৩. ৱিসাখাসুত্তং

৪৩. [অ. নি. ৩.৭১] একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি পুব্বাৰামে মিগাৰমাতুপাসাদে. অথ খো ৱিসাখা মিগাৰমাতা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো ৱিসাখং মিগাৰমাতৰং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘অট্ঠঙ্গসমন্নাগতো খো, ৱিসাখে, উপোসথো উপৱুত্থো মহপ্ফলো হোতি মহানিসংসো মহাজুতিকো মহাৱিপ্ফাৰো. কথং উপৱুত্থো চ, ৱিসাখে, অট্ঠঙ্গসমন্নাগতো উপোসথো মহপ্ফলো হোতি মহানিসংসো মহাজুতিকো মহাৱিপ্ফাৰো? ইধ, ৱিসাখে, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যাৱজীৱং অৰহন্তো পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৱিৰতা নিহিতদণ্ডা নিহিতসত্থা লজ্জী দযাপন্না, সব্বপাণভূতহিতানুকম্পিনো ৱিহৰন্তি. অহং পজ্জ ইমঞ্চ ৰত্তিং ইমঞ্চ দিৱসং পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো নিহিতদণ্ডো নিহিতসত্থো লজ্জী দযাপন্নো, সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী ৱিহৰামি. ইমিনাপঙ্গেন অৰহতং অনুকৰোমি, উপোসথো চ মে উপৱুত্থো ভৱিস্সতী’’’তি. ইমিনা পঠমেন অঙ্গেন সমন্নাগতো হোতি…পে….

‘‘‘যাৱজীৱং অৰহন্তো উচ্চাসযনমহাসযনং পহায উচ্চাসযনমহাসযনা পটিৱিৰতা নীচসেয্যং কপ্পেন্তি – মঞ্চকে ৱা তিণসন্থাৰকে ৱা. অহং পজ্জ ইমঞ্চ ৰত্তিং ইমঞ্চ দিৱসং উচ্চাসযনমহাসযনং পহায উচ্চাসযনমহাসযনা পটিৱিৰতো নীচসেয্যং কপ্পেমি – মঞ্চকে ৱা তিণসন্থাৰকে ৱা. ইমিনাপঙ্গেন অৰহতং অনুকৰোমি, উপোসথো চ মে উপৱুত্থো ভৱিস্সতী’তি. ইমিনা অট্ঠমেন অঙ্গেন সমন্নাগতো হোতি. এৱং উপৱুত্থো খো, ৱিসাখে, অট্ঠঙ্গসমন্নাগতো উপোসথো মহপ্ফলো হোতি মহানিসংসো মহাজুতিকো মহাৱিপ্ফাৰো.

‘‘কীৱমহপ্ফলো হোতি, কীৱমহানিসংসো, কীৱমহাজুতিকো, কীৱমহাৱিপ্ফাৰো? সেয্যথাপি, ৱিসাখে, যো ইমেসং সোড়সন্নং মহাজনপদানং পহূতৰত্তৰতনানং ইস্সৰিযাধিপচ্চং ৰজ্জং কাৰেয্য, সেয্যথিদং – অঙ্গানং মগধানং কাসীনং কোসলানং ৱজ্জীনং মল্লানং চেতীনং ৱঙ্গানং কুৰূনং পঞ্চালানং মচ্ছানং সূৰসেনানং অস্সকানং অৱন্তীনং গন্ধাৰানং কম্বোজানং, অট্ঠঙ্গসমন্নাগতস্স উপোসথস্স এতং কলং নাগ্ঘতি সোড়সিং. তং কিস্স হেতু? কপণং, ৱিসাখে, মানুসকং ৰজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধায.

‘‘যানি, ৱিসাখে, মানুসকানি পঞ্ঞাস ৱস্সানি, চাতুমহাৰাজিকানং দেৱানং এসো একো ৰত্তিন্দিৱো. তায ৰত্তিযা তিংসৰত্তিযো মাসো. তেন মাসেন দ্ৱাদসমাসিযো সংৱচ্ছৰো. তেন সংৱচ্ছৰেন দিব্বানি পঞ্চ ৱস্সসতানি চাতুমহাৰাজিকানং দেৱানং আযুপ্পমাণং. ঠানং খো পনেতং, ৱিসাখে, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চো ইত্থী ৱা পুৰিসো ৱা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং উপোসথং উপৱসিত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা চাতুমহাৰাজিকানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. ইদং খো পনেতং, ৱিসাখে, সন্ধায ভাসিতং – ‘কপণং মানুসকং ৰজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধায’’’.

‘‘যং, ৱিসাখে, মানুসকং ৱস্সসতং, তাৱতিংসানং দেৱানং এসো একো ৰত্তিন্দিৱো. তায ৰত্তিযা তিংসৰত্তিযো মাসো. তেন মাসেন দ্ৱাদসমাসিযো সংৱচ্ছৰো. তেন সংৱচ্ছৰেন ৱস্সসহস্সং তাৱতিংসানং দেৱানং আযুপ্পমাণং. ঠানং খো পনেতং, ৱিসাখে, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চো ইত্থী ৱা পুৰিসো ৱা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং উপোসথং উপৱসিত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা তাৱতিংসানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. ইদং খো পনেতং, ৱিসাখে, সন্ধায ভাসিতং – ‘কপণং মানুসকং ৰজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধায’’’.

‘‘যানি, ৱিসাখে, মানুসকানি দ্ৱে ৱস্সসতানি…পে… চত্তাৰি ৱস্সসতানি…পে… অট্ঠ ৱস্সসতানি…পে… সোড়স ৱস্সসতানি পৰনিম্মিতৱসৱত্তীনং দেৱানং এসো একো ৰত্তিন্দিৱো. তায ৰত্তিযা তিংসৰত্তিযো মাসো. তেন মাসেন দ্ৱাদসমাসিযো সংৱচ্ছৰো. তেন সংৱচ্ছৰেন দিব্বানি সোড়স ৱস্সসহস্সানি পৰনিম্মিতৱসৱত্তীনং দেৱানং আযুপ্পমাণং. ঠানং খো পনেতং, ৱিসাখে, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চো ইত্থী ৱা পুৰিসো ৱা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং উপোসথং উপৱসিত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা পৰনিম্মিতৱসৱত্তীনং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. ইদং খো পনেতং, ৱিসাখে, সন্ধায ভাসিতং – ‘কপণং মানুসকং ৰজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধাযা’’’তি.

‘‘পাণং ন হঞ্ঞে ন চদিন্নমাদিযে,

মুসা ন ভাসে ন চ মজ্জপো সিযা;

অব্ৰহ্মচৰিযা ৱিৰমেয্য মেথুনা,

ৰত্তিং ন ভুঞ্জেয্য ৱিকালভোজনং.

‘‘মালং ন ধাৰে ন চ গন্ধমাচৰে,

মঞ্চে ছমাযং ৱ সযেথ সন্থতে;

এতঞ্হি অট্ঠঙ্গিকমাহুপোসথং,

বুদ্ধেন দুক্খন্তগুনা পকাসিতং.

‘‘চন্দো চ সুৰিযো চ উভো সুদস্সনা,

ওভাসযং অনুপৰিযন্তি যাৱতা;

তমোনুদা তে পন অন্তলিক্খগা,

নভে পভাসন্তি দিসাৱিৰোচনা.

‘‘এতস্মিং যং ৱিজ্জতি অন্তৰে ধনং,

মুত্তা মণি ৱেড়ুৰিযঞ্চ ভদ্দকং;

সিঙ্গীসুৱণ্ণং অথ ৱাপি কঞ্চনং,

যং জাতৰূপং হটকন্তি ৱুচ্চতি.

‘‘অট্ঠঙ্গুপেতস্স উপোসথস্স,

কলম্পি তে নানুভৱন্তি সোড়সিং;

চন্দপ্পভা তাৰগণা চ সব্বে.

‘‘তস্মা হি নাৰী চ নৰো চ সীলৱা,

অট্ঠঙ্গুপেতং উপৱস্সুপোসথং;

পুঞ্ঞানি কত্ৱান সুখুদ্ৰযানি,

অনিন্দিতা সগ্গমুপেন্তি ঠান’’ন্তি. ততিযং;