নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স
কৱিদপ্পণনীতি
মাতিকা
যথাধম্মিকৰাজূনং, অমচ্চা চ পুৰোহিতা;
নীতিসত্থং সুনিস্সায, নিচ্ছযন্তি ৱিনিচ্ছযং.
অঙ্গানি ৱেদা চত্তাৰো, মীমংসান্যায ৱিত্থাৰো;
ধম্মসত্থং পুৰাণঞ্চ, ৱিজ্জা হেতা চতুদ্দস.
আযুব্বেদো মনুব্বেদো, গন্ধব্বো চেতি তে তযো;
অত্থসত্থং চতুত্থঞ্চ, ৱিজ্জাহ্যাট্ঠৰস মতা.
সুতিসমুতিসঙ্খ্যা চ, ৰোগানীতি ৱিসেসকা;
গন্ধব্বা গণিকা চেৱ, ধনুব্বেদা চ পূৰণা.
তিকিচ্ছা ইতিহাসো চ, জোতিমাযা চ ছন্দতি;
কেতুমন্তা চ সদ্দা চ, সিপ্পাট্ঠাৰসকা ইমে.
দমো দণ্ডো ইতিখ্যাতো, তট্ঠাদণ্ডো মহীপতি;
তস্স নীতি দণ্ডনীতি, নযনানীতি ৱুচ্চতি.
দণ্ডেন নীযতে চেদং, দণ্ডং নযতি ৱা পুন;
দণ্ডনীতি ইতিখ্যাতো, তিলোকা নতি ৱত্ততে.
নানাসত্থোদ্ধতং ৱক্খে, ৰাজনীতি সমুচ্চযং;
সব্ববীজমিদুং সত্থং, চাণক্য সাৰসঙ্গহং.
মূলসুত্তং পৱক্খামি, চাণক্যেন যথোদিতং;
যস্সং ৱিঞ্ঞাতমত্তেন, মূড়্হো ভৱতি পণ্ডিতো.
মিত্তলাভো সুহদভেদো, ৱিগ্গহো সন্ধিৰেৱ চ;
পঞ্চতন্দ্ৰা তথাঞ্ঞস্মা, গন্থা কস্সিযলিখ্যতে.
লোকনীতিম্হা –
(১) পণ্ডিতকণ্ড. (২) সুজনকণ্ড. (৩) বালদুজ্জন কণ্ড. (৪) মিত্তকণ্ড. (৫) ইত্থিকণ্ড. (৬) ৰাজকণ্ড. (৭) পকিণ্ণক কণ্ড-
লোকনীতি –
পণ্ডিতো সুজনো কণ্ডো, দুজ্জনো মিত্তইত্থী চ;
ৰাজপকিণ্ণকো চাতি, সত্তকণ্ডে ৱিভূসিনো.
চক্কিন্দাভিসিৰিনাযং, সোধিতো কাসিকে সাকে;
ছনোত্যং দুতিযাসড়্হে, কাড়সত্তম আদিহে.
লোকনীতিং পৱক্খামি, নানাসত্থসমুদ্ধটং;
মাগধেনেৱ সঙ্খেপং, ৱন্দিত্ৱা ৰতনত্তযং.
নীতি লোকে পুৰিসস্স সাৰো,
মাতা পিতা আচৰিযো মিত্তো;
তস্মা হি নীতিং পুৰিসো ৱিজঞ্ঞা,
ঞাণীমহা হোতি বহুস্সুতো.
মহাৰহনীতি –
(১) পণ্ডিতকথা. (২) সম্ভেদকথা. (৩) মিত্তকথা. (৪) নাযক কথা. (৫) ইত্থিকথা
মহাৰহ ৰহংসক্য-মুনিং নীৱৰণা তণ্হা;
মুত্তং মুত্তং সুদস্সনং, ৱন্দে বোধিৱৰং ৱৰং.
নীতিধ জন্তূনং সাৰো, মিত্তাচৰিযা চ পিতৰো;
নীতিমা সুবুদ্ধিব্যত্তো, সুতৱা অত্থদস্সিমা.
ধম্মনীতি –
(১) আচৰিযকথা (২) সিপ্পকথা (৩) পঞ্ঞাকথা (৪) সুতকথা (৫) কথানকথা (৬) ধনকথা (৭) দেসকথা (৮) নিস্সযকথা (৯) মিত্তকথা (১০) দুজ্জনকথা (১১) সুজনকথা (১২) বলকথা (১৩) ইত্থিকথা (১৪) যুত্তকথা (১৫) দাসকথা (১৬) ঘৰাৱাসকথা (১৭) কাতব্বকথা (১৮) অকাতব্বকথা (১৯) ঞাতব্বকথা (২০) অলঙ্কাৰকথা (২১) ৰাজধম্মকথা (২২) উপসেৱককথা (২৩) দুক্খাদিমিস্সককথা (২৪) পকিণ্ণককথা
চক্কাতিচক্কচক্কিন্দো, দেৱাতিদেৱাদেৱিন্দো,
ব্ৰহ্মাতি ব্ৰহ্মব্ৰহ্মিন্দো, জিনো পূৰেতু মে ভাৱং.
চিৰং তিট্ঠতু লোকম্হি, ধংসকং সব্বপাণিনং;
মহামোহতমং জযং, জোতন্তং জিনসাসনং.
ৱন্দিত্ৱা ৰতনং সেট্ঠং, নিস্সায পুব্বকে গৰু;
নীতিধম্মং পৱক্খামি, সব্বলোক সুখাৱহং.
আচৰিযো চ সিপ্পঞ্চ, পঞ্ঞাসুতকথাধনং;
দেসঞ্চ নিস্সযো মিত্তং, দুজ্জনো সুজনো বলং.
ইত্থী পুত্তো চ দাসো চ, ঘৰাৱাসো কতাকতো;
ঞাতব্বো চ অলঙ্কাৰো, ৰাজধম্মা পসেৱকো;
দুক্খাদিমিস্সকো চেৱ, পকিণ্ণকাতি মাতিকা.
ৰাজনীতি –
সীহা একং বকা একং, সিক্খে চত্তাৰি কুক্কুটা;
পঞ্চ কাকা ৰাজা নাম, ছ সুনক্খা তীণি গদ্ৰভা.
১. মহাকম্মং খুদ্দকং ৱা, যং কম্মং কাতুমিচ্ছতি;
সব্বাৰম্ভেন কাতব্বং, সীহা একং তদা ভৱে.
২. ইন্দ্ৰিযানি সুসংযম, বকোৱ পণ্ডিতো ভৱে;
দেসক লোমপন্নানি, সব্বকম্মানি সাধযে.
৩. পুব্বট্ঠানঞ্চ যুদ্ধঞ্চ, সংৱিভাগঞ্চ বন্ধু হি;
থিযা অক্কম্ম ভুত্তঞ্চ, সিক্খে চত্তাৰি কুক্কুটো.
৪. গুয্হে মেথুনং পেক্খিত্ৱা, ভোজনং ঞাতিসঙ্গহো;
ৱিলোকা পেক্খনালস্যং, পঞ্চ সিক্খেয্য ৱাযসা.
৫. অনালস্সংতিসৱন্তাসো, সুনিদ্ধা সুপ্পবোধনা;
দড়্হভত্তি চ সূৰঞ্চ, ছ এতেস্ৱানতো গুণো.
৬. খিন্নোৱ ৱহতে ভাৰং, সীতুণ্হঞ্চ ন চিন্তযী;
সন্তুট্ঠো চ ভৱে নিচ্চং, তীণি সিক্খেয্য গদ্ৰভা.
৭. ৱীসতি তানি গুণানি, চৰেয্য ইহ পণ্ডিতো;
ৱিজেয্য ৰিপূ সব্বেপি, তেজস্সী সো ভৱিস্সতি.
(১) পণ্ডিতকণ্ড (২) সুজনকণ্ড (৩) বালদুজ্জনকণ্ড (৪) মিত্তকণ্ড (৫) ৰাজকণ্ড (৬) নাযককণ্ড (৭) পুত্তকণ্ড (৮) ৱেজ্জাচৰিযকণ্ড (৯) দাসককণ্ড (১০) ইত্থিকণ্ড (১১) পকিণ্ণককণ্ড
কৱিদপ্পণনীতিংযো, ৱাচুগ্গতং কৰোতি চে;
ভুৱনমজ্ঝে এসো হি, ৱিঞ্ঞূ পণ্ডিতজাতিকো.
কৱিদপ্পণনীতি
নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স
ৰতনত্তযপণাম
১. মহাকৱিৱৰং বুদ্ধং, ধম্মঞ্চ তেন সেৱিতং;
সঙ্ঘং নিৰঙ্গণঞ্চাপি, ৱন্দামি সিৰসা দৰং.
২. কৰিস্সামি সমাসেন, নানাসত্থ সমুদ্ধটং;
হিতায কৱিনং নীতিং, কৱিদপ্পণনামকং.
পণ্ডিতকণ্ড
৩. নীতি সাৰো মনুস্সানং, মিত্তো আচৰিযোপি চ;
মাতা পিতা চ নীতিমা, সুতৱা গন্থকাৰকো.
৪. অলসস্স কুতো সিপ্পং, অসিপ্পস্স কুতো ধনং;
অধনস্স কুতো মিত্তং, অমিত্তস্স কুতো সুখং;
অসুখস্স কুতো পুঞ্ঞং, অপুঞ্ঞস্স কুতো ৱৰং.
৫. সুচিন্তিতচিন্তী চেৱ, সুভাসিতভাসীপি চ;
সুকতকম্মকাৰী চ, পণ্ডিতো সাধুমানুসো.
৬. কৱিহেৰঞ্ঞকা কত্ৱা, উত্তত্তং সত্থকঞ্চনং;
ভূসনং গজ্জপজ্জাদিং, কৰোন্তি চ মনোহৰং.
৭. বহুং লহুঞ্চ গহণং, সম্মূপধাৰণম্পি চ;
গহিত অসম্মুস্সনং, এতং সুৱিঞ্ঞুলক্খণং.
৮. অজৰামৰংৱ পঞ্ঞো, ৱিজ্জমত্থঞ্চ চিন্তযে;
গহিতো ইৱ কেসেসু, মচ্চুনা ধম্মমাচৰে.
৯. সিপ্পসমং ধনং নত্থি, সিপ্পং চোৰা ন গণ্হৰে;
ইধ লোকে সিপ্পং মিত্তং, পৰলোকে সুখাৱহং.
১০. ভুঞ্জনত্থং কথনত্থং, মুখং হোতীতি নো ৱদে;
যং ৱাতং ৱা মুখাৰুড়্হং, ৱচনং পণ্ডিতো নৰো.
১১. দুম্মেধেহি পসংসা চ, ৱিঞ্ঞূহি গৰহা চ যা;
গৰহাৱ সেয্যো ৱিঞ্ঞূহি, যঞ্চে বালপ্পসংসনা.
১২. অচিন্তিযে সাট্ঠকথে, পণ্ডিতো জিনভাসিতে;
উপদেসং সদা গণ্হে, গৰুং সম্মা উপট্ঠহং.
তস্মা সাট্ঠকথে ধীৰো, গম্ভীৰে জিনভাসিতে;
উপদেসং সদা গণ্হে, গৰুং সম্মা উপট্ঠহং.
১৩. গৰূপদেসহীনো হি, অত্থসাৰং ন ৱিন্দতি;
অত্থসাৰৱিহীনো সো, সদ্ধম্মা পৰিহাযতি.
১৪. গৰূপদেসলাভী চ, অত্থসাৰসমাযুতো;
সদ্ধম্মং পৰিপালেন্তো, সদ্ধম্মস্মা ন হাযতি.
১৫. সব্বদব্বেসু ৱিজ্জেৱ, দব্বমাহু অনুত্তৰং;
অহাৰত্তা অনগ্ঘত্তা, অক্খযত্তা চ সব্বদা.
১৬. অপ্পকেনপি মেধাৱী, পাভতেন ৱিচক্খণো;
সমুট্ঠাপেতি অত্তানং, অণুং অগ্গিংৱ সন্ধমং.
১৭. পণ্ডিতে চ গুণা সব্বে, মূড়্হে দোসা হি কেৱলং;
তস্মা মূড়্হসহস্সেসু, পঞ্ঞো একো ৱিসেসিযতে.
১৮. বালা ইস্সন্তি দুম্মেধা, গুণী নিদ্দোসকাৰিনো;
গৰুকো পণ্ডিতো এতস-মিস্সং তেহ্যৱিদ্ৱা সমো.
১৯. মনুঞ্ঞমেৱ ভাসেয্য, নামনুঞ্ঞং কুদাচনং;
মনুঞ্ঞং ভাসমানস্স, গৰুং ভাৰং উদদ্ধৰি;
ধনঞ্চ নং অলাভেসি, তেন চত্তমনো অহু.
২০. ৱিজ্জা দদাতি ৱিনযং, ৱিনযা যাতি পত্ততং;
পত্তত্তা ধনং পপ্পোতি, ধনা ধম্মং ততো সুখং.
২১. যে ৱুড্ঢমপচযন্তি, নৰা ধম্মস্স কোৱিদা;
দিট্ঠেৱ ধম্মে পাসংসা, সম্পৰাযে চ সুগ্গতিং.
২২. মাতৰিৱ পৰদাৰেসু, পৰদব্বেসু লেদ্দুংৱ;
অত্তনীৱ সব্বভূতেসু, যো পস্সতি সো পণ্ডিতো.
২৩. আসীসেথেৱ পুৰিসো, ন নিব্বিন্দেয্য পণ্ডিতো;
অনৱজ্জেসু কম্মেসু, পসংসিতেসু সাধুভি.
আসীসেথেৱ পুৰিসো, ন নিব্বিন্দেয্য পণ্ডিতো;
পস্সামি ৱোহং অত্তানং, যথা ইচ্ছিং তথা অহু.
২৪. ৱাযমেথেৱ পুৰিসো, ন নিব্বিন্দেয্য পণ্ডিতো;
পুঞ্ঞক্ৰিযৱত্থূসু, পসংসিতেসু ৱিঞ্ঞুভি.
২৫. লোকে উস্সাহৱন্তানং, জনানং কিমসাধিযং;
সাগৰেপি মহাসেতুং, কপিযূথেহি বন্ধতি.
২৬. কিং কুলেন ৱিসালেন, গুণহীনো তু যো নৰো;
অকুলিনোপি সত্থঞ্ঞো, দেৱতাহিপি পুজ্জতে.
২৭. উক্কট্ঠে সূৰমিচ্ছন্তি, মন্তীসু অকুতূহলং;
পিযঞ্চ অন্নপানম্হি, অত্থে জাতে চ পণ্ডিতং.
২৮. ৰূপযোব্বন্নসম্পন্না, ৱিসালকুলসম্ভৱা;
ৱিজ্জাহীনা ন সোভন্তে, নিগ্গন্ধা ইৱ কিং সুকা.
২৯. ৱুত্যং ৱিসদঞাণস্স, ঞাতো অত্থো তৰস্সন;
সূৰপ্পভায আদাসো, ছাযং দিস্সে ন মাকৰে.
৩০. অৱেয্যাকৰণো ত্ৱন্ধো, বধিৰো কোসৱজ্জিতো;
সাহিচ্চৰহিতো পঙ্গু, মূগো তক্কৱিৱজ্জিতো.
৩১. ধীৰো চ ৱিৱিধানঞ্ঞূ, পৰেসং ৱিৱৰানুগূ;
সব্বামিত্তে ৱসীকত্ৱা, কোসিযোৱ সুখী সিযা.
৩২. মহাতেজোপি তেজোযং, মত্তিকং ন মুদুং কৰে;
আপো আপেসি মুদুকং, সাধুৱাচাৱ কক্খড়ং.
৩৩. কোত্থো পুত্তেন জাতেন, যো ন ৱিদূ ন ধম্মিকো;