৪. সমাসকপ্প
সত্তমকণ্ড
৩১৬. , ৩৩১. নামানং সমাসো যুত্তত্থো.
তেসং নামানং পযুজ্জমানপদত্থানং যো যুত্তত্থো, সো সমাসসঞ্ঞো হোতি.
কথিনদুস্সং, আগন্তুকভত্তং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সমণব্ৰাহ্মণা, সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা, ব্ৰাহ্মণ গহপতিকা.
নামানমিতি কিমত্থং? দেৱদত্তো পচতি, যঞ্ঞদত্তো পচতি.
যুত্তত্থোতি কিমত্থং? ভতো ৰঞ্ঞো পুত্তো দেৱদত্তস্স.
সমাসইচ্চনেন ক্ৱত্থো? ক্ৱচি সমাসন্তগতানমকাৰন্তো.
৩১৭. , ৩৩২. তেসং ৱিভত্তিযো লোপা চ.
তেসং যুত্তত্থানং সমাসানং ৱিভত্তিযো লোপা চ হোন্তি.
কথিনদুস্সং, আগন্তুকভত্তং.
তেসংগহণেন সমাসতদ্ধিতাখ্যাতকিতকানং ৱিভত্তিপচ্চযপদক্খৰাগমা চ লোপা হোন্তি. ৱাসিট্ঠো, ৱেনতেয্যো.
চগ্গহণ মৱধাৰণত্থং, পভঙ্কৰো, অমতদ্দদো, মেধঙ্কৰো, দীপঙ্কৰো.
৩১৮. , ৩৩৩. পকতি চস্স সৰন্তস্স.
লুত্তাসু ৱিভত্তীসু অস্স সৰন্তস্স লিঙ্গস্স পকতিৰূপানি হোন্তি.
চক্খুসোতং, মুখনাসিকং, ৰাজপুত্তো, ৰাজপুৰিসো.
৩১৯. , ৩৩০. উপসগ্গনিপাতপুব্বকো অব্যযীভাৱো.
উপসগ্গনিপাতপুব্বকো সমাসো অব্যযীভাৱসঞ্ঞো হোতি.
নগৰস্স সমীপে পৱত্ততি কথা ইতি উপনগৰং, দৰথানং অভাৱো নিদ্দৰথং, মকসানং অভাৱো নিম্মকসং, ৱুড্ঢানং পটিপাটি যথাৱুড্ঢং, যে যে ৱুড্ঢা ৱা যথাৱুড্ঢং, জীৱস্স যত্তকো পৰিচ্ছেদো যাৱজীৱং, চিত্তমধিকিচ্চ পৱত্তন্তি তে ধম্মাতি অধিচিত্তং, পব্বতস্স তিৰো তিৰোপব্বতং, সোতস্স পতি পৱত্ততি নাৱা ইতি পতিসোতং, পাসাদস্স অন্তো অন্তোপাসাদং.
অব্যযীভাৱমিচ্চনেন ক্ৱত্থো? অংৱিভত্তীন মকাৰন্তা অব্যযীভাৱা.
৩২০. , ৩৩৫. সো নপুংসকলিঙ্গো.
সো অব্যযীভাৱসমাসো নপুংসকলিঙ্গোৱ দট্ঠব্বো.
কুমাৰীসু অধিকিচ্চ পৱত্ততি কথা ইতি অধিকুমাৰি, ৱধুযা সমীপে পৱত্ততি কথা ইতি উপৱধু, গঙ্গায সমীপে পৱত্ততি কথা ইতি উপগঙ্গং, মণিকায সমীপে পৱত্ততি কথা ইতি উপমণিকং.
৩২১. , ৩৪৯. দিগুস্সেকত্তং.
দিগুস্স সমাসস্স একত্তং হোতি, নপুংসকলিঙ্গত্তঞ্চ.
তযো লোকা তিলোকং, তযো দণ্ডা তিদণ্ডং, তীণি নযনানি তিনযনং, তযো সিঙ্গা তিসিঙ্গং. চতস্সো দিসা চতুদ্দিসং, পঞ্চ ইন্দ্ৰিযানি পঞ্চিন্দ্ৰিযং.
৩২২. , ৩৫৯. তথা দ্ৱন্দে পাণি তূৰিয যোগ্গসেনঙ্গখুদ্দজন্তুক ৱিৱিধৱিৰুদ্ধ ৱিসভাগত্থাদীনঞ্চ.
তথা দ্ৱন্দে সমাসে পাণি তূৰিয যোগ্গ সেনঙ্গখুদ্দজন্তুক ৱিৱিধৱিৰুদ্ধ ৱিসভাগত্থইচ্চেৱমাদীনং একত্তং হোতি, নপুংসকলিঙ্গত্তঞ্চ.
তং যথা? চক্খু চ সোতঞ্চ চক্খুসোতং, মুখঞ্চ নাসিকা চ মুখনাসিকং, ছৱি চ মংসঞ্চ লোহিতঞ্চ ছৱিমংসলোহিতং. এৱং পাণ্যঙ্গত্থে.
সঙ্খো চ পণৱো চ সঙ্খপণৱং, গীতঞ্চ ৱাদিতঞ্চ গীতৱাদিতং, দদ্দৰি চ ডিণ্ডিমো চ দদ্দৰিডিণ্ডিমং. এৱং তূৰিযঙ্গত্থে.
ফালো চ পাচনঞ্চ ফালপাচনং, যুগঞ্চ নঙ্গলঞ্চ যুগনঙ্গলং. এৱং যোগ্গঙ্গত্থে.
অসি চ চম্মঞ্চ অসিচম্মং, ধনু চ কলাপো চ ধনুকলাপং, হত্থী চ অস্সো চ হত্থিঅস্সং, ৰথো চ পত্তিকো চ ৰথপত্তিকং. এৱং সেনঙ্গত্থে.
ডংসা চ মকসা চ ডংসমকসং, কুন্থো চ কিপিল্লিকো চ কুন্থকিপিল্লিকং, কীটো চ সৰীসপো চ কীটসৰীসপং. এৱং খুদ্দজন্তুকত্থে.
অহি চ নকুলো চ অহিনকুলং, বিড়াৰো চ মূসিকো চ বিড়াৰমূসিকং, কাকো চ উলূকো চ কাকোলূকং. এৱং ৱিৱিধৱিৰুদ্ধত্থে.
সীলঞ্চ পঞ্ঞাণঞ্চ সীলপঞ্ঞাণং, সমথো চ ৱিপস্সনা চ সমথৱিপস্সনং, ৱিজ্জা চ চৰণঞ্চ ৱিজ্জাচৰণং. এৱং ৱিসভাগত্থে.
আদিগ্গহণং কিমত্থং? দাসী চ দাসো চ দাসিদাসং, ইত্থী চ পুমা চ ইত্থিপুমং, পত্তো চ চীৱৰঞ্চ পত্তচীৱৰং, ছত্তঞ্চ উপাহনা চ ছত্তুপাহনং, তিকঞ্চ চতুক্কঞ্চ তিকচতুক্কং, ৱেনো চ ৰথকাৰো চ ৱেনৰথকাৰং, সাকুণিকো চ মাগৱিকো চ সৱকুণিকমাগৱিকং, দীঘো চ মজ্ঝিমো চ দীঘমজ্ঝিমং ইচ্চেৱমাদি.
৩২৩. , ৩৬০. ৱিভাসা ৰুক্খ তিণ পসুখ ন ধঞ্ঞ জনপদাদীনঞ্চ.
ৰুক্খতিণ পসু ধন ধঞ্ঞ জনপদইচ্চেৱমাদীনং ৱিভাসা একত্তং হোতি, নপুংসকলিঙ্গত্তঞ্চ দ্ৱন্দে সমাসে. অস্সত্থো চ কপীতনো চ অস্সত্থকপীতনং, অস্সত্থকপীতনা ৱা. উসীৰঞ্চ বীৰণঞ্চ উসীৰবীৰণং, উসীৰবীৰণা ৱা. অজো চ এড়কো চ অজেড়কং, অজেড়কা ৱা. হিৰঞ্ঞঞ্চ সুৱণ্ণঞ্চ হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং, হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণা ৱা. সালি চ যৱো চ সালিযৱং, সালিযৱা ৱা. কাসী চ কোসলা চ কাসিকোসলং, কাসিকোসলা ৱা.
আদিগ্গহণং কিমত্থং? সাৱজ্জঞ্চ অনৱজ্জঞ্চ সাৱজ্জানৱজ্জং, সাৱজ্জা নৱজ্জা ৱা. হীনঞ্চ পণীতঞ্চ হীনপণীতং. হীনপণীতা ৱা. কণ্হো চ সুক্কো চ কণ্হসুক্কং, কণ্হসুক্কা ৱা.
৩২৪. , ৩৩৯. দ্ৱিপদে তুল্যাধিকৰণে কম্মধাৰযো.
দ্ৱে পদানি তুল্যাধিকৰণানি যদা সমস্যন্তে, তদা সো সমাসো কম্মধাৰযসঞ্ঞো হোতি.
মহন্তো চ সো পুৰিসো চাতি মহাপুৰিসো, কণ্হো চ সো সপ্পো চাতি কণ্হসপ্পো, নীলঞ্চ তং উপ্পলঞ্চাতি নীলুপ্পলং, লোহিতঞ্চ তং চন্দনঞ্চাতি লোহিতচন্দনং, ব্ৰাহ্মণী চ সা দাৰিকা চাতি ব্ৰাহ্মণদাৰিকা, খত্তিযা চ সা কঞ্ঞা চাতি খত্তিযকঞ্ঞা.
কম্মধাৰযইচ্চনেন ক্ৱত্থো? কম্মধাৰযসঞ্ঞে চ.
৩২৫. , ৩৪৮. সঙ্খ্যাপুব্বো দিগু.
সঙ্খ্যাপুব্বো কম্মধাৰযসমাসো দিগুসঞ্ঞো হোতি.
তীণি মলানি তিমলং, তীণি ফলানি তিফলং, তযো লোকা তিলোকং, তযো দণ্ডা তিদণ্ডং, চতস্সো দিসা চতুদ্দিসং, পঞ্চ ইন্দ্ৰিযানি পঞ্চিন্দ্ৰিযং, সত্ত গোদাৱৰিযো সত্তগোদাৱৰং.
দিগুইচ্চনেন ক্ৱত্থো? দিগুস্সে কত্তং.
৩২৬. , ৩৪১. উভে তপ্পুৰিসা.
উভে দিগুকম্মধাৰযসমাসা তপ্পুৰিসসঞ্ঞা হোন্তি.
ন ব্ৰাহ্মণো অব্ৰাহ্মণো, ন ৱসলো অৱসলো, ন ভিক্খু অভিক্খু, ন পঞ্চৱস্সং অপঞ্চৱস্সং, ন পঞ্চপূলী অপঞ্চপূলী, ন সত্তগোদাৱৰংঅসত্তগোদাৱৰং, ন দসগৱং অদসগৱং, ন পঞ্চগৱং অপঞ্চগৱং.
তপ্পুৰিসইচ্চনেন ক্ৱত্থো? অত্তং নস্স তপ্পুৰিসে.
৩২৭. , ৩৫১. অমাদযো পৰপদেভি.
তা অমাদযো নামেহি পৰপদেভি যদা সমস্যন্তে, তদা সো সমাসো তপ্পুৰিসসঞ্ঞো হোতি.
ভূমিং গতো ভূমিগতো, সব্বৰত্তিং সোভণো সব্বৰত্তিসোভণো. অপাযং গতো অপাযগতো, ইস্সৰেন কতং ইস্সৰকতং, সল্লেন ৱিদ্ধো সল্লৱিদ্ধো, কথিনস্স দুস্সং কথিনদুস্সং, আগন্তুকস্স ভত্তং আগন্তুকভত্তং, মেথুনা অপেতো মেথুনাপেতো, চোৰা ভযং চোৰভযং, ৰঞ্ঞো পুত্তো ৰাজপুত্তো, ধঞ্ঞানং ৰাসি ধঞ্ঞৰাসি, ৰূপে সঞ্ঞা ৰূপসঞ্ঞা, সংসাৰে দুক্খং সংসাৰদুক্খং.
৩২৮. , ৩৫২. অঞ্ঞপদত্থেসু বহুব্বীহি.
অঞ্ঞেসং পদানং অত্থেসু দ্ৱে নামানি বহূনি নামানি যদা সমস্যন্তে, তদা সো সমাসো বহুব্বীহি সঞ্ঞো হোতি.
আগতা সমণা ইমং সঙ্ঘাৰামং সোযং আগতসমণো, সঙ্ঘাৰামো. জিতানি ইন্দ্ৰিযানি অনেন সমণেন সোযং জিতিন্দ্ৰিযো, সমণো. দিন্নো সুঙ্কো যস্স ৰঞ্ঞো সোযং দিন্নসুঙ্কো, ৰাজা. নিগ্গতা জনা অস্মা গামা সোযং নিগ্গতজনো, গামো. ছিন্নো হত্তো যস্স পুৰিসস্স সোযং ছিন্নহত্থো, পুৰিসো. সম্পন্নানি সস্সানি যস্মিং জনপদে সোযং সম্পন্নসস্সো, জনপদো.
নিগ্ৰোধস্স পৰিমণ্ডলো নিগ্ৰোধপৰিমণ্ডলো, নিগ্ৰোধপৰিমণ্ডলো ইৱ পৰিমণ্ডলো যো ৰাজকুমাৰো সোযং নিগ্ৰোধপৰিমণ্ডলো. অথ ৱা নিগ্ৰোধপৰিমণ্ডলো ইৱ পৰিমণ্ডলো যস্স ৰাজকুমাৰস্স সোযং নিগ্ৰোধপৰিমণ্ডলো, ৰাজকুমাৰো.
চক্খুনো ভূতো চক্খুভূতো, চক্খুভূতো ইৱ ভূতো যো ভগৱা সোযং চক্খুভূতো, ভগৱা.
সুৱণ্ণস্স ৱণ্ণো সুৱণ্ণৱণ্ণো, সুৱণ্ণৱণ্ণো ৱিয ৱণ্ণো যস্স ভগৱতো সোযং সুৱণ্ণৱণ্ণো, ভগৱা.
ব্ৰহ্মুনো সৰো ব্ৰহ্মস্সৰো, ব্ৰহ্মস্সৰো ৱিয সৰো যস্স ভগৱতো সোযং ব্ৰহ্মস্সৰো, ভগৱা.
সযং পতিত পণ্ণ পুপ্ফফলৱাযুতোযাহাৰাতি পণ্ণঞ্চ পুপ্ফঞ্চ ফলঞ্চ পণ্ণপুপ্ফফলানি, সযমেৱ পতিতানি সযংপতিতানি, সযংপতিতানি চ তানি পণ্ণপুপ্ফফলানি চেতি সযংপতিতপণ্ণপুপ্ফফলানি ৱাযু চ তোযঞ্চ ৱাযুতোযানি, সযংপতিতপণ্ণপুপ্ফফলানি চ ৱাযুতোযানি চ সযংপতিতপণ্ণপুপ্ফফলৱাযুতোযানি. সযংপতিতপণ্ণপুপ্ফফলৱাযুতোযানি আহাৰা যেসং তে সযংপতিতপণ্ণপুপ্ফফলৱাযুতোযাহাৰা, ইসযো. যমেত্থ ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৱুত্তমেৱ. অযং পন দ্ৱন্দকম্মধাৰযগব্ভো তুল্যাধিকৰণপহুব্বীহি.
অথ ৱা – সযংপতিতপণ্ণপুপ্ফফলৱাযুতোযেহি আহাৰা যেসং তে সযংপতিতপণ্ণপুপ্ফফলৱাযুতোযাহাৰা. অযং পন ভিন্নাধিকৰণবহুব্বীহি.
নানা দুমপতিত পুপ্ফৱাসিত সানূতি নানাপকাৰা দুমা নানাদুমা, নানাদুমেহি পতিতানি নানাদুমপতি তানি, নানাদুমপতিতানি চ তানি পুপ্ফানি চেতি নানাদুমপতিতপুপ্ফানি, নানাদুমপতিতপুপ্ফেহি ৱাসিতা নানাদুমপতিতপুপ্ফৱাসিতা, নানাদুমপতিতপুপ্ফৱাসিতা সানূ যস্স পব্বতৰাজস্স সোযং নানাদুমপতিতপুপ্ফৱাসিতসানু, পব্বতৰাজা. অযং পন কম্মধাৰযতপ্পুৰিসগব্ভো তুল্যাধিকৰণবহুব্বীহি.
অথ ৱা – ৱাসিতা সানূ ৱাসিতসানু, সাপেক্খত্তে সতিপি গমকত্তা সমাসো. নানাদুমপতিতপুপ্ফেহি ৱাসিতসানূ যস্স পব্বতৰাজস্স সোযং নানাদুমপতিতপুপ্ফৱাসিতসানু, পব্বতৰাজা. অযং পন ভিন্নাধিকৰণবহুব্বীহি.
ব্যালম্বম্বুধৰবিন্দুচুম্বিতকূটোতি অম্বুং ধাৰেতীতি অম্বুধৰো, কো সো? পজ্জুন্নো. ৱিৱিধা আলম্বো ব্যালম্বো, ব্যালম্বো চ সো অম্বুধৰো চাতি ব্যালম্বম্বুধৰো, ব্যালম্বম্বুধৰস্স বিন্দূ ব্যালম্বম্বুধৰবিন্দূ, ব্যালম্বম্বুধৰবিন্দূহি চুম্বিতো ব্যালম্বম্বুধৰবিন্দুচুম্বিতো, ব্যালম্বম্বুৰেবিন্দুচুম্বিতো কূটো যস্স পব্বতৰাজস্স সোযং ব্যালম্বম্বুধৰবিন্দুচুম্বিতকূটো. অযং পন কম্মধাৰযতপ্পুৰিসগব্ভো তুল্যাধিকৰণবহুব্বীহি.
অথ ৱা – চুম্বিতো কূটো চুম্বিতকূটো, সাপেক্খত্তে সতিপি গমকত্তা সমাসো. ব্যালম্বম্বুধৰবিন্দূহি চুম্বিতকূটো যস্স পব্বতৰাজস্স সোযং ব্যালম্বম্বুধৰবিন্দুচুম্বিতকূটো. অযং পন ভিন্নাধিকৰণবহুব্বীহি.
অমিত বল পৰক্কমজুতীতি ন মিতা অমিতা, বলঞ্চ পৰক্কমো চ জুতি চ বলপৰক্কমজুতিযো, অমিতা বলপৰক্কমজুতিযো যস্স সোযং অমিতবলপৰক্কমজুতি, অযং পন কম্মধাৰযদ্ৱন্দগব্ভো তুল্যাধিকৰণবহুব্বীহি.
পীণোৰক্খংস বাহূতি উৰো চ অক্খঞ্চ অংসো চ বাহু চ উৰক্খংসবাহৱো, পীণা উৰক্খংসবাহৱো যস্স ভগৱতো সোযং পীণোৰক্খংসবাহু. অযং পন দ্ৱন্দৱব্ভো তুল্যাধিকৰণবহুব্বীহি.
পীণ গণ্ড ৱদন থনূৰুজঘনাতি গণ্ডো চ ৱদনঞ্চ থনো চ ঊৰু চ জঘনঞ্চ গণ্ডৱদনথনূৰুজঘনা, পীণা গণ্ডৱদনথনূৰুজঘনা যস্সা সাযং পীণগণ্ডৱদনথনূৰুজঘনা. অযম্পি দ্ৱন্দগব্ভো তুল্যাধিকৰণবহুব্বীহি.
ৱৱৰ সুৰাসুৰ গৰুড মনুজ ভুজগ গন্ধব্ব মকুট কূট চুম্বিত সেলসঙ্ঘট্টিত চৰণোতি সুৰা চ অসুৰা চ গৰুডা চ মনুজা চ ভুজগা চ গন্ধব্বা চ সুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বা, পৱৰা চ তে সুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগ গন্ধব্বা চেতি পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বা, পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বানং মকুটানি পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটানি, পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটানং কূটানি পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটকূটানি, পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটকূটেসু চুম্বিতা পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটকূটচুম্বিতা, পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটকূটচুম্বিতা চ তে সেলা চাতি পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটকূটচুম্বিতসেলা, পৱৰসুৰাসুৰ গৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটকূটচুম্বিতসেলেহি সঙ্ঘট্টিতা পৱৰসুৰাসুৰ গৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটকূটচুম্বিতসেলসঙ্ঘট্টিতা, পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটকূটচুম্বিতসেলসঙ্ঘট্টিতা চৰণা যস্স তথাগতস্স সোযং পৱৰসুৰাসুৰগৰুডমনুজভুজগগন্ধব্বমকুটকূটচুম্বিতসেলসঙ্ঘট্টিতচৰণো, তথাগতো, অযং পন দ্ৱন্দকম্মধাৰযতপ্পুৰিসগব্ভো তুল্যাধিকৰণবহুব্বীহি.
অথ ৱা–সঙ্ঘট্টিতা চৰণা সঙ্ঘট্টিতচৰণা, সাপেক্খত্তে সতিপি গমকত্তা সমাসো. পৱৰসুৰাসুৰ গৰুডমনুজভুজগ গন্ধব্বমকুটকূটচুম্বিতসেলেহি সঙ্ঘট্টিতচৰণা যস্স তথাগতস্স সোযং পৱৰসুৰাসুৰগৰুড মনুজভুজগ গন্ধব্বমকুটকূটচুম্বিতসেলসঙ্ঘট্টিত চৰণো. অযং পন ভিন্নাধিকৰণবহুব্বীহি.
চতুদ্দিসোতি চতস্সো দিসা যস্স সোযং চতুদ্দিসো, ভগৱা.
পঞ্চচক্খূতি পঞ্চ চক্খূনি যস্স তথাগতস্স সোযং পঞ্চচক্খু, তথাগতো.
দসবলোতি দস বলানি যস্স সোযং দসবলো, ভগৱা.
অনন্তঞাণোতি নস্স অন্তো অনন্তং, অনন্তং ঞাণং যস্স তথাগতস্স সোযং অনন্তঞাণো, তথাগতো.
অমিত ঘন সৰীৰোতি ন মিতং অমিতং, ঘনং এৱ সৰীৰং ঘনসৰীৰং, অমিতং ঘনসৰীৰং যস্স তথাগতস্স সোযং অমিতঘনসৰীৰো, তথাগতো.
অমিত বল পৰক্কম পত্তোতি ন মিতা অমিতা, বলঞ্চ পৰক্কমো চ বলপৰক্কমা, অমিতা এৱ বলপৰক্কমা অমিতবলপৰক্কমা, অমিতবলপৰক্কমা পত্তা যেন সোযং অমিতবলপৰক্কমপত্তো, ভগৱা. অযং পন কম্মধাৰযদ্ৱন্দগব্ভো তুল্যাধিকৰণবহুব্বীহি.
মত্ত ভমৰ গণ চুম্বিত ৱিকসিতপুপ্ফৱল্লিনাগৰুক্খো পসোভিত কন্দৰোতি মত্তা এৱ ভমৰা মত্তভমৰা, মত্তভমৰানং গণা মত্তভমৰগণা, মত্তভমৰগণেহি চুম্বিতানি মত্তভমৰণচুম্বিতানি, ৱিকসিতানি এৱ পুপ্ফানি ৱিকসিতপুপ্ফানি, মত্তভমৰগণচুম্বিতানি ৱিকসিতপুপ্ফানি যেসং তেহি মত্তভমৰগণচুম্বিতৱিকসিতপুপ্ফা, ৱল্লি চ নাগৰুক্খো চ মল্লিনাগৰুক্খা, মত্তভমৰগণচুম্বিতৱিকসিতপুপ্ফা চ তে ৱল্লিনাগৰুক্খা চেতি মত্তভমৰগণচুম্বিতৱিকসিতপুপ্ফৱল্লিনাগৰুক্খা, মত্তভমৰগণচুম্বিতৱিকসিতপুপ্ফৱল্লিনাগৰুক্খেহি উপসোভিতানি মত্তভমৰগণচুম্বিতৱিকসিতপুপ্ফৱল্লিনাগৰুক্খো পসোভিতানি, মত্তভমৰগণচুম্বিতৱিকসিতপুপ্ফৱল্লিনাগৰুক্খো পসোভিতানি কন্দৰানি যস্স পব্বতৰাজস্স সোযং মত্তভমৰগণচুম্বিতৱিকসিতপুপ্ফ ৱল্লিনাগৰুক্খো পসো ভিতকন্দৰো, পব্বতৰাজা. অযং পন দ্ৱন্দকম্মধাৰযতপ্পুৰিসগব্ভো তুল্যাধিকৰণবহুব্বীহি.
অথ ৱা–উপসোভিতানি কন্দৰানি উপসোভিতকন্দৰানি, সাপেক্খত্তে সতিপি গমকত্তা সমাসো. মত্তভমৰগণচুম্বিতৱিকসিতপুপ্ফৱল্লিনাগৰুক্খেহি উপসোভিতকন্দৰানি যস্স পব্বতৰাজস্স সোযং মত্তভমৰগণচুম্বিতৱিকসিতপুপ্ফৱল্লিনাগৰুক্খো পসোভিতকন্দৰো, পব্বতৰাজা. অযং পন ভিন্নাধিকৰণবহুব্বীহি.
নানা ৰুক্খ তিণ পতিত পুপ্ফোপসোভিত কন্দৰোতি ৰুক্খো চ তিণঞ্চ ৰুক্খতিণানি, নানা পকাৰানি এৱ ৰুক্খতিণানি নানাৰুক্খতিণানি, নানাৰুক্খতিণেহি পতিতানি নানাৰুক্খতিণপতিতানি, নানাৰুক্খতিণপতিতানি চ তানি পুপ্ফানি চেতি নানাৰুক্খতিণপতিতপুপ্ফানি, নানাৰুক্খতিণপতিতপুপ্ফেহি উপসোভিতানি নানাৰুক্খতিণপতিত পুপ্ফোপসোভিতানি, নানাৰুক্খতিণপতিতপুপ্ফোপসোভিতানি কন্দৰানি যস্স পব্বতৰাজস্স সোযং নানাৰুক্খতিণপতিতপুপ্ফোপসোভিতকন্দৰো, পব্বতৰাজা. অযং পন দ্ৱন্দকম্মধাৰযতপ্পুৰিসগব্ভো তুল্যাধিকৰণবহুব্বীহি.
অথ ৱা–উপসোভিতানি এৱ কন্দৰানি উপসোভিতকন্দৰানি, (সাপেক্খত্তে সতিপি গমকত্তা সমাসো.) নানাৰুক্খতিণপতিতপুপ্ফেহি উপসোভিতকন্দৰানি যস্স পব্বতৰাজস্স সোযং নানাৰুক্খতিণপতিতপুপ্ফোপসোভিতকন্দৰো, পব্বতৰাজা. অযং পন ভিন্নাধিকৰণবহুব্বীহি.
নানা মুসল ফাল পব্বত তৰু কলিঙ্গৰ সৰ ধনুগদাসি তোমৰহত্থাতি মুসলো চ ফালো চ পব্বতো চ তৰু চ কলিঙ্গৰো চ সৰো চ ধনু চ গদা চঅসি চ তোমৰো, চ মুসলফালপব্বততৰুকলিঙ্গৰসৰধনুগদাসিতোমৰা, নানা পকাৰা এৱ মুসলফালপব্বততৰুকলিঙ্গৰসৰধনুগদাসিতোমৰা নানামুসলফালপব্বততৰুকলিঙ্গৰসৰধনুগদাসিতোমৰা, নানামুসলফালপব্বততৰুকলিঙ্গৰসৰধনুগদাসিতোমৰা হত্থেসু যেসং তে নানামুসলফালপব্বততৰুকলিঙ্গৰ সৰধনুগদাসিতোমৰহত্থা. অযং পন দ্ৱন্দকম্মধাৰযগব্ভো ভিন্নাধিকৰণবহুব্বীহি.
বহুব্বীহি ইচ্চনেন ক্ৱত্থো? বহুব্বীহিম্হি চ.
৩২৯. , ৩৫৭. নামানং সমুচ্চযো দ্ৱন্দো.
নামানং একৱিভত্তিকানং যো সমুচ্চযো, সো দ্ৱন্দসঞ্ঞো হোতি.
চন্দিমা চ সূৰিযো চ চন্দিমসূৰিযা, সমণো চ ব্ৰাহ্মণো চ সমণব্ৰাহ্মণা, সাৰিপুত্তো চ মোগ্গল্লানো চ সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা, ব্ৰাহ্মণো চ গহপতিকো চ ব্ৰাহ্মণগহপতিকা, যমো চ ৱৰুণো চ যমৱৰুণা, কুৱেৰো চ ৱাসৱো চ কুৱেৰৱাসৱা.
দ্ৱন্দইচ্চনেন ক্ৱত্থো? দ্ৱন্দট্ঠা ৱা.
৩৩০. , ৩৪০. মহতং মহা তুল্যাধিকৰণে পদে.
তেসং মহন্তসদ্দানং মহাআদেসো হোতি তুল্যাধিকৰণে পদে.
মহন্তো চ সো পুৰিসো চাতি মহাপুৰিসো, মহন্তী চ সা দেৱী চাতি মহাদেৱী, মহন্তঞ্চ তং বলঞ্চাতি মহাবলং, মহন্তো চ সো নাগো চাতি মহানাগো, মহন্তো চ সো যসো চাতি মহাযসো, মহন্তঞ্চ তং পদুমৱনঞ্চাতি মহাপদুমৱনং, মহন্তী চ সা নদী চাতি মহানদী, মহন্তো চ সো মণি চাতি মহামণি, মহন্তো চ সো গহপতিকো চাতি মহাগহপতিকো, মহন্তঞ্চ তং ধনঞ্চাতি মহাধনং, মহন্তো চ সো পুঞ্ঞো চাতি মহাপুঞ্ঞো.
বহুৱচনগ্গহণেন ক্ৱচি মহন্ত সদ্দস্স মহাদেসো হোতি. মহন্তঞ্চ তং ফলঞ্চাতি মহপ্ফলং, মহব্বলং, এৱং মহদ্ধনং, মহব্ভযং.
৩৩১. , ৩৫৩. ইত্থিযং ভাসিতপুমিত্থী পুমাৱ চে.
ইত্থিযং তুল্যাধিকৰণে পদে চে ভাসিতপুমিত্থী পুমাৱ দট্ঠব্বা.
দীঘা জঙ্ঘা যস্স সোযং দীঘজঙ্ঘো, কল্যাণভৰিযো, পহূতপঞ্ঞো.
ভাসিতপুপেতি কিমত্থং? ব্ৰাহ্মণবন্ধু চ সা ভৰিযা চাতিব্ৰাহ্মণবন্ধুভৰিযা.
৩৩২. , ৩৪৩. কম্মধাৰযসঞ্ঞে চ.
কম্মধাৰযসঞ্ঞে চ সমাসে ইত্থিযং তুল্যাধিকৰণে পদে পুব্বে ভাসিতপুমিত্থী চে, পুমাৱ দট্ঠব্বা. ব্ৰাহ্মণদাৰিকা, খত্তিযকঞ্ঞা, খত্তিযকুমাৰিকা.
ভাসিতপুমেতি কিমত্থং? খত্তিযবন্ধুদাৰিকা, ব্ৰাহ্মণবন্ধুদাৰিকা.
৩৩৩. , ৩৪৪. অত্তং নস্স তপ্পুৰিসে.
নস্স পদস্স তপ্পুৰিসে উত্তৰপদে অত্তং হোতি.
নব্ৰাহ্মণো অব্ৰাহ্মণো, অৱসলো, অভিক্খু, অপঞ্চৱস্সং, অপঞ্চগৱং.
৩৩৪. , ৩৪৫. সৰে অন.
নস্স পদস্স তপ্পুৰিসে অন আদেসো হোতি সৰে পৰে.
ন অস্সো অনস্সো, অনিস্সৰো, অনৰিযো.
৩৩৫. , ৩৪৬. কদ কুস্স.
কুইচ্চেতস্স কদ হোতি সৰে পৰে.
কুচ্ছিতং অন্নং কদন্নং, কুচ্ছিতং অসনং কদস্সনং.
সৰেতি কিমত্থং? কুচ্ছিতা দাৰা যেসং (অপুঞ্ঞকাৰানং) তে হোন্তীতি কুদাৰা, কুজনা. এৱং কুপুত্তা, কুগেহা, কুৱত্থা, কুদাসা.
৩৩৬. , ৩৪৭. কা’প্পত্থেসু চ.
কুইচ্চেতস্স কা হোতি অপ্পত্থেসু চ.
কালৱণং, কাপুপ্ফং.
বহুৱচনগ্গহণং কিমত্থং? কুইচ্চেতস্স অনপ্পতত্থেসুপি ক্ৱচি কা হোতি, কাপুৰিসা.
৩৩৭. , ৩৫০. ক্ৱচি সমাসন্তগতানমকাৰন্তো.
সমাসন্তগতানং নামানমন্তো সৰো ক্ৱচি অকাৰো হোতি.
দেৱানং ৰাজা দেৱৰাজো, দেৱৰাজা, দেৱানং সখা দেৱসখো, দেৱসখা, পঞ্চ অহানি পঞ্চাহং, সত্তাহং, পঞ্চগৱং, ছত্তুপাহনং, উপসৰদং, ৱিসালক্খো, ৱিমুখো.
কাৰগ্গহণং কিমত্থং? আকাৰন্ত ইকাৰন্তা চ হোন্তি, পচ্চক্খা ধম্মা যস্স সোযন্তি পচ্চক্খধম্মা, সুৰভিনো গন্ধো সুৰভিগন্ধি, সুন্দৰো গন্ধো সুগন্ধি, পূতিনো গন্ধো পূতিগন্ধি, কুচ্ছিতো গন্ধো কুগন্ধি, দুট্ঠু গন্ধো যস্স সোযন্তি দুগন্ধি, পূতি এৱ গন্ধো পূতিগন্ধি.
নদীঅন্তা চ কত্তুঅন্তা চ কপচ্চযো হোতি সমাসন্তে.
বহূ নদিযো যস্মিং সোযং বহুনদিকো, জনপদো. বহৱো কত্তাৰো যস্স সোযং বহুকত্তুকো, পুৰিসো.
৩৩৮. , ৩৫৬. নদিম্হা চ.
নদিম্হা চ কপচ্চযো হোতি সমাসন্তে.
বহূ নদিযো যস্মিং সোযন্তি বহুনদিকো. বহূ কন্তিযো যস্স সোযন্তি বহুকন্তিকো. বহুনাৰিকো.
৩৩৯. , ৩৫৮. জাযায তুদং জানি পতিম্হি.
জাযাইচ্চেতায তুদং জানিইচ্চেতে আদেসা হোন্তি পতিম্হি পৰে.
তুদংপতী, জানিপতী.
৩৪০. , ৩৫৫. ধনুম্হা চ.
ধনুম্হা চ আপচ্চযো হোতি সমাসন্তে.
গাণ্ডীৱো ধনু যস্স সোযং গাণ্ডীৱধন্ৱা.
৩৪১. , ৩৩৬. অং ৱিভত্তীনমকাৰন্তা অব্যযীভাৱা.
তস্মা অকাৰন্তা অব্যযীভাৱসমাসা পৰাসং ৱিভত্তীনং ক্ৱচি অং হোতি.
অধিচিত্তং, যথাৱুড্ঢং, উপকুম্ভং, যাৱজীৱং, তিৰোপব্বতং, তিৰোপাকাৰং, তিৰোকুট্টং, অন্তোপাসাদং.
ক্ৱচীতি কিমত্থং? অধিচিত্তস্স ভিক্খুনো.
৩৪২. , ৩৩৭. সৰো ৰস্সো নপুংসকে.
নপুংসকে ৱত্তমানস্স অব্যযীভাৱসমাসস্স লিঙ্গস্স সৰো ৰস্সো হোতি.
কুমাৰীসু অধিকিচ্চ পৱত্ততি কথা ইতি অধিকুমাৰি. উপৱধু, উপগঙ্গং, উপমণিকং.
৩৪৩. , ৩৩৮. অঞ্ঞস্মা লোপো চ.
অঞ্ঞস্মা অব্যযীভাৱসমাসা অনকাৰন্তা পৰাসং ৱিভত্তীনং লোপো চ হোতি.
অধিত্থি, অধিকুমাৰি, উপৱধু.
ইতি নামকপ্পে সমাসকপ্পো সত্তমো কণ্ডো.
সমাসকপ্পো নিট্ঠিতো.