ধাতুৱংসো |ও০.০০০১|
নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স
১. তথাগতস্সাগমনকথা
সম্বুদ্ধমতুলং সুদ্ধং ধম্মং সঙ্ঘং অনুত্তৰং,
নমস্সিত্ৱা পৱক্খামি ধাতুৱংসপ্পকাসনং;
তিক্খত্তুমগমা নাথো লঙ্কাদীপং মনোৰমং,
সত্তানং হিতমিচ্ছন্তো সাসনস্স চিৰট্ঠিতিং.
তত্থ তিক্খত্তুমগমা নাথো’তি অনমতগ্গে সংসাৰৱট্টে পৰিনামেত্ৱা অপ্পতিসৰণভাৱপ্পত্তানং লোকিযলোকুত্তৰসুখনিপ্ফাদনভাৱেন নাথো পতিসৰণ ভূতো ভগৱা বুদ্ধধম্মসঙ্ঘৰতনত্তযমগ্গং আচিক্খন্তো লঙ্কাদীপং তিক্খত্তুং গতো. তত্থ পঠমগমনে তাৱ বোধিমণ্ডং আৰুয্হ পুৰত্থীমাভিমুখো নিসীদিত্ৱা সূৰিযে অনত্থমিতেযেৱ মাৰবলং ৱিধমেত্ৱা, পঠমযামে পুব্বেনিৱাসঞাণং অনুস্সৰিত্ৱা মজ্ঝিমযামে চুতুপপাতঞাণং পত্ৱা পচ্ছিমযামাৱসানে পচ্চযাকাৰে ঞাণং ওতাৰেত্ৱা দসবলচতুৱেসাৰজ্জাদি গুণপতিমণ্ডিতং সব্বঞ্ঞুতঞাণং পটিৱিজ্ঝিত্ৱা বোধিমণ্ডপ্পদেসে অনুক্কমেন সত্তসত্তাহং ৱীতিনামেত্ৱা অট্ঠমে সত্তাহে অজপালনিগ্ৰোধমূলে নিসিন্নো ধম্মগম্ভিৰতং পচ্চৱেক্খনেন অপ্পোস্সুক্কতং আপজ্জমানো দসসহস্স ব্ৰহ্মপৰিৱাৰেন সহম্পতিমহাব্ৰহ্মুনা আযাচিতধম্মদেসনো হুত্ৱা |ও০.০০০২| বুদ্ধচক্খুনা লোকং ওলোকেন্তো পঞ্চৱগ্গিযানং ভিক্খুনং বহূপকাৰকং অনুস্সৰিত্ৱা উট্ঠাযাসনা কাসীনং পুৰং গন্ত্ৱা অঞ্ঞাকোণডঞ্ঞপ্পমুখে অট্ঠাৰস ব্ৰহ্মকোটিযো অমতং পাযেন্তো ধম্মচক্কং পৱত্তেত্ৱা পক্খস্স পঞ্চমিযং পঞ্চৱগ্গিযে সব্বেপি তে অৰহন্তে পতিট্ঠাপেত্ৱা তং দিৱসমেৱ যসকুলপুত্তস্স ৰত্তিভাগে সোতাপত্তিফলং দত্ৱা পুনদিৱসে অৰহন্তং দত্ৱা তস্স সহাযকে চতুপঞ্ঞাসজনে অৰহন্তং পাপেত্ৱা এৱং লোকে একসট্ঠিযা অৰহন্তেসু জাতেসু ৱুত্থৱস্সো পৱাৰেত্ৱা, ‘চৰথ ভিক্খৱে চাৰিক’ ন্তি ভিক্খু দিসাসু পেসেত্ৱা সযং উৰুৱেলং গচ্ছন্তো অন্তৰামগ্গে কপ্পাসিকৱনসণ্ডে ভদ্দৱগ্গিযে কুমাৰে তিংসজনে ৱিনেত্ৱা এহিভিক্খুভাৱেন পব্বাজেত্ৱা উৰুৱেলং গন্ত্ৱা অড্ঢুড্ঢানি পাটিহাৰিযসহস্সানি দস্সেন্তো উৰুৱেলকস্সপাদযো সহস্সজটিলপৰিৱাৰে তেভাতিকজটিলে ৱিনেন্তো তত্থেৱ ৱিহাসি. অপৰভাগে অঙ্গমগধৰট্ঠৱাসিনো উৰুৱেলকস্সপস্স মহাযঞ্ঞং উপট্ঠাপেসুং. সো পন ইচ্ছাচাৰাভিভূতো চিন্তেসি? ‘‘সচাযং মহাসমণো ইমস্স সমাগমস্স মজ্ঝে পাটিহাৰিযং কৰেয্য লাভসক্কাৰো মে পৰিহাযিস্সতি’’তি. তস্সেৱং পৱত্তঅজ্ঝাসযং ঞত্ৱা পাতোৱ উত্তৰকুৰুতো ভিক্খং আহৰিত্ৱা অনোতত্তে আহাৰং পৰিভুঞ্জিত্ৱা সাযন্হ সমযে ফুস্সপুণ্ণমীউপোসথদিৱসে লঙ্কাদীপস্সত্থায লঙ্কাদীপমুপাগমি.
তস্স পন দীপস্স মহাগঙ্গায দক্খিণপস্সে আযামতো তিযোজনে পুথুলতো একযোজনপ্পমাণে মহানাগৱনুয্যানে যক্খসমাগমস্স মজ্ঝে তস্স উপৰি মহিযঙ্গণথূপস্স পতিট্ঠানট্ঠানে আকাসেযেৱ ঠীতো ৱুট্ঠিৱাতন্ধকাৰং দস্সেত্ৱা তেসং ভযং উপ্পাদেসি. তে ভযেন উপদ্দুতা ‘‘কস্স নু খো ইমং কম্ম’’ন্তি ইতো চিতো ওলোকেন্তো অদ্দসংসু ভগৱন্তং আকাসে নিসিন্নং. দিস্ৱান ভগৱন্তং অভযং যাৱিংসু. তেসং ভগৱা আহ?
‘‘সচে |ও০.০০০৩| তুম্হে অভযং ইচ্ছথ ময্হং নিসজ্জট্ঠানস্স ওকাসং দেথা’’তি. সব্বেপি তে তস্স নিসজ্জট্ঠানং অদংসু. ভগৱা নিসজ্জায ওকাসং গহেত্ৱা তেসং ভযং ৱিনোদেত্ৱা তেহি দিন্নে ভুমিভাগে চম্মখণ্ডং পত্থৰিত্ৱা নিসীদি. নিসিন্নোৱ পন ভগৱা চম্মখণ্ডং পসাৰেসি. তে যক্খা ভীততসিতা অঞ্ঞত্থ গন্তুং অসহমানা সমন্ততো সাগৰতীৰে ৰাসিভূতা অহেসুং. সত্থা গিৰিদীপং ইদ্ধানুভাৱেন আহৰিত্ৱা দস্সেসি. তেসু তত্থ পতিট্ঠিতেসু পুন যথাট্ঠানেৱ ঠপেত্ৱা পত্থৰিতচম্মখণ্ডম্পি সংখিপি. তস্মিং খণে ততো ততো দেৱা সন্নিপতিংসু. তেসং সমাগমে ধম্মং দেসেসি. অনেকেসং পাণকোটীনং ধম্মাভিসমযো অহোসি. সৰণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠিতা অসঙ্খেয্যা অহেসুং. সুমনকূটে পন মহাসুমনদেৱো সোতাপত্তিফলং পত্ৱা অত্তনো পূজনীযং ভগৱন্তং যাচি. ভগৱা তেন যাচিতো সীসং পাণিনা পৰামসিত্ৱা কেসধাতুংগহেত্ৱা তস্স অদাসি. দত্ৱা চ পন লঙ্কাদীপং তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৱা পৰিত্তং কত্ৱা আৰক্খং সংৱিধায পুন উৰুৱেলমেৱ আগতো. সো পন কেসধাতুযো সুৱণ্ণচঙ্গোটকেনাদায সত্থু নিসিন্নট্ঠানে নানাৰতনেহি ৱিচিত্তং থূপং পতিট্ঠাপেত্ৱা উপৰি ইন্দনীলমণিথূপিকাহি পিদহিত্ৱা গন্ধমালাদীহি পূজেন্তো ৱিহাসি. পৰিনিব্বুতে পন ভগৱতি সাৰিপুত্তস্স অন্তেৱাসিকো সৰভূ নাম থেৰো খীণাসৱো চিতকতো ইদ্ধিযা তথাগতস্স গীৱট্ঠিং আদায তস্মিং ইন্দনীলমণিথূপে পতিট্ঠাপেত্ৱা মেঘৱণ্ণপাসাণেহি দ্ৱাদসহত্থং থূপং কাৰাপেত্ৱা গতো. ততো দেৱানম্পিযতিস্সৰঞ্ঞো ভাতা চূড়াভযো নাম কুমাৰো তমব্ভুতং চেতিযং দিস্ৱা অভিপ্পসন্নো তং পটিচ্ছাদেন্তো তিংসহত্থং চেতিযং পতিট্ঠাপেসি. পুন দুট্ঠগামণী অভযমহাৰাজা তং পটিচ্ছাদেত্ৱা অসীতিহত্থং কঞ্চুকচেতিযং কাৰাপেসি. মহিযঙ্গণ |ও০.০০০৪| থূপস্স পতিট্ঠানাধিকাৰো এৱং ৱিত্থাৰতো ৱেদিতব্বো?
বোধিং পত্ৱান সম্বুদ্ধো বোধিমূলে নৰাসভো
নিসীদিত্ৱান সত্তাহং পাটিহীৰং ততো অকা.
ততো পুব্বুত্তৰে ঠত্ৱা পল্লঙ্কা ঈসকে জিনো
অনিমিসেন নেত্তেন সত্তাহং তং উদিক্খযি.
চঙ্কমিত্ৱান সত্তাহং চক্খমে ৰতনামযে
ৱিচিনিত্ৱা জিনো ধম্মং ৱৰং সো ৰতনাঘৰে.
অজপালম্হি সত্তাহং অনুভোসি সমাধিজং
ৰম্মে চ মুচলিন্দস্মিং ৱিমুত্তিসুখমুত্তমং.
ৰাজাযতনমূলম্হি সত্তৰত্তিন্দিৱং ৱসী
দন্তপোনোদকং সক্কো অদাসি সত্থুনো তদা.
চতুহি লোকপালেহি সিলাপত্তং সমাহটং চতুক্কমেককং কত্ৱা অধিট্ঠানেন নাযকো.
ৱাণিজেহি তদা দিন্নং মন্থঞ্চ মধুপিণ্ডিকং
তহিং পন গহেত্ৱান ভত্তকিচ্চং অকা জিনো.
গণ্হিংসু সৰণং তস্স তপুস্সভল্লিকা উভো
সৰণং অগমুং তে তং সত্থু দিন্নসিৰোৰুহা.
গন্ত্ৱান তে সকং ৰট্ঠং থূপং কত্ৱা মনোৰমং
নমস্সিংসু চ পূজেসুং দ্ৱেভাতিকোপাসকা.
ইতি সো সত্তসত্তাহং ৱীতিনামেসি নাযকো?
ব্ৰহ্মুনা যাচিতো সত্থা ধম্মচক্কং পৱত্তিতুং.
ততো বাৰাণসিং গন্ত্ৱা ধম্মচক্কং পৱত্তযি
কোণ্ডঞ্ঞো দেসিতে ধম্মে সোতাপত্তিফলং লভি.
ব্ৰহ্মানো’ট্ঠাৰসকোটী দেৱতা চ অসঙ্খিযা
সোতাপত্তিফলং পত্তা ধম্মচক্কে পৱত্তিতে.
পত্তো |ও০.০০০৫| পাটিপদে ৱপ্পো ভদ্দিযো দুতিযে ফলং,
ততিযে চ মহানামো অস্সজী চ চতুত্থীযং.
তে সব্বে সন্নিপাতেত্ৱা পঞ্চ’মে পঞ্চৱগ্গিযে,
অনত্তসুত্তং দেসেত্ৱা বোধিযগ্গ ফলেন তে.
বোধিং পাপেত্ৱা পঞ্চাহে যসত্থেৰাদিকে জনে,
ততো মগ্গন্তৰে তিংসকুমাৰে ভদ্দৱগ্গিযে.
উৰুৱেলং ততো গন্ত্ৱা উৰুৱেলায সঞ্ঞিতং,
উৰুৱেলেননুঞ্ঞাতো উৰুৱেলনাগং দমি.
তং তং দমী জিনো নাগং দমনেন উৰাদিগং,
তথাগতং নিমন্তিংসু দিস্ৱা তে পাটিহাৰিযং.
ইধেৱ ৱনসণ্ডস্মিং ৱিহাৰেত্ৱা মহামুনী,
উপট্ঠাহামসে সব্বে নিচ্চভত্তেন তং মযং.
উৰুৱেলকস্সপস্স মহাযঞ্ঞে উপট্ঠিতে,
তস্স’ত্তনো নাগমনে ইচ্ছাচাৰং ৱিজানিয.
উত্তৰকুৰুতো ভিক্খং হৰিত্ৱা দিপদুত্তমো,
অনোতত্তদহে ভুত্ৱা সাযন্হ সমযে সযং.
বোধিতো নৱমে মাসে ফুস্সপুণ্ণমিযং জিনো,
লঙ্কাদীপং ৱিসোধেতুং লঙ্কাদীপমুপাগমি.
যক্খে দমিত্ৱা সম্বুদ্ধো ধাতুং দত্ৱান নাযকো,
গন্ত্ৱান উৰুৱেলং সো ৱসী তত্থ ৱনে জিনো.
পঠমগমনকথা সমত্তা.
দুতিযগমনে পন বোধিতো পঞ্চমে ৱস্সে জেতৱনমহাৱিহাৰে ৱসন্তো চূড়োদৰ’মহোদৰানং মাতুলভাগিনেয্যানং নাগানং মণিপল্লঙ্কং নিস্সায সঙ্গামং পচ্চুপট্ঠিতং দিস্ৱা সযং পত্তচীৱৰমাদায চিত্তমাসস্স কাড়পক্খে উপোসথদিৱসে |ও০.০০০৬| নাগদীপং গন্ত্ৱা তেসং সঙ্গামমজ্ঝে আকাসে নিসিন্নো অন্ধকাৰং অকাসি. তে অন্ধকাৰাভিভূতে সমস্সাসেত্ৱা আলোকং দস্সেত্ৱা অত্তনো সৰণভূতানং তেসং সামগ্গিকৰণত্থং ফলভৰিতৰুক্খং চালেন্তো ৱিয ধম্মং দেসেসি. তে উভোপি ধম্মে পসীদিত্ৱা তম্পি পল্লঙ্কং তথাগতস্স অদংসু. ভগৱা পল্লঙ্কে নিসিন্নো দিব্বন্নপানেহি সন্তপ্পিতো ভত্তানুমোদনং কত্ৱা অসীতিকোটিযো নাগে সৰণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেসি. তস্মিং সমাগমে মহোদৰস্স মাতুলো মণিঅক্খিকো নাম নাগৰাজা ভগৱন্তং পুন কল্যাণিদেসমাগমনত্থং. অযাচি. ভগৱা পন তুণ্হীভাৱেন অধিৱাসেত্ৱা ‘‘জেতৱনমেৱ গতো.
এৱঞ্হি সো নাগদীপং উপেতো,
মাৰাভিভু সব্বৱিদু সুমেধো;
দমেত্ৱ নাগে কৰুণাযুপেতো,
গন্ত্ৱা ৱসী জেতৱনে মুনিন্দো.
দুতিযগমনকথা সমত্তা.
ততিযগমনে পন বোধিতো অট্ঠমে ৱস্সে জেতৱনমহাৱিহাৰে ৱিহৰন্তো ভগৱা? ‘‘মম পৰিনিব্বানতো পচ্ছা তম্বপণ্ণিদীপে সাসনং পতিট্ঠহিস্সতি, সো দীপো বহু ভিক্খুভিক্খুনীউপাসকোপাসিকাদি অৰিযগণসেৱিতো কাসাৱপজ্জোতো ভৱিস্সতি, ময্হং চতুন্নং দাঠাধাতুনং অন্তৰে একা দাঠা চ দক্খিণঅক্খধাতু চ নলাটধাতু চ ৰামগামৱাসীহি লদ্ধো এককোট্ঠাসো চ অঞ্ঞে বহুসৰীৰধাতু চ কেসধাতুযো চ তত্থেৱ পতিট্ঠহিস্সন্তি অনেকানি সঙ্ঘাৰামসহস্সানি চ. বুদ্ধধম্মসঙ্ঘৰতনে পতিট্ঠিতসদ্ধো মহাজনো ভৱিস্সতি. তস্মা লঙ্কাদীপং গন্ত্ৱা তত্থ সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা আগন্তুং ৱট্টতী ‘‘তি চিন্তেত্ৱা আনন্দত্থেৰং আমন্তেসি? ‘‘আনন্দ চতুপটিসম্ভিদপ্পত্তানং পঞ্চসতমহাখীণাসৱানং ভিক্খূনং পটিৱেদেসি. অম্হেহি সদ্ধিং গন্তব্ব ‘‘ন্তি. আনন্দত্থেৰো কপিলৱত্থুকোড়িয নগৰৱাসীনং পঞ্চসতমহাখীণাসৱানং ভিক্খূনং পটিৱেদেসি. তে পটিৱেদিতা পঞ্চসতখীণাসৱা পত্তচীৱৰধাৰা হুত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা |ও০.০০০৭| অঞ্জলিং পগ্গয্হ নমস্সমানা অট্ঠংসু. সত্থুনো পন সললায নাম গন্ধকুটিযা অৱিদূৰে ৰত্তসেতনীলুপ্পলকুমুদপদুমপুণ্ডৰীকসতপত্তসহস্সপত্তজলজেহি সোগন্ধিক নানাপুপ্ফেহি সঞ্চন্না,সুভসোপানা, পসাদিতসমতিত্তিককাকপেয্যসুৰমণীযসীতলমধুৰোদকা সুফুল্লপুপ্ফফলধাৰিত নানাৱিধৱিচিত্তসালসললচম্পকাসোকৰুক্খানাগৰুক্খাদীহি সুসজ্জিতভূমিপদেসা অচ্চন্তৰমণিযা পোক্খৰণী অত্থি. তত্থ অধিৱত্থো মহানুভাৱো সুমনোনাম নাগৰাজা সোড়সসহস্সমত্তাহি নাগমাণৱিকাহি পৰিৱুতো মহন্তং সিৰিসম্পত্তিং অনুভৱমানো তথাগতস্স ৰূপসোভগ্গপ্পত্তং অত্তভাৱং ওলোকেত্ৱা মহন্তং সুখসোমনস্সং অনুভৱমানো অত্তনো মাতৰং নন্দনাগমানৱিকং গৰুট্ঠানে ঠপেত্ৱা তস্সা ৱেয্যাৱচ্চং কুৰুমানো তস্মিংযেৱ পোক্খৰণিং অজ্ঝাৱসতি. সত্থা পন অত্তনো গমনং সংৱিধানানন্তৰে সুমনং নাগৰাজানং অৱিদুৰে ঠিতং আমন্তেত্ৱা সপৰিৱাৰো আগচ্ছা হীতি আহ. সো সাধুতি সম্পটিচ্ছিত্ৱা অত্তনো পৰিৱাৰে ছকোটিমত্তে নাগে গহেত্ৱা সুপুপ্পীতচম্পকৰুক্খং তথাগতস্স সূৰিযৰংসিনিৱাৰণত্থং ছত্তং কত্ৱা গণ্হি. অথ ভগৱা ৰৱিৰস্মিপত্থটসুৱণ্ণপব্বতো ৱিয ৱিৰোচমানো অত্তনো পত্তচীৱৰমাদায আকাসং অব্ভূগ্গঞ্ছি. সত্থাৰং পৰিৱাৰেত্ৱা ঠীতা তে পঞ্চসতখীণাসৱাপি সকং সকং পত্তচীৱৰমাদায আকাসং উগ্গন্ত্ৱা সত্থাৰং পৰিৱাৰযিংসু. সত্থা পঞ্চসতখীণাসৱপৰিৱুতো ৱিসাখপুণ্ণমুপোসথদিৱসে কল্যাণিযং গন্ত্ৱা মহাৰহে মণ্ডপমজ্ঝে পঞ্ঞত্তৱৰ বুদ্ধাসনে পঞ্চসতখীণাসৱপৰিৱুতো হুত্ৱা নিসীদি.
অথ মণিঅক্খিকো নাম নাগৰাজা বুদ্ধপমুখং ভিক্খু সঙ্ঘং অনেকেহি দিব্বেহি খজ্জভোজ্জেহি সন্তপ্পেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. সত্থা তস্স ভত্তানুমোদনং কত্ৱা সুমনকুটে পদলঞ্ছনং দস্সেত্ৱা তস্মিং পব্বতপাদে অনেকপাদপাকিণ্ণভূমিপ্পদেসে নিসিন্নো দিৱাৱিহাৰং কত্ৱা ততো ৱুট্ঠায দীঘৱাপিচেতিযট্ঠানে সমাপত্তিং সমাপজ্জি. মহাপথৱী উদকপৰিযন্তং কত্ৱা সতৱাৰং সহস্সৱাৰং সঙ্কম্পি. তত্থ মহাসেনং নাম দেৱপুত্তং আৰক্খত্থায নিৱত্তেত্ৱা ততো |ও০.০০০৮| ৱুট্ঠায মহাথূপট্ঠানে তথেৱ সমাপত্তিং সমাপজ্জি. মহাপথৱি তথেৱ কম্পি. তত্ৰাপি ৱিসালৰূপ দেৱপুত্তং আৰক্খং গণ্হনত্থায ঠপেত্ৱা ততো ৱুট্ঠায থূপাৰাম চেতিযট্ঠানে তথেৱ নিৰোধসমাপত্তিং সমাপজ্জি. মহাপথৱী তথেৱ কম্পি. তত্থ চ পথৱিপাল দেৱপুত্তং আৰক্খত্থায. নিৱত্তেত্ৱা ততো ৱুট্ঠায মৰিচৱট্টিচেতিযট্ঠানং গন্ত্ৱা পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং সমাপত্তিং অপ্পযি. পথৱি তথেৱ কম্পি. তস্মিং ঠানে ইন্দকদেৱপুত্তং আৰক্খং গণ্হনত্থায ঠপেসি. ততো ৱুট্ঠায কাচৰগামচেতিযট্ঠানে তথেৱ সমাপত্তিং সমাপজ্জি. পথৱি তথেৱ কম্পি. (তস্মিং ঠানে মহাঘোস দেৱপুত্তং আৰক্খং গণ্হনত্থায নিয্যাদেসি) এতস্মিং মহাচেতিযট্ঠানে মহাঘোসং নাম দেৱপুত্তং আৰক্খং গহণত্থায নিৱত্তেত্ৱা ততো ৱুট্ঠায তিস্সমহাৱিহাৰচেতিযট্ঠানে তথেৱ সমাপত্তিং সমাপজ্জি. পথৱি তথেৱ কম্পি. তত্থ মণিমেখলং নাম দেৱধীতৰং আৰক্খং গাহাপেত্ৱা ততো নাগমহাৱিহাৰচেতিযট্ঠানে তথেৱ সমাপত্তিং সমাপজ্জি. পথৱি তথেৱ কম্পি. তস্মিম্পি মহিন্দং নাম দেৱপুত্তং আৰক্খং গহণত্থায ঠপেসি. ততো ৱুট্ঠায মহাগঙ্গায দক্খিণদিসাভাগে সেৰু নাম দহস্স অন্তে ৱৰাহ নাম সোণ্ডিমত্থকে অতিমনোৰমং উদকবুব্বুড়কেলাসকূটপটিভাগং চেতিযং পতিট্ঠহিস্সতী’তি পঞ্চসতখীণাসৱেহি সদ্ধিং নিৰোধসমাপত্তিং সমাপজ্জি. বহলঘনমহাপথৱি পৰিব্ভমিতকুম্ভকাৰচক্কং ৱিয পভিন্তমদমহা হত্থিনাগস্স কুঞ্চনাদকৰণং ৱিয উচ্ছুকোট্টন যন্ত-মুখসদ্দো |ও০.০০০৯| ৱিয (চ) সতৱাৰং সহস্সৱাৰং নদমানা সোমনস্সপ্পত্তা ৱিয সকললঙ্কাদীপং উন্নাদং কুৰুমানা সংকম্পি. ততো ৱুট্ঠায সুমননাগৰঞ্ঞো হত্থেসু ঠিত চম্পকৰুক্খতো পুপ্ফানি আদায তত্থ পূজেত্ৱা পুনপ্পুনং তং ওলোকেসি. সো সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা মযা ভন্তে কিং কত্তব্বন্তি পুচ্ছি. ইমস্স ঠানস্স আৰক্খং কৰোহীতি আহ. সো তং সুত্ৱা ভন্তে তুম্হাকং গন্ধকুটিং মম আৰক্খং কৰোন্তস্স ৰূপসোভগ্গপ্পত্তং অসীত্যানুব্যঞ্জনব্যামপ্পভাদ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণৱিচিত্তং দস্সনানুত্তৰিযভূতং পস্সন্তস্স মনোসিলাতলে সীহনাদং নদন্তো তৰুণসীহো ৱিয গজ্জন্তো পাৱুস্সকমহামেঘো ৱিয আকাসগঙ্গং ওতৰন্তো ৱিয ৰতনদামং গন্থেন্তো ৱিয চ অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং সৱনীযসৰং ৱিস্সজ্জেত্ৱা ব্ৰম্হঘোসং নিচ্ছাৰেন্তো নানানযেহি ৱিচিত্তকথং কথযমানানং সৱনানুৰিত্তযভূতং সংসাৰণ্ণৱনিমুগ্গানং তাৰণসমত্থং মধুৰ ধম্মদেসনং সুণন্তস্স, ঞাণিদ্ধিযা কোটিপ্পত্তে সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানাদযো অসীতিমহাসাৱকে পস্সন্তস্স, তত্থেৱ ময্হং ৱসনং ৰুচ্চতি. ন সক্কোমি অঞ্ঞত্থ তুম্হেহি ৱিনা ৱসিতুন্তি আহ. ভগৱা তস্স কথং সুত্ৱা নগৰাজ, ইমং পদেসং তযা চিৰং ৱসিতট্ঠানং. ককুসন্ধস্স ভগৱতো ধাতু ইমস্মিংযেৱ ঠানে পতিট্ঠিতা, ত্ৱমেৱ তস্মিং কালে ৱৰনিদ্দো নাম নাগৰাজা হুত্ৱা তস্সা ধাতুযা আৰক্খং গহেত্ৱা গন্ধমালাদীহি পূজং কৰোন্তো চিৰং ৱিহাসি. পুন কোণাগমনস্স ভগৱতো ধাতু ইমস্মিংযেৱ ঠানে পতিট্ঠিতা ত্ৱমেৱ তস্মিং কালে জযসেনো নাম দেৱপুত্তো হুত্ৱা তস্সা ধাতুযা আৰক্খং গহেত্ৱা গন্ধমালাদীহি পূজং কত্ৱা তত্থেৱ চিৰং ৱিহাসি. পুন কস্সপস্স ভগৱতো ধাতু ইমস্মিংযেৱ ঠানে পতিট্ঠিতা. ত্ৱমেৱ তস্মিং কালে দীঘসালো নাম নাগৰাজা হুত্ৱা তায ধাতুযা আৰক্খং গহেত্ৱা গন্ধমালাদীহি পূজং কৰোন্তো ৱিহাসি. মযি পন পৰিনিব্বুতে কাকৱণ্ণতিস্সমহাৰাজা ময্হং নলাটধাতুং ইমস্মিংযেৱ |ও০.০০১০| ঠানে পতিট্ঠাপেস্সতি, তস্মা ত্ৱং ইমস্স ঠানস্স আৰক্খং কৰোহীতি ৱত্ৱা পঞ্চসীলেসু পতিট্ঠাপেত্ৱা পঞ্চসতখীণাসৱেহি সদ্ধিং চেতিযট্ঠানং পদক্খিণং কত্ৱা ত্ৱং অপ্পমত্তো হোহীতি ৱত্ৱা আকাসং উপ্পতিত্ৱা জেতৱনমেৱ গতো.
তস্স পন নাগৰঞ্ঞো মাতা ইন্দমানৱিকা নাম আগন্ত্ৱা তথাগতং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং ঠিতা, ভন্তে মম পুত্তো সুমনো নাম নাগৰাজা কুহিন্তি আহ. তৱ পুত্তো তম্বপণ্ণিদীপে মহাৱালুকগঙ্গায দক্খিণভাগে সেৰু নাম দহস্স সমীপে ৱৰাহ নাম সোণ্ডিযং সমাধি অপ্পিতত্তা অত্তনো পৰিৱাৰে ছকোটিমত্তে নাগে গহেত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা ভন্তে ইতো পট্ঠায তুম্হাকং দস্সনং দুল্লভং, খমথ মেতি অচ্চযং দেসেত্ৱা মহতিং নাগসম্পত্তিং গহেত্ৱা পুত্তস্স সুমননাগৰাজস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা মহতিং ইস্সৰিযসম্পত্তিং অনুভৱন্তি তত্থেৱ আৰক্খং গহেত্ৱা চিৰং ৱিহাসি.
মহাপঞ্ঞো মহাসদ্ধো মহাৱীৰো মহাইসি,
মহাবলেন সম্পন্নো মহন্তগুণভুসিতো;
গন্ত্ৱান তম্বপণ্ণিং সো সত্তানুদ্দযমানসো,
গন্ত্ৱা নাগৱৰং দীপং অগা জেতৱনং ৱিদু.
অতিসযমতিসাৰো সাৰদানং কৰোন্তো,
অতিঅধিৰমণিযো সব্বলোকেকনেত্তো;
অতিগুণধৰণীযো সব্বসত্তে তমগ্গং,
অতিৱিপুলদযো তানেতুমাগা সুদীপং.
ততিযগমনকথা সমত্তা.
ইতি অৰিযজনপসাদনত্থায কতে ধাতুৱংসে তথাগতস্স গমনং নাম পঠমো পৰিচ্ছেদো.
আগন্ত্ৱা তম্বপণ্ণিং সো সত্তানুদ্দযমানসো
পুন গন্ত্ৱা নাগদীপং অগা জেতৱনং ৱৰং
অতিসযমতিসাৰো সাৰদানেক ৰত্তো
অতিধিতিৰমণিযো সব্বলোকেকনেত্তো
অতিগুণৰমণীযং সব্বসন্তেকমগ্গং
অতিৱিপুলদযত্তা লঙ্কমাগা সুদীপং
ইতি সীহড়ভাসায কতে ধাতুৱংসে দিস্সতে.
২. |ও০.০০১১| পৰিনিব্বানকথা
সত্থা পন ততো পঞ্চচত্তালীসৱস্সানি তিপিটকপৰিযত্তিধম্মং দেসেত্ৱা ৱেনেয্যজনে সংসাৰতো চতুঅৰিযমগ্গফলপটিলাভৱসেন উদ্ধাৰেত্ৱা নিব্বানে পতিট্ঠাপেত্ৱা পচ্ছিমে কালে ৱেসালিনগৰং উপনিস্সায চাপালচেতিযং নিস্সায ৱিহৰন্তো মাৰেন পৰিনিব্বানত্থায আৰাধিতো সতো সম্পজানো আযুসঙ্খাৰে ৱিস্সজ্জেসি. তস্স ৱিস্সট্ঠভাৱং আনন্দোযেৱ অঞ্ঞাসি. অঞ্ঞো কোচিপি জানন্তো নাম নত্থি. তস্মা ভিক্খুসঙ্ঘম্পি জানাপেস্সামীতি জেতৱনমহাৱিহাৰং গন্ত্ৱা সব্বং ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৱা ভিক্খৱে তথাগতস্স ন চিৰস্সেৱ তিণ্ণং মাসানং অচ্চযেন পৰিনিব্বানং ভৱিস্সতি, তুম্হে সত্ততিংসবোধি পক্খিযধম্মেসু সমগ্গা হুত্ৱা একীভাৱা হোথ, তুম্হে ৱিৱাদং মা কৰোথ. অপ্পমাদেন তিস্সো সিক্খা সম্পাদেথাতি ৱত্ৱা পুন দিৱসে ৱেসালিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পিণ্ডপাতা পটিক্কমিত্ৱা ভণ্ডগামং গতো. ভণ্ডগামতো হত্থিগামং হত্থিগামতো অম্বগামং অম্বগামতো জম্বুগামং জম্বুগামতো নিগ্ৰোধগামং নিগ্ৰোধগামতো ভোগনগৰং ভোগনগৰতো পাৱানগৰং পাৱানগৰতো কুসিনাৰানগৰং পত্তো. তত্থ যমকসালানমন্তৰে ঠীতো আনন্দত্থেৰং আমন্তেত্ৱা উন্তৰসীসকং কত্ৱা মঞ্চকং পঞ্ঞাপেহি কিলন্তোস্মি আনন্দ নিপজ্জিস্সামি’তি আহ. তং সুত্ৱা আনন্দত্থেৰো উত্তৰসীসকং কত্ৱা মঞ্চকং পঞ্ঞাপেত্ৱা চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং অত্থৰিত্ৱা পঞ্চচত্তালীসৱস্সানি অসযিতবুদ্ধসেয্যং সযন্তো দক্খিণপস্সেন সতো সম্পজানো অনুট্ঠানসঞ্ঞং মনসিকৰিত্ৱা সীহসেয্যং কপ্পেসি.
অতীতমদ্ধান ভৱে চৰন্তো,
অনন্তসত্তে কৰুণাযুপেতো;
কত্ৱান পুঞ্ঞানি অনপ্পকানি,
পত্তো সিৱং লোকহিতায নাথো.
এৱং |ও০.০০১২| হি সো দসবলোপি ৱিহীনথামো,
যমস্স সালান নিপজ্জি মজ্ঝে;
কত্ৱান সঞ্ঞঞ্হি অনুট্ঠহানং,
স ইদ্ধিমা মাৰমুখং পৱিট্ঠো.
তস্মিং খণে সমকসালা সুপুপ্ফিতা অহেসুং. ন কেৱলং যমকসালাযেৱ সুপুপ্ফীতা, অথ খো দসসহস্সী লোকধাতু চক্কৱাড়েসু সালৰুক্খাপি পুপ্ফিতা. ন সালৰুক্খাযেৱ সুপুপ্ফিতা, অথ খো যং কিঞ্চি পুপ্ফুপগফলূপগ ৰুক্খজাতং সব্বম্পি পুপ্ফঞ্চ ফলঞ্চ গণ্হি. জলেসু জলপদুমানি থলেসু থলপদুমানি খন্ধেসু খন্ধপদুমানি সাখাসু সাখাপদুমানি লতাসু লতাপদুমানি আকাসে ওলম্বপদুমানি পিট্ঠিপাসাণে হিন্দিত্ৱা সতপত্তপদুমানি সুপুপ্ফিতানি অহেসুং. পথৱিতো যাৱ ব্ৰহ্মলোকো তাৱ দসসহস্সি চক্কৱাড়া একমালাগুণা ৱিয অহেসুং. দেৱা আকাসতো দিব্বমন্দাৰৱপাৰিচ্ছত্তককোৱিড়াৰপুপ্ফানি চ চন্দনচুণ্ণানি চ সমাকিৰন্তি. দিব্বতুৰিযসঙ্গিতিযো চ অন্তলিক্খে পৱত্তন্তি. অনেকানি অচ্ছৰিযসহস্সানি অহেসুং. এৱং পূজাৱিসেসে পৱত্তমানে পঠমযামে সুভদ্দপৰিব্বাজকং ৱিনেত্ৱা মজ্ঝিমযামে দসসহস্সি লোকধাতু দেৱতানং অনুসাসিত্ৱা পচ্ছিমযামাৱসানে পঠমজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ততো ৱুট্ঠায দুতিযজ্ঝানং চতুত্থজ্ঝানং সমাপজ্জি. ততো ৱুট্ঠায আকাসানঞ্চাযতনং ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জিত্ৱা ততো ৱুট্ঠায নিৰোধসমাপত্তিং সমাপজ্জি. ততো ৱুট্ঠায পঠমজ্ঝানং দুতিযজ্ঝানং ততিযজ্ঝানং চতুত্থজ্ঝানঞ্চ সমাপজ্জি. ততো ৱুট্ঠায এত্থন্তৰতো অনুপাদিসেসনিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাযি.
মহামোহতমং হন্ত্ৱা সত্তানং হদযস্সিতং,
ৰৱীৱ জোতমানো সো লোকস্স অনুকম্পকো;
ৱস্সানি |ও০.০০১৩| পঞ্চতালীসং কত্ৱা সত্তহিতং বহুং,
অধুনা অগ্গিক্খন্ধোৱ পৰিনিব্বাযি সো জিনো.
এৱং পন ভগৱতি পৰিনিব্বুতে ৱিস্সকম্মদেৱপুত্তো তথাগতস্স সৰীৰপ্পমাণং ৱৰদোণিং ৰতনেহি মাপেত্ৱা ৱিসুদ্ধকপ্পাসেহি তথাগতস্স সৰীৰং ৱেঠেত্ৱা ৰতনদোণিযং পক্খিপিত্ৱা গন্ধতেলেহি পূৰেত্ৱা অপৰায দোণিযা পিদহিত্ৱা সব্বগন্ধদাৰুচিতকং কত্ৱা যেভুয্যেন দেৱতাযো লোহিতচন্দনঘটিকাযো আদায চিতকাযং পক্খিপিত্ৱা অগ্গিং গাহাপেতুং নাসক্খিংসু. কস্মা? মহাকস্সপত্থেৰস্স অনাগতত্তা. সো আযস্মা মহাকস্সপত্থেৰো যেভুয্যেন বহুন্নং দেৱানং পিযো মনাপো. থেৰস্স হি দানং দত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তানং পমাণো নাম নত্থি. তস্মা দেৱতা তস্মিং সমাগমে অত্তনো কুলূপগত্থেৰং অদিস্ৱা অম্হাকং মহাকস্সপত্থেৰো কুহিন্তি ওলোকেন্তো অত্তনো পৰিৱাৰেহি পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং মগ্গং পটিপন্নোতি ঞত্ৱা যাৱ থেৰো ইমস্মিং ন সম্পত্তো চিতকং তাৱ ন পজ্জলতুতি অধিট্ঠহিংসু. তস্মিং কালে থেৰো যেভুয্যেন তেৰসধুতঙ্গধৰেহি পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং আগন্ত্ৱা চিতকং তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৱা পাদপস্সে ঠীতো, ভন্তে তুম্হাকং দস্সনত্থায ইতো কপ্পসতসহস্সমত্থকে পদুমুত্তৰসত্থুনো পাদমুলে অভিনীহাৰতো পট্ঠায অৱিজহিত্ৱা আগতো. ইদানি মে অৱসানদস্সনন্তি পাদে গহেত্ৱা ৱন্দিতুং অধিট্ঠাসি.
মহাকস্সপথেৰো সো ভিক্খুসঙ্ঘপুৰক্খতো;
একংসং চীৱৰং কত্ৱা পগ্গহেত্ৱান অঞ্জলিং.
পদক্খিণঞ্চ তিক্খত্তুং কত্ৱা ঠত্ৱা পদন্তিকে;
পতিট্ঠহন্তু সীসে মে জিনপাদেতি’ধিট্ঠহি.
সহাধিট্ঠানং চিতকা দুস্সানি চ ৱিভিন্দিয;
নিক্খমিংসু তদা পাদা ঘনমুত্তোৱ চন্দিমা.
উহো হত্থেহি পগ্গয্হ ঠপেত্ৱা অত্তনো সিৰে;
ৱন্দিত্ৱা সত্থুনো পাদে খমাপেত্ৱা ৱিসজ্জযী.
পুণ্ণচন্দো যথা অব্ভং চিতকং পাৱিসি তদা;
ইদং অচ্ছেৰকং দিস্ৱা ৰৱং ৰৱি মহাজনো.
উট্ঠহিত্ৱান পাচীনা ৱন্দো অত্থঙ্গতো যথা;
পাদে অন্তৰধাযন্তে অৰোদিংসু মহাজনা.
তদা মল্লৰাজানো ভগৱতো সৰীৰকিচ্চং কৰিস্সামাতি ৱত্ৱা নানাৱত্থাভৰণানি নিৱাসেত্ৱা পৰিৱাৰযিংসু. ততো ৰাজানো মনুস্সা চ অগ্গিং দাতুং আৰহিংসু. তদা সক্কো? মযি পন পৰিনিব্বুতে সক্কো দেৱৰাজা মণিজোতিৰসং পসাৰেত্ৱা নিক্খন্তঅগ্গিনা মম সৰীৰকিচ্চং কৰিস্সতি. মণিঅগ্গিনো অৱসানে মনুস্সা অগ্গিং কৰিস্সন্তিতি. এৱং বুদ্ধৱচনং পৰিভাৱেত্ৱা নিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৱা ভগৱতো সৰীৰকিচ্চং কত্ৱা সমন্ততো উট্ঠহতুতি অধিট্ঠহি.
তস্মিং খণে সযমেৱ চিতকং অগ্গি গণ্হি. সৰীৰং পন ভগৱতো ঝাযামানং ছৱিচম্মমংসনহাৰুঅট্ঠিঅট্ঠিমিঞ্জং অসেসেত্ৱা সুমনমকুড়মুত্তাৰাসিসদিসমেৱ ধাতুযো অৱসেসা অহেসুং.
পৰিনিব্বুতকালেপি সকলং কলুনং অহু;
পৰিদেৱো মহা আসি মহী উদ্ৰিযনং যথা.
দেৱতাযানুভাৱেন সত্থুনো চিতকো সযং;
ততো একপ্পহাৰেন পজ্জলিত্থ সমন্ততো.
যঞ্চ অব্ভন্তৰং দুস্সং যং দুস্সং সব্ববাহিৰং
দুস্সে দ্ৱেৱ ন ঝাযিংসু তেসং দুস্সানমন্তৰে;
যথা নিৰুদ্ধতেলস্স ন মসী ন চ ছাৰিকা;
এৱমস্স ন দিস্সতি বুদ্ধগত্তস্স ঝাযতো.
সুমনমকুড়সভাৱা চ ধোতমুত্তাভমেৱ চ;
সুৱণ্ণৱণ্ণসংকাসা অৱসিস্সংসু ধাতুযো.
দাঠা চতস্সো উণ্হীসং অক্খকা দ্ৱে চ সত্তিমা;
ন ৱিকিণ্ণা ততো সেসা ৱিপ্পকিণ্ণাৱ ধাতুযো.
অহোসি তনুকা ধাতু সাসপবীজমত্তিকা;
ধাতুযো মজ্ঝিমা মজ্ঝেভিন্নতণ্ডুলমত্তিকা.
ধাতুযো |ও০.০০১৫| মহতি মজ্ঝে ভিন্নমুগ্গপ্পমাণিকা;
ধাতুৱণ্ণা তযো আসুং বুদ্ধাধিট্ঠানতেজসা.
সাৰিপুত্তস্স থেৰস্স সিস্সো সৰভুনামকো;
আদায জিনগীৱট্ঠিং চিতকাতোৱ ধাতু সো.
সদ্ধিং সিস্সসহস্সেন চেতিযে মহিযঙ্গণে;
ঠপেত্ৱা চেতিযং কত্ৱা কুসিনাৰমগা মুনি.
ছড়ভিঞ্ঞো ৱসিপ্পত্তো খেমো কাৰুণিকো মুনি;
সহসা চিতকাতোৱ ৱামদাঠং সমগ্গহী.
আকাসতো পতিত্ৱাপি নিক্খমিত্ৱাপি সালতো;
সমন্ততোম্বুমুগ্গন্ত্ৱা নিব্বাপেসুং জলানলং.
মল্লৰাজগণা সব্বে সব্বগন্ধোদকেন তং;
চিতকং লোকনাথস্স নিব্বাপেসুং মহেসিনো.
এৱং পন সব্বলোকে কৰুণাধিকো সম্মাসম্বুদ্ধো ৱেসাখপুণ্ণমুপোসথে অঙ্গাৰদিৱসে পৰিনিব্বুতো. দেৱমনুস্সানং সঙ্গহকৰণত্থায যমকসালানমন্তৰে চিতকং সত্তৰত্তিন্দিৱং ৱসী. ততো ৱীসং হত্থসতিকস্স উপৰি সত্তৰত্তিন্দিৱং ৱসি. যাৱ অগ্গিপৰিনিব্বাপনং সত্তৰত্তিন্দিৱং হোতি.
ততো সত্তদিৱসানি কুসিনাৰাযং মল্লৰাজপুত্তেসু গন্ধোদকেন চিতকং নিব্বাপযমানেসু সালৰুক্খতো উদকধাৰা নিক্খমিত্ৱা চিতকং নিব্বাপযিংসু. ততো দসবলস্স ধাতুযো সুৱণ্ণচঙ্গোটকে পক্খিপিত্ৱা অত্তনো নগৰে সন্থাগাৰে ঠপেত্ৱা সত্তিপঞ্জৰং কত্ৱা ধনুপাকাৰেহি পৰিক্খিপাপেত্ৱা সত্তাহং নচ্চগীতৱাদিতগন্ধমালাদীহি মল্লৰাজপুত্তা সক্কাৰং কৰিংসু.
ততো তে মল্লৰাজানো ৰম্মং দেৱসভোপমং;
সব্বথা মণ্ডুযিত্ৱান সন্থাগাৰং ততো পন.
মগ্গং |ও০.০০১৬| অলঙ্কৰিত্ৱান যাৱ মকুটচেতিযা;
হত্থীক্খন্ধে ঠপেত্ৱান হেমদোণিং সধাতুকং.
গন্ধাদীহিপি পূজেত্ৱা কীড়ন্তা সাধুকীড়িতং;
পৱেসেত্ৱান নগৰং সন্থাগাৰে মনোৰমে.
দসভূমস্মিং পল্লঙ্কে ঠপেত্ৱা জিনধাতুযো;
উস্সযুং তে তদা ছত্তে সন্থাগাৰসমন্ততো.
হত্থীহি পৰিক্খিপাপেসুং ততো অস্সে ততো ৰথে,
অঞ্ঞো’ঞ্ঞং পৰিৱাৰেত্ৱা ততো যোধে ততো ধনু;
ইতি পৰিক্খিপাপেসুং সমন্তা যোজনং কমা,
তদা নচ্চেহি গীতেহি ৱাদিতেহি চ পূজযুং.)