৫. উজ্জযসুত্তং

৫৫. অথ খো উজ্জযো ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো উজ্জযো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘মযং, ভো গোতম, পৱাসং গন্তুকামা. তেসং নো ভৱং গোতমো অম্হাকং তথা ধম্মং দেসেতু – যে অম্হাকং অস্সু ধম্মা দিট্ঠধম্মহিতায, দিট্ঠধম্মসুখায, সম্পৰাযহিতায, সম্পৰাযসুখাযা’’তি.

‘‘চত্তাৰোমে, ব্ৰাহ্মণ, ধম্মা কুলপুত্তস্স দিট্ঠধম্মহিতায সংৱত্তন্তি, দিট্ঠধম্মসুখায. কতমে চত্তাৰো? উট্ঠানসম্পদা, আৰক্খসম্পদা, কল্যাণমিত্ততা, সমজীৱিতা. কতমা চ, ব্ৰাহ্মণ, উট্ঠানসম্পদা? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো যেন কম্মট্ঠানেন জীৱিকং কপ্পেতি – যদি কসিযা, যদি ৱণিজ্জায, যদি গোৰক্খেন, যদি ইস্সত্তেন, যদি ৰাজপোৰিসেন, যদি সিপ্পঞ্ঞতৰেন – তত্থ দক্খো হোতি অনলসো, তত্ৰুপাযায ৱীমংসায সমন্নাগতো, অলং কাতুং অলং সংৱিধাতুং. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, উট্ঠানসম্পদা.

‘‘কতমা চ, ব্ৰাহ্মণ, আৰক্খসম্পদা? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তস্স ভোগা হোন্তি উট্ঠানৱীৰিযাধিগতা, বাহাবলপৰিচিতা, সেদাৱক্খিত্তা, ধম্মিকা ধম্মলদ্ধা. তে আৰক্খেন গুত্তিযা সম্পাদেতি – ‘কিন্তি মে ইমে ভোগে নেৱ ৰাজানো হৰেয্যুং, ন চোৰা হৰেয্যুং, ন অগ্গি ডহেয্য, ন উদকং ৱহেয্য, ন অপ্পিযা দাযাদা হৰেয্যু’ন্তি. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, আৰক্খসম্পদা.

‘‘কতমা চ, ব্ৰাহ্মণ, কল্যাণমিত্ততা? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো যস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা পটিৱসতি তত্ৰ যে তে হোন্তি – গহপতী ৱা গহপতিপুত্তা ৱা দহৰা ৱা ৱুদ্ধসীলিনো, ৱুদ্ধা ৱা ৱুদ্ধসীলিনো, সদ্ধাসম্পন্না, সীলসম্পন্না, চাগসম্পন্না, পঞ্ঞাসম্পন্না – তেহি সদ্ধিং সন্তিট্ঠতি সল্লপতি সাকচ্ছং সমাপজ্জতি; যথাৰূপানং সদ্ধাসম্পন্নানং সদ্ধাসম্পদং অনুসিক্খতি, যথাৰূপানং সীলসম্পন্নানং সীলসম্পদং অনুসিক্খতি, যথাৰূপানং চাগসম্পন্নানং চাগসম্পদং অনুসিক্খতি, যথাৰূপানং পঞ্ঞাসম্পন্নানং পঞ্ঞাসম্পদং অনুসিক্খতি. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, কল্যাণমিত্ততা.

‘‘কতমা চ, ব্ৰাহ্মণ, সমজীৱিতা? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো আযঞ্চ ভোগানং ৱিদিত্ৱা ৱযঞ্চ ভোগানং ৱিদিত্ৱা সমং জীৱিকং কপ্পেতি নাচ্চোগাড়্হং নাতিহীনং – ‘এৱং মে আযো ৱযং পৰিযাদায ঠস্সতি, ন চ মে ৱযো আযং পৰিযাদায ঠস্সতী’তি. সেয্যথাপি, ব্ৰাহ্মণ, তুলাধাৰো ৱা তুলাধাৰন্তেৱাসী ৱা তুলং পগ্গহেত্ৱা জানাতি – ‘এত্তকেন ৱা ওনতং, এত্তকেন ৱা উন্নত’ন্তি; এৱমেৱং খো, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো আযঞ্চ ভোগানং ৱিদিত্ৱা ৱযঞ্চ ভোগানং ৱিদিত্ৱা সমং জীৱিকং কপ্পেতি নাচ্চোগাড়্হং নাতিহীনং – ‘এৱং মে আযো ৱযং পৰিযাদায ঠস্সতি, ন চ মে ৱযো আযং পৰিযাদায ঠস্সতী’তি. সচাযং, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো অপ্পাযো সমানো উড়াৰং জীৱিকং কপ্পেতি, তস্স ভৱন্তি ৱত্তাৰো – ‘উদুম্বৰখাদীৱাযং কুলপুত্তো ভোগে খাদতী’তি. সচে পনাযং, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো মহাযো সমানো কসিৰং জীৱিকং কপ্পেতি, তস্স ভৱন্তি ৱত্তাৰো – ‘অজেট্ঠমৰণংৱাযং কুলপুত্তো মৰিস্সতী’তি. যতো চ খোযং, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো আযঞ্চ ভোগানং ৱিদিত্ৱা ৱযঞ্চ ভোগানং ৱিদিত্ৱা সমং জীৱিকং কপ্পেতি নাচ্চোগাড়্হং নাতিহীনং – ‘এৱং মে আযো ৱযং পৰিযাদায ঠস্সতি, ন চ মে ৱযো আযং পৰিযাদায ঠস্সতী’তি, অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, সমজীৱিতা.

‘‘এৱং সমুপ্পন্নানং, ব্ৰাহ্মণ, ভোগানং চত্তাৰি অপাযমুখানি হোন্তি – ইত্থিধুত্তো, সুৰাধুত্তো, অক্খধুত্তো, পাপমিত্তো পাপসহাযো পাপসম্পৱঙ্কো. সেয্যথাপি, ব্ৰাহ্মণ, মহতো তড়াকস্স চত্তাৰি চেৱ আযমুখানি, চত্তাৰি চ অপাযমুখানি. তস্স পুৰিসো যানি চেৱ আযমুখানি তানি পিদহেয্য, যানি চ অপাযমুখানি তানি ৱিৱৰেয্য; দেৱো চ ন সম্মা ধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছেয্য. এৱঞ্হি তস্স ব্ৰাহ্মণ, মহতো তড়াকস্স পৰিহানিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো ৱুদ্ধি; এৱমেৱং খো, ব্ৰাহ্মণ, এৱং সমুপ্পন্নানং ভোগানং চত্তাৰি অপাযমুখানি হোন্তি – ইত্থিধুত্তো, সুৰাধুত্তো, অক্খধুত্তো, পাপমিত্তো পাপসহাযো পাপসম্পৱঙ্কো.

‘‘এৱং সমুপ্পন্নানং, ব্ৰাহ্মণ, ভোগানং চত্তাৰি আযমুখানি হোন্তি – ন ইত্থিধুত্তো, ন সুৰাধুত্তো, ন অক্খধুত্তো, কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৱঙ্কো. সেয্যথাপি, ব্ৰাহ্মণ, মহতো তড়াকস্স চত্তাৰি চেৱ আযমুখানি চত্তাৰি চ অপাযমুখানি. তস্স পুৰিসো যানি চেৱ আযমুখানি তানি ৱিৱৰেয্য, যানি চ অপাযমুখানি তানি পিদহেয্য; দেৱো চ সম্মা ধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছেয্য. এৱঞ্হি তস্স, ব্ৰাহ্মণ, মহতো তড়াকস্স ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি; এৱমেৱং খো, ব্ৰাহ্মণ, এৱং সমুপ্পন্নানং ভোগানং চত্তাৰি আযমুখানি হোন্তি – ন ইত্থিধুত্তো…পে… কল্যাণসম্পৱঙ্কো. ইমে খো, ব্ৰাহ্মণ, চত্তাৰো ধম্মা কুলপুত্তস্স দিট্ঠধম্মহিতায সংৱত্তন্তি দিট্ঠধম্মসুখায.

‘‘চত্তাৰোমে, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তস্স ধম্মা সম্পৰাযহিতায সংৱত্তন্তি সম্পৰাযসুখায. কতমে চত্তাৰো? সদ্ধাসম্পদা, সীলসম্পদা, চাগসম্পদা, পঞ্ঞাসম্পদা. কতমা চ, ব্ৰাহ্মণ, সদ্ধাসম্পদা? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো সদ্ধো হোতি, সদ্দহতি তথাগতস্স বোধিং – ‘ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, সদ্ধাসম্পদা.

‘‘কতমা চ, ব্ৰাহ্মণ, সীলসম্পদা? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, সীলসম্পদা.

‘‘কতমা চ, ব্ৰাহ্মণ, চাগসম্পদা? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৱোস্সগ্গৰতো যাচযোগো দানসংৱিভাগৰতো. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, চাগসম্পদা.

‘‘কতমা চ, ব্ৰাহ্মণ, পঞ্ঞাসম্পদা? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তো পঞ্ঞৱা হোতি…পে… সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযা. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, পঞ্ঞাসম্পদা. ইমে খো, ব্ৰাহ্মণ, চত্তাৰো ধম্মা কুলপুত্তস্স সম্পৰাযহিতায সংৱত্তন্তি সম্পৰাযসুখাযা’’তি.

‘‘উট্ঠাতা কম্মধেয্যেসু, অপ্পমত্তো ৱিধানৱা;

সমং কপ্পেতি জীৱিকং, সম্ভতং অনুৰক্খতি.

‘‘সদ্ধো সীলেন সম্পন্নো, ৱদঞ্ঞূ ৱীতমচ্ছৰো;

নিচ্চং মগ্গং ৱিসোধেতি, সোত্থানং সম্পৰাযিকং.

‘‘ইচ্চেতে অট্ঠ ধম্মা চ, সদ্ধস্স ঘৰমেসিনো;

অক্খাতা সচ্চনামেন, উভযত্থ সুখাৱহা.

‘‘দিট্ঠধম্মহিতত্থায, সম্পৰাযসুখায চ;

এৱমেতং গহট্ঠানং, চাগো পুঞ্ঞং পৱড্ঢতী’’তি. পঞ্চমং;