৬. অনুৰুদ্ধসুত্তং
৪৬. একং সমযং ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা অনুৰুদ্ধো দিৱাৱিহাৰং গতো হোতি পটিসল্লীনো. অথ খো সম্বহুলা মনাপকাযিকা দেৱতা যেনাযস্মা অনুৰুদ্ধো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং অনুৰুদ্ধং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো তা দেৱতা আযস্মন্তং অনুৰুদ্ধং এতদৱোচুং – ‘‘মযং, ভন্তে অনুৰুদ্ধ, মনাপকাযিকা নাম দেৱতা তীসু ঠানেসু ইস্সৰিযং কাৰেম ৱসং ৱত্তেম. মযং, ভন্তে অনুৰুদ্ধ, যাদিসকং ৱণ্ণং আকঙ্খাম তাদিসকং ৱণ্ণং ঠানসো পটিলভাম; যাদিসকং সৰং আকঙ্খাম তাদিসকং সৰং ঠানসো পটিলভাম; যাদিসকং সুখং আকঙ্খাম তাদিসকং সুখং ঠানসো পটিলভাম. মযং, ভন্তে অনুৰুদ্ধ, মনাপকাযিকা নাম দেৱতা ইমেসু তীসু ঠানেসু ইস্সৰিযং কাৰেম ৱসং ৱত্তেমা’’তি.
অথ খো আযস্মতো অনুৰুদ্ধস্স এতদহোসি – ‘‘অহো ৱতিমা দেৱতা সব্বাৱ নীলা অস্সু নীলৱণ্ণা নীলৱত্থা নীলালঙ্কাৰা’’তি. অথ খো তা দেৱতা আযস্মতো অনুৰুদ্ধস্স চিত্তমঞ্ঞায সব্বাৱ নীলা অহেসুং নীলৱণ্ণা নীলৱত্থা নীলালঙ্কাৰা.
অথ খো আযস্মতো অনুৰুদ্ধস্স এতদহোসি – ‘‘অহো ৱতিমা দেৱতা সব্বাৱ পীতা অস্সু…পে… সব্বাৱ লোহিতকা অস্সু… সব্বাৱ ওদাতা অস্সু ওদাতৱণ্ণা ওদাতৱত্থা ওদাতালঙ্কাৰা’’তি. অথ খো তা দেৱতা আযস্মতো অনুৰুদ্ধস্স চিত্তমঞ্ঞায সব্বাৱ ওদাতা অহেসুং ওদাতৱণ্ণা ওদাতৱত্থা ওদাতালঙ্কাৰা.
অথ খো তা দেৱতা একা চ [কো (সী.), একাৱ (স্যা. পী.)] গাযি একা চ [একা পন (সী.), একাৱ (স্যা. পী.)] নচ্চি একা চ [একা (সী.), একাৱ (স্যা. পী.)] অচ্ছৰং ৱাদেসি. সেয্যথাপি নাম পঞ্চঙ্গিকস্স তূৰিযস্স [তুৰিযস্স (সী. স্যা. পী.)] সুৱিনীতস্স সুপ্পটিপতাড়িতস্স কুসলেহি সুসমন্নাহতস্স সদ্দো হোতি ৱগ্গু চ ৰজনীযো চ কমনীযো চ পেমনীযো চ মদনীযো চ; এৱমেৱং তাসং দেৱতানং অলঙ্কাৰানং সদ্দো হোতি ৱগ্গু চ ৰজনীযো চ কমনীযো চ পেমনীযো চ মদনীযো চ. অথ খো আযস্মা অনুৰুদ্ধো ইন্দ্ৰিযানি ওক্খিপি.
অথ খো তা দেৱতা ‘‘ন খ্ৱয্যো অনুৰুদ্ধো সাদিযতী’’তি [সাদযতীতি (সদ্দনীতিধাতুমালা)] তত্থেৱন্তৰধাযিংসু. অথ খো আযস্মা অনুৰুদ্ধো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা অনুৰুদ্ধো ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘ইধাহং, ভন্তে, দিৱাৱিহাৰং গতো হোমি পটিসল্লীনো. অথ খো, ভন্তে, সম্বহুলা মনাপকাযিকা দেৱতা যেনাহং তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো, ভন্তে, তা দেৱতা মং এতদৱোচুং – ‘মযং, ভন্তে অনুৰুদ্ধ, মনাপকাযিকা নাম দেৱতা তীসু ঠানেসু ইস্সৰিযং কাৰেম ৱসং ৱত্তেম. মযং, ভন্তে অনুৰুদ্ধ, যাদিসকং ৱণ্ণং আকঙ্খাম তাদিসকং ৱণ্ণং ঠানসো পটিলভাম; যাদিসকং সৰং আকঙ্খাম তাদিসকং সৰং ঠানসো পটিলভাম; যাদিসকং সুখং আকঙ্খাম তাদিসকং সুখং ঠানসো পটিলভাম. মযং, ভন্তে অনুৰুদ্ধ, মনাপকাযিকা নাম দেৱতা ইমেসু তীসু ঠানেসু ইস্সৰিযং কাৰেম ৱসং ৱত্তেমা’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহো ৱতিমা দেৱতা সব্বাৱ নীলা অস্সু নীলৱণ্ণা নীলৱত্থা নীলালঙ্কাৰা’তি. অথ খো, ভন্তে, তা দেৱতা মম চিত্তমঞ্ঞায সব্বাৱ নীলা অহেসুং নীলৱণ্ণা নীলৱত্থা নীলালঙ্কাৰা.
‘‘তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহো ৱতিমা দেৱতা সব্বাৱ পীতা অস্সু…পে… সব্বাৱ লোহিতকা অস্সু…পে… সব্বাৱ ওদাতা অস্সু ওদাতৱণ্ণা ওদাতৱত্থা ওদাতালঙ্কাৰা’তি. অথ খো, ভন্তে, তা দেৱতা মম চিত্তমঞ্ঞায সব্বাৱ ওদাতা অহেসুং ওদাতৱণ্ণা ওদাতৱত্থা ওদাতালঙ্কাৰা.
‘‘অথ খো, ভন্তে, তা দেৱতা একা চ গাযি একা চ নচ্চি একা চ অচ্ছৰং ৱাদেসি. সেয্যথাপি নাম পঞ্চঙ্গিকস্স তূৰিযস্স সুৱিনীতস্স সুপ্পটিপতাড়িতস্স কুসলেহি সুসমন্নাহতস্স সদ্দো হোতি ৱগ্গু চ ৰজনীযো চ কমনীযো চ পেমনীযো চ মদনীযো চ; এৱমেৱং তাসং দেৱতানং অলঙ্কাৰানং সদ্দো হোতি ৱগ্গু চ ৰজনীযো চ কমনীযো চ পেমনীযো চ মদনীযো চ. অথ খ্ৱাহং, ভন্তে, ইন্দ্ৰিযানি ওক্খিপিং.
‘‘অথ খো, ভন্তে, তা দেৱতা ‘ন খ্ৱয্যো অনুৰুদ্ধো সাদিযতী’তি তত্থেৱন্তৰধাযিংসু. কতিহি নু খো, ভন্তে, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা মনাপকাযিকানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতী’’তি?
‘‘অট্ঠহি খো, অনুৰুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা মনাপকাযিকানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. কতমেহি অট্ঠহি? ইধ, অনুৰুদ্ধ, মাতুগামো যস্স মাতাপিতৰো ভত্তুনো দেন্তি অত্থকামা হিতেসিনো অনুকম্পকা অনুকম্পং উপাদায তস্স হোতি পুব্বুট্ঠাযিনী পচ্ছানিপাতিনী কিঙ্কাৰপটিস্সাৱিনী মনাপচাৰিনী পিযৱাদিনী.
‘‘যে তে ভত্তু গৰুনো [গুৰুনো (ক.)] হোন্তি – মাতাতি ৱা পিতাতি ৱা সমণব্ৰাহ্মণাতি ৱা – তে সক্কৰোতি, গৰুং কৰোতি [গৰুকৰোতি (সী. স্যা. পী.)], মানেতি, পূজেতি, অব্ভাগতে চ আসনোদকেন পটিপূজেতি.
‘‘যে তে ভত্তু অব্ভন্তৰা কম্মন্তা – উণ্ণাতি ৱা কপ্পাসাতি ৱা – তত্থ দক্খা হোতি অনলসা তত্ৰুপাযায [তত্ৰূপাযায (সী.), অ. নি. ৪.৩৫; ১১.১৪] ৱীমংসায সমন্নাগতা অলং কাতুং অলং সংৱিধাতুং.
‘‘যো সো ভত্তু অব্ভন্তৰো অন্তোজনো – দাসাতি ৱা পেস্সাতি ৱা কম্মকৰাতি ৱা – তেসং কতঞ্চ কততো জানাতি অকতঞ্চ অকততো জানাতি, গিলানকানঞ্চ বলাবলং জানাতি খাদনীযং ভোজনীযঞ্চস্স পচ্চংসেন [পচ্চযেন (স্যা.), পচ্চত্তংসেন (ক.) অ. নি. ৫.৩৩] সংৱিভজতি.
‘‘যং ভত্তু আহৰতি ধনং ৱা ধঞ্ঞং ৱা জাতৰূপং ৱা তং আৰক্খেন গুত্তিযা সম্পাদেতি, তত্থ চ হোতি অধুত্তী অথেনী অসোণ্ডী অৱিনাসিকা.
‘‘উপাসিকা খো পন হোতি বুদ্ধং সৰণং গতা ধম্মং সৰণং গতা সঙ্ঘং সৰণং গতা.
‘‘সীলৱতী খো পন হোতি – পাণাতিপাতা পটিৱিৰতা, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতা, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতা, মুসাৱাদা পটিৱিৰতা, সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতা.
‘‘চাগৱতী খো পন হোতি. ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি মুত্তচাগা [মুত্তচাগী (স্যা.)] পযতপাণিনী [পযতপাণি (সী.), পযতপাণী (স্যা. পী. ক.)] ৱোস্সগ্গৰতা যাচযোগা দানসংৱিভাগৰতা.
‘‘ইমেহি খো, অনুৰুদ্ধ, অট্ঠহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা মনাপকাযিকানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতী’’তি.
‘‘যো নং ভৰতি সব্বদা, নিচ্চং আতাপি উস্সুকো;
তং সব্বকামদং [তং সব্বকামহৰং (সী. স্যা. পী.) সব্বকামহৰং (অ. নি. ৫.৩৩] পোসং, ভত্তাৰং নাতিমঞ্ঞতি.
‘‘ন চাপি সোত্থি ভত্তাৰং, ইস্সাৱাদেন ৰোসযে;
ভত্তু চ গৰুনো সব্বে, পটিপূজেতি পণ্ডিতা.
‘‘উট্ঠাহিকা [উট্ঠাযিকা (ক.)] অনলসা, সঙ্গহিতপৰিজ্জনা;
ভত্তু মনাপং চৰতি, সম্ভতং অনুৰক্খতি.
‘‘যা এৱং ৱত্ততি নাৰী, ভত্তু ছন্দৱসানুগা;
মনাপা নাম তে [মনাপকাযিকা (সী. ক.)] দেৱা, যত্থ সা উপপজ্জতী’’তি. ছট্ঠং;