৩. সামঞ্ঞকণ্ড
১. ৱিসেস্যাধীনৱগ্গ
৬৯১. ৱিসেস্যাধীন সংকিণ্ণা, নেকত্থেহ্য’ব্যযেহি চ;
সা’ঙ্গো’পাঙ্গেহি কথ্যন্তে, কণ্ডে ৱগ্গা ইহ ক্কমা.
৬৯২. গুণদব্বক্ৰিযাসদ্দা, সিযুং সব্বে ৱিসেসনা;
ৱিসেস্যাধীনভাৱেন, ৱিসেস্যসমলিঙ্গিনো.
৬৯৩. সোভনং ৰুচিৰং সাধু, মনুঞ্ঞং চাৰু সুন্দৰং;
ৱগ্গু মনোৰমং কন্তং, হাৰী মঞ্জু চ পেসলং.
৬৯৪. ভদ্দং ৱামঞ্চ কল্যাণং, মনাপং লদ্ধকং সুভং;
উত্তমো পৱৰো জেট্ঠো, পমুখা’নুত্তৰো ৱৰো.
৬৯৫. মুখ্যো পধানং পামোক্খো, পৰ মগ্গঞ্ঞ মুত্তৰং;
পণীতং পৰমং সেয্যো, গামণী সেট্ঠ সত্তমা.
৬৯৬. ৱিসিট্ঠা’ৰিয নাগে’কো, সভগ্গা মোক্খ পুঙ্গৱা;
সীহ কুঞ্জৰ সদ্দূলা, দী তু সমাসগা পুমে.
৬৯৭. চিত্ত’ক্খি পীতিজনন, মব্যাসেক মসেচনং;
ইট্ঠং তু সুভগং হজ্জং, দযিতং ৱল্লভং পিযং.
৬৯৮. তুচ্ছঞ্চ ৰিত্তকং সুঞ্ঞং, অথা’সাৰঞ্চ ফেগ্গু চ;
মেজ্ঝং পূতং পৱিত্তো থ, অৱিৰদ্ধো অপণ্ণকো.
৬৯৯. উক্কট্ঠো চ পকট্ঠো থ, নিহীনো হীন লামকা;
পতিকিট্ঠং নিকিট্ঠঞ্চ, ইত্তৰা’ৱজ্জ কুচ্ছিতা.
৭০০. অধমো’মক গাৰয্হা,
মলীনো তু মলীমসো;
ব্ৰহা মহন্তং ৱিপুলং, ৱিসালং পুথুলং পুথু.
৭০১. গৰু’ৰু ৱিত্থিণ্ণ মথো, পীনং থূলঞ্চ পীৱৰং;
থুল্লঞ্চ ৱঠৰঞ্চা থ, আচিতং নিচিতং ভৱে.
৭০২. সব্বং সমত্ত মখিলং, নিখিলং সকলং তথা;
নিস্সেসং কসিণা’সেসং, সমগ্গঞ্চ অনূনকং,
৭০৩. ভূৰি পহুতং পচুৰং, ভিয্যো সম্বহুলং বহু;
যেভুয্যং বহুলং চাথ, বাহিৰং পৰিবাহিৰং.
৭০৪. পৰোসতাদী তে, যেসং, পৰং মত্তং সতাদিতো;
পৰিত্তং সুখুমং খুদ্দং, থোক মপ্পং কিসং তনু.
৭০৫. চুল্লং মত্তে’ত্থিযং লেস,
লৱা’ণুহি কণো পুমে;
সমীপং নিকটা’সন্নো, পকট্ঠা’ভ্যাস সন্তিকং.
৭০৬. অৱিদূৰঞ্চ সামন্তং, সন্নিকট্ঠ মুপন্তিকং;
সকাসং অন্তিকং ঞত্তং, দূৰং তু ৱিপ্পকট্ঠকং.
৭০৭. নিৰন্তৰং ঘনং সন্দং, ৱিৰড়ং পেলৱং তনু;
অথা যতং দীঘ মথো, নিত্তলং ৱট্ট ৱট্টুলং.
৭০৮. উচ্চো তু উন্নতো তুঙ্গো, উদগ্গো চেৱ উচ্ছিতো;
নীচো ৰস্সো ৱামনো থ, অজিম্হো পগুণো উজু.
৭০৯. অড়াৰং ৱেল্লিতং ৱঙ্কং, কুটিলং জিম্হ কুঞ্চিতং;
ধুৱো চ সস্সতো নিচ্চো, সদাতন সনন্তনা.
৭১০. কূটট্ঠো ত্ৱে’কৰূপেন, কালব্যাপী পকাসিতো;
লহু সল্লহুকং চাথ, সঙ্খ্যাতং গণিতং মিতং.
৭১১. তিণ্হং তু তিখিণং তিব্বং, চণ্ডং উগ্গং খৰং ভৱে;
জঙ্গমঞ্চ চৰঞ্চেৱ, তসং ঞেয্যং চৰাচৰং.
৭১২. কম্পনং চলনং চাথ, অতিৰিত্তো তথা’ধিকো;
থাৱৰো জঙ্গমা অঞ্ঞো, লোলং তু চঞ্চলং চলং.
৭১৩. তৰলঞ্চ পুৰাণো তু, পুৰাতন সনন্তনা;
চিৰন্তনো থ পচ্চগ্ঘো, নূতনো’ভিনৱো নৱো.
৭১৪. কুৰূৰং কঠিনং দড়্হং, নিট্ঠুৰং কক্খড়ং ভৱে;
অনিত্থ্য’ন্তো পৰিযন্তো, পন্তো চ পচ্ছিম’ন্তিমা.
৭১৫. জিঘঞ্ঞং চৰিমং পুব্বং, ত্ৱ’গ্গং পঠম মাদি সো;
পতিৰূপো নুচ্ছৱিকং, অথ মোঘং নিৰত্থকং.
৭১৬. ব্যত্তং পুট [ফুটং (সী.)] ঞ্চ মুদু তু, সুকুমাৰঞ্চ কোমলং;
পচ্চক্খং ইন্দ্ৰিযগ্গয্হং, অপচ্চক্খং অতিন্দ্ৰিযং.
৭১৭. ইতৰা’ঞ্ঞতৰো একো, অঞ্ঞো বহুৱিধো তু চ;
নানাৰূপো চ ৱিৱিধো, অবাধং তু নিৰগ্গলং.
৭১৮. অথে’কাকী চ একচ্চো, একো চ এককো সমা;
সাধাৰণঞ্চ সামঞ্ঞং, সম্বাধো তু চ সংকটং.
৭১৯. ৱামং কড়েৱৰং সব্যং; অপসব্যং তু দক্খিণং;
পটিকূলং ত্ৱ’পসব্যং, গহনং কলিলং সমা.
৭২০. উচ্চাৱচং বহুভেদং, সংকিণ্ণা’ কিণ্ণ সংকুলা;
কতহত্থো চ কুসলো, পৱীণা’ভিঞ্ঞ সিক্খিতা.
৭২১. নিপুণো চ পটু ছেকো, চাতুৰো দক্খ পেসলা;
বালো দত্তু জলো মূড়্হো, মন্দো ৱিঞ্ঞূ চ বালিসো.
৭২২. পুঞ্ঞৱা সুকতী ধঞ্ঞো, মহুস্সাহো মহাধিতি;
মহাতণ্হো মহিচ্ছো থ, হদযী হদযালু চ.
৭২৩. সুমনো হট্ঠচিত্তো থ, দুম্মনো ৱিমনো প্যথ;
ৱদানিযো ৱদঞ্ঞূ চ, দানসোণ্ডো বহুপ্পদো.
৭২৪. খ্যাতো পতীতো পঞ্ঞাতো,
ভিঞ্ঞাতো পথিতো সুতো,
ৱিস্সুতো ৱিদিতো চেৱ, পসিদ্ধো পাকটো ভৱে.
৭২৫. ইস্সৰো নাযকো সামী, পতী’সা’ধিপতী পভূ;
অয্যা’ধিপা’ধিভূ নেতা,
ইব্ভো ত্ৱ’ড্ঢো তথা ধনী.
৭২৬. দানাৰহো দক্খিণেয্যো, সিনিদ্ধো তু চ ৱচ্ছলো;
পৰিক্খকো কাৰণিকো,
আসত্তো তু চ তপ্পৰো.
৭২৭. কাৰুণিকো দযালুপি, সূৰতো উস্সুকো তু চ;
ইট্ঠত্থে উয্যুতো চাথ, দীঘসুত্তো চিৰক্ৰিযো.
৭২৮. পৰাধীনো পৰাযত্তো, আযত্তো তু চ সন্তকো;
পৰিগ্গহো অধীনো চ, সচ্ছন্দো তু চ সেৰিনি.
৭২৯. অনিসম্মকাৰী জম্মো, অতিতণ্হো তু লোলুপো;
গিদ্ধো তু লুদ্ধো লোলো থ,
কুণ্ঠো মন্দো ক্ৰিযাসু হি.
৭৩০. কামযিতা তু কমিতা, কামনো কামি কামুকো;
সোণ্ডো মত্তো ৱিধেয্যো তু,
অস্সৱো সুব্বচো সমা.
৭৩১. পগব্ভো পটিভাযুত্তো, ভীসীলো ভীৰু ভীৰুকো;
অধীৰো [অৱীৰো (টী.)] কাতৰো চাথ,
হিংসাসীলো চ ঘাতুকো.
৭৩২. কোধনো ৰোসনো [দোসনো (সী.)] কোপী,
চণ্ডো ত্ৱচ্চন্তকোধনো;
সহনো খমনো খন্তা, তিতিক্খৱা চ খন্তিমা.
৭৩৩. সদ্ধাযুত্তো তু সদ্ধালু, ধজৱা তু ধজালু চ [লজ্জালুতু চ লজ্জৱা (ক.)];
নিদ্দালু নিদ্দাসীলো থ, ভস্সৰো ভাসুৰো ভৱে.
৭৩৪. নগ্গো দিগম্বৰো’ৱত্থো, ঘস্মৰো তু চ ভক্খকো;
এড়মূগো তু ৱত্তুঞ্চ, সোতুং চা’কুসলো ভৱে.
৭৩৫. মুখৰো দুম্মুখা’বদ্ধ, মুখা চাপ্পিযৱাদিনি;
ৱাচালো বহুগাৰয্হ, ৱচে ৱত্তা তু সো ৱদো.
৭৩৬. নিজো সকো অত্তনিযো,
ৱিম্হযো’চ্ছৰিয’ব্ভুতো;
ৱিহত্থো ব্যাকুলো চাথ,
আততাযী ৱধুদ্যতো.
৭৩৭. সীসচ্ছেজ্জম্হি ৱজ্ঝো থ, নিকতো চ সঠো’নুজু;
সূচকো পিসুণো কণ্ণে,
জপো ধুত্তো তু ৱঞ্চকো.
৭৩৮. অনিসম্ম হি যো কিচ্চং, পুৰিসো ৱধবন্ধনাদি মাচৰতি;
অৱিনিচ্ছিতকাৰিত্তা, সোখলু চপলোতি ৱিঞ্ঞেয্যো.
৭৩৯. খুদ্দো কদৰিযো থদ্ধ, মচ্ছৰী কপণো প্যথ;
অকিঞ্চনো দলিদ্দো চ, দীনো নিদ্ধন দুগ্গতা.
৭৪০. অসম্ভাৱিতসম্পত্তং, কাকতালিয মুচ্চতে;
অথ যাচনকো অত্থী, যাচকো চ ৱনিব্বকো.
৭৪১. অণ্ডজা পক্খিসপ্পাদী, নৰাদী তু জলাবুজা;
সেদজা কিমিডংসাদী, দেৱাদী ত্ৱো’ পপাতিকা.
৭৪২. জণ্ণুতগ্ঘো জণ্ণুমত্তো, কপ্পো তু কিঞ্চিদূনকে;
অন্তগ্গতং ভু পৰিযা, পন্ন মন্তোগধো’গধা.
৭৪৩. ৰাধিতো সাধিতো চাথ, নিপ্পক্কং কুথিতং ভৱে;
আপন্নো ত্ৱা’পদপ্পত্তো, ৱিৱসো ত্ৱৱসো ভৱে.
৭৪৪. নুণ্ণো নুত্তা’ত্ত, খিত্তা চে’, ৰিতা ৱিদ্ধা থ কম্পিতো;
ধূতো আধূত চলিতা, নিসিতং তু চ তেজিতং.
৭৪৫. পত্তব্বং গম্ম মাপজ্জং [আসজ্জং (ক.)], পক্কং পৰিণতং সমা;
ৱেঠিতং তু ৱলযিতং, ৰুদ্ধং সংৱুত মাৱুতং.
৭৪৬. পৰিক্খিত্তঞ্চ নিৱুতং, ৱিসটং ৱিত্থতং ততং;
লিত্তো তু দিদ্ধো গূড়্হো তু,
গুত্তো পুট্ঠো তু পোসিতো.
৭৪৭. লজ্জিতো হীড়িতো চাথ, সনিতং ধনিতং প্যথ;
সন্দানিতো সিতো বদ্ধো,
কীলিতো সংযতো ভৱে.
৭৪৮. সিদ্ধে নিপ্ফন্ন নিব্বত্তা, দাৰিতে ভিন্ন ভেদিতা;
ছন্নো তু ছাদিতে চাথ, ৱিদ্ধে ছিদ্দিত ৱেধিতা.
৭৪৯. আহটো আভতা’নীতা,
দন্তো তু দমিতো সিযা;
সন্তো তু সমিতো চেৱ,
পুণ্ণো তু পূৰিতো ভৱে.
৭৫০. অপচাযিতো মহিতো, পূজিতা’ৰহিতো’চ্চিতো;
মানিতো চা’পচিতো চ, তচ্ছিতং তুতনূকতে.
৭৫১. সন্তত্তো ধূপিতো চোপ,
চৰিতো তু উপাসিতো;
ভট্ঠং তু গলিতং পন্নং, চুতঞ্চ ধংসিতং ভৱে.
৭৫২. পীতো পমুদিতো হট্ঠো,
মত্তো তুট্ঠো থ কন্তিতো;
সঞ্ছিন্নো লূন দাতা থ,
পসত্থো ৱণ্ণিতো থুতো.
৭৫৩. তিন্তো’ল্ল’দ্দ কিলিন্নো’ন্না, মগ্গিতং পৰিযেসিতং;
অন্ৱেসিতং গৱেসিতং, লদ্ধং তু পত্ত মুচ্চতে.
৭৫৪. ৰক্খিতং গোপিতং গুত্তং, তাতং গোপাযিতা’ৱিতা;
পালিতং অথ ওস্সট্ঠং, চত্তং হীনং সমুজ্ঝিতং.
৭৫৫. ভাসিতং লপিতং ৱুত্তা, ভিহিতা’খ্যাত জপ্পিতা;