পণ্ডিতকণ্ড
৩. নীতি সাৰো মনুস্সানং, মিত্তো আচৰিযোপি চ;
মাতা পিতা চ নীতিমা, সুতৱা গন্থকাৰকো.
৪. অলসস্স কুতো সিপ্পং, অসিপ্পস্স কুতো ধনং;
অধনস্স কুতো মিত্তং, অমিত্তস্স কুতো সুখং;
অসুখস্স কুতো পুঞ্ঞং, অপুঞ্ঞস্স কুতো ৱৰং.
৫. সুচিন্তিতচিন্তী চেৱ, সুভাসিতভাসীপি চ;
সুকতকম্মকাৰী চ, পণ্ডিতো সাধুমানুসো.
৬. কৱিহেৰঞ্ঞকা কত্ৱা, উত্তত্তং সত্থকঞ্চনং;
ভূসনং গজ্জপজ্জাদিং, কৰোন্তি চ মনোহৰং.
৭. বহুং লহুঞ্চ গহণং, সম্মূপধাৰণম্পি চ;
গহিত অসম্মুস্সনং, এতং সুৱিঞ্ঞুলক্খণং.
৮. অজৰামৰংৱ পঞ্ঞো, ৱিজ্জমত্থঞ্চ চিন্তযে;
গহিতো ইৱ কেসেসু, মচ্চুনা ধম্মমাচৰে.
৯. সিপ্পসমং ধনং নত্থি, সিপ্পং চোৰা ন গণ্হৰে;
ইধ লোকে সিপ্পং মিত্তং, পৰলোকে সুখাৱহং.
১০. ভুঞ্জনত্থং কথনত্থং, মুখং হোতীতি নো ৱদে;
যং ৱাতং ৱা মুখাৰুড়্হং, ৱচনং পণ্ডিতো নৰো.
১১. দুম্মেধেহি পসংসা চ, ৱিঞ্ঞূহি গৰহা চ যা;
গৰহাৱ সেয্যো ৱিঞ্ঞূহি, যঞ্চে বালপ্পসংসনা.
১২. অচিন্তিযে সাট্ঠকথে, পণ্ডিতো জিনভাসিতে;
উপদেসং সদা গণ্হে, গৰুং সম্মা উপট্ঠহং.
তস্মা সাট্ঠকথে ধীৰো, গম্ভীৰে জিনভাসিতে;
উপদেসং সদা গণ্হে, গৰুং সম্মা উপট্ঠহং.
১৩. গৰূপদেসহীনো হি, অত্থসাৰং ন ৱিন্দতি;
অত্থসাৰৱিহীনো সো, সদ্ধম্মা পৰিহাযতি.
১৪. গৰূপদেসলাভী চ, অত্থসাৰসমাযুতো;
সদ্ধম্মং পৰিপালেন্তো, সদ্ধম্মস্মা ন হাযতি.
১৫. সব্বদব্বেসু ৱিজ্জেৱ, দব্বমাহু অনুত্তৰং;
অহাৰত্তা অনগ্ঘত্তা, অক্খযত্তা চ সব্বদা.
১৬. অপ্পকেনপি মেধাৱী, পাভতেন ৱিচক্খণো;
সমুট্ঠাপেতি অত্তানং, অণুং অগ্গিংৱ সন্ধমং.
১৭. পণ্ডিতে চ গুণা সব্বে, মূড়্হে দোসা হি কেৱলং;
তস্মা মূড়্হসহস্সেসু, পঞ্ঞো একো ৱিসেসিযতে.
১৮. বালা ইস্সন্তি দুম্মেধা, গুণী নিদ্দোসকাৰিনো;
গৰুকো পণ্ডিতো এতস-মিস্সং তেহ্যৱিদ্ৱা সমো.
১৯. মনুঞ্ঞমেৱ ভাসেয্য, নামনুঞ্ঞং কুদাচনং;
মনুঞ্ঞং ভাসমানস্স, গৰুং ভাৰং উদদ্ধৰি;
ধনঞ্চ নং অলাভেসি, তেন চত্তমনো অহু.
২০. ৱিজ্জা দদাতি ৱিনযং, ৱিনযা যাতি পত্ততং;
পত্তত্তা ধনং পপ্পোতি, ধনা ধম্মং ততো সুখং.
২১. যে ৱুড্ঢমপচযন্তি, নৰা ধম্মস্স কোৱিদা;
দিট্ঠেৱ ধম্মে পাসংসা, সম্পৰাযে চ সুগ্গতিং.
২২. মাতৰিৱ পৰদাৰেসু, পৰদব্বেসু লেদ্দুংৱ;
অত্তনীৱ সব্বভূতেসু, যো পস্সতি সো পণ্ডিতো.
২৩. আসীসেথেৱ পুৰিসো, ন নিব্বিন্দেয্য পণ্ডিতো;
অনৱজ্জেসু কম্মেসু, পসংসিতেসু সাধুভি.
আসীসেথেৱ পুৰিসো, ন নিব্বিন্দেয্য পণ্ডিতো;
পস্সামি ৱোহং অত্তানং, যথা ইচ্ছিং তথা অহু.
২৪. ৱাযমেথেৱ পুৰিসো, ন নিব্বিন্দেয্য পণ্ডিতো;
পুঞ্ঞক্ৰিযৱত্থূসু, পসংসিতেসু ৱিঞ্ঞুভি.
২৫. লোকে উস্সাহৱন্তানং, জনানং কিমসাধিযং;
সাগৰেপি মহাসেতুং, কপিযূথেহি বন্ধতি.
২৬. কিং কুলেন ৱিসালেন, গুণহীনো তু যো নৰো;
অকুলিনোপি সত্থঞ্ঞো, দেৱতাহিপি পুজ্জতে.
২৭. উক্কট্ঠে সূৰমিচ্ছন্তি, মন্তীসু অকুতূহলং;
পিযঞ্চ অন্নপানম্হি, অত্থে জাতে চ পণ্ডিতং.
২৮. ৰূপযোব্বন্নসম্পন্না, ৱিসালকুলসম্ভৱা;
ৱিজ্জাহীনা ন সোভন্তে, নিগ্গন্ধা ইৱ কিং সুকা.
২৯. ৱুত্যং ৱিসদঞাণস্স, ঞাতো অত্থো তৰস্সন;
সূৰপ্পভায আদাসো, ছাযং দিস্সে ন মাকৰে.
৩০. অৱেয্যাকৰণো ত্ৱন্ধো, বধিৰো কোসৱজ্জিতো;
সাহিচ্চৰহিতো পঙ্গু, মূগো তক্কৱিৱজ্জিতো.
৩১. ধীৰো চ ৱিৱিধানঞ্ঞূ, পৰেসং ৱিৱৰানুগূ;
সব্বামিত্তে ৱসীকত্ৱা, কোসিযোৱ সুখী সিযা.
৩২. মহাতেজোপি তেজোযং, মত্তিকং ন মুদুং কৰে;
আপো আপেসি মুদুকং, সাধুৱাচাৱ কক্খড়ং.
৩৩. কোত্থো পুত্তেন জাতেন, যো ন ৱিদূ ন ধম্মিকো;
কাণেন চক্খুনা কিং ৱা, চক্খু পীড়েৱ কেৱলং.
৩৪. মুদুনাৱ ৰিপুং জেতি, মুদুনা জেতি দাৰুণং;
নো ন সিদ্ধং মুদু কিঞ্চি, ততো চ মুদুনা জযে.
৩৫. সজাতো যেন জাতেন, যাতি ৱংসো সমুন্নতিং;
পৰিৱত্তিনিসংসাৰে, মতো কো ৱা ন জাযতে.
৩৬. দানে তপসি সূৰে চ, যস্স ন পত্থিতো যসো;
ৱিজ্জায মত্থলাভে চ, কেৱলং অধিকোৱসো.
৩৭. ৱৰো একো গুণী পুত্তো, ন চ মূড়্হসতান্যপি;
একো চন্দো তমো হনতি, ন চ তাৰাগণো তথা.
৩৮. পুঞ্ঞতিত্থকতো যেন, তপো ক্ৱাপি সুদুক্কৰো;
তস্স পুত্তো ভৱে ৱস্সো, সমিদ্ধো ধম্মিকো সুদ্ধে.
৩৯. লালযে পঞ্চৱস্সানি, দসৱস্সানি তালযে;
পত্তেতু সোড়সে ৱস্সে, পুত্তং মিত্তংৱ আচৰে.
৪০. লালনে বহৱো দোসা, তালনে বহৱো গুণা;
তস্মা পুত্তঞ্চ সিস্সঞ্চ, তালযে ন তু লালযে.
৪১. মাগধা পাকতা চেৱ, সক্কতৱোহাৰোপি চ;
এতেসু কোৱিদো পঞ্ঞো, ধীৰো পাড়িং ৱিসোধযে.
৪২. সক্কতং পাকতঞ্চেৱ-পভংসো চ পিসাচিকী;
মাগধী সোৰসেনীৱ, ছ ভাসা পৰিকিত্তিতা.
৪৩. চন্দনং সীতলং লোকে, চন্দিকা সীতলা ততো;
চন্দন চন্দিকাতোপি, ৱাক্যং সাধু সুভাসিতং.
৪৪. পত্তকালোদিতং অপ্পং, ৱাক্যং সুভাসিতং ভৱে;
খুদিতস্স কদন্নম্পি, ভুত্তং সাদুৰসং সিযা.
৪৫. সত্থকাপি বহূৱাচা, নাদৰা বহুভাণিনো;
সোপকাৰমুদাসিনা, ননু দিট্ঠং নদীজলং.
৪৬. পাসাণছত্তং গৰুকং, ততো দেৱানাচিক্খনা;
ততো ৱুড্ঢানমোৱাদো, ততো বুদ্ধস্স সাসনং.
৪৭. তূলং সল্লহুকং লোকে, ততো চপলজাতিকো;
ততোনোসাৱকো ততো, যতি ধম্মপমাদকো.
৪৮. পণ্ডিতস্স পসংসায, দণ্ডো বালেন দীযতে;
পণ্ডিতো পণ্ডিতেনেৱ, ৱণ্ণিতোৱ সুৱণ্ণিতো.
৪৯. সতেসু জাযতে সূৰো, সহস্সেসু চ পণ্ডিতো;
ৱুত্তা সতসহস্সেসু, দাতা ভৱতি ৱা ন ৱা.
৫০. ৱিদ্ৱত্তঞ্চ ৰাজত্তঞ্চ, নেৱ তুল্যং কদাচিপি;
সদেসে পূজিতো ৰাজা, ৱিদ্ৱা সব্বত্থ পূজিতো.
৫১. সতং দীঘাযুকং সব্ব-সত্তানং সুখকাৰণং;
অসতং পন সব্বেসং, দুক্খহেতু ন সংসযো.
৫২. পণ্ডিতে সুজনে সন্তে, সব্বেপি সুজনা জনা;
জাতেকস্মিং সাৰগন্ধে, সব্বে গন্ধমযা দুমা.
৫৩. অত্তাৱ যদি ৱিনীতো, নিজস্সিতা মহাজনা;
ৱিনীতং যন্তি সব্বেপি, কো তং নাসেয্য পণ্ডিতো.
৫৪. সৰীৰস্স গুণানঞ্চ, দূৰমচ্চন্তমন্তৰং;
সৰীৰং খণৱিদ্ধংসী, কপ্পন্তট্ঠাযিনো গুণা.
৫৫. অম্বুং পিৱন্তি নো নজ্জো, ৰুক্খো খাদতি নো ফলং;
মেঘো ক্ৱচিপি নো সস্সং, পৰত্থায সতং ধনং.
৫৬. সচ্চং পুনপি সচ্চন্তি, ভুজমুক্খিপ্প মুচ্চতে;
সকত্থো নত্থি নত্থেৱ, পৰস্সত্থ মকুব্বতো.
৫৭. সতং ফৰুসৱাচাহি, ন যাতি ৱিকতিং মনো;
তিণুক্কাহি ন সক্কাৱ, তাপেতুং সাগৰে জলং.
৫৮. সেলো যথা একঘনো, ৱাতেন ন সমীৰতি;
এৱং নিন্দাপসংসাসু, ন সমিঞ্জন্তি পণ্ডিতা.
৫৯. ধম্মত্থকামমোক্খানং, যস্সেকোপি ন ৱিজ্জতি;
অজগলথনস্সেৱ, তস্স জাতি নিৰত্থকা.
৬০. ন কম্মমপি চিন্তেত্ৱা, চজে উয্যোগমত্তনো;
অনুয্যোগেন তেলানি, তিলেহি ন সক্কা লদ্ধুং.
৬১. যথা হ্যেকেন চক্কেন, ন ৰথস্স পতি ভৱে;
এৱং পুৰিসকাৰেন, ৱিনা কম্মং ন সিজ্ঝতি.
৬২. উয্যামেন হি সিজ্ঝন্তি, কাৰিযানি ন মনোৰথং;
ন হি সুত্তস্স সীহস্স, পৱিসন্তি মিগামুখে.
৬৩. মাতাপিতু কতাভ্যাসো, গুণিতমেতি বালকো;
ন গব্ভজাতিমত্তেন, পুত্তো ভৱতি পণ্ডিতো.
৬৪. মাতা সত্তু পিতা ৱেৰী, যেন বালো ন পাঠিতো;
ন সোভতে সভামজ্ঝে, হংসমজ্ঝে বকো যথা.
৬৫. কাচো কঞ্চনসংসগ্গো, ধত্তে মৰকতিং জুতিং;
তথা সব্ভিসন্নিধানা, মূড়্হো যাতি পৱীণতং.
৬৬. তস্মা অক্খৰকোসল্লং, সম্মাদেয্য হিতত্থিকো;
উপট্ঠহং গৰুং সম্মা, উট্ঠানাদীহি পঞ্চহি.
৬৭. উট্ঠানা উপট্ঠানা, চ, সুস্সূসা পাৰিচৰীযা;
সক্কচ্চং সিপ্পুগ্গহণা, গৰুং আৰাধযে বুধো.
৬৮. কাব্যসত্থ ৱিনোদেন, কালো গচ্ছতি ধীমতং;
ব্যসনেন চ মূড়্হানং, নিদায কলহেন ৱা.
৬৯. ছ দোসা পুৰিসেনেহ, হাতব্বা ভূতিমিচ্ছতা;
নিদ্দাতন্দী ভযং কোধো, আলস্যং দীঘসুত্ততা.
নিদ্দাসীলী সভাসীলী, অনুট্ঠাতা চ যো নৰো;
অলসো কোধপঞ্ঞাণো, তং পৰাভৱতো মুখং.
৭০. নিগ্গুণেসুপি সত্তেসু, দযা কুব্বন্তি সাধৱো;
ন হি সংহৰতে জুতিং, চন্দো চণ্ডালৱেস্মে.
৭১. যত্ৰ ৱিদ্ৱজ্জনো নত্থি, সীলাঘ্যো তত্ৰ অপ্পধিপি;
নিৰত্থপাদমে দেসে, এৰণ্ডোপি দুমাযতে.
৭২. ঠানভট্ঠা ন সোভন্তে, দন্তা কেসা নখা নৰা;
ইতিৱিঞ্ঞায মতিমা, সট্ঠানং ন পৰিচ্চজে.
৭৩. পৰোপদেসে পণ্ডিচ্চং, সব্বেসং সুকৰঞ্হি খো;