পকিণ্ণকথৱিৱৰণং
তেসু –’মিলিদো নাম সো ৰাজা …পে… সাগৰন্তি এথ অজ্ঝাহাৰসম্বধো ৱেদিতব্বো যো’পি মিলিদো ৰাজা ভগৱতো পৰিনিব্বানতো পঞ্চৱস্সসতে অতিক্কন্তে ৰাজকুলে উপ্পন্নো সো ৰাজা মিলিদো নাম.
সাগলাযং পুৰুত্তমে সাগলনামকে উত্তমনগৰে ৰজ্জং কাৰেন্তো নাগসেনথেৰং উপগঞ্ছি কিং ৱিযা?তি.
গঙ্গাৱ যথ সাগৰন্তি আহ. যথা গঙ্গা ৱা যমুনাদীসু অঞ্ঞতৰা ৱা সাগৰং উপগঞ্ছি তথা উপগঞ্ছি’তি অথো. ৱ-সদ্দো |ও০.০৩৭০| ৱেথ সমুচ্চযথো. গঙ্গা ৱা’তি ৱত্তব্বে আকাৰস্স ৰস্সত্তং কৱা গঙ্গাৱ ইতি ৱুত্তং. উপ্পলংৱ যথোদকে’তি এথ ৱুত্তসমুচ্চযথো ৱাসদ্দো ৱিয.
আসজ্জ ৰাজা …পে… ৱিদাড়নে’তি এথ যথাৱুত্তসম্বধো ৱেদিতব্বো. সো চ সুৱিঞেঞয্যো’ৱ. পদন্তি উপসগ্গ নিপাতনামআখ্যাতপদৱসেন চতুব্বিধং. তেসু নামপদং সামঞ্ঞগুণ-কিত্তিম-ওপপাতিক-নাম ৱসেন চতুব্বিধং. তথ পঠমকপ্পিকমহাজনেন সম্মন্তিৱা ঠপিতত্তা মহাসম্মতো’তি ৰঞ্ঞো নামং সামঞঞনামং নাম. ধম্মকথিকো পংসুকুলিকো ৱিনযধৰো তেপিটকো সদ্ধো পসন্নো’তি এৱৰূপং গুণতো আগতং নামং গুণনামং নাম. যম্পন জাতস্স কুমাৰস্স নামগহণদিৱসে দক্খিণেয্যানং সক্কাৰং কৱা সমীপে ঠিতা ঞাতকা কপ্পেৱা’অযং অমুকো নামা’তি নামং কৰোন্তি ইদং কিত্তিম নামং নাম. যা পন পুৰিমপঞ্ঞত্তি পচ্ছিমপঞ্ঞত্তিযং পততি, পুৰিমৱোহাৰো পচ্ছিমৱোহাৰে সেয্যথিদং পুৰিমকপ্পে’পি চদো চদোযেৱ নাম এতৰহি’পি চদো চদোযেৱ নাম, অতীতে সূৰিযো সমুদ্দো পথৱী পব্বতোযেৱ নাম. এতৰহি’পি পব্বতো পব্বতোযেৱ নামাতি ইদং ওপপাতিকনামং নাম, ইদং নামচতুক্কং অভিধম্মপৰিযাযেন ৱুত্তং. সদ্দসথে পন নামনাম-সব্বনাম-সমাসনাম-তদ্ধিতনাম-কিতনামৱসেন পঞ্চৱিধং ৱুত্তং. তং সব্বং ইধ যথাৰহং ৱেদিতব্বং. পদথো পন আসজ্জা’তি পৱা. ঠানাঠানগতে’তি কাৰণাকাৰণগতে.
পুথূ’তি নানপ্পকাৰে.
সুত্তজালসমথিতা’তি সুত্তন্তপিটকসঙ্খাতসুত্তসমূহেন সমথিতা পথিতা, সুত্তং আহৰিৱা সুত্তথৱিসোধনৱসেন সুত্তজালসোধকা
নযেহি চাতি অভিধম্মৱিনযাদীহি নযেহি যুত্তীহি ৱা.
পণিধাযা চাতি অভিধম্মৱিনযাদীহি নযেহি যুত্তীহি ৱা.
পণিধাযাতি অত্তনো ঞাণং ঠপেন্তো.
ভাসযিৱান মানসন্তি অত্তনো চিত্তং অতিসযেন পুনপ্পুনং পৱত্তাপনৱসেন হাসেৱা
কঙ্খাঠানৱিদাড়নে’তি কঙ্খায ৱিচিকিচ্ছায ৱস্সা কাৰণভূতানং অৱিজ্জাদিকিলেসানং ধম্মানং ৱিদাড়নকাৰণে.
অযং পদথো নাম.
ৱিগ্গহো |ও০.০৩৭১| পন এৱং ৱেদিতব্বো?
যোনকসঙ্খাতানং মিলানং ইদো
মিলিদো.
সোতং পতিতানং জনানং সংসীদনং ৰাতি আদদাতী’তি
সাগৰো, তং সাগৰং.
অভিধম্মৱিনযেসু অনুপৱিসনথেন ওগাড়্হা
অভিধম্মৱিনযোগাড়্হা.
সুত্তজালস্স সমথিতা
সুত্তজালসমথিতা.
কঙ্খা চ কঙ্খাঠানঞ্চ কঙ্খাঠানানি কঙ্খাঠানানং ৱিদাড়নং
কঙ্খাঠানৱিদাড়নং.
অযং ৱিগ্গহো.
ইমা পঞ্চ গাথা কেন কতা?তি চোদনা ভদন্তবুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতা’তি পৰিহাৰো. ন কেৱলং পঞচ গাথা’ৱ, থেৰৰাজৱচনে’পি অঞ্ঞং পুব্বাপৰৱচনম্পি তেন ৱুত্তং.
তেসু সম্বধনযে–
‘একখ্যাতো পদচ্চযো সিযা ৱাক্যং সকাৰকো’তি চ
‘যেন যস্স হি সম্বধো দূৰট্ঠম্পি চ তস্স তং,
অথতো অসমানানং আসন্নত্তং অকাৰণংন্তি চ;
‘নানত্তা সতি যা নানা-ক্ৰিযা হোতি যথাৰহং,
একক্ৰিযায ছন্নন্তু নথি কাৰকতা সদা’;
‘ৱোহাৰৱিসযো সদ্দো’নেকথপৰমথতো,
বুদ্ধিৱিকপ্পতো চথো তস্সথো’তি পৱুচ্চতি;
তীণী’পি লক্খণানি সল্লক্খেৱা যথা অথো চ সভাৱো চ লব্ভতি, তথা সদ্দপ্পযোগো কাতব্বো. সদ্দপ্পযোগেন হি অত্থসভাৱা অনুৱত্তিতব্বা, ন অত্থসভাৱেহি সদ্দপ্পযোগো অপি চ আচৰিযা নানাৰট্ঠেসু ঠিতা অত্তনো অত্তনো ৰট্ঠৱোহাৰানুৰূপেন |ও০.০৩৭২| সদ্দপ্পযোগস্স অথং ৱদন্তি. ইধ অম্হাকং বিঙ্গৰট্ঠে সিলিট্ঠৱোহাৰানুৰূপেন সদ্দপ্পযোগস্স অথো ৱত্তব্বো. যথা ৱচনং সিলিট্ঠং হোতি কুলপুত্তানঞ্চ হদযং পৱিসতি তথা ৱত্তব্বো কথং? যদি পঠমা কত্তা হোতি, দুতিযা কম্মং সৱিসেসনং পঠমন্তকত্তং ৱৱা ক্ৰিযাপদং ৱত্তব্বং. ক্ৰিযাপদং ৱৱা সৱিসেসনং দুতিযন্তকম্মং ৱত্তব্বং. যদি সৱিসেসনং পঠমন্তপদং কম্মং হোতি তং তস্স ৱিসেসনঞ্চ ৱৱা ততিযন্তকত্তা ৱত্তব্বো. তং ৱৱা ক্ৰিযাপদং ৱত্তব্বন্তি.
পদথো পন –
‘অথপ্পকাৰণা লিঙ্গা ওজঞ্ঞা (?) দেসকালতো;
সদ্দথা ৱিভজীযন্তি; ন সদ্দাযেৱ কেৱলা’তি চ;
‘পৰভাৱপথাপেক্খং স-অমাদি তু কাৰকং,
পচ্চযস্স সধাতুস্স অথভুতন্তু সাধনন্তি চ;
‘ধাতু সদ্দো ক্ৰিযাৱাচী পচ্চযো সাধনৱাচকো,
অথস্স ৱাচকং লিঙ্গং ৱিভত্তি অথজোতকা;’
তি চ লক্খণানি সল্লক্খেৱা একেকপদস্স অথৱিগ্গহো ৱত্তব্বো.
পদ ৱিগ্গহো পন-
‘ধাৱথো হি সিযা হেতু - পচ্চযথো সিযা ফলং,
দ্ৱিন্নং জাননথঞ্চ ইতি সদ্দো পযুজ্জতে;
সব্বৱাক্যে ক্ৰিযাসদ্দো ইতিসদ্দো চ হোতি হি;
ক্ৰিযাব্যুপ্পত্তি নিমিত্তং ইতিসদ্দেন দীপিতন্তি,
আদীনি লক্খণানি সল্লক্খেৱা ৱত্তব্বো;
অযং অম্হেহি ৱুত্তো সদ্দপ্পযোগঅথপ্পযোগো যোজনানং নযো সব্বথ উপকাৰো কুলপুত্তেহি উগ্গহেতব্বো সল্লক্খেতব্বোযেৱ.
ইতো পৰং যং অথতো চ ৰূপতো চ অপাকটং, তংযেৱ ৱণ্ণযিস্সাম.
সুৱিভত্ত-ৱীথি-চচ্চৰ-চতুক্ক-সিঙ্ঘাটকন্নি সুৱিভত্তা ৰথিকাসঙ্খাতা ৱীথি চচ্চৰসঙ্খাতা চতুক্কা মগ্গসধিসঙ্খাতা সিঙ্ঘাটকা |ও০.০৩৭৩| এথাতি সুৱিৱিভত্তৱীথিচচ্চৰচতুক্কসিঙ্ঘাটং. ৱুত্তঞ্হেতং অভিধানপ্পদীপিকাযং;
‘‘ৰচ্ছা চ ৱিসিখা ৱুত্তা ৰটিকা ৱীথি চাপ্যথ
ৱ্যুহো ৰচ্ছা অনিব্বিদ্ধা নিব্বিদ্ধা তু পথদ্ধি চ,
চতুক্কং চচ্চৰে মগ্গ-সধি-সিঙ্ঘাটকম্ভৱে’’তি;
কাসিক-কোটুম্বৰকাদি - নানাৱিধৱথাপণসম্পন্নন্তি এথ মহগ্ঘৱথং কাসিকং কাসিকৰট্ঠে ৱা উপ্পন্নং কাসিকং. কোটুম্বৰদেসে জাতং ৱথং কোটুম্বৰং. আদিসদ্দেন খোমং কপ্পাসিকং কোসেয্যং কম্বলং সাণং ভঙ্গন্তি. ধৱলৱথানি চ খোমস্স অনুলোমভুতং দুকুলং কোসেয্যস্স অনুলোমভুতানি পত্তুন্নপট্ট-সোমাৰ-চীনজ ৱথানি চ সঙ্গণ্হাতি. ৱুত্তঞ্হেতং খুদ্দকসিক্খাগথে?
দুকূলঞ্চেৱ পত্তুন্ন - পত্তং সোমাৰচীনজং ইদ্ধিজং দেৱদিন্নঞ্চ তস্স তস্সানুলোমকন্তি.
তস্স টীকাযঞ্চ’ৱাকমযত্তা দুকুলা সাণস্স অনুলোমকেহি কতসুত্তমযত্তা পত্তুণ্ণপট্ট-সোমাৰচীনৱথানি কোসেয্যস্স অনুলোমানি ইদ্ধিজদেৱদিন্নৱথানি ছন্নং ৱথানং অনুলোমানি তেসং অঞ্ঞতৰমযত্তা’তি ৱুত্তং.
তথ মিলিদপঞ্হো লক্খণপঞ্হো ৱিমতিচ্ছেদনপঞ্হো’তি দুৱিধো’তি এথ ধম্মানং লক্খণপুচ্ছনৱসেন পৱত্তো পঞ্হো লক্খণপঞেহা.ধম্মানং লক্খণপঞ্হো’তি কথচি লিখিতং. ঠানুপ্পন্তিকপটিহানো’তি তস্মিং তস্মিং গম্ভীৰথৱিচাৰণকালে কত্তব্বকিচ্চসঙ্খাতে ঠানে উপ্পত্তি উপ্পজ্জনং ঠানুপ্পত্তি সা অস্স অথিতি ঠানুপ্পত্তিকং. আৰম্মণে পটিভাতীতি পটিভানং, ঞাণং. ঠানুপ্পত্তিকং পটিভানং যস্স সো ঠানুপ্পত্তিকপটিভানো.
পটিবলো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানন্তি এথ অথানং জানিতুন্তি পাঠসেসো কাতব্বো সোযেৱ ৱা পাঠো. তথ অহং অতীতভৱে দিন্নদানো ৰক্খিতসীলো ভাৱিতভাৱনো কতকল্যাণো ইদানি ঞাণসম্পন্নো ধনৱা যসৱা’তি অতীতথং জানিতুং পটিবলো ইদানি মযা দানাদি পুঞ্ঞং কত্তব্বং সম্পত্তি |ও০.০৩৭৪| ভৱতো. সম্পত্তি ভৱে উপ্পজ্জিৱা সুখী হুৱা পৰিনিব্বাযিস্সামী’তি. এৱং পচ্চুপ্পন্নঅনাগতথে জানিতুং পটিবলো নাম.
সমন্তযোগৱিধানকিৰিযানং কৰণকালে’তি যুঞ্জিতব্বো যোগো. সমন্ততো সব্বতো সব্বকালে যোগো সব্বকালেসু সব্বকত্তব্বকম্মানং ৱিদহনং ৱিধানং নাম. ইদঞ্চিদঞ্চ কৰিস্সামি, ইমস্মিং কতে ইদং ভৱিস্সতী’তি পুব্বভাগে উপাযেন কত্তব্বৱিধানং কিৰিযা নাম কৰণকালেযেৱ লব্ভতি. পুব্বভাগে চ কৰণকালে চ নিসম্মকাৰীতি অধিপ্পাযো.
সেয্যথীদন্তি যানি সথানি তেন উগ্গহিতানি তানি সেয্যথিদং ৱিভজিস্সামীতি অথো অনেকথতো মহনিদানসুত্তৱণ্ণনাযঞ্চ এৱমেৱথো ৱুত্তো’ সেয্যথিদং কতমানী’তি কেচি ৱদন্তি. তং’কতমে পঞ্চুপাদানক্খধা? সেয্যথিদং? ৰূপূপাদানক্খধো’তিআদিনা নযেন সমেতি. তেসু চ একূনৱীসতিসথেসু.
সুতীতি এথ সুয্যতে ধম্মো এতাযাতি সুতি, ৱেদো.
সম্মুতীতি সদ্দগন্থো. সেসা সঙ্খ্যাদযোপি চ কত্তুযোনকত্তা বাহিৰ সথেসু যদি দিস্সন্তি তে সুগহেতব্বা যেৱাতি.
ভত্তৱিস্সগ্গকৰণথাযাতি ভত্তকিচ্চকৰণথায.
সকিং এৱং চক্খুং উদপাদীতি অতীতভৱে তীসু ৱেদেসু পৰিচযসতিঞাণবলেন সকিমেৱ একুগ্গহণৱাৰমেৱ চক্খু ৱেদুগ্গহঞাণচক্খু উদপাদি. বহুতৰং অৱচাপেৱা একৱাৰমেৱ ৱদাপেৱা ধাৰেতুং অসক্কোন্তস্স ঞাণচক্খু উদপাদীতি অধিপ্পাযো.
আচৰিযস্স অনুযোগং দৱা’তি’আচৰিয, তুম্হেহি যং যং ইচ্ছথ, তং তং মং পুচ্ছথ, অহং ৱিস্সজেস্সামি. ব্যাকাতুং অসক্কোন্তস্স মে আচিক্খথা’তি আচৰিযস্স অত্তনো অনুযোগং অনুযুঞ্জনং চোদনং দৱা. একচ্চো হি অনুযোগং দাতুং সক্কোতি ব্যাকাতুং পন ন সক্কোতি. নাগসেনদাৰকো পন তদুভযম্পি কাতুং সক্কোতিযেৱ.
ধম্মচক্খুং উদপাদীতি’যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্মন্তিধম্মচক্খু সোতাপত্তিমগ্গঞাণং নিব্বানাৰম্মণং হুৱা এৱং উপ্পজ্জনাকাৰেন উদপাদিযং কিঞ্চি সঙ্খতং ধম্মজাতং সমুদযধম্মং উপ্পজ্জনসভাৱং সব্বং তং নিৰোধধম্মং, সব্বং তং ধম্মজাতং নিৰুজ্ঝনসভাৱং অনিচ্চং খযৱযধম্মন্তি উদপাদি. |ও০.০৩৭৫| কস্মা নিব্বানাৰম্মণংযেৱ মগ্গঞাণমেৱ উদপাদী?তি. তপ্পটিচ্ছাদকমোহধকাৰং ৱিদ্ধংসেৱা উপ্পন্নত্তা.
(দোসিনা) দোসিতাতি ৱত্তব্বে তকাৰস্স তকাৰং কৱা দোসিনা’তি ৱুত্তং.
ৰথং আৰুয্হা’তি এথ সামিকং ৰমযতীতি ৰথো’তি ৱিগ্গহো কাতব্বো.
ৰাজৰথো নাম সব্বৰতনৱিচিত্তো ইচ্ছিতব্বো.
(ৱযহং) ৱহন্তী এতেনাতি ৱযহং উপৰিমণ্ডপসদিসপদৰচ্ছন্নসব্বমালাগুণ্ঠিমং ৱা ছাদেৱাতি অট্ঠকথাযং ৱুত্তনযেন কতসকটং ৱয্হং নাম.
সদমানিকা’তি উভোসু পস্সেসু সুৱণ্ণৰজতাদিমযা গোপানসিযো দৱা গৰুড়পক্খকনযেন সদমানিকা’তি অট্ঠকথাযং ৱুত্তনযেন কতো যানৱিসেসো ৱয্হাদিদ্ৱযং চেকথায ইধানীতং
তিথকৰো’তি’উগ্গহো সৱণং পুচ্ছা কথনং ধাৰণং ইতি পঞ্চধম্মৱসেনেৱ তিথৱাসো পৱুচ্চতী’তি এৱং ৱুত্তে তিথৱাসে পতিট্ঠায পৰে চ পতিট্ঠাপেৱা পিটকত্তযতিথছেককৰণেন ধম্মতিথঙ্কৰো.
নিপুণো’তি বধাদীসু উপজাননসমথো.
ৱিসাৰদো’তি পৰিসাসু ভযৰহিতো.
সামযিকো’তি দেসজভাসাসঙ্খাতসমযকুসলো সকসমযসমযন্তৰচ্ছেকঞাণৱন্তো.
পটিভাণো’তি কল্যাণৱাক্য সঙ্খ্যাতপটিভাণৱন্তো.
মেধাৱীতি ধম্মোজপঞ্ঞায মেধাৱী. ধম্মোজপঞ্ঞা নায ঞানগতো পণ্ডিতো’কিং সুতং কিং ৱা সুণামি, কিং কুসলং গৱেসিন্তি’ যায ৱিচাৰেতি সা ধম্মোজপঞ্ঞা নাম.
আযস্মাপি খো নাগসেনো পটিসম্মোদি…পে… আৰাধেসিতি যেনেৱ সম্মোদনিযৱচনেন থেৰো ৰঞেঞা মিলিদস্স চিত্তং আৰাধেসি তোসেসি তেনেৱ সম্মোদনীযৱচনেন ৰঞ্ঞা সদ্ধিং পটিসম্মোদীতি যোজনা.
ঞাযামীতি ঞাতো পাকটো হোমি.
অপি |ও০.০৩৭৬| চ খো মহাৰাজ …পে… নাগসেনো’তি যং ইদংনাগসেনো’তি নামং এসা সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি ৱোহাৰো নামমত্তং হোতীতি যোজনা.
(সঙ্খা) এথ চ সঙ্খাযতীতি সঙ্খা. সঙ্কথিযতীতি অথো কিন্তি সঙ্কথিযতি? পৰস্সাতি অত্তা’তি ভৱো’তি পোসো’তি পুগ্গলো’তি নৰো’তি মাণৱো’তি তিস্সো’তি দত্তো’তি মঞ্চপীঠং ভিসিবিম্বো হনন্তি ৱিহাৰো পৰিৱেণং দ্ৱাৰং ৱাতপানন্তি. এৱং অনেকেহি আকাৰেহি সঙ্কথীযতিতি সঙ্খা.
সমঞ্ঞা সম্মা ঞাযতীতি কিন্তি ঞাযতী?তি. অহন্তি মমন্তি…পে… দ্ৱাৰং ৱাতপানন্তি সম্মা ঞাযতীতি সমঞ্ঞা.
(পঞ্ঞত্তি) পঞ্ঞাপীযতীতি পঞ্ঞত্তি.
(ৱোহাৰো). কিন্তি পঞ্ঞাপীযতীতি…পে… ৱোহৰীযতীতি ৱোহাৰো. কিন্নি ৱোহৰীযতিতি. অহন্তি মমন্তি…পে… দ্ৱাৰং ৱাতপাতন্তি ৱোহৰীযতীতি ৱোহাৰো. ইমেহি চতুহি সঙ্খাআদীহি পদেহী নামপঞ্ঞত্তিযেৱ অধিপ্পেতা নামমত্তন্তি দস্সনতো.
সচে ৱং মহাৰাজ পণ্ডিতৱাদা সল্লপিস্সসীতি ৱং সচে মযা সদ্ধিং পণ্ডিতানং সল্লাপেন.
আৱেঠনম্পি কযিৰতি নিব্বেঠনম্পি কযিৰতী’তি পঞ্হপূচ্ছনৱসেন ৱেঠনং পণ্ডিতেহি কযিৰতি পঞ্হৱিস্সজ্জনৱসেন ৱেঠনং পণ্ডিতেহি কযিৰতি পঞ্হৱিস্সজ্জনৱসেন নিব্বেঠনম্পি কযিৰতি.
নিগ্গহো’পি কযিৰতী’তি নাগসেনথেৰো মুসাভণতীতিআদিনা নিগ্গহনযেন অঞ্ঞপণ্ডিতানং নিগ্গহণৱচনং অঞ্ঞপণ্ডিতেহি কযিৰতি. অপি চ কথাৱথুপ্পকৰণে আগতো সব্বনিগ্গহো নিগ্গহোযেৱ.
পটিক্কমম্পী’তি ৱং মহাৰাজ’ৰাজা মিলিদো জম্বুদীপে অগ্গৰাজা কস্মা মুসা ভণসী’তিআদিনা পটিক্কমম্পি কযিৰতি.
ৱিসেসো ‘পীতি’সম্পন্নং মুনিনো চিত্তং, ‘কম্মনা ব্যত্তত্তেন চ ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নং ধম্মগতানং পসংসতী’তিআদিনা গুণপসংসনসঙ্খাত ৱিসেসো. ইধ পন কল্লো’সি ভন্তে’তিআদি পটিগ্গহণৱিসেসো’তি’সম্পন্নং মুনিনো চিত্তং…পে… ধম্মগতানং অনুমোদসী’তিআদিনা গুণপসংসনসঙ্খাতো পটিগ্গহণৱিসেসো. ইধ পন সাধু খো ৱং মহাৰাজ ৰথং জানাসী’তিআদি. একং |ও০.০৩৭৭| ৱথুং পটিজানন্তীতি কল্যাণমণিআদিকং অঞ্ঞতৰং একং ৱথুং কল্যাণং ৱা অথি নথিতি পটিজানন্তি পঠমদিৱসে তযো পঞ্হা ৰঞ্ঞা পুচ্ছিতা নামপঞ্ঞত্তিপঞ্হো সত্তৱস্সিকপঞ্হো ৱীমংসনপঞ্হো.
ভন্তে নাগসেন পুচ্ছিস্সামীতি …পে… কিম্পন মহাৰাজ তযা পুচ্ছিতন্তি ততিযো ৱীমংসনপঞ্হো ঠানুপ্পত্তিকপটিহানজাননথায ৱীমংসনৱসেন পুচ্ছিতত্তা ৱিমংসনপঞ্হো নাম. তথ’পুচ্ছিতো মে ভন্তে’তি ইদং ৰঞ্ঞা অত্তনা হেট্ঠা পুচ্ছিতে দ্ৱে পঞ্হে সধায ৱুত্তং.
ৱিস্সজ্জিতং মে’তি ইদম্পি থেৰেন অত্তনা হেট্ঠা ৱিস্সজ্জিতে দ্ৱে পঞ্হে সধায ৱুত্তং.
নাগসেনো নাগসেনো’তি সজ্ঝাযং কৰোন্তো পক্কামীতি ৰঞ্ঞা নাগসেনথেৰে বহুমানগাৰৱো কতো’তি দীপেতুং বুদ্ধঘোসাচৰিযেন ৱুত্তং অগাৰৱো হি পুগ্গলো গৰুট্ঠানিযং পুগ্গলং দিস্ৱাপি সুৱাপি জানিৱাপি অপস্সন্তো অসুণন্তো অজানন্তো ৱিয হোতীতি. তত্ৰাযং ৱচনথো? আগুং পাপং ন কৰোতীতি নাগো. সেন্তি সযন্তি এতেন ৱাদপচ্চথিকা জনাতি সেনো নাগো চ সো সেনো চাতি নাগসেনো সামঞ্ঞাদীসু চতুসু নামেসু ইদং কিত্তিমনামং.
সুট্ঠু থেৰো অবভনুমোদীতি’সাধু সুট্ঠু’তি ৱচনেন. অন্তৰামগ্গে পুচ্ছিতো অনথকালপঞ্হো.
কতমেথ নাগসেনো’তি কতমো ধম্মো এতস্মিং ৱচনে নাগসেনো নাম হোতীতি পুচ্ছি.
জীৱো’তি জীৱভুতো ৱাযো.
অস্সাসপস্সাসা নামেতে কাযসঙ্খাৰো’তি থেৰো অভিধম্মকথং অকাসীতি ইমিনা অনন্তকাযস্স এতে অন্তো-পৱিসন-বহি-নিক্খমতৱাতা অস্সাসপস্সসা নাম কৰজকাযেন অভিসঙ্খৰীযন্তি, তস্মা কাযসঙ্খাৰা চ হোন্তি, তেনেৱ জীৱেন নাগসেনো নাগসেনো’তি ইমিনা নামমত্তং গণ্হাতি ন পুগ্গলো জীৱো গহেতব্বো’তি থেৰো অভিধম্মকথং অকাসি.
উপাসকত্তং পৱেদেসী’তি অত্তসন্নিয্যাতনেন সিস্সভাৱূপগমনেন পণিপাতেন সমাদানেনাতি চতুসু সৰণগমনূপাযেসু সমাদানেন ৰতনত্তযস্স চ থেৰস্স চ উপাসকভাৱং, বুদ্ধং সৰণং গচ্ছামি, ধম্মং সৰণং গচ্ছামি, সঙ্ঘং সৰণং গচ্ছামি, তঞ্চ সৰণং গচ্ছামি, উপাসকং মং ধাৰেহি অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গতন্তি.
অনন্তকাযপঞ্হো চতুথো.
কিম্হি |ও০.০৩৭৮| হোতি কথাসল্লাপো’তি কিম্হি কাৰণে নিমিত্তভুতে কথাসল্লাপো হোতি. কিম্পযোজনো কথাসল্লাপো’তি অধিপ্পাযো ইদং ৰঞঞা কিমথায ৱুত্তং? অনুযোগদানথায চেৱ পুচ্ছনস্স ওকাসদাপনথায চাতি ঞাতব্বং.
অথেন মযং মহাৰাজ অথিকা অথেন হোতু কথাসল্লপো’তি ইমিনা থেৰো ৰঞ্ঞো অনুযোগঞ্চেৱ ওকাসঞ্চ দেতি তথ অথেনা’তি.
’অথো পযোজনো সদ্দা’ভিধেয্য ৱুদ্ধিযং ধনে,
ৱথম্হি কাৰণে নাসে হিতে পচ্ছিমপব্বতে’তি;
এৱং ৱুত্তেসু অথেসু ইধ পযোজনঞ্চ হিতঞ্চ লব্ভতি. তেসু লোকিযলোকুত্তৰফলং পযোজনং নাম, সাসনৱুদ্ধি ৱা. যথিচ্ছিতফলনিপ্ফাদানো হিনোতি পৱত্ততীতি হিতং. দানসীলাদিলোকিযলোকুত্তৰকাৰণং.
কিন্তী’তি কিম্হি অসঙ্খতধাতুসঙ্খাতে নিব্বানে ফলসঙ্খাতে নিব্বানে ইদং পচ্চুপ্পন্নদুক্খং নিৰুজ্ঝেয্য.
অনুপাদাপৰিনিব্বানন্তি অৰহত্তফলসঙ্খাতং অনুপাদাপৰিনিব্বানং. নিব্বানঞ্হি দুৱিধং অপচ্চযপৰিনিব্বানং অনুপাদাপৰিনিব্বানন্তি. তেসু অৱিজ্জাদিপচ্চযৰহিতত্তা অসঙ্খতধাতু অপচ্চয-পৰিনিব্বানং নাম. কিলেসসঙ্খত-পৰিনিব্বানসঙ্খাতং উপাদান ৰহিতত্তা অৰহত্তফলং অনুপাদাপৰিনিব্বানং নাম.
ৰাজাভিনীতা’তি ৰাজূহি পীড়িতা ৰাজভীতা ৱা.
ইণট্টা’তি ইণেন পীড়িতা.
কল্লো’সীতি ব্যাকৰণ ঞাণেন ছেকো’সি, অঙ্গুত্তৰটীকাযং’ ব্যাকৰণে সমথো’. পটিবলো’তিপি ৱত্তুং ৱট্টতি যেৱাতি.
পব্বজ্জাপঞ্হো পঞ্চমো.
সোপাদানো’তি সকিলেসো.
পটিসদহনপঞ্হো ছট্ঠো.
যোনিসো মনসিকাৰেনাতি অনিচ্চং দুক্খন্তি উপাযেন পথেন সাৰণলক্খণেন আৰম্মণপটিপাদকমনসিকাৰেন.
মনসিকাৰপঞ্হো সত্তমো.
উস্সহনলক্খণে’তি |ও০.০৩৭৯| সম্পযুত্তানং আৰম্মণে সংযোজনৱসেন উস্সহনলক্খণে গণ্হনলক্খণে ৱা.
মনসিকাৰলক্খণপঞ্হো অট্ঠমো.
যো সীলক্খধো ৱৰপাতিমোক্খিযো’তি যো পাতিমোক্খসীলসংৱৰসঙ্খাতো বুদ্ধুপ্পাদেযেৱ উপ্পন্নো সীলগুণো সযং পতিট্ঠাতি ইদুযাদীনং একদসন্নং কুসলধম্মানং নিস্সযাকাৰেন নিস্সযপচ্চযো চেৱ বলৱকাৰণট্ঠেন উপনিস্সযো চ পথৱী ইৱ সত্তানং পতিট্ঠা.
সীলপতিট্ঠানলক্খণপঞ্হো নৱমো.
অঞ্ঞেসং চিত্তং ৱিমুত্তং পস্সিৱা’তি অঞ্ঞেসং অৰিযানং সোতাপত্তিফলাদিকে ফলে ৱিসেসেন অধিমুত্তং পক্খদন্তং ঞাণচক্খুনা পস্সিৱা.
সদ্ধালক্খণপঞ্হো দসমো.
সব্বে কুসলা ধম্মা’তি সব্বে লোকিযকুসলধম্মা উপ্পন্না ন পৰিহাযন্তি.
ৱীৰিযলক্খণপঞ্হো একাদসমো.
অপিলাপনলক্খণো’তি আৰম্মণে অনুপৱিসনট্ঠেন ওগাহনলক্খণো সপ্পটিভাগধম্মো’তি পটিভাগেন পচ্চথিকেন সহ ৱত্তন্তীতি সপ্পটিভাগা সুক্কো চ কণ্হপটিভাগেন সপ্পটিভাগো.
কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগে’তি ঈদিসপাঠো যদি অথি সুদৰোযেৱ.
অপিলাপেতীতি অনুপৱিসনট্ঠেন ওগাহতি.
হিতাহিতানং ধম্মানং গতিযো’তি কুসলাকুসলানং ধম্মানং ইট্ঠানিট্ঠ-ৱিপাকদানভাৱ-সংখাত-নিপ্ফত্তিযো.
সব্বথকন্তি সব্বকিচ্চে নিযুত্তং সব্বলীনুধচ্চেসু ইচ্ছিতব্বং ৱা.
সতিলক্খণপঞ্হো দ্ৱাদসমো.
তপ্পমুখা’ৱাতি ৰাজপ্পধানা ইৱ.
সমাধিপঞ্হো তেৰসমো.
যো উপ্পজ্জতি সো এৱ সো’তি যো পথৱিফস্সাদিপৰমথধম্মো উপ্পজ্জতি, সো উপ্পন্নপুব্বধম্মো এৱ.
পঞ্ঞালক্খণপঞ্হো |ও০.০৩৮০| চুদ্দসমো.
নানা-এককিচ্চকৰণপঞ্হো পণ্ণৰসমো.
পণ্ণৰসপঞ্হৱন্তো পঠমৱগ্গো সমত্তো.
ৱং পন ভন্তে এৱং ৱুত্তে কিং ৱদেয্যাসী’তি যদা ৱং দহৰো তৰুণো মদো উত্তানসেয্যকো অহোসি সোযেৱ ৱং এতৰহি মহন্তো’তি ইমস্মিং ৱচনে মযা চ কেনৱিধ পুচ্ছনৱসেন ৱুত্তে ৱং কিং ৱদেয্যাসীতি যোজনা.
দুতিযৱগ্গে পন ধম্মসন্ততিপঞ্হো পঠমো.
ন পটিসদহনজাননপঞ্হো দুতিযো.
সকিচ্চযন্তি অত্তনো ৱিসযোভাসনকিচ্চং.
আলিম্পনং ৱিজ্ঝাপেতুন্তি অগ্গিং নিব্বাপেতুং
পঞ্ঞানিৰুজ্ঝনপঞ্হো ততিযো.
নিব্বিসং ভতকো যথা’তি যথা ভতকো ভতককম্মং কৱা লক্খং নিব্বিসং নিব্বিসন্তো লভন্তো দুক্খং জীৱিতুং নাভিনদতি মৰণঞ্চ নাভিনদতি মৰণকালং আগমেতি, এৱমেৱাহং কালং মৰণকালং পটিকঙ্খামি আগমেমীতি অধিপ্পাযো.
পৰীনিব্বানপঞ্হো চতুথো.
যদি কুসলা ন দুক্খা’তি সুখা ৱেদনা কুসলা যদি সিযা সা কুসলা ৱেদনা ন দুক্খভূতা.যদি সিযা সা কুসলা ন হোতি. কুসলং দুক্খন্তি ন উপপজ্জতী’তি কুসলং দুক্খভুতন্তি ৱচনং ন উপপজ্জতীতি ৱত্তুং ন যুজ্জতি. কুসলং দুক্খং ন. অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চনীকত্তা’তি ৰঞ্ঞো অধিপ্পাযো. সভাৱো পন এৱং ন হোতি. কুসলা হি সুখা ৱেদনা সঙ্খাৰদুক্খেন ৱিপৰিণামদুক্খেন’পি দুক্খা. নেক্খম্মনিস্সিতদোমনস্সসঙ্খাতদুক্খা’পি অনৱজ্জট্ঠেন কুসলা সিযাতি থেৰো পন মযি ৰাজানং অযোগুড়হিমপিণ্ডপঞ্হং পুচ্ছন্তে তং ৰাজা মিচ্ছা ব্যাকৰিস্সতি. তস্মিং দোসং আৰোপেস্সামি. ৰাজা তং মিচ্ছা ব্যাকৰিস্সতি. তস্মিং দোসং আৰোপেস্সামি. ৰাজা তং হৰিতুং অসক্কোন্তো মং অথজপ্পনং যাচিস্সতি. অথ ৰাজাতং সভাৱথং সঞ্ঞাপেস্সামীতি মন্ৱা তং কিম্মঞ্ঞসি মহাৰাজা’তিআদিমাহ. কিন্নু |ও০.০৩৮১| খো মহাৰাজ উভো’পি তে দহেয্যুন্তি ইমস্মিং পুচ্ছাৱচনে থেৰেন ৱুত্তে ৰাজা সীতুণ্হসমঞ্ঞাতা তেজোধাতু’তি সুতত্তা সীতহিমপিণ্ডস্স খৰখাদনভাৱঞ্চ সধায ধাতুনং উস্সদভাৱজাননঞাণতো ৱিৰুজ্ঝিৱা’আম ভন্তে উভো’পি তে দহেয্যুন্তি ৱিৰুদ্ধপটিৱচনং অদাসি.
ন হি ভন্তে’তি ৰঞ্ঞো অৱজাননপটিক্খপনং.
অজানাহি নিগ্গহন্তি থেৰৱচনং. যস্মা তে পুৰিমায’আমা’তি পটিঞ্ঞায পচ্ছিমা’ন হি ভন্তে’তি পটিঞ্ঞা পচ্ছিমায চ পুৰিমা ন সধিযতী. তস্মা ৱং নিগ্গহং পত্তো. ৱং নিগ্গহং দোসং অপৰাধং সম্পিটিচ্ছাহী’তি অথো. ইদানি উভিন্নং তত্তাভাৱদস্সনৱসেন উভিন্নং সীতলাভাৱদস্সনৱসেন চ তং নিগ্গহং পাকটং কৰোন্তো যদি তত্তং দহতী’তিআদিমাহ.
তথ– ‘যদি তত্তং দহতী’তি সচে উভিন্নং তত্ততা দহতি. যদি তত্তং দহতী’তি চ ঠপনৱচনং.
ন চ তে উভো’তি দোসাৰোপনৱচনং.
তেন ন উপ্পজ্জতী’তি তেন তস্মিং উভিন্নং উণ্হভাৱকাৰণা উভো’পেতে দহন্তি’তি ৱচনং তত্তভাৱস্স দহনে ন উপপজ্জতি, ন যুজ্জতি.
যদি সীতলং দহতীতি সচে উভিন্নং সীতলভাৱো দহতি তেন ন উপপজ্জতী’তি তস্মা কাৰণা উভিন্নং সীতলাভাৱকাৰণা উভো’পি তে দহন্তি’তি ৱচনং সীতলভাৱস্স দহনেন ন উপপজ্জতী’তি ৱত্তুং ন যুজ্জতি পুন তং দোসং পাকটতৰং কৰোন্তো থেৰো কিস্স পন তে মহাৰাজ উভো’পি দহন্তিতিআদিমাহ.