৬. ছট্ঠো কণ্ডো (ত্যাদি)
১. ৱত্তমানে তি অন্তি সি থ মি ম তে অন্তে সে ৱ্হে এ ম্হে.
ৱত্তমানে আৰদ্ধাপৰিসমত্তে অত্থে ৱত্তমানতো ক্ৰিযত্থা ত্যাদযো হোন্তি. গচ্ছতি, গচ্ছন্তি, গচ্ছসি গচ্ছথ, গচ্ছামি গচ্ছাম, গচ্ছতে গচ্ছন্তে, গচ্ছসে গচ্ছৱ্হে, গচ্ছে গচ্ছাম্হে. কথং ‘পুৰে অধম্মো দিপ্পতি, পুৰা মৰামী’তি? ৱত্তমানস্সেৱৱত্তুমিট্ঠত্তা তংসমীপস্স তগ্গহণেন গহণা, পুৰেপুৰাসদ্দেহি ৱা অনাগতত্তাৱগমে তদা তস্স ৱত্তমানত্তা, কালব্যত্তযো ৱা এসো, ভৱন্তেৱ হি কালন্তৰেপি ত্যাদযো বাহুলকা ‘সন্তেসু পৰিগূহামি, মা চ কিঞ্চ ইতো অদং’ ‘কাযস্স ভেদা অভিসম্পৰাযং, সহব্যতং গচ্ছতি ৱাসৱস্স, ‘অনেকজাতিসংসাৰং সন্ধাৱিস্সং’ অতিৱেলং ন মস্সিস্স’ন্তি.
২. ভৱিস্সতি স্সতি স্সন্তি স্সসি স্সথ স্সামি স্সাম স্সতে স্সন্তে স্সসে স্সৱ্হে স্সং স্সাম্হে.
ভৱিস্সতি অনাৰদ্ধে অত্থে ৱত্তমানতো ক্ৰিযত্থা স্সত্যাদযো হোন্তি. গমিস্সতি গমিস্সন্তি, গমিস্সসি গমিস্সথ, গমিস্সামি গমিস্সাম, গমিস্সতে গমিস্সন্তে, গমিস্সসে গমিস্সৱ্হে, গমিস্সং গমিস্সাম্হে.
৩. নামে গৰহাৱিম্হযেসু.
নামসদ্দে নিপাতে সতি গৰহাযং ৱিম্হযে চ গম্যমানে স্সত্যাদযো হোন্তি. ইমে হি নাম কল্যাণধম্মা পটিজানিস্সন্তি, ন হি নাম ভিক্খৱে তস্স মোঘপুৰিসস্স পাণেসু অনুদ্দযা ভৱিস্সতি, কথং হি নাম সো ভিক্খৱে মোঘপুৰিসো সব্বমত্তিকামযং কুটিকং কৰিস্সতি? তত্থ নাম ত্ৱং মোঘপুৰিস মযা ৱিৰাগায ধম্মে দেসিতে সৰাগায চেতেস্সসি? অত্থি নাম তাত সুদিন্ন আভিদোসিকং কুম্মাসং পৰিভুঞ্জিস্সসি, অত্থিযেৱিহাপি নিন্দাৱগমো. ৱিমুযে-অচ্ছৰিযং ৱত ভো অব্ভুতং ৱত ভো সন্তেন ৱত ভো পব্বজিতা ৱিহাৰেন ৱিহৰন্তি, যত্ৰ হি নাম সঞ্ঞী সমানো জাগৰো পঞ্চমত্তানি সকটসতানি নিস্সায নিস্সায অভিক্কন্তানি নেৱ দক্খতি ন পন সদ্দং সোস্সতি, অচ্ছৰিযং অন্ধো নাম পব্বতমাৰোহিস্সতি, বধিৰো নাম সদ্দং সোস্সতি.
৪. ভূতে ঈউং ওত্থ ইং ম্হা আ ঊ সে ৱ্হং অ ম্হে.
ভূতে পৰিসমত্তে অত্থে ৱত্তমানতো ক্ৰিযত্থা ঈ আদযো হোন্তি. অগমী অগমুং, অগমো অগমিত্থ, অগমিং অগমিম্হা, অগমা অগমূ, অগমিসে অগমিৱ্হং, অগম অগমিম্হে. ভূতসামঞ্ঞৱচনিচ্ছাযমনজ্জতনেপি ‘সুৱো অহোসি আনন্দো’.
৫. অনজ্জতনে আ ঊ ও ত্থ অ ম্হা ত্থ ত্থুং সে ৱ্হং ইং ম্হসে.
অৱিজ্জমানজ্জতনে ভূতে-ত্থে ৱত্তমানতো ক্ৰিযত্থা আআদযো হোন্তি.
আঞায্যা চ উট্ঠানা, আঞায্যা চ সংৱেসনা;
এসজ্জতনো কালো, অহৰুভতড্ঢৰত্তং ৱা.
অগমা অগমূ, অগমো, অগমত্থ, অগম অগমম্হা, অগমত্থ অগমত্থুং, অগমসে অগমৱ্হং, অগমিং অগমম্হসে. অঞ্ঞপদত্থো কিং? অজ্জ হিয্যো ৱা অগমাসি.
৬. পৰোক্খে অ উ এ ত্থ অ ম্হ ত্থ ৰে ত্থো ৱ্হো ই ম্হে.
অপচ্চক্খে ভূতানজ্জতনে-ত্থে ৱুত্তমানতো ক্ৰিযাত্থা অ আদযো হোন্তি. জগাম জগমু, জগমে জগপিত্থ, জগম জগমিম্হ, জগমিত্থ জগমিৰে, জগমিত্থো জগমিৱ্হো, জগমি জগমিম্হে. মূড়্হৱিক্খিত্তব্যাসত্তচিত্তেন অত্তনাপি ক্ৰিযাকতাভিনিব্বত্তিতকালে-নুপলদ্ধা সমানা ফলেনা-নুমীযমানা পৰোক্খাৱ ৱত্থুতো, তেনুত্তমৱিসযেপি পযোগসমৱো.
৭. এয্যাদো ৱাতিপত্তিযং স্সা স্সং সু স্সে স্সথ স্সং স্সাম্হা স্সথ স্সিংসু সস্সে স্সৱ্হে স্সিং স্সাম্হসে.
এয্যাদো ৱিসযে ক্ৰিযাতিপত্তিযং স্সাদযো হোন্তি ৱিভাসা. ৱিধুৰপ্পচ্চযোপনিপাততো কাৰণৱেকল্লতো ৱা ক্ৰিযাযাতিপতনমনিপ্ফত্তি ক্ৰিযাতিপত্তি, এতে চ স্সাদযো সামত্থিযাতীতানাগতেস্ৱেৱ হোন্তি ন ৱত্তমানে তত্ৰ… ক্ৰিযাতিপত্যসম্ভৱা, সচে পঠমৱযে পব্বজ্জং অলভিস্সা অৰহা অভৱিস্সা, দক্খিণেন চে অগমিস্সা ন সকটং পৰিযা ভৱিস্সা, দক্খিণেন চে অগমিস্সংসু, অগমিস্সে অগমিস্সথ, অগমিস্সং অগমিস্সাম্হা, অগমিস্সথ অগমিস্সিংসু, অগমিস্সসে অগমিস্সৱ্হে, অগমিস্সিং অগমিস্সাম্হসে, ন সকটং পৰিযাভৱিস্সা, ৱাতিকিং? দক্খিণে ন চে গমিস্সতি ন সকটং পৰিযা ভৱিস্সতি.
৮. হেতুফলেস্ৱেয্য এয্যুং এয্যাসি এয্যাথ এয্যামি এয্যাম এথ এৰং এথো এয্যৱ্হো এয্যং এয্যাম্হে.
হেতুভূতাযং এলভূতাযঞ্চ ক্ৰিযাযং ৱত্তমানতো ক্ৰিযত্থা এয্যাদযো ৱা হোন্তি, সচে সঙ্খাৰা নিচ্চা ভৱেয্যুং ন নিৰুজ্ঝেয্যুং, দক্খিণেন চে গচ্ছেয্য ন সকটং পৰিযাভৱেয্য, দক্খিণেন চে গচ্ছেয্যুং, গচ্ছেয্যাসি গচ্ছেয্যাথ, গচ্ছেয্যামি গচ্ছেয্যাম, গচ্ছেথ গচ্ছেৰং, গচ্ছেথো গচ্ছেয্যৱ্হো, গচ্ছেয্যং গচ্ছেয্যাম্হে, ন সকটং পৰিয্যাভৱেয্য, ভৱনং গমনং চ হেতু, অনিৰুজ্ঝনং অপৰিযাভৱনং চ ফলং, ইহ কস্মা ন হোতি ‘হন্তীহি পলাযতি, ৱস্সতীতি ধাৱতি, হনিস্সতীতি পলাযিস্সতী’তি? ইতি সদ্দেনেৱ হেতুহেতুমন্ততায জোতিতত্তা, ৱাতি কিং? দক্খিণেন চে গমিস্সতি ন সকটং পৰিযাভৱিস্সতি.
৯. পঞ্হপত্থনাৱিধীসু.
পঞ্হো=সম্পুচ্ছনং সম্পধাৰণং নিৰূপণং কাৰিযানিচ্ছযনং পত্থনা=যাচনং ইট্ঠাসিং ভনঞ্চ, ৱিধি=ৱিধানং নিযোজনং ক্ৰিযাসু ব্যাপাৰণা, সা চ দুৱিধাৱ সাদৰানাদৰৱসেন… ৱিসযভেদেন ভিন্নাযপি তদুভযানতিৱত্তনতো, এতেসু পঞ্হাদীসু ক্ৰিযত্থতো এয্যোদযো হোন্তি, পঞ্হে - কিমাযস্মা ৱিনযং পৰিযাপুণেয্য? উদাহু ধম্মং, গচ্ছেয্যং ৱাহং উপোসথং ন ৱা গচ্ছেয্যং, পত্থনাযং-লভেয্যা-হং ভন্তে ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং লভেয্যং উপসম্পদং, পস্সেয্যং তং ৱস্সসতং অৰোগং, ৱিধিম্হি-ভৱং পত্তং পচেয্য, ভৱং পুঞ্ঞং কৰেয্য, ইহ ভৱং ভুঞ্জেয্য, ইহ ভৱং নিসীদেয্য, মাণৱকং ভৱং অজ্ঝাপেয্য, অনুঞ্ঞাপত্তকালেসুপি সিদ্ধাৱ… তত্থাপি ৱিধিপ্পতীতিতো, অনুঞ্ঞাযং-এৱং কৰেয্যাসি, পত্তকালে-কটং কৰেয্যাসি, পত্তো তে কালো কটকৰণে, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং সঙ্ঘো উপোসথং কৰেয্য, এতস্স ভগৱা কালো এতস্স সুগত কালো যং ভগৱা সাৱকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেয্য, পেসনেপিচ্ছন্তি ‘গামং ত্ৱং ভণে গচ্ছেয্যাসি’.
১০. তু অন্তু হি থ মি ম তং অন্তং স্সু ৱ্হো এ আমসে.
পঞ্হাদীস্ৱেতে হোন্তি ক্ৰিযত্থতো. গচ্ছতু গচ্ছন্তু, গচ্ছাহি গচ্ছথ, গচ্ছামি গচ্ছাম, গচ্ছতং গচ্ছন্তং, গচ্ছস্সু গচ্ছৱ্হো, গচ্ছে, গচ্ছামসে, পঞ্হে-কিন্নু খলু ভো ব্যাকৰণমধীযস্সু, পত্থনাযং-দদাহি মে, জীৱতু ভৱং, ৱিধিম্হি-কটং কৰোতু ভৱং, পুঞ্ঞং কৰোতু ভৱং, ইহ ভৱং ভুঞ্জতু, ইহ ভৱং নিসীদতু, উদ্দিসতু ভন্তে ভগৱা ভিক্খূনং পাতিমোক্খং, পেসনে-গচ্ছ ভণে গামং, অনুমতিযং - এৱং কৰোহি, পত্তকালে-কালো-যং তে মহাৱীৰ উপ্পজ্জ মাতুকুচ্ছিযং.
১১. সত্যৰহেস্ৱেয্যাদী.
সত্তিযং অৰ হত্থে চ ক্ৰিযত্থা এয্যাদযো হোন্তি. ভৱং খলু ৰজ্জং কৰেয্য, ভৱং সত্তো অৰহো.
১২. সম্ভাৱনে ৱা.
সম্ভাৱনে গম্যমানে ধাতুনা ৱুচ্চমানে চ এয্যাদযো হোন্তি ৱিভাসা. অপি পব্বতং সিৰসা ভিন্দেয্য, ক্ৰিযাতিপত্তিযন্তু স্সাদী-অসনিযাপি হতো নাপতিস্সা, সম্ভাৱেমি সদ্দহামি অৱকপ্পেমি ভুঞ্জেয্য ভৱং ভুঞ্জিস্সতি ভৱং অভুঞ্জি ভৱং, ক্ৰিযাতিপত্তিযন্তু স্সাদী-সম্ভাৱেমি নাভুঞ্জিস্সা ভৱং.
১৩. মাযোগে ঈআআদী.
মা যোগে সতি ঈআদযো আআদযো চ ৱা হোন্তি. মা সু পুনপি এৱৰূপমকাসি, মা ভৱং অগমা ৱনং, ৱাত্ৱেৱ? মা তে কামগুণে ভমস্সু চিত্তং, মা ত্ৱং কৰিস্সসি, মা ত্ৱং কৰেয্যাসি, অসককালত্থোযমাৰম্ভো, বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি পদন্তৰসম্বন্ধেনানাগতকালতা পতীযতে, এৱং কতো কটো স্ৱে ভৱিস্সতি, ভাৱি কিচ্চমাসীতি.
লুনাহি লুনাহিত্ৱেৱাযং লুনাতি, লুনস্সু লুনস্সুত্ৱেৱাযং লুনা-তীতি ত্ৱাদীনমেৱেতং মজ্ঝিমপুৰিসেকৱচনানমাভিক্খঞ্ঞে দ্ৱিব্বৱচনং, ইদং ৱুত্তং হোতি ‘এৱ মেস তুৰিতো অঞ্ঞেপি নিযোজেন্তোৱিয কিৰিযং কৰোতী’তি, এৱং লুনাথ লুনাথত্ৱেৱাযং লুনাতি, লুনৱ্হো লুনৱ্হোত্ৱেৱাযং লুনাতি, তথা কালন্তৰেসুপি লুনাহি লুনাহিত্ৱেৱাযং অলুনি, অলুনা, লুলাৱ, লুনিস্সতীতি, এৱং স্সুম্হি চ যোজনীযং, তথা সমুচ্চযেপি মঠমট, ৱিহাৰমটেত্ৱেৱাযমটতি, মঠমটস্সু, ৱিহাৰমটস্সুত্ৱেৱাযমটতি, ব্যাপাৰভেদে তুসামঞ্ঞৱচনস্সেৱ ব্যাপকত্তা অনুপ্পযোগো ভৱতি, ওদনং ভুঞ্জ, যাগুং পিৱ, ধানা খাদেত্ৱেৱায-মজ্ঝোহৰতি.
১৪. পুব্বপৰচ্ছক্কানমেকানেকেসু তুম্হাম্হসেসেসু দ্ৱে দ্ৱে মজ্ঝিমুত্তমপঠমা.
একানেকেসু তুম্হাম্হসদ্দৱচনীযেসু তদঞ্ঞসদ্দৱচনীযেসু চ কাৰকেসু পুব্বচ্ছক্কানং পৰচ্ছক্কানং মজ্ঝিমুত্তমপঠমা দ্ৱে দ্ৱে হোন্তি যথাক্কমং ক্ৰিযত্থা, উত্তমসদ্দো-যং সভাৱতো ততিযদুকে ৰুড়্হো, ত্ৱং গচ্ছসি, তুম্হে গচ্ছথ, ত্ৱং গচ্ছসে, তুম্হে গচ্ছৱ্হে, অহং গচ্ছামি, মযং গচ্ছাম, অহং গচ্ছে, মযং গচ্ছাম্হে, সো গচ্ছতি, তে গচ্ছন্তি, সো গচ্ছতে, তে গচ্ছন্তে, সামত্থিযা লদ্ধত্তা অপ্পযুজ্জমানেসুপি তুম্হাম্হসেসেসু ভৱন্তি. গচ্ছসি, গচ্ছথ, গচ্ছসে, গচ্ছৱ্হে, গচ্ছামি, গচ্ছাম, গচ্ছে, গচ্ছাম্হে, গচ্ছতি, গচ্ছন্তি, গচ্ছতে, গচ্ছন্তে.
১৫. আঈস্সাদীস্ৱঞ ৱা.
আআদো ঈআদো স্সা আদো চ ক্ৰিযত্থস্স ৱা অঞ হোতি. ঞকাৰো-নুবন্ধো, অগমা, গমা, অগমী, গমী, অগমিস্সা, গমিস্সা.
১৬. অআদীস্ৱাহো ব্ৰূস্স.
ব্ৰূস্স আহো হোতি অআদীসু. আহ, আহু.
১৭. ভূস্স ৱুক.
অআদীসু ভূস্স ৱুক হোতি. ককাৰো-নুবন্ধো, উকাৰো উচ্চাৰণত্থো, বভূৱ.
১৮. পুব্বস্স অ.
অআদীসু দ্ৱিত্তে পুব্বস্স ভূস্স অ হোতি, বভূৱ.
১৯. উস্সংস্ৱাহা ৱা.
আহাদেসা পৰস্স উস্স অংসুৱা হোতি. অহংসু, আহু.
২০. ত্যন্তীনং টটূ.
আহা পৰেসং তিঅন্তীনং টটূ হোন্তি. টকাৰা সব্বাদেসত্থা, আহ, আহু, অতোযেৱ চ ঞাপকা তিঅন্তীসু চ ব্ৰূস্সা-হো.
২১. ঈআদো ৱচস্সোম.
ঈআদীসু ৱচস্স ওম হোতি. মকাৰো-নুবন্ধো, অৱোচ, ঈআদোতি কিং? অৱচা.
২২. দাস্স দং ৱা মিমেস্ৱদ্ৱিত্তে.
অদ্ৱিতে ৱত্তমানস্স দাস্স দং ৱা হোতি মিমেসু. দম্মি দেমি, দম্ম দেম, অদ্ৱিত্তেতি কিং? দদাধি দদাম.
২৩. কৰস্স সোস্স কুং.
কৰস্স সওকাৰস্স কুং ৱা হোতি মিমেসু. কুম্মি কুম্ম, কৰোমি কৰোম.
২৪. কা ঈআদীসু.
কৰস্স সওকাৰস্স কা হোতি ৱা ঈআদীসু. অকাসি অকৰি, অকংসু অকৰিংসু, অকা অকৰা.
২৫. হাস্স, চাহঙ স্সেন.
কৰস্স সোস্স হাস্স চ আহঙ ৱা হোতি স্সেন সহ. কাহতি কৰিস্সতি, অকাহা অকৰিস্সা, হাহতি হাযিস্সতি, অহাহা অহাযিস্সা.
২৬. লভৱসচ্ছিদভিদৰুদানং চ্ছঙ.
লভাদীনং চ্ছঙ ৱা হোতি স্সেনসহ. অলচ্ছা অলভিস্সা, লচ্ছতি লভিস্সাতি, অৱচ্ছা অৱসিস্সা, ৱচ্ছতি ৱসিস্সতি, অচ্ছেচ্ছা অচ্ছিন্দিস্সা, ছেচ্ছতি ছিন্দিস্সতি, অভেচ্ছা অভিন্দিস্সা, ভেচ্ছতি ভিন্দিস্সতি, অৰুচ্ছা অৰোদিস্সা, ৰুচ্ছতি ৰোদিস্সতী, অঞ্ঞস্মিম্পি ছিদস্স ৱা চ্ছঙ যোগৱিভাগা, অচ্ছেচ্ছুং অচ্ছন্তিংসু, অঞ্ঞেসঞ্চ গচ্ছং গচ্ছিস্সং.
২৭. ভুজ মুচ ৱচ ৱিসানং ক্খঙ.
ভুজাদীনং ক্খঙ ৱা হোতি স্সেন সহ. অভোক্খা অভুঞ্জিস্সা, ভোক্খতি ভুঞ্জিস্সতি, অমোক্খা অমুঞ্চিস্সা, মোক্খতিমুঞ্চিস্সতি, অৱক্খা অৱচিস্সা, ৱক্খতি ৱচ্চিস্সতি, পাৱেক্খা পাৱিসিস্সা, পৱেক্খতি পৱিসিস্সতি, ৱিসস্সা-ঞ্ঞস্মিম্পি ৱা ক্খঙ যোগৱিভাগা পাৱেক্খি, পাৱিসি.
২৮. আঈআদীসু হৰস্সা.
আআদো ঈআদো অ হৰস্স আ হোতি ৱা. অহা অহৰা, অহাসি অহৰি.
২৯. গমিস্স.
আআদো ঈআদো অ গমিস্স আ হোতি ৱা. অগা অগমা, অগা অগমী.
৩০. ডংসস্স চ ছঙ.
ডংসস্স গমিস্স চ ছঙ ৱা হোতি আঈআদীসু. অডঞ্ছা অডংসা, অডঞ্ছি অডংসী, অগঞ্ছা অগচ্ছা, অগঞ্ছি অগচ্ছী.
৩১. হূস্স হেহেহিহোহি স্সত্যাদো.
হূস্স হেআদযো হোন্তি স্সত্যাদো. হেস্সতি, হেহিস্সতি, হোহিস্সতি.
৩২. ণানাসু ৰস্সো.
ক্ণাক্নাসু ক্ৰিযত্থস্স ৰস্সো হোতি. কিণাতি, ধুনাতি.
৩৩. আ ঈ ঞু ম্হা স্সা স্সম্হানং ৱা.
এসং ৱা ৰস্সো হোতি. গম গমা, গমি গমী, গমু গমূ, গমিম্হ গমিম্হা, গমিস্স গমিস্সা, গমিস্সম্হ গমিস্সম্হা.
৩৪. কুসৰুহেহীস্স ছি.
কুসা ৰুহা চ পৰস্স ঈস্স ছি ৱা হোতি. অক্কোচ্ছি অক্কোসি, অভিৰুচ্ছি অভিৰুহি.
৩৫. অ ঈ স্সাআদীনং ব্যঞ্জনস্সিঞ.
ক্ৰিযত্থা পৰেসং অআদীনং ঈআদীনং স্সআদীনঞ্চ-ব্যঞ্জনস্স ইঞ হোতি ৱিভাসা. বভুৱিত্থ, অভৱিত্থা, অনুভৱিস্সা, অনুভৱিস্সতি অনুভোস্সতি হৰিসতি হস্সতি, এতেসন্তি কিং? ভৱতি, ব্যঞ্জনস্সাতি কিং? বভূৱ.
৩৬. ব্ৰূতো তিস্সীঞ.
ব্ৰূতো পৰস্স তিস্স ঈঞ ৱা হোতি. ব্ৰৱীতি, ব্ৰূতি.
৩৭. ক্যস্স.
ক্ৰিযত্থা পৰস্স ক্যস্স ঈঞ ৱা হোতি. পচীযতি, পচ্চতি.
৩৮. এয্যাথ স্সে অ আ ঈথানং ও, অ, অং, ত্থ, ত্থো, ৱ্হোক.
এয্যাথাদীনং ওআদযো ৱা হোন্তি যথাক্কমং. তুম্হে ভৱেয্যাথো ভৱেয্যাথ, ত্ৱং অভৱিস্স অভৱিস্সে, অহং অভৱং অভৱ, সো অভৱিত্থ অভৱা, সো অভৱিত্থো, অভৱী, তুম্হে ভৱথৱ্হো ভৱথ, আসহচৰিতোৱ অকাৰো গয্হতে, থো পন-ন্তে নিদ্দেসা ত্ৱাদিসম্বন্ধীযেৱ, তস্সেৱ ৱা নিস্সিতত্তা, নিস্সযকৰণম্পি হি সুত্তকাৰাচিণ্ণং.
৩৯. উংস্সিং স্ৱংসু.
উমীচ্চস্স ইংসু অংসু ৱা হোন্তি. অগমিংসু, অগমংসু, অগমুং.
৪০. এওত্তা সুং.
এআদেসতো ওআদেসতো চ পৰস্স উমিচ্চস্স সুং ৱা হোতি. নেসুং, নযিংসু, অস্সোসুং, অস্সুং, আদেসত্তাখ্যাপনত্থংত্তগ্গহণং.
৪১. হূতো ৰেসুং.
হূতো পৰস্স উমিচ্চস্স ৰেসুং ৱা হোতি. অহেসুং, অহৱুং.
৪২. ওস্স অ ই ত্থ ত্থো.
ওস্স অআদযো ৱা হোন্তি. ত্ৱং অভৱ, অভৱি, অভৱিত্থ, অভৱিত্থো অভৱো.
৪৩. সি.
ওস্স সি ৱা হোতি. অহোসি ত্ৱং অহুৱো.
৪৪. দীঘা ঈস্স.
দীঘতো পৰস্স ঈস্স সি ৱা হোতি. অকাসি অকা, অদাসি অদা.
৪৫. ম্হাত্থানমুঞ.
ম্হাত্থানম্হঞ ৱা হোতি. অগম্হম্হা অগমিম্হা, অগমুত্থ অগমিত্থ.
৪৬. ইংস্স চ সিঞ.
ইমিচ্চস্স সিঞ ৱা তোতি ম্হাত্থানঞ্চ বহুলং. অকাসিং অকৰিং, অকাসিম্হা অকৰিম্হা অকাসিত্থ অকৰিত্থ.
৪৭. এয্যুংস্সুং.
এয্যুমিচ্চস্স ঞং ৱা হোতি. গচ্ছুং গচ্ছেয্যুং.
৪৮. হিস্স-তো লোপো.
অতো পৰস্স হিস্স লোপো ৱা হোতি. গচ্ছ গচ্ছাহি, অতোতি কিং? কৰোহি.
৪৯. ক্যস্স স্সে.
ক্যস্স ৱা লোপো হোতি স্সে. অন্ৱভৱিস্সা অন্ৱভূযিস্সা, অনুভৱিস্সতি অনুছূযিস্সতি.
৫০. অত্থিতেয্যাদিচ্ছন্নং স সু স সথ সং সাম.
অস=ভুৱিচ্চস্মা পৰেসং এয্যাদিচ্ছন্নং সাদযো হোন্তি যথাক্কমং. অস্স, অস্সু, অস্স, অস্সথ, অস্সং, অস্সাম.
৫১. আদিদ্ৱিন্নমিযাইযুং.
অত্থিতেয্যাদিচ্ছন্নং আদিভূতানং দ্ৱিন্নং ইযা ইযুং হোন্তি যথাক্কমং. সিযা, সিযুং.
৫২. তস্স থো.
অত্থিতো পৰস্স তকাৰস্স থো হোতি. অত্থি, অত্থু.
৫৩. সিহিস্ৱট.
অত্থিস্স অট হোতি সিহিসু, টো সব্বাদেসত্থো. অসি অহি.
৫৪. মিমানং ৱা ম্হিম্হা চ.
অত্থিস্মা পৰেসং মিমানং ম্হিম্হা ৱা হোন্তি, তংসন্নিযোগেনঅত্থিস্স অট চ. অম্হি অস্মি, অম্হ অস্ম.
৫৫. এসু সি.
এসু মিমেসু অত্থিস্স সকাৰো হোতি. অস্মি অস্ম, পৰৰূপবাধনত্থং.
৫৬. ঈআদো দীঘো.
অত্থিস্স দীঘো হোতি ঈআদিম্হি. আসি, আসুং, আসি, আসিত্থ, আসিং, আসিং ম্হা.
৫৭. হিমিমেস্ৱস্স.
অকাৰস্স দীঘো হোতি হিমিমেসু. পচাহি, পচামি, পচাম, মুয্হামি.
৫৮. সকা ণাস্স খ ঈআদো.
সকস্মা ক্ণাস্সখোহোতি ঈআদীসু. অসক্খি, অসক্খিংসু.
৫৯. স্সে ৱা.
সকস্মা ক্ণস্সখো ৱা হোতি স্সে. সক্খিস্সা সক্কুণিস্সা, সক্খিস্সতি, সক্কুণিস্সতি.
৬০. তেসু সুতো ক্ণোক্ণানং ৰোট.
তেসু ঈআদিস্সেসু সুতো পৰেসং ক্ণোক্ণানং ৰোট ৱা হোতি. অস্সোসি অসুণি, অস্সোস্সা অসুণিস্সা, সোস্সতি সুণিস্সতি.
৬১. ঞাস্স সনাস্স নাযো তিম্হি. সনাস্স ঞাস্স নাযো ৱা হোতি তিম্হি. নাযতি, জানাতি.
৬২. ঞাম্হি জং.
ঞাদেসে সনাস্স ঞাস্স জং (ৱা) হোতি. জঞ্ঞা (জানেয্য).
৬৩. এয্যাস্সিযাঞা ৱা.
ঞাতো এয্যাস্স ইযাঞা হোন্তি ৱা. জানিযা, জঞ্ঞা জানেয্য.
৬৪. ঈস্সত্যাদীসু ক্নালোপো.
ঈআদো স্সত্যাদো চ ঞাতো ক্নালোপো ৱা হোতি. অঞ্ঞাসি অজানি, ঞস্সতি জানিস্সতি.
৬৫. স্সস্স হি কম্মে.
ঞাতো পৰস্স স্সস্স হি ৱা হোতি কম্মে. পঞ্ঞাযিহিতি পঞ্ঞাযিস্সতি.
৬৬. এতিস্মা.
এতিস্মা পৰস্স স্সস্স হি হোতি ৱা. এহিতি এস্সতি.
৬৭. হনা ছখা.
হনা স্সস্স ছখা ৱা হোন্তি. হঞ্ছামি হনিস্সামি, পটিহঙ্খামি পটিহনিস্সামি.
৬৮. হাতো হ.
হাতো পৰস্স স্সস্স হ হোতি ৱা. হাহতি জহিস্সতি.
৬৯. দক্খ খ হেহি হোহীহি লোপো.
দক্খাদীহি আদেসেহি পৰস্স স্সস্স লোপো ৱা হোতি. দক্খতি দক্খিস্সতি, সক্খতি সক্খিস্সতি, হেহিতি হেহিস্সতিহোহিতি হোহিস্সতি.
৭০. কযিৰেয্যস্সেয্যুমাদীনং.
কযিৰা পৰস্স এয্যুমাদীনং এয্যস্স লোপো হোতি. কযিৰুং, কযিৰাসি, কযিৰাথ, কহিৰামি, কযিৰাম.
৭১. টা.
কযিৰা পৰস্স এয্যস্স টা হোতি. সো কযিৰা.
৭২. এথস্সা.
কযিৰা পৰস্স এথস্স আ হোতি. কযিৰাথ.
৭৩. লভা ইং ঈনং থং থা ৱা.
লভস্মা ইংঈইচ্চেসং থংথা হোন্তি ৱা. অলত্থং অলভিং, অলত্থ অলভি.