(৯) ৪. সতিৱগ্গো

১. সতিসম্পজঞ্ঞসুত্তং

৮১. ‘‘সতিসম্পজঞ্ঞে, ভিক্খৱে, অসতি সতিসম্পজঞ্ঞৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি হিৰোত্তপ্পং. হিৰোত্তপ্পে অসতি হিৰোত্তপ্পৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি ইন্দ্ৰিযসংৱৰো. ইন্দ্ৰিযসংৱৰে অসতি ইন্দ্ৰিযসংৱৰৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি সীলং. সীলে অসতি সীলৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি সম্মাসমাধি. সম্মাসমাধিম্হি অসতি সম্মাসমাধিৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি যথাভূতঞাণদস্সনং. যথাভূতঞাণদস্সনে অসতি যথাভূতঞাণদস্সনৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি নিব্বিদাৱিৰাগো. নিব্বিদাৱিৰাগে অসতি নিব্বিদাৱিৰাগৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰুক্খো সাখাপলাসৱিপন্নো. তস্স পপটিকাপি ন পাৰিপূৰিং গচ্ছতি, তচোপি… ফেগ্গুপি… সাৰোপি ন পাৰিপূৰিং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সতিসম্পজঞ্ঞে অসতি সতিসম্পজঞ্ঞৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি হিৰোত্তপ্পং; হিৰোত্তপ্পে অসতি হিৰোত্তপ্পৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি…পে… ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং.

‘‘সতিসম্পজঞ্ঞে, ভিক্খৱে, সতি সতিসম্পজঞ্ঞসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি হিৰোত্তপ্পং. হিৰোত্তপ্পে সতি হিৰোত্তপ্পসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি ইন্দ্ৰিযসংৱৰো. ইন্দ্ৰিযসংৱৰে সতি ইন্দ্ৰিযসংৱৰসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি সীলং. সীলে সতি সীলসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি সম্মাসমাধি. সম্মাসমাধিম্হি সতি সম্মাসমাধিসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি যথাভূতঞাণদস্সনং. যথাভূতঞাণদস্সনে সতি যথাভূতঞাণদস্সনসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি নিব্বিদাৱিৰাগো. নিব্বিদাৱিৰাগে সতি নিব্বিদাৱিৰাগসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰুক্খো সাখাপলাসসম্পন্নো. তস্স পপটিকাপি পাৰিপূৰিং গচ্ছতি, তচোপি… ফেগ্গুপি… সাৰোপি পাৰিপূৰিং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সতিসম্পজঞ্ঞে সতি সতিসম্পজঞ্ঞসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি হিৰোত্তপ্পং; হিৰোত্তপ্পে সতি হিৰোত্তপ্পসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি…পে… ৱিমুত্তিঞাণদস্সন’’ন্তি. পঠমং.

২. পুণ্ণিযসুত্তং

৮২. অথ খো আযস্মা পুণ্ণিযো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা পুণ্ণিযো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো যেন অপ্পেকদা তথাগতং ধম্মদেসনা পটিভাতি, অপ্পেকদা ন পটিভাতী’’তি? ‘‘সদ্ধো চ, পুণ্ণিয, ভিক্খু হোতি, নো চুপসঙ্কমিতা; নেৱ তথাগতং ধম্মদেসনা পটিভাতি. যতো চ খো, পুণ্ণিয, ভিক্খু সদ্ধো চ হোতি, উপসঙ্কমিতা চ; এৱং তথাগতং ধম্মদেসনা পটিভাতি. সদ্ধো চ, পুণ্ণিয, ভিক্খু হোতি, উপসঙ্কমিতা চ, নো চ পযিৰুপাসিতা…পে… পযিৰুপাসিতা চ, নো চ পৰিপুচ্ছিতা… পৰিপুচ্ছিতা চ, নো চ ওহিতসোতো ধম্মং সুণাতি… ওহিতসোতো চ ধম্মং সুণাতি, নো চ সুত্ৱা ধম্মং ধাৰেতি… সুত্ৱা চ ধম্মং ধাৰেতি, নো চ ধাতানং ধম্মানং অত্থং উপপৰিক্খতি… ধাতানঞ্চ ধম্মানং অত্থং উপপৰিক্খতি, নো চ অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি. নেৱ তাৱ তথাগতং ধম্মদেসনা পটিভাতি.

‘‘যতো চ খো, পুণ্ণিয, ভিক্খু সদ্ধো চ হোতি, উপসঙ্কমিতা চ, পযিৰুপাসিতা চ, পৰিপুচ্ছিতা চ, ওহিতসোতো চ ধম্মং সুণাতি, সুত্ৱা চ ধম্মং ধাৰেতি, ধাতানঞ্চ ধম্মানং অত্থং উপপৰিক্খতি, অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো চ হোতি; এৱং তথাগতং ধম্মদেসনা পটিভাতি. ইমেহি খো, পুণ্ণিয, অট্ঠহি ধম্মেহি সমন্নাগতা [সমন্নাগতো (সী. পী.), সমন্নাগতং (স্যা. ক.)] একন্তপটিভানা [একন্তপটিভানং (সব্বত্থ) অ. নি. ১০.৮৩ পন পস্সিতব্বং] তথাগতং ধম্মদেসনা হোতী’’তি. দুতিযং.

৩. মূলকসুত্তং

৮৩. [অ. নি. ১০.৫৮ পস্সিতব্বং] ‘‘সচে, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘কিংমূলকা, আৱুসো, সব্বে ধম্মা, কিংসম্ভৱা সব্বে ধম্মা, কিংসমুদযা সব্বে ধম্মা, কিংসমোসৰণা সব্বে ধম্মা, কিংপমুখা সব্বে ধম্মা, কিংঅধিপতেয্যা সব্বে ধম্মা, কিংউত্তৰা সব্বে ধম্মা, কিংসাৰা সব্বে ধম্মা’তি, এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং কিন্তি ব্যাকৰেয্যাথা’’তি? ‘‘ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা, ভগৱংনেত্তিকা ভগৱংপটিসৰণা. সাধু, ভন্তে, ভগৱন্তংযেৱ পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো. ভগৱতো সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি.

‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সচে, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘কিংমূলকা, আৱুসো, সব্বে ধম্মা, কিংসম্ভৱা সব্বে ধম্মা, কিংসমুদযা সব্বে ধম্মা, কিংসমোসৰণা সব্বে ধম্মা, কিংপমুখা সব্বে ধম্মা, কিংঅধিপতেয্যা সব্বে ধম্মা, কিংউত্তৰা সব্বে ধম্মা, কিংসাৰা সব্বে ধম্মা’তি, এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰেয্যাথ – ‘ছন্দমূলকা, আৱুসো, সব্বে ধম্মা, মনসিকাৰসম্ভৱা সব্বে ধম্মা, ফস্সসমুদযা সব্বে ধম্মা, ৱেদনাসমোসৰণা সব্বে ধম্মা, সমাধিপ্পমুখা সব্বে ধম্মা, সতাধিপতেয্যা সব্বে ধম্মা, পঞ্ঞুত্তৰা সব্বে ধম্মা, ৱিমুত্তিসাৰা সব্বে ধম্মা’তি, এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰেয্যাথা’’তি. ততিযং.

৪. চোৰসুত্তং

৮৪. ‘‘অট্ঠহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোৰো খিপ্পং পৰিযাপজ্জতি, ন চিৰট্ঠিতিকো হোতি. কতমেহি অট্ঠহি? অপ্পহৰন্তস্স পহৰতি, অনৱসেসং আদিযতি, ইত্থিং হনতি, কুমাৰিং দূসেতি, পব্বজিতং ৱিলুম্পতি, ৰাজকোসং ৱিলুম্পতি, অচ্চাসন্নে কম্মং কৰোতি, ন চ নিধানকুসলো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোৰো খিপ্পং পৰিযাপজ্জতি, ন চিৰট্ঠিতিকো হোতি.

‘‘অট্ঠহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোৰো ন খিপ্পং পৰিযাপজ্জতি, চিৰট্ঠিতিকো হোতি. কতমেহি অট্ঠহি? ন অপ্পহৰন্তস্স পহৰতি, ন অনৱসেসং আদিযতি, ন ইত্থিং হনতি, ন কুমাৰিং দূসেতি, ন পব্বজিতং ৱিলুম্পতি, ন ৰাজকোসং ৱিলুম্পতি, ন অচ্চাসন্নে কম্মং কৰোতি, নিধানকুসলো চ হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোৰো ন খিপ্পং পৰিযাপজ্জতি, চিৰট্ঠিতিকো হোতী’’তি. চতুত্থং.

৫. সমণসুত্তং

৮৫. ‘‘‘সমণো’তি, ভিক্খৱে, তথাগতস্সেতং অধিৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. ‘ব্ৰাহ্মণো’তি, ভিক্খৱে, তথাগতস্সেতং অধিৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. ‘ৱেদগূ’তি, ভিক্খৱে, তথাগতস্সেতং অধিৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. ‘ভিসক্কো’তি, ভিক্খৱে, তথাগতস্সেতং অধিৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. ‘নিম্মলো’তি, ভিক্খৱে, তথাগতস্সেতং অধিৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. ‘ৱিমলো’তি, ভিক্খৱে, তথাগতস্সেতং অধিৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. ‘ঞাণী’তি, ভিক্খৱে, তথাগতস্সেতং অধিৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. ‘ৱিমুত্তো’তি, ভিক্খৱে, তথাগতস্সেতং অধিৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি.

‘‘যং সমণেন পত্তব্বং, ব্ৰাহ্মণেন ৱুসীমতা;

যং ৱেদগুনা পত্তব্বং, ভিসক্কেন অনুত্তৰং.

‘‘যং নিম্মলেন পত্তব্বং, ৱিমলেন সুচীমতা;

যং ঞাণিনা চ পত্তব্বং, ৱিমুত্তেন অনুত্তৰং.

‘‘সোহং ৱিজিতসঙ্গামো, মুত্তো মোচেমি বন্ধনা;

নাগোম্হি পৰমদন্তো, অসেখো পৰিনিব্বুতো’’তি. পঞ্চমং;

৬. যসসুত্তং

৮৬. একং সমযং ভগৱা কোসলেসু চাৰিকং চৰমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং যেন ইচ্ছানঙ্গলং নাম কোসলানং ব্ৰাহ্মণগামো তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা ইচ্ছানঙ্গলে ৱিহৰতি ইচ্ছানঙ্গলৱনসণ্ডে. অস্সোসুং খো ইচ্ছানঙ্গলকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা – ‘‘সমণো খলু ভো গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো ইচ্ছানঙ্গলং অনুপ্পত্তো ইচ্ছানঙ্গলে ৱিহৰতি ইচ্ছানঙ্গলৱনসণ্ডে. তং খো পন ভৱন্তং গোতমং এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো…পে… সাধু খো পন তথাৰূপানং অৰহতং দস্সনং হোতী’’’তি.

অথ খো ইচ্ছানঙ্গলকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন পহুতং খাদনীযং ভোজনীযং আদায যেন ইচ্ছানঙ্গলৱনসণ্ডো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে অট্ঠংসু উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা. তেন খো পন সমযেন আযস্মা নাগিতো ভগৱতো উপট্ঠাকো হোতি. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং নাগিতং আমন্তেসি – ‘‘কে পন তে, নাগিত, উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা কেৱট্টা মঞ্ঞে মচ্ছৱিলোপে’’তি? ‘‘এতে, ভন্তে, ইচ্ছানঙ্গলকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা পহুতং খাদনীযং ভোজনীযং আদায বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতা ভগৱন্তংযেৱ উদ্দিস্স ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চা’’তি. ‘‘মাহং, নাগিত, যসেন সমাগমং, মা চ মযা যসো. যো খো, নাগিত, নযিমস্স নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভী অস্স অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. যস্সাহং নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভী [নিকামলাভী অস্সং (বহূসু) অ. নি. ৫.৩০ পস্সিতব্বং. তত্থ হি অযং পাঠভেদা নত্থি] অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, সো তং মীড়্হসুখং মিদ্ধসুখং লাভসক্কাৰসিলোকসুখং সাদিযেয্যা’’তি.

‘‘অধিৱাসেতু দানি, ভন্তে, ভগৱা. অধিৱাসেতু সুগতো. অধিৱাসনকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো. যেন যেনেৱ দানি, ভন্তে, ভগৱা গমিস্সতি তন্নিন্নাৱ ভৱিস্সন্তি ব্ৰাহ্মণগহপতিকা নেগমা চেৱ জানপদা চ. সেয্যথাপি, ভন্তে, থুল্লফুসিতকে দেৱে ৱস্সন্তে যথানিন্নং উদকানি পৱত্তন্তি; এৱমেৱং খো, ভন্তে, যেন যেনেৱ দানি ভগৱা গমিস্সতি তন্নিন্নাৱ ভৱিস্সন্তি ব্ৰাহ্মণগহপতিকা নেগমা চেৱ জানপদা চ. তং কিস্স হেতু? তথা হি, ভন্তে, ভগৱতো সীলপঞ্ঞাণ’’ন্তি.

‘‘মাহং, নাগিত, যসেন সমাগমং, মা চ মযা যসো. যো খো, নাগিত, নযিমস্স নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভী অস্স অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. যস্সাহং নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, সো তং মীড়্হসুখং মিদ্ধসুখং লাভসক্কাৰসিলোকসুখং সাদিযেয্য.

‘‘দেৱতাপি খো, নাগিত, একচ্চা নযিমস্স [একচ্চা ইমস্স (?)] নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভিনিযো অস্সু [ইদং পদং কত্থচি নত্থি] অকিচ্ছলাভিনিযো [নিকামলাভিনিযো অকিচ্ছলাভিনিযো (?)] অকসিৰলাভিনিযো, যস্সাহং নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. তুম্হাকম্পি [তাসম্পি (?)] খো, নাগিত, সঙ্গম্ম সমাগম্ম সঙ্গণিকৱিহাৰং অনুযুত্তানং ৱিহৰতং [অনুযুত্তে ৱিহৰন্তে দিস্ৱা (?)] এৱং হোতি – ‘ন হি নূনমে [ন হনূনমে (সী. স্যা. পী.)] আযস্মন্তো ইমস্স নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভিনো অস্সু [ইদং পদং কত্থচি নত্থি] অকিচ্ছলাভিনো অকসিৰলাভিনো. যস্সাহং নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. তথা হি পন মে আযস্মন্তো সঙ্গম্ম সমাগম্ম সঙ্গণিকৱিহাৰং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি’’’.

‘‘ইধাহং, নাগিত, ভিক্খূ পস্সামি অঞ্ঞমঞ্ঞং অঙ্গুলিপতোদকেন [অঙ্গুলিপতোদকেহি (সী. পী. ক.)] সঞ্জগ্ঘন্তে সঙ্কীড়ন্তে. তস্স ময্হং, নাগিত, এৱং হোতি – ‘ন হি নূনমে আযস্মন্তো ইমস্স নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভিনো অস্সু অকিচ্ছলাভিনো অকসিৰলাভিনো. যস্সাহং নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. তথা হি পন মে আযস্মন্তো অঞ্ঞমঞ্ঞং অঙ্গুলিপতোদকেন সঞ্জগ্ঘন্তি সঙ্কীড়ন্তি’’’.

‘‘ইধ পনাহং [ইধাহং (সী. পী. ক.)], নাগিত, ভিক্খূ পস্সামি যাৱদত্থং উদৰাৱদেহকং ভুঞ্জিত্ৱা সেয্যসুখং পস্সসুখং মিদ্ধসুখং অনুযুত্তে ৱিহৰন্তে. তস্স ময্হং, নাগিত, এৱং হোতি – ‘ন হি নূনমে আযস্মন্তো ইমস্স নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভিনো অস্সু অকিচ্ছলাভিনো অকসিৰলাভিনো. যস্সাহং নেক্খম্মসুখস্স পৱিৱেকসুখস্স উপসমসুখস্স সম্বোধসুখস্স নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. তথা হি পন মে আযস্মন্তো যাৱদত্থং উদৰাৱদেহকং ভুঞ্জিত্ৱা সেয্যসুখং পস্সসুখং মিদ্ধসুখং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি’’’.

‘‘ইধাহং [ইধ পনাহং (?)], নাগিত, ভিক্খুং পস্সামি গামন্তৱিহাৰিং সমাহিতং নিসিন্নং. তস্স ময্হং, নাগিত, এৱং হোতি – ‘ইদানি ইমং [ইদানিমং (কত্থচি) অ. নি. ৬.৪২] আযস্মন্তং আৰামিকো ৱা উপট্ঠহিস্সতি [পচ্চেস্সতি (সী. পী.), উপট্ঠহতি (ক.)] সমণুদ্দেসো ৱা. তং তম্হা [সো তম্হা (ক. সী.), সো তং তম্হা (?)] সমাধিম্হা চাৱেস্সতী’তি. তেনাহং, নাগিত, তস্স ভিক্খুনো ন অত্তমনো হোমি গামন্তৱিহাৰেন.

‘‘ইধ পনাহং, নাগিত, ভিক্খুং পস্সামি আৰঞ্ঞিকং অৰঞ্ঞে পচলাযমানং নিসিন্নং. তস্স ময্হং, নাগিত, এৱং হোতি – ‘ইদানি অযমাযস্মা ইমং নিদ্দাকিলমথং পটিৱিনোদেত্ৱা অৰঞ্ঞসঞ্ঞংযেৱ মনসি কৰিস্সতি একত্ত’ন্তি. তেনাহং, নাগিত, তস্স ভিক্খুনো অত্তমনো হোমি অৰঞ্ঞৱিহাৰেন.

‘‘ইধ পনাহং, নাগিত, ভিক্খুং পস্সামি আৰঞ্ঞিকং অৰঞ্ঞে অসমাহিতং নিসিন্নং. তস্স ময্হং, নাগিত, এৱং হোতি – ‘ইদানি অযমাযস্মা অসমাহিতং ৱা চিত্তং সমাদহিস্সতি [সমাদহেস্সতি (কত্থচি)], সমাহিতং ৱা চিত্তং অনুৰক্খিস্সতী’তি. তেনাহং, নাগিত, তস্স ভিক্খুনো অত্তমনো হোমি অৰঞ্ঞৱিহাৰেন.

‘‘ইধ পনাহং, নাগিত, ভিক্খুং পস্সামি আৰঞ্ঞিকং অৰঞ্ঞে সমাহিতং নিসিন্নং. তস্স ময্হং, নাগিত, এৱং হোতি – ‘ইদানি অযমাযস্মা অৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ৱিমুচ্চিস্সতি, ৱিমুত্তং ৱা চিত্তং অনুৰক্খিস্সতী’তি. তেনাহং, নাগিত, তস্স ভিক্খুনো অত্তমনো হোমি অৰঞ্ঞৱিহাৰেন.

‘‘ইধ পনাহং, নাগিত, ভিক্খুং পস্সামি গামন্তৱিহাৰিং লাভিং চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. সো তং লাভসক্কাৰসিলোকং নিকামযমানো ৰিঞ্চতি পটিসল্লানং, ৰিঞ্চতি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি; গামনিগমৰাজধানিং ওসৰিত্ৱা ৱাসং কপ্পেতি. তেনাহং, নাগিত, তস্স ভিক্খুনো ন অত্তমনো হোমি গামন্তৱিহাৰেন.

‘‘ইধ পনাহং, নাগিত, ভিক্খুং পস্সামি আৰঞ্ঞিকং লাভিং চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. সো তং লাভসক্কাৰসিলোকং পটিপণামেত্ৱা ন ৰিঞ্চতি পটিসল্লানং, ন ৰিঞ্চতি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি. তেনাহং, নাগিত, তস্স ভিক্খুনো অত্তমনো হোমি অৰঞ্ঞৱিহাৰেন. [[ ] এত্থন্তৰে পাঠো অ. নি. ৬.৪২ ছক্কনিপাতেযেৱ দিস্সতি, ন এত্থ অট্ঠকনিপাতে]

‘‘যস্মাহং [যস্মিংহং (কত্থচি)], নাগিত, সমযে অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো ন কঞ্চি পস্সামি পুৰতো ৱা পচ্ছতো ৱা, ফাসু মে, নাগিত, তস্মিং সমযে হোতি অন্তমসো উচ্চাৰপস্সাৱকম্মাযা’’তি. ছট্ঠং.

৭. পত্তনিকুজ্জনসুত্তং

৮৭. [চূড়ৱ. ২৬৫] ‘‘অট্ঠহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতস্স উপাসকস্স আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পত্তং নিক্কুজ্জেয্য [নিকুজ্জেয্য (ক.)]. কতমেহি অট্ঠহি? ভিক্খূনং অলাভায পৰিসক্কতি, ভিক্খূনং অনত্থায পৰিসক্কতি, ভিক্খূনং অৱাসায [অনাৱাসায (সী. স্যা.)] পৰিসক্কতি, ভিক্খূ অক্কোসতি পৰিভাসতি, ভিক্খূ ভিক্খূহি ভেদেতি [ৱিভেদেতি (বহূসু)], বুদ্ধস্স অৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৱণ্ণং ভাসতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স উপাসকস্স আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পত্তং নিক্কুজ্জেয্য.

‘‘অট্ঠহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতস্স উপাসকস্স আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পত্তং উক্কুজ্জেয্য. কতমেহি অট্ঠহি? ন ভিক্খূনং অলাভায পৰিসক্কতি, ন ভিক্খূনং অনত্থায পৰিসক্কতি, ন ভিক্খূনং অৱাসায পৰিসক্কতি, ন ভিক্খূ অক্কোসতি পৰিভাসতি, ন ভিক্খূ ভিক্খূহি ভেদেতি, বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৱণ্ণং ভাসতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স উপাসকস্স আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পত্তং উক্কুজ্জেয্যা’’তি. সত্তমং.

৮. অপ্পসাদপৱেদনীযসুত্তং

৮৮. ‘‘অট্ঠহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানা উপাসকা অপ্পসাদং পৱেদেয্যুং. কতমেহি অট্ঠহি? গিহীনং অলাভায পৰিসক্কতি, গিহীনং অনত্থায পৰিসক্কতি, গিহী অক্কোসতি পৰিভাসতি, গিহী গিহীহি ভেদেতি, বুদ্ধস্স অৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৱণ্ণং ভাসতি, অগোচৰে চ নং পস্সন্তি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, অট্ঠহি ধম্মেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানা উপাসকা অপ্পসাদং পৱেদেয্যুং.

‘‘অট্ঠহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানা উপাসকা পসাদং পৱেদেয্যুং. কতমেহি অট্ঠহি? ন গিহীনং অলাভায পৰিসক্কতি, ন গিহীনং অনত্থায পৰিসক্কতি, ন গিহী অক্কোসতি পৰিভাসতি, ন গিহী গিহীহি ভেদেতি, বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৱণ্ণং ভাসতি, গোচৰে চ নং পস্সন্তি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, অট্ঠহি ধম্মেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানা উপাসকা পসাদং পৱেদেয্যু’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. পটিসাৰণীযসুত্তং

৮৯. [চূড়ৱ. ৩৯ থোকং ৱিসদিসং] ‘‘অট্ঠহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পটিসাৰণীযকম্মং কৰেয্য. কতমেহি অট্ঠহি? গিহীনং অলাভায পৰিসক্কতি, গিহীনং অনত্থায পৰিসক্কতি, গিহী অক্কোসতি পৰিভাসতি, গিহী গিহীহি ভেদেতি, বুদ্ধস্স অৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মিকঞ্চ গিহিপটিস্সৱং ন সচ্চাপেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, অট্ঠহি ধম্মেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পটিসাৰণীযং কম্মং কৰেয্য.

‘‘অট্ঠহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পটিসাৰণীযকম্মং পটিপ্পস্সম্ভেয্য. কতমেহি অট্ঠহি? ন গিহীনং অলাভায পৰিসক্কতি, ন গিহীনং অনত্থায পৰিসক্কতি, ন গিহী অক্কোসতি পৰিভাসতি, ন গিহী গিহীহি ভেদেতি, বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মিকঞ্চ গিহিপটিস্সৱং সচ্চাপেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, অট্ঠহি ধম্মেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পটিসাৰণীযকম্মং পটিপ্পস্সম্ভেয্যা’’তি. নৱমং.

১০. সম্মাৱত্তনসুত্তং

৯০. [চূড়ৱ. ২১১] ‘‘তস্সপাপিযসিককম্মকতেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা অট্ঠসু ধম্মেসু সম্মা ৱত্তিতব্বং – ন উপসম্পাদেতব্বো, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো, ন ভিক্খুনোৱাদকসম্মুতি সাদিতব্বা, সম্মতেনপি ভিক্খুনিযো ন ওৱদিতব্বা, ন কাচি সঙ্ঘসম্মুতি সাদিতব্বা, ন কিস্মিঞ্চি পচ্চেকট্ঠানে ঠপেতব্বো, ন চ তেন মূলেন ৱুট্ঠাপেতব্বো. তস্সপাপিযসিককম্মকতেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা ইমেসু অট্ঠসু ধম্মেসু সম্মা ৱত্তিতব্ব’’ন্তি. দসমং.

সতিৱগ্গো চতুত্থো.