচ্চযেন, ৱেদনা ইন্দ্ৰিযপচ্চযমত্তেন, চেতনা কম্মপচ্চযেন চ আহাৰ পচ্চযেন চ, একগ্গতা ইন্দ্ৰিযপচ্চযমত্তেন, জীৱিতং সেসানং সত্তন্নং ধম্মানং ইন্দ্ৰিযপচ্চযেন পচ্চযো হোতি. চক্খুৱত্থুৰূপং পন তেসং অট্ঠন্নং ধম্মানং ছহি ৱত্থুপুৰেজাতেহি তস্মিং চক্খুৱত্থুম্হি আপাতমাগতানি পচ্চুপ্পন্নানি ৰূপাৰম্মণানি তেসং চতূহি আৰম্মণ পুৰেজাতেহি, অনন্তৰনিৰুদ্ধং পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনচিত্তঞ্চ পঞ্চহি অনন্তৰেহি, পুব্বে কতং কুসলকম্মং ৱা অকুসলকম্মং ৱা কুসলৱিপাকানং ৱা অকুসলৱিপাকানং ৱা তেসং নানাক্খণিককম্মপচ্চযেন, কম্ম সহাযভূতানি পুৰিমভৱে অৱিজ্জাতণ্হূপাদানানি চ ইমস্মিং ভৱে আৱাসপুগ্গলউতুভোজনাদযো চ তেসং অট্ঠন্নং ধম্মানং পকতূপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযা হোন্তি. ইমস্মিং চিত্তে হেতু চ অধিপতি চ পচ্ছাজাতো চ আসেৱনঞ্চ ঝানঞ্চ মগ্গোচাতি ছপচ্চযা ন লব্ভন্তি, অট্ঠাৰসপচ্চযা লব্ভন্তি. যথা চ ইমস্মিং চিত্তে, তথা সোতৱিঞ্ঞাণাদীসুপি ছ পচ্চযা ন লব্ভন্তি, অট্ঠাৰসপচ্চযা লব্ভন্তীতি.
পঞ্চৱিঞ্ঞাণেসু পচ্চযঘটনানযো নিট্ঠিতো.
অহেতুক চিত্তুপ্পাদেসু পচ্চযঘটনানযো
ছ পকিণ্ণকানি চেতসিকানি নাম, ৱিতক্কো ৱিচাৰো অধিমোক্খো ৱীৰিযং পীতি ছন্দো. তত্থ ৱিতক্কো ঝানপচ্চযো চ মগ্গপচ্চযো চ. ৱিচাৰো ঝানপচ্চযো. ৱীৰিযং অধিপতিজাতিকঞ্চ ইন্দ্ৰিযপচ্চযো চ মগ্গপচ্চযো চ. পীতি ঝানপচ্চযো. ছন্দো অধিপতিজাতিকো. অধিমোক্খো পন ৱিসেসপচ্চযো ন হোতি.
পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনচিত্তঞ্চ সম্পটিচ্ছনচিত্তদ্ৱযঞ্চ উপেক্খাসন্তীৰণ দ্ৱযঞ্চাতি পঞ্চসু চিত্তেসু দস চেতসিকানি লব্ভন্তি, সত্ত সব্ব চিত্তিকানি চ পকিণ্ণকেসু ৱিতক্কো চ ৱিচাৰো চ অধিমোক্খো চ. ৱিঞ্ঞাণেন সদ্ধিং পচ্চেকং একাদস নামধম্মা হোন্তি. ইমেসু চিত্তেসু ঝানকিচ্চং লব্ভতি. ৱেদনা চ একগ্গতা চ ৱিতক্কো চ ৱিচাৰো চ ঝানপচ্চযং সাধেন্তি. পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনচিত্তং পন কিৰিযচিত্তং হোতি, ৱিপাকপচ্চযো নত্থি. নানাক্খণিককম্মঞ্চ উপনিস্সযট্ঠানে তিট্ঠতি. ৱিপাকপচ্চযেন সদ্ধিং ছ পচ্চযা ন লব্ভন্তি. ঝানপচ্চযেন সদ্ধিং অট্ঠাৰসপচ্চযা লব্ভন্তি. সেসেসু চতূসু ৱিপাকচিত্তেসু পঞ্চ পচ্চযা ন লব্ভন্তি. ৱিপাকপচ্চযেন চ ঝানপচ্চযেন চ সদ্ধিং একূনৱীসতি পচ্চযা লব্ভন্তি.
সোমনস্সসন্তীৰণে পীতিযা সদ্ধিং একাদসচেতসিকা যুজ্জন্তি, মনোদ্ৱাৰাৱজ্জনচিত্তে চ ৱীৰিযেন সদ্ধিং একাদসাতি ৱিঞ্ঞাণেন সদ্ধিং দ্ৱাদস নামধম্মা হোন্তি. হসিতুপ্পাদচিত্তে পন পীতিযা চ ৱীৰিযেন চ সদ্ধিং দ্ৱাদস চেতসিকানি যুজ্জন্তি. ৱিঞ্ঞাণেন সদ্ধিং তেৰস নামধম্মা হোন্তি. তত্থ সোমনস্সসন্তীৰণে ঝানঙ্গেসু পীতিমত্তং অধিকং হোতি, পুব্বে উপেক্খাসন্তীৰণদ্ৱযে ৱিয পঞ্চপচ্চযা ন লব্ভন্তি. একূনৱীসতিপচ্চযা লব্ভন্তি. মনোদ্ৱাৰা ৱজ্জনচিত্তে চ ৱীৰিযমত্তং অধিকং হোতি, তঞ্চ ইন্দ্ৰিযকিচ্চ ঝান কিচ্চানিসাধেতি. অধিপতিকিচ্চঞ্চ মগ্গকিচ্চঞ্চ ন সাধেতি. কিৰিয চিত্তত্তাৱিপাকপচ্চযো চ নত্থি. পুব্বে পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনচিত্তে ৱিয ৱিপাক পচ্চযেন সদ্ধিং ছ পচ্চযা ন লব্ভন্তি. ঝানপচ্চযেন সদ্ধিং অট্ঠৰস পচ্চযা লব্ভন্তি. হসিতুপ্পাদচিত্তেপি কিৰিযচিত্তত্তা ৱিপাকপচ্চযো নত্থি, জৱনচিত্তত্তা পন আসেৱনং অত্থি, ৱিপাকপচ্চযেন সদ্ধিং পঞ্চ পচ্চযা ন লব্ভন্তি. আসেৱনপচ্চযেন সদ্ধিং একূনৱীসতি পচ্চযা লব্ভন্তি.
অহেতুকচিত্তুপ্পাদেসু পচ্চযঘটনানযো নিট্ঠিতো.
অকুসলচিত্তুপ্পাদেসু পচ্চযঘটনানযো
দ্ৱাদস অকুসলচিত্তানি, দ্ৱে মোহমূলিকানি অট্ঠ লোভ মূলিকানি দ্ৱে দোসমূলিকানি. চুদ্দস পাপচেতসিকানি নাম মোহো অহিৰিকং অনোত্তপ্পং উদ্ধচ্চন্তি ইদং মোহচতুক্কং নাম. লোভো দিট্ঠি মানোতি ইদং লোভতিক্কং নাম. দোসো ইস্সা মচ্ছৰিযং কুক্কুচ্চন্তি ইদং দোসচতুক্কং নাম. থিনং মিদ্ধং ৱিচিকিচ্ছাতি ইদং ৱিসুং তিক্কং নাম.
তত্থ লোভো দোসো মোহোতি তযো মূলধম্মা হেতুপচ্চযা, দিট্ঠি মগ্গপচ্চযো, সেসা দসধম্মা ৱিসেসপচ্চযা ন হোন্তি.
তত্থ দ্ৱে মোহমূলিকানি নাম ৱিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তচিত্তং উদ্ধচ্চ সম্পযুত্তচিত্তং. তত্থ ৱিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তচিত্তে পন্নৰস চেতসিকানি উপ্পজ্জন্তি সত্ত সব্বচিত্তিকানি চ ৱিতক্কো ৱিচাৰো ৱীৰিযন্তি তীণি পকিণ্ণকানি চ পাপচেতসিকেসু মোহচতুক্কঞ্চ ৱিচিকিচ্ছা চাতি, চিত্তেন সদ্ধিং সোড়স নামধম্মা হোন্তি. ইমস্মিং চিত্তে হেতু পচ্চযোপি মগ্গপচ্চযোপি লব্ভন্তি. তত্থ মোহো হেতুপচ্চযো, ৱিতক্কো চ ৱীৰিযঞ্চ মগ্গপচ্চযো, একগ্গতা পন ৱিচিকিচ্ছায দুট্ঠত্তা ইমস্মিং চিত্তে ইন্দ্ৰিযকিচ্চঞ্চ মগ্গকিচ্চঞ্চ ন সাধেতি, ঝানকিচ্চমত্তং সাধেতি. অধিপতি চ পচ্ছাজাতো ৱিপাকো চাতি তযো পচ্চযান লব্ভন্তি, সেসা একৱীসতিপচ্চযা লব্ভন্তি. উদ্ধচ্চসম্পযুত্তচিত্তেপি ৱিচিকিচ্ছং পহায অধিমোক্খেন সদ্ধিং পন্নৰসেৱ চেতসিকানি, সোড়সেৱ নামধম্মা হোন্তি. ইমস্মিং চিত্তে একগ্গতা ইন্দ্ৰিয কিচ্চঞ্চ ঝানকিচ্চঞ্চ মগ্গকিচ্চঞ্চ সাধেতি, তযো পচ্চযা ন লব্ভন্তি, একৱীসতি পচ্চযা লব্ভন্তি.
অট্ঠসু লোভমূলিকচিত্তেসু পন সত্ত সব্বচিত্তিকানি চ ছ পকিণ্ণকানি চ পাপেসু মোহচতুক্কঞ্চ লোভতিক্কঞ্চ থিনমিদ্ধঞ্চাতি দ্ৱাৱীসতি চেতসিকানি উপ্পজ্জন্তি. তেসু লোভো চ মোহোচাতি দ্ৱে মূলানি হেতুপচ্চযো. ছন্দো চ চিত্তঞ্চ ৱীৰিযঞ্চাতি তযো অধিপতিজাতিকা কদাচি অধিপতিকিচ্চং সাধেন্তি, আৰম্মণাধিপতিপি এত্থ লব্ভতি. চেতনা কম্মপচ্চযো. তযো আহাৰা আহাৰপচ্চযো. চিত্তঞ্চ ৱেদনা চ একগ্গতা চ জীৱিতঞ্চ ৱীৰিযঞ্চাতি পঞ্চ ইন্দ্ৰিযধম্মা ইন্দ্ৰিযপচ্চযো. ৱিতক্কো চ ৱিচাৰো চ পীতি চ ৱেদনা চ একগ্গতাচাতি পঞ্চ ঝানঙ্গানি ঝানপচ্চযো. ৱিতক্কো চ একগ্গতা চ দিট্ঠি চ ৱীৰিযঞ্চাতি চত্তাৰি মগ্গঙ্গানি মগ্গপচ্চযো. পচ্ছাজাতো চ ৱিপাকো চাতি দ্ৱে পচ্চযা ন লব্ভন্তি. সেসা দ্ৱাৱীসতি পচ্চযা লব্ভন্তি.
দ্ৱীসু দোসমূলিকচিত্তেসু পীতিঞ্চ লোভতিক্কঞ্চ পহায দোসচতুক্কেন সদ্ধিং দ্ৱাৱীসতি এৱ চেতসিকানি, দোসো চ মোহো চ দ্ৱে মূলানি, তযো অধিপতি জাতিকা, তযো আহাৰা, পঞ্চ ইন্দ্ৰিযানি, চত্তাৰি ঝানঙ্গানি, তীণি মগ্গঙ্গানি. এত্থাপি দ্ৱে পচ্চযা ন লব্ভন্তি, দ্ৱাৱীসতি পচ্চযা লব্ভন্তি.
অকুসলচিত্তুপ্পাদেসু পচ্চযঘটনানযো নিট্ঠিতো.
চিত্তুপ্পাদেসু পচ্চযঘটনানযো
একনৱুতি সোভণচিত্তানি নাম, চতুৱীসতি কাম সোভণচিত্তানি পন্নৰস ৰূপচিত্তানি দ্ৱাদস অৰূপচিত্তানি চত্তালীস লোকুত্তৰচিত্তানি. তত্থ চতুৱীসতি কামসোভণ চিত্তানি নাম অট্ঠ কামকুসলচিত্তানি অট্ঠ কামসোভণৱিপাক চিত্তানি অট্ঠ কামসোভণকিৰিযচিত্তানি.
পঞ্চ ৱীসতি কল্যাণচেতসিকানি নাম, অলোভো অদোসো অমোহোচেতি তীণি কল্যাণমূলিকানি চ সদ্ধা চ সতি চ হিৰী চ ওত্তপ্পঞ্চ তত্ৰমজ্ঝত্ততা চ কাযপস্সদ্ধি চ চিত্ত পস্সদ্ধি চ কাযলহুতা চ চিত্তলহুতা চ কাযমুদুতা চ চিত্ত মুদুতা চ কাযকম্মঞ্ঞতা চ চিত্ত কম্মঞ্ঞতা চ কাযপাগুঞ্ঞতা চ চিত্তপাগুঞ্ঞতা চ কাযুজুকতা চ চিত্তুজুকতা চ সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱোতি তিস্সো ৱিৰতিযো চ কৰুণা মুদিতাতি দ্ৱে অপ্পমঞ্ঞাযো চ.
তত্থ তীণি কল্যাণমূলানি হেতুপচ্চযো, অমোহো পন অধিপতিপচ্চযে ৱীমংসাধিপতিনাম, ইন্দ্ৰিযপচ্চযে পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং নাম, মগ্গপচ্চযে সম্মাদিট্ঠি নাম. সদ্ধা ইন্দ্ৰিযপচ্চযে সদ্ধিন্দ্ৰিযং নাম. সতি ইন্দ্ৰিযপচ্চযে সতিন্দ্ৰিযং নাম, মগ্গপচ্চযে সম্মাসতি নাম. তিস্সো ৱিৰতিযো মগ্গপচ্চযো, সেসা সত্তৰস ধম্মা ৱিসেসপচ্চযা ন হোন্তি.
অট্ঠসু কামকুসলচিত্তেসু অট্ঠতিংস চেতসিকানি সঙ্গয্হন্তি, সত্ত সব্বচিত্তিকানি ছ পকিণ্ণকানি পঞ্চৱীসতি কল্যাণানি. তেসু চ পীতি চতূসু সোমনস্সিকেসু এৱ, অমোহো চতূসু ঞাণসম্পযুত্তেসু এৱ, তিস্সো ৱিৰতিযো সিক্খাপদসীলপূৰণ কালে এৱ, দ্ৱে অপ্পমঞ্ঞাযো সত্তেসু কাৰুঞ্ঞমোদনাকাৰেসু এৱাতি. ইমেসুপি অট্ঠসু চিত্তেসু দ্ৱে ৱা তীণি ৱা কল্যাণমূলানি হেতুপচ্চযো, ছন্দো চ চিত্তঞ্চ ৱীৰিযঞ্চ ৱীমংসাচাতি চতূসু অধিপতিজাতিকেসু একমেকোৱ কদাচি অধিপতিপচ্চযো. চেতনা কম্মপচ্চযো. তযো আহাৰা আহাৰপচ্চযো. চিত্তঞ্চ ৱেদনা চ একগ্গতা চ জীৱিতঞ্চ সদ্ধা চ সতি চ ৱীৰিযঞ্চ পঞ্ঞাচাতি অট্ঠ ইন্দ্ৰিযানি ইন্দ্ৰিযপচ্চযো. ৱিতক্কো চ ৱিচাৰো চ পীতি চ ৱেদনা চ একগ্গতাচাতি পঞ্চঝানঙ্গানি ঝানপচ্চযো. পঞ্ঞা চ ৱিতক্কো চ তিস্সো ৱিৰতিযো চ সতি চ ৱীৰিযঞ্চ একগ্গতাচাতি অট্ঠ মগ্গঙ্গানি মগ্গপচ্চযো. ইমেসুপি অট্ঠসু চিত্তেসু পচ্ছাজাতো চ ৱিপাকোচাতি দ্ৱে পচ্চযা ন লব্ভন্তি, সেসা দ্ৱাৱীসতিপচ্চযা লব্ভন্তি.
অট্ঠসু কামসোভণকিৰিযচিত্তেসু তিস্সো ৱিৰতিযো ন লব্ভন্তি, কুসলেসু ৱিয দ্ৱে পচ্চযা ন লব্ভন্তি, দ্ৱাৱীসতি পচ্চযা লব্ভন্তি.
অট্ঠসু কামসোভণৱিপাকেসু তিস্সো ৱিৰতিযো চ দ্ৱে অপ্পমঞ্ঞাযো চ ন লব্ভন্তি. অধিপতিপচ্চযো চ পচ্ছাজাতো চ আসেৱনঞ্চাতি তযো পচ্চযা ন লব্ভন্তি, একৱীসতি পচ্চযা লব্ভন্তি.
উপৰি ৰূপাৰূপলোকুত্তৰচিত্তেসুপি দ্ৱাৱীসতিপচ্চযতো অতিৰেকং নত্থি. তস্মা চতূসু ঞাণসম্পযুত্তকামকুসল চিত্তেসু ৱিয ইমেসু পচ্চযঘটনা ৱেদিতব্বা.
এৱং সন্তে কস্মা তানি চিত্তানি কামচিত্ততো মহন্ত তৰানি চ পণীততৰানি চ হোন্তীতি. আসেৱনমহন্তত্তা. তানি হি চিত্তানি ভাৱনাকম্মৱিসেসেহি সিদ্ধানি হোন্তি, তস্মা তেসু আসেৱনপচ্চযো মহন্তো হোতি. আসেৱন মহন্তত্তা চ ইন্দ্ৰিযপচ্চযোপি ঝানপচ্চযোপি মগ্গপচ্চযোপি অঞ্ঞেপি ৱা তেসং পচ্চযা মহন্তা হোন্তি. পচ্চযানং উপৰূপৰি মহন্তত্তা তানি চিত্তানি উপৰূপৰি চ কামচিত্ততো মহন্ততৰানি চ পণীততৰানি চ হোন্তীতি.
চিত্তুপ্পাদেসু পচ্চযঘটনানযো নিট্ঠিতো.
ৰূপকলাপেসু পচ্চযঘটনানযো
ৰূপকলাপেসু পচ্চযঘটনানযো ৱুচ্চতে. অট্ঠৱীসতি ৰূপানি নাম, চত্তাৰি মহাভূতানি পথৱী আপো তেজো ৱাযো. পঞ্চ পসাদৰূপানি চক্খু সোতং ঘানং জিৱ্হা কাযো. পঞ্চ গোচৰৰূপানি ৰূপং সদ্দো গন্ধো ৰসো ফোট্ঠব্বং. তত্থ ফোট্ঠব্বং তিৱিধং পথৱীফোট্ঠব্বং তেজোফোট্ঠব্বং ৱাযোফোট্ঠব্বং. দ্ৱে ভাৱৰূপানি ইত্থিভাৱৰূপং পুম্ভাৱৰূপং. একং জীৱিতৰূপং, একং হদযৰূপং. একং আহাৰৰূপং. একং আকাসধাতুৰূপং. দ্ৱে ৱিঞ্ঞত্তিৰূপানি কাযৱিঞ্ঞত্তিৰূপং ৱচীৱিঞ্ঞত্তি ৰূপং. তীণি ৱিকাৰৰূপানি লহুতা মুদুতা কম্মঞ্ঞতা. চত্তাৰি লক্খণৰূপানি উপচযো সন্ততি জৰতা অনিচ্চতা.
তত্থ ছ ৰূপধম্মা ৰূপধম্মানং পচ্চযা হোন্তি চত্তাৰি মহাভূতানি চ জীৱিতৰূপঞ্চ আহাৰৰূপঞ্চ. তত্থ চত্তাৰি মহা ভূতানি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স পঞ্চহি পচ্চযেহি পচ্চযা হোন্তি সহজাতেন চ অঞ্ঞমঞ্ঞেন চ নিস্সযেন চ অত্থিযা চ অৱিগতেনচ. সহজাতানং উপাদাৰূপানং অঞ্ঞমঞ্ঞৱজ্জিতেহি চতূহি পচ্চযেহি পচ্চযা হোন্তি. জীৱিতৰূপং সহজাতানং কম্মজৰূপানং ইন্দ্ৰিযপচ্চযেন পচ্চযো. আহাৰৰূপং সহজাতানঞ্চ অসহজাতানঞ্চ সব্বেসং অজ্ঝত্তৰূপধম্মানং আহাৰপচ্চযেন পচ্চযো.
তত্থেৱ তেৰস ৰূপধম্মা নামধম্মানং ৱিসেসপচ্চযা হোন্তি, পঞ্চপসাদৰূপানি চ সত্ত গোচৰৰূপানি চ হদযৱত্থুৰূপঞ্চ. তত্থ পঞ্চ পসাদৰূপানি পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণধাতূনং মাতৰো ৱিয পুত্তকানং ৱত্থুপুৰেজাতেন চ ৱত্থুপুৰেজাতিন্দ্ৰিযেন চ ৱত্থু পুৰেজাতৱিপ্পযুত্তেন চ পচ্চযা হোন্তি. সত্ত গোচৰৰূপানি পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণধাতূনং তিস্সন্নং মনোধাতূনঞ্চ পিতৰো ৱিয পুত্তকানং আৰম্মণপুৰেজাতেন পচ্চযা হোন্তি. হদযৱত্থুৰূপং দ্ৱিন্নং মনোধাতু মনোৱিঞ্ঞাণধাতূনং ৰুক্খো ৱিয ৰুক্খদেৱতানং যথাৰহং পটিসন্ধিক্খণে সহজাতনিস্সযেন পৱত্তিকালে ৱত্থুপুৰেজাতেন চ ৱত্থুপুৰেজাতৱিপ্পযুত্তেন চ পচ্চযো হোতি.
তেৱীসতি ৰূপকলাপা. তত্থ একায ৰজ্জুযা বন্ধিতানং কেসানং কেসকলাপো ৱিয তিণানং তিণকলাপো ৱিয একেন জাতিৰূপেন বন্ধিতানং ৰূপধম্মানং কলাপো পৰিপিণ্ডিৰূপ কলাপো নাম.
তত্থ চত্তাৰি মহাভূতানি ৱণ্ণো গন্ধো ৰসো ওজাতি ইমে অট্ঠ ধম্মা একো সব্বমূলকলাপো নাম, সব্বমূলট্ঠকন্তি চ ৱুচ্চতি.
নৱ কম্মজৰূপকলাপা, – জীৱিতনৱকং ৱত্থুদসকং কায দসকং ইত্থিভাৱদসকং পুম্ভাৱদসকং চক্খুদসকং সোতদসকং ঘানদসকং জিৱ্হাদসকং. তত্থ সব্বমূলট্ঠকমেৱজীৱিতৰূপেন সহ জীৱিতনৱকং নাম. এতদেৱ কম্মজকলাপেসু মূলনৱকং হোতি. মূলনৱকমেৱ যথাক্কমং হদযৱত্থুৰূপাদীহি অট্ঠৰূপেহি সহ ৱত্থুদসকাদীনি অট্ঠদসকানি ভৱতি. তত্থ জীৱিতনৱকঞ্চ কাযদসকঞ্চ ভাৱদসকানিচাতি চত্তাৰো কলাপা সকল কাযে পৱত্তন্তি. তত্থ জীৱিতনৱকন্তি পাচকগ্গি চ কাযগ্গি চ ৱুচ্চতি. পাচকগ্গি নাম পাচকতেজো কোট্ঠাসো, সো আমাসযে পৱত্তিত্ৱা অসিতপীতখাযিতসাযিতানি পৰিপাচেতি. কাযগ্গি নাম সকলকাযব্যাপকো উস্মাতেজো কোট্ঠাসো, সো সকল কাযে পৱত্তিত্ৱা পিত্তসেম্হলোহিতানি অপূতীনি ৱিপ্পসন্নানি কৰোতি. তেসং দ্ৱিন্নং ৱিসমৱুত্তিযা সতি সত্তা বহ্ৱাবাধা হোন্তি, সমৱুত্তিযা সতি অপ্পাবাধা. তদুভযং জীৱিতনৱকং সত্তানং আযুং সম্পাদেতি. ৱণ্ণং সম্পাদেতি. কাযদসকং সকলকাযে সুখসম্ফস্স দুক্খসম্ফস্সানি সম্পাদেতি. ভাৱ দসকানি ইত্থীনং সব্বে ইত্থাকাৰে সম্পাদেতি. পুৰিসানং সব্বে পুৰিসাকাৰে সম্পাদেহি. সেসানি ৱত্থুদসকাদীনি পঞ্চদসকানি পদেসদসকানি নাম. তত্থ ৱত্থুদসকং হদযকোসব্ভন্তৰে পৱত্তিত্ৱা সত্তানং নানাপকাৰানি সুচিন্তিতদুচিন্তিতানি সম্পাদেতি. চক্খুদসকাদীনি চত্তাৰি দসকানি চক্খুগুড় কণ্ণবিল নাসবিল জিৱ্হাতলেসু পৱত্তিত্ৱা দস্সন সৱন ঘাযন সাযনানি সম্পাদেতি.
অট্ঠ চিত্তজৰূপকলাপা, সব্বমূলট্ঠকং সদ্দনৱকং কায ৱিঞ্ঞত্তিনৱকং সদ্দৱচীৱিঞ্ঞত্তিদসকন্তি চত্তাৰো মূলকলাপা চ তেযেৱ লহুতা মুদুতা কম্মঞ্ঞতাসঙ্খাতেহি তীহি ৱিকাৰ ৰূপেহি সহ চত্তাৰো সৱিকাৰকলাপা চ.
তত্থ সৰীৰধাতূনং ৱিসমপ্পৱত্তিকালে গিলানস্স মূল কলাপানি এৱ পৱত্তন্তি. তদা হি তস্স সৰীৰৰূপানি গৰূনি ৱা থদ্ধানি ৱা অকম্মঞ্ঞানি ৱা হোন্তি, যথাৰুচি ইৰিযপথংপি পৱত্তেতুং অঙ্গ পচ্চঙ্গানিপি চালেতুং ৱচনংপি কথেতুং দুক্খো হোতি. সৰীৰধাতূনং সমপ্পৱত্তিকালে পন অগিলানস্স গৰুথদ্ধাদীনং সৰীৰদোসানং অভাৱতো সৱিকাৰা পৱত্তন্তি. তেসু চ চিত্তঙ্গৱসেন কাযঙ্গ চলনে দ্ৱে কাযৱিঞ্ঞত্তিকলাপা পৱত্তন্তি. চিত্তৱসেনেৱ মুখতো ৱচনসদ্দপ্পৱত্তিকালে দ্ৱে ৱচীৱিঞ্ঞত্তিকলাপা, চিত্তৱসেনেৱ অক্খৰৱণ্ণৰহিতানং হসনৰোদনাদীনং অৱচনসদ্দানং মুখতো পৱত্তিকালে দ্ৱে সদ্দকলাপা, সেসকালেসু দ্ৱে আদি কলাপা পৱত্তন্তি.
চত্তাৰো উতুজৰূপকলাপা, সব্বমূলট্ঠকং সদ্দনৱকন্তি দ্ৱে মূলকলাপা চ দ্ৱে সৱিকাৰকলাপা চ. তত্থ অযং কাযো যাৱজীৱং ইৰিযাপথসোতং অনুগচ্ছন্তো যাপেতি, তস্মা ইৰিযাপথনানত্তং পটিচ্চ ইমস্মিং কাযে খণে খণে ধাতূনং সমপ্পৱত্তিৱিসমপ্পৱত্তিযো পঞ্ঞাযন্তি. তথা উতুনানত্তং পটিচ্চ আহাৰনানত্তং পটিচ্চ ৱাতাতপসপ্ফস্সনানত্তং পটিচ্চ কাযঙ্গ পৰিহাৰনানত্তং পটিচ্চ অত্তূপক্কমপৰূপক্কমনানত্তং পটিচ্চ. তত্থ ৱিসমপ্পৱত্তিকালে দ্ৱে মূলকলাপা এৱ পৱত্তন্তি, সমপ্পৱত্তিকালে দ্ৱে সৱিকাৰা. তেসু চ দ্ৱে সদ্দকলাপা চিত্তজসদ্দতো পৰম্পৰসদ্দেসু চ অঞ্ঞেসু লোকে নানপ্পকাৰসদ্দেসু চ পৱত্তন্তি.
দ্ৱে আহাৰজৰূপকলাপা, – সব্বমূলট্ঠকং সৱিকাৰন্তি. ইমে দ্ৱে কলাপা সপ্পাযেন ৱা অসপ্পাযেন ৱা আহাৰেন জাতানং সমৰূপৱিসমৰূপানং ৱসেন ৱেদিতব্বা.
আকাসধাতু চ লক্খণৰূপানিচাতি পঞ্চৰূপানি কলাপ মুত্তানি হোন্তি. তেসু আকাসধাতু কলাপানং অন্তৰা পৰিচ্ছেদ মত্তত্তা কলাপমুত্তা হোতি. লক্খণৰূপানি সঙ্খতভূতানং ৰূপ কলাপানং সঙ্খতভাৱজাননত্থায লক্খণমত্তত্তা কলাপ মুত্তানি.
ইমে তেৱীসতি কলাপা অজ্ঝত্তসন্তানে লব্ভন্তি. বহিদ্ধা সন্তানে পন দ্ৱে উতুজমূলকলাপা এৱ লব্ভন্তি. তত্থ দ্ৱে ৰূপ সন্তানানি অজ্ঝত্তসন্তানঞ্চ বহিদ্ধাসন্তানঞ্চ. তত্থ অজ্ঝত্তসন্তানং নাম সত্তসন্তানং ৱুচ্চতি. বহিদ্ধাসন্তানং নাম পথৱীপব্বতনদীসমুদ্দ ৰুক্খতিণাদীনি ৱুচ্চতি. তত্থ অজ্ঝত্তসন্তানে অট্ঠৱীসতি ৰূপানি তেৱীসতি ৰূপকলাপানি লব্ভন্তি.
তত্থ পটিসন্ধিনামধম্মা পটিসন্ধিক্খণে কম্মজৰূপকলাপানং ছধা পচ্চযা হোন্তি চতূহি মহাসহজাতেহি চ ৱিপাকেন চ ৱিপ্পযুত্তেন চ. হদযৱত্থুৰূপস্স পন অঞ্ঞমঞ্ঞেন সহ সত্তধা পচ্চযা হোন্তি. তেস্ৱেৱ নামধম্মেসু হেতুধম্মা হেতুভাৱেন, চেতনা কম্মভাৱেন, আহাৰধম্মা আহাৰভাৱেন, ইন্দ্ৰিয ধম্মা ইন্দ্ৰিযভাৱেন, ঝানধম্মা ঝান ভাৱেন, মগ্গধম্মা মগ্গ ভাৱেনাতি যথাৰহং ছধা পচ্চযা হোন্তি. অতীতানি পন কুসলাকুসলকম্মানি একধাৱ পচ্চযা হোন্তি কম্মপচ্চযেন, পঠমভৱঙ্গাদিকা পচ্ছাজাতা পৱত্তনামধম্মা পুৰেজাতানং কম্মজৰূপ কলাপানং একধা পচ্চযা হোন্তি পচ্ছাজাতেন. এত্থ চ পচ্ছাজাত ৱচনেন চত্তাৰো পচ্ছাজাতজাতিকা পচ্চযা গহিতা হোন্তি. অতীতানি চ কম্মানি একধাৱ পচ্চযা হোন্তি. এৱং নামধম্মা কম্মজৰূপকলাপানং যথাৰহং চুদ্দসহি পচ্চযেহি পচ্চযা হোন্তি. ইধ দসপচ্চযা ন লব্ভন্তি আৰম্মণঞ্চ অধিপতি চ অনন্তৰঞ্চ সমনন্তৰঞ্চ উপনিস্সযো চ পুৰেজাতো চ আসেৱনঞ্চ সম্পযুত্তো চ নত্থি চ ৱিগতো চ.
পৱত্তিকালে ৰূপজনকা নামধম্মা অত্তনা সহজাতানং চিত্তজৰূপকলাপানং পঞ্চধা পচ্চযা হোন্তি চতূহি মহাসহ জাতেহি চ ৱিপ্পযুত্তেন চ. তেস্ৱেৱ নামধম্মেসু হেতুধম্মা হেতুভাৱেন, অধিপতিধম্মা অধিপতিভাৱেন, চেতনা কম্মভাৱেন, ৱিপাকধম্মা ৱিপাকভাৱেন, আহাৰধম্মা আহাৰ ভাৱেন, ইন্দ্ৰিযধম্মা ইন্দ্ৰিযভাৱেন, ঝানধম্মা ঝানভাৱেন, মগ্গধম্মা মগ্গভাৱেনাতি যথাৰহং অট্ঠধা পচ্চযা হোন্তি. পচ্ছাজাতা সব্বে নামধম্মা পুৰেজাতানং চিত্তজৰূপকলাপানং একধা পচ্চযা হোন্তি পচ্ছাজাতেন. এৱং নামধম্মা চিত্তজৰূপ কলাপানং যথাৰহং চুদ্দসহি পচ্চযেহি পচ্চযা হোন্তি. ইধপি দস পচ্চযা ন লব্ভন্তি আৰম্মণঞ্চ অনন্তৰঞ্চ সমনন্তৰঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞঞ্চ উপনিস্সযো চ পুৰেজাতো চ আসেৱনঞ্চ সম্পযুত্তো চ নত্থি চ ৱিগতো চ.
পটিসন্ধিচিত্তস্স ঠিতিকালতো পট্ঠায পৱত্তিকালে সব্বেপি নামধম্মা সব্বেসং উতুজৰূপকলাপানঞ্চ আহাৰজৰূপ কলাপানঞ্চ একধা পচ্চযা হোন্তি পচ্ছাজাতৱসেন. এত্থপি পচ্ছাজাতৱচনেন চত্তাৰো পচ্ছাজাতজাতিকা গহিতা হোন্তি, সেসা ৱীসতি পচ্চযা ন লব্ভন্তি.
সব্বেসু পন তেৱীসতিযা ৰূপকলাপেসুচত্তাৰোমহা ভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স পঞ্চধা পচ্চযা হোন্তি চতূহি মহাসহ জাতেহি চ অঞ্ঞমঞ্ঞেন চ, সহজাতানং উপাদাৰূপানং চতুধা পচ্চযা হোন্তি চতূহি মহাসহজাতেহি. আহাৰৰূপং সহজাতানঞ্চ অসহজাতানঞ্চ সব্বেসং অজ্ঝত্তৰূপকলাপানং আহাৰ পচ্চযেন পচ্চযো হোতি. নৱসু কম্মজৰূপকলাপেসু জীৱিতৰূপং সহজাতানমেৱ ৰূপানং ইন্দ্ৰিযপচ্চযেন পচ্চযো হোতি. এৱং অজ্ঝত্তৰূপধম্মা অজ্ঝত্তৰূপধম্মানং সত্তধা পচ্চযা হোন্তি. বহিদ্ধা ৰূপধম্মা পন বহিদ্ধাভূতানং দ্ৱিন্নং উতুজৰূপকলাপানং পঞ্চধা পচ্চযা হোন্তীতি.
ৰূপকলাপেসু পচ্চযঘটনানযো নিট্ঠিতো.
এত্থ চ পট্ঠানসদ্দস্স অত্থো ৱত্তব্বো. পধানং ঠানন্তি পট্ঠানং. তত্থ পধানন্তি পমুখং, ঠানন্তি পচ্চযো, পমুখপচ্চযো মুখ্যপচ্চযো একন্তপচ্চযোতি ৱুত্তং হোতি. সো চ একন্ত পচ্চযো একন্তপচ্চযুপ্পন্নং পটিচ্চ ৱত্তব্বো.
দুৱিধঞ্হি পচ্চযুপ্পন্নং মুখ্যপচ্চযুপ্পন্নং নিস্সন্দপচ্চযুপ্পন্নন্তি. তত্থ মুখ্যপচ্চযুপ্পন্নং নাম মূলপচ্চযুপ্পন্নং, নিস্সন্দপচ্চযুপ্পন্নং নাম পৰম্পৰ পচ্চযুপ্পন্নং. তত্থ মূলপচ্চযুপ্পন্নমেৱ একন্তপচ্চযুপ্পন্নং নাম. তঞ্হি অত্তনো পচ্চযে সতি একন্তেন উপ্পজ্জতিযেৱ, নো নুপ্পজ্জতি. পৰম্পৰপচ্চযুপ্পন্নং পন অনেকন্তপচ্চযুপ্পন্নংনাম, তঞ্হি তস্মিং পচ্চযে সতিপি উপ্পজ্জতি ৱা, ন ৱা উপ্পজ্জতি. তত্থ একন্তপচ্চযুপ্পন্নং পটিচ্চ সো পচ্চযো একন্তপচ্চযো নাম. সো এৱ ইমস্মিং মহাপকৰণে ৱুত্তো. ততো এৱ অযং চতুৱীসতিপচ্চযগণো চ ইমং মহা পকৰণঞ্চ পট্ঠানন্তি ৱুচ্চতি.
তত্থ একস্স পুৰিসস্স ধনধঞ্ঞত্থায লোভো উপ্পজ্জতি. সো লোভৱসেন উট্ঠায অৰঞ্ঞং গন্ত্ৱা একস্মিং পদেসে খেত্তানি কৰোতি, ৱত্থূনি কৰোতি, উয্যানানি কৰোতি. তেসু সম্পজ্জমানেসু সো পুৰিসো বহূনি ধনধঞ্ঞানি লভিত্ৱা অত্তনা চ পৰিভুঞ্জতি, পুত্তদাৰে চ পোসেতি, পুঞ্ঞানি চ কৰোতি, পুঞ্ঞফলানি চ আযতিং পচ্চনুভৱিস্সতি. তত্থ লোভসহ জাতানি নামৰূপানি মুখ্যপচ্চযুপ্পন্নানি নাম. ততো পৰং যাৱ আযতিং ভৱেসু পুঞ্ঞফলানি পচ্চনুভোতি, তাৱ উপ্পন্নানি পৰম্পৰফলানি তস্স লোভস্স নিস্সন্দপচ্চযুপ্পন্নানি নাম. তেসু দ্ৱীসু পচ্চযুপ্পন্নেসু মুখ্যপচ্চযুপ্পন্নমেৱ পট্ঠানে ৱুত্তং. নিস্সন্দপচ্চযুপ্পন্নং পন সুত্তন্তনযেন কথেতব্বং. তত্থ সুত্তন্তনযো নাম ইমস্মিং সতি ইদং হোতি, ইমস্স উপ্পাদা ইদং উপ্পজ্জতীতি এৱৰূপো পচ্চযনযো. অপি চ লোভো দোসো মোহোতি তযো ধম্মা সকলস্স সত্তলোকস্সপি সঙ্খাৰলোকস্সপি ওকাস লোকস্সপি ৱিপত্তিযা মূলট্ঠেন হেতূ নাম. অলোভো অদোসো অমোহোতি তযো ধম্মা সম্পত্তিযা মূলট্ঠেন হেতূনামাতি কথেতব্বং. এস নযো সব্বেসু পট্ঠানপচ্চযেসু যথাৰহং ৱেদিতব্বো. এৱঞ্চ সতি লোকে সব্বা লোকপ্পৱত্তিযো ইমেসং চতুৱীসতিযা পচ্চযানং মুখ্য পচ্চযুপ্পন্নেন সদ্ধিং নিস্সন্দপচ্চযুপ্পন্না এৱ হোন্তীতি ৱেদিতব্বোতি.
এত্তাৱতা পচ্চযানং অত্থদীপনা পচ্চযানং সভাগসঙ্গহো পচ্চযানং ঘটনানযোতি তীহি কণ্ডেহি পৰিচ্ছিন্না পট্ঠানুদ্দেস দীপনী নিট্ঠিতা হোতি.
ম্ৰম্মৰট্ঠে ম্ौংজ্ৱানগৰে লেডীতীঅৰঞ্ঞৱিহাৰৱাসিনা মহা থেৰেন কতাযং পচ্চযুদ্দেসদীপনী.