১৩. কম্মপচ্চযো
দুৱিধো কম্মপচ্চযো সহজাতকম্মপচ্চযো নানাক্খণিক কম্মপচ্চযো.
তত্থ খণত্তযসমঙ্গি ভূতা সব্বাপি কুসলাকুসলা ব্যাকতচেতনা সহজাতকম্ম পচ্চযো. চেতনাসম্পযুত্তা সব্বেপি চিত্তচেতসিকা ধম্মাচ পটিসন্ধিচিত্তেন সহুপ্পন্না কম্মজৰূপধম্মা চ পৱত্তিকালে সব্বেপি চিত্তজৰূপধম্মা চ তস্স পচ্চযস্স পচ্চযুপ্পন্না.
অতীতা কুসলাকুসলচেতনা নানাক্খণিককম্ম পচ্চযো. বাত্তিংসৱিধা লোকিযৱিপাক চিত্তচেতসিকা ধম্মা চ সব্বে কম্মজৰূপধম্মা চ তস্স পচ্চযস্স পচ্চযুপ্পন্না.
কেনট্ঠেন কম্মন্তি. কিৰিযাৱিসেসট্ঠেন কম্মং. চেতনা হি কিৰিযা ৱিসেসো হোতি সব্বকম্মেসু জেট্ঠকত্তা. তা হি সব্বেসু কাযৱচীমনোকম্মেসু পচ্চুপট্ঠিতেসু তস্স তস্স কম্মস্স নিপ্ফত্তত্থায সম্পযুত্তধম্মে চেতেতি কপ্পেতি সংৱিদহতি, একতো উট্ঠাপেতি, তস্মা সব্বকম্মেসু জেট্ঠকা হোতি. ইতি কিৰিযাৱিসেসট্ঠেন কম্মং নাম. কৰোন্তি এতেনাতি ৱা কম্মং. কিং কৰোন্তি. কাযিককিৰিযংপি কৰোন্তি, ৱাচসিককিৰিযংপি কৰোন্তি, মানসিককিৰিযংপি কৰোন্তি. তত্থ কাযিককিৰিযা নাম গমনঠান নিসজ্জাদযো অভিক্কমনপটিক্কমনাদযো অন্তমসো অক্খিদলানং উক্খিপননিক্খিপনানিপি. ৱাচসিককিৰিযা নাম ৱাচাপৱত্তনকিৰিযা. মানসিককিৰিযা নাম সুচিন্তিত দুচিন্তিতকিৰিযা, অন্তমসো পঞ্চ ৱিঞ্ঞাণানং দস্সনকিচ্চসৱনকিচ্চাদীনিপি. সব্বাপি ইমা কিৰিযাযো এতায চেতনায সত্তা কৰোন্তি, সংৱিদহন্তি, তস্মা সা চেতনা কম্মং নাম.
অত্তনো পচ্চযুপ্পন্নেন সহ জাযতীতি সহজাতং. সহজাতঞ্চ তং কম্মঞ্চাতি সহজাতকম্মং. সহজাতকম্মং হুত্ৱা পচ্চযো সহজাতকম্ম পচ্চযো. সহজাতকম্মভাৱেন পচ্চযোতি ৱুত্তং হোতি.
অঞ্ঞো কম্মস্স উপ্পত্তিক্খণো অঞ্ঞো ৱিপাকস্স উপ্পত্তিক্খণোতি এৱং ৱিসুং ৱিসুং উপ্পত্তিক্খণো এতস্সাতি নানাক্খণিকং. নানাক্খণিকঞ্চ তং কম্মঞ্চাতি নানাক্খণিককম্মং. নানাক্খণিককম্মং হুত্ৱা পচ্চযো নানাক্খণিককম্মপচ্চযো. নানাক্খণিককম্মপচ্চযভাৱেন পচ্চযোতি ৱুত্তং হোতি. অৰিযমগ্গসম্পযুত্তা চেতনা অত্তনো নিৰুদ্ধানন্তৰে এৱ অৰিযফলৱিপাকং জনেতি, সাপি নানাক্খণিকা এৱ হোতি.
এত্থ চ একা দানকুসলচেতনা অত্তনা সহজাতানং চিত্তচেতসিকানঞ্চ কাযিকৱাচসিককিৰিযাভূতানং চিত্তজৰূপানঞ্চ সহজাতকম্মপচ্চযো. তায চেতনায আযতিং কালন্তৰে উপ্পজ্জমানস্স ৱিপাকক্খন্ধস্স চ কম্মজৰূপক্খন্ধস্স চ নানাক্খণিক কম্মপচ্চযো. এৱং একা কম্মপথপত্তা সুচৰিতদুচ্চৰিতচেতনা দ্ৱীসু কালেসুদ্ৱিন্নং পচ্চযুপ্পন্নানং দ্ৱীহি পচ্চযসত্তীহি পচ্চযো হোতীতি.
এত্থ চ নানাক্খণিককম্মপচ্চযে কম্মন্তি কিৰিযাৱিসেসো. সো পন চেতনায নিৰুদ্ধাযপি অনিৰুজ্ঝিত্ৱা তং চিত্তসন্তানং অনুগচ্ছতিযেৱ. যদা ৱিপচ্চিতুং ওকাসং লভতি, তদা সো কিৰিযা ৱিসেসো চুতিনন্তৰে একো অত্তভাৱো হুত্ৱা ৱিপচ্চতি পাতুভৱতি. ওকাসং পন অলভমানা ভৱসতংপি ভৱসহস্সংপি ভৱসতসহস্সংপি তং সন্তানং অনুগচ্ছতিযেৱ. মহগ্গতকম্মং পন লদ্ধোকাসে সতি দুতিযভৱে ব্ৰহ্মলোকে একো ব্ৰহ্মত্তভাৱো হুত্ৱা ৱিপচ্চতি পাতুভৱতি. সুপৰিপক্ককম্মত্তা পন দুতিযভৱেযেৱ খীযতি, ততো পৰং নানুগচ্ছতীতি. কম্মপচ্চযদীপনা নিট্ঠিতা.