২. পঞ্ঞাসুত্তং

২. ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৱে, হেতূ অট্ঠ পচ্চযা আদিব্ৰহ্মচৰিযিকায পঞ্ঞায অপ্পটিলদ্ধায পটিলাভায, পটিলদ্ধায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সংৱত্তন্তি. কতমে অট্ঠ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্থাৰং উপনিস্সায ৱিহৰতি অঞ্ঞতৰং ৱা গৰুট্ঠানিযং সব্ৰহ্মচাৰিং, যত্থস্স তিব্বং হিৰোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি পেমঞ্চ গাৰৱো চ. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো হেতু পঠমো পচ্চযো আদিব্ৰহ্মচৰিযিকায পঞ্ঞায অপ্পটিলদ্ধায পটিলাভায, পটিলদ্ধায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সংৱত্ততি.

‘‘সো তং সত্থাৰং উপনিস্সায ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং ৱা গৰুট্ঠানিযং সব্ৰহ্মচাৰিং, যত্থস্স তিব্বং হিৰোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি পেমং গাৰৱো চ, তে কালেন কালং উপসঙ্কমিত্ৱা পৰিপুচ্ছতি পৰিপঞ্হতি – ‘ইদং, ভন্তে, কথং; ইমস্স কো অত্থো’তি? তস্স তে আযস্মন্তো অৱিৱটঞ্চেৱ ৱিৱৰন্তি, অনুত্তানীকতঞ্চ উত্তানী কৰোন্তি, অনেকৱিহিতেসু চ কঙ্খাঠানিযেসু ধম্মেসু কঙ্খং পটিৱিনোদেন্তি. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো হেতু দুতিযো পচ্চযো আদিব্ৰহ্মচৰিযিকায পঞ্ঞায অপ্পটিলদ্ধায পটিলাভায, পটিলদ্ধায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সংৱত্ততি.

‘‘সো তং ধম্মং সুত্ৱা দ্ৱযেন ৱূপকাসেন সম্পাদেতি – কাযৱূপকাসেন চ চিত্তৱূপকাসেন চ. অযং, ভিক্খৱে, ততিযো হেতু ততিযো পচ্চযো আদিব্ৰহ্মচৰিযিকায পঞ্ঞায অপ্পটিলদ্ধায পটিলাভায, পটিলদ্ধায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সংৱত্ততি.

‘‘সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো হেতু চতুত্থো পচ্চযো আদিব্ৰহ্মচৰিযিকায পঞ্ঞায অপ্পটিলদ্ধায পটিলাভায, পটিলদ্ধায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সংৱত্ততি.

‘‘বহুস্সুতো হোতি সুতধৰো সুতসন্নিচযো. যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পৰিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং [সত্থা সব্যঞ্জনা (ক. সী.)] কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং অভিৱদন্তি, তথাৰূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি ধাতা [ধতা (সী. স্যা. কং. পী.)] ৱচসা পৰিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা. অযং, ভিক্খৱে, পঞ্চমো হেতু পঞ্চমো পচ্চযো আদিব্ৰহ্মচৰিযিকায পঞ্ঞায অপ্পটিলদ্ধায পটিলাভায, পটিলদ্ধায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সংৱত্ততি.

‘‘আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. অযং, ভিক্খৱে, ছট্ঠো হেতু ছট্ঠো পচ্চযো আদিব্ৰহ্মচৰিযিকায পঞ্ঞায অপ্পটিলদ্ধায পটিলাভায, পটিলদ্ধায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সংৱত্ততি.

‘‘সঙ্ঘগতো খো পন অনানাকথিকো হোতি অতিৰচ্ছানকথিকো. সামং ৱা ধম্মং ভাসতি পৰং ৱা অজ্ঝেসতি অৰিযং ৱা তুণ্হীভাৱং নাতিমঞ্ঞতি. অযং, ভিক্খৱে, সত্তমো হেতু সত্তমো পচ্চযো আদিব্ৰহ্মচৰিযিকায পঞ্ঞায অপ্পটিলদ্ধায পটিলাভায, পটিলদ্ধায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সংৱত্ততি.

‘‘পঞ্চসু খো পন উপাদানক্খন্ধেসু উদযব্বযানুপস্সী ৱিহৰতি – ‘ইতি ৰূপং, ইতি ৰূপস্স সমুদযো, ইতি ৰূপস্স অত্থঙ্গমো; ইতি ৱেদনা, ইতি ৱেদনায সমুদযো, ইতি ৱেদনায অত্থঙ্গমো; ইতি সঞ্ঞা…পে… ইতি সঙ্খাৰা…পে… ইতি ৱিঞ্ঞাণং, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি. অযং, ভিক্খৱে, অট্ঠমো হেতু অট্ঠমো পচ্চযো আদিব্ৰহ্মচৰিযিকায পঞ্ঞায অপ্পটিলদ্ধায পটিলাভায, পটিলদ্ধায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সংৱত্ততি.

‘‘তমেনং সব্ৰহ্মচাৰী এৱং সম্ভাৱেন্তি – ‘অযং খো আযস্মা সত্থাৰং উপনিস্সায ৱিহৰতি অঞ্ঞতৰং ৱা গৰুট্ঠানিযং সব্ৰহ্মচাৰিং, যত্থস্স তিব্বং হিৰোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি পেমঞ্চ গাৰৱো চ. অদ্ধা অযমাযস্মা জানং জানাতি পস্সং পস্সতী’তি! অযম্পি ধম্মো পিযত্তায গৰুত্তায [পিযতায গৰুতায (স্যা.)] ভাৱনায সামঞ্ঞায একীভাৱায সংৱত্ততি.

‘‘‘তং খো পনাযমাযস্মা সত্থাৰং উপনিস্সায ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং ৱা গৰুট্ঠানিযং সব্ৰহ্মচাৰিং, যত্থস্স তিব্বং হিৰোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি পেমঞ্চ গাৰৱো চ, তে কালেন কালং উপসঙ্কমিত্ৱা পৰিপুচ্ছতি পৰিপঞ্হতি – ইদং, ভন্তে, কথং; ইমস্স কো অত্থোতি? তস্স তে আযস্মন্তো অৱিৱটঞ্চেৱ ৱিৱৰন্তি, অনুত্তানীকতঞ্চ উত্তানী কৰোন্তি, অনেকৱিহিতেসু চ কঙ্খাঠানিযেসু ধম্মেসু কঙ্খং পটিৱিনোদেন্তি. অদ্ধা অযমাযস্মা জানং জানাতি পস্সং পস্সতী’তি! অযম্পি ধম্মো পিযত্তায গৰুত্তায ভাৱনায সামঞ্ঞায একীভাৱায সংৱত্ততি.

‘‘‘তং খো পনাযমাযস্মা ধম্মং সুত্ৱা দ্ৱযেন ৱূপকাসেন সম্পাদেতি – কাযৱূপকাসেন চ চিত্তৱূপকাসেন চ. অদ্ধা অযমাযস্মা জানং জানাতি পস্সং পস্সতী’তি! অযম্পি ধম্মো পিযত্তায গৰুত্তায ভাৱনায সামঞ্ঞায একীভাৱায সংৱত্ততি.

‘‘‘সীলৱা খো পনাযমাযস্মা পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. অদ্ধা অযমাযস্মা জানং জানাতি পস্সং পস্সতী’তি! অযম্পি ধম্মো পিযত্তায গৰুত্তায ভাৱনায সামঞ্ঞায একীভাৱায সংৱত্ততি.

‘‘‘বহুস্সুতো খো পনাযমাযস্মা সুতধৰো সুতসন্নিচযো. যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পৰিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং অভিৱদন্তি, তথাৰূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি ধাতা ৱচসা পৰিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা. অদ্ধা অযমাযস্মা জানং জানাতি পস্সং পস্সতী’তি! অযম্পি ধম্মো পিযত্তায গৰুত্তায ভাৱনায সামঞ্ঞায একীভাৱায সংৱত্ততি.

‘‘‘আৰদ্ধৱীৰিযো খো পনাযমাযস্মা ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. অদ্ধা অযমাযস্মা জানং জানাতি পস্সং পস্সতী’তি! অযম্পি ধম্মো পিযত্তায গৰুত্তায ভাৱনায সামঞ্ঞায একীভাৱায সংৱত্ততি.

‘‘‘সঙ্ঘগতো খো পনাযমাযস্মা অনানাকথিকো হোতি অতিৰচ্ছানকথিকো. সামং ৱা ধম্মং ভাসতি পৰং ৱা অজ্ঝেসতি অৰিযং ৱা তুণ্হীভাৱং নাতিমঞ্ঞতি. অদ্ধা অযমাযস্মা জানং জানাতি পস্সং পস্সতী’তি! অযম্পি ধম্মো পিযত্তায গৰুত্তায ভাৱনায সামঞ্ঞায একীভাৱায সংৱত্ততি.

‘‘‘পঞ্চসু খো পনাযমাযস্মা উপাদানক্খন্ধেসু উদযব্বযানুপস্সী ৱিহৰতি – ইতি ৰূপং, ইতি ৰূপস্স সমুদযো, ইতি ৰূপস্স অত্থঙ্গমো; ইতি ৱেদনা…পে… ইতি সঞ্ঞা…পে… ইতি সঙ্খাৰা…পে… ইতি ৱিঞ্ঞাণং, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমোতি. অদ্ধা অযমাযস্মা জানং জানাতি পস্সং পস্সতী’তি! অযম্পি ধম্মো পিযত্তায গৰুত্তায ভাৱনায সামঞ্ঞায একীভাৱায সংৱত্ততি.

‘‘ইমে খো, ভিক্খৱে, অট্ঠ হেতূ অট্ঠ পচ্চযা আদিব্ৰহ্মচৰিযিকায পঞ্ঞায অপ্পটিলদ্ধায পটিলাভায, পটিলদ্ধায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সংৱত্তন্তী’’তি. দুতিযং.