৭. দেৱতাৱগ্গো

১. অনাগামিফলসুত্তং

৬৫. ‘‘ছ, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অনাগামিফলং সচ্ছিকাতুং. কতমে ছ? অস্সদ্ধিযং, অহিৰিকং, অনোত্তপ্পং, কোসজ্জং, মুট্ঠস্সচ্চং, দুপ্পঞ্ঞতং – ইমে খো, ভিক্খৱে, ছ ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অনাগামিফলং সচ্ছিকাতুং.

‘‘ছ, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো অনাগামিফলং সচ্ছিকাতুং. কতমে ছ? অস্সদ্ধিযং, অহিৰিকং, অনোত্তপ্পং, কোসজ্জং, মুট্ঠস্সচ্চং, দুপ্পঞ্ঞতং – ইমে খো, ভিক্খৱে, ছ ধম্মে পহায ভব্বো অনাগামিফলং সচ্ছিকাতু’’ন্তি. পঠমং.

২. অৰহত্তসুত্তং

৬৬. ‘‘ছ, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অৰহত্তং সচ্ছিকাতুং. কতমে ছ? থিনং [থীনং (সী. স্যা. কং. পী.)], মিদ্ধং, উদ্ধচ্চং, কুক্কুচ্চং, অস্সদ্ধিযং, পমাদং – ইমে খো, ভিক্খৱে, ছ ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অৰহত্তং সচ্ছিকাতুং.

‘‘ছ, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো অৰহত্তং সচ্ছিকাতুং. কতমে ছ? থিনং, মিদ্ধং, উদ্ধচ্চং, কুক্কুচ্চং, অস্সদ্ধিযং, পমাদং – ইমে খো, ভিক্খৱে, ছ ধম্মে পহায ভব্বো অৰহত্তং সচ্ছিকাতু’’ন্তি. দুতিযং.

৩. মিত্তসুত্তং

৬৭. ‘‘‘সো ৱত, ভিক্খৱে, ভিক্খু পাপমিত্তো পাপসহাযো পাপসম্পৱঙ্কো, পাপমিত্তে [পাপকে মিত্তে (ক.)] সেৱমানো ভজমানো পযিৰুপাসমানো, তেসঞ্চ দিট্ঠানুগতিং আপজ্জমানো আভিসমাচাৰিকং ধম্মং পৰিপূৰেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘আভিসমাচাৰিকং ধম্মং অপৰিপূৰেত্ৱা সেখং ধম্মং পৰিপূৰেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘সেখং ধম্মং অপৰিপূৰেত্ৱা সীলানি পৰিপূৰেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘সীলানি অপৰিপূৰেত্ৱা কামৰাগং ৱা ৰূপৰাগং ৱা অৰূপৰাগং ৱা পজহিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.

‘‘‘সো ৱত, ভিক্খৱে, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৱঙ্কো, কল্যাণমিত্তে সেৱমানো ভজমানো পযিৰুপাসমানো, তেসঞ্চ দিট্ঠানুগতিং আপজ্জমানো আভিসমাচাৰিকং ধম্মং পৰিপূৰেস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘আভিসমাচাৰিকং ধম্মং পৰিপূৰেত্ৱা সেখং ধম্মং পৰিপূৰেস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘সেখং ধম্মং পৰিপূৰেত্ৱা সীলানি পৰিপূৰেস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘সীলানি পৰিপূৰেত্ৱা কামৰাগং ৱা ৰূপৰাগং ৱা অৰূপৰাগং ৱা পজহিস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতী’’তি. ততিযং.

৪. সঙ্গণিকাৰামসুত্তং

৬৮. ‘‘‘সো ৱত, ভিক্খৱে, ভিক্খু সঙ্গণিকাৰামো সঙ্গণিকৰতো সঙ্গণিকাৰামতং অনুযুত্তো, গণাৰামো গণৰতো গণাৰামতং অনুযুত্তো, একো পৱিৱেকে অভিৰমিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘একো পৱিৱেকে অনভিৰমন্তো চিত্তস্স নিমিত্তং গহেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘চিত্তস্স নিমিত্তং অগণ্হন্তো সম্মাদিট্ঠিং পৰিপূৰেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘সম্মাদিট্ঠিং অপৰিপূৰেত্ৱা সম্মাসমাধিং পৰিপূৰেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘সম্মাসমাধিং অপৰিপূৰেত্ৱা সংযোজনানি পজহিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘সংযোজনানি অপ্পহায নিব্বানং সচ্ছিকৰিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.

‘‘‘সো ৱত, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন সঙ্গণিকাৰামো ন সঙ্গণিকৰতো ন সঙ্গণিকাৰামতং অনুযুত্তো, ন গণাৰামো ন গণৰতো ন গণাৰামতং অনুযুত্তো, একো পৱিৱেকে অভিৰমিস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘একো পৱিৱেকে অভিৰমন্তো চিত্তস্স নিমিত্তং গহেস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘চিত্তস্স নিমিত্তং গণ্হন্তো সম্মাদিট্ঠিং পৰিপূৰেস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘সম্মাদিট্ঠিং পৰিপূৰেত্ৱা সম্মাসমাধিং পৰিপূৰেস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘সম্মাসমাধিং পৰিপূৰেত্ৱা সংযোজনানি পজহিস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘সংযোজনানি পহায নিব্বানং সচ্ছিকৰিস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতী’’তি. চতুত্থং.

৫. দেৱতাসুত্তং

৬৯. অথ খো অঞ্ঞতৰা দেৱতা অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণা কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ছযিমে, ভন্তে, ধম্মা ভিক্খুনো অপৰিহানায সংৱত্তন্তি. কতমে ছ? সত্থুগাৰৱতা, ধম্মগাৰৱতা, সঙ্ঘগাৰৱতা, সিক্খাগাৰৱতা, সোৱচস্সতা, কল্যাণমিত্ততা – ইমে খো, ভন্তে, ছ ধম্মা ভিক্খুনো অপৰিহানায সংৱত্তন্তী’’তি. ইদমৱোচ সা দেৱতা. সমনুঞ্ঞো সত্থা অহোসি. অথ খো সা দেৱতা ‘‘সমনুঞ্ঞো মে সত্থা’’তি ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযি.

অথ খো ভগৱা তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইমং, ভিক্খৱে, ৰত্তিং অঞ্ঞতৰা দেৱতা অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণা কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো, ভিক্খৱে, সা দেৱতা মং এতদৱোচ – ‘ছযিমে, ভন্তে, ধম্মা ভিক্খুনো অপৰিহানায সংৱত্তন্তি. কতমে ছ? সত্থুগাৰৱতা, ধম্মগাৰৱতা, সঙ্ঘগাৰৱতা, সিক্খাগাৰৱতা, সোৱচস্সতা, কল্যাণমিত্ততা – ইমে খো, ভন্তে, ছ ধম্মা ভিক্খুনো অপৰিহানায সংৱত্তন্তী’তি. ইদমৱোচ, ভিক্খৱে, সা দেৱতা. ইদং ৱত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযী’’তি.

এৱং ৱুত্তে আযস্মা সাৰিপুত্তো ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘ইমস্স খো অহং, ভন্তে, ভগৱতা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৱং ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানামি. ইধ, ভন্তে, ভিক্খু অত্তনা চ সত্থুগাৰৱো হোতি সত্থুগাৰৱতায চ ৱণ্ণৱাদী. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ ন সত্থুগাৰৱা তে চ সত্থুগাৰৱতায সমাদপেতি. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ সত্থুগাৰৱা তেসঞ্চ ৱণ্ণং ভণতি ভূতং তচ্ছং কালেন. অত্তনা চ ধম্মগাৰৱো হোতি…পে… সঙ্ঘগাৰৱো হোতি… সিক্খাগাৰৱো হোতি … সুৱচো হোতি… কল্যাণমিত্তো হোতি কল্যাণমিত্ততায চ ৱণ্ণৱাদী. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ ন কল্যাণমিত্তা তে চ কল্যাণমিত্ততায সমাদপেতি. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ কল্যাণমিত্তা তেসঞ্চ ৱণ্ণং ভণতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইমস্স খো অহং, ভন্তে, ভগৱতা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৱং ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানামী’’তি.

‘‘সাধু সাধু, সাৰিপুত্ত! সাধু খো ত্ৱং, সাৰিপুত্ত, ইমস্স মযা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৱং ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানাসি. ইধ, সাৰিপুত্ত, ভিক্খু অত্তনা চ সত্থুগাৰৱো হোতি সত্থুগাৰৱতায চ ৱণ্ণৱাদী. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ ন সত্থুগাৰৱা তে চ সত্থুগাৰৱতায সমাদপেতি. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ সত্থুগাৰৱা তেসঞ্চ ৱণ্ণং ভণতি ভূতং তচ্ছং কালেন. অত্তনা চ ধম্মগাৰৱো হোতি…পে… সঙ্ঘগাৰৱো হোতি… সিক্খাগাৰৱো হোতি… সুৱচো হোতি… কল্যাণমিত্তো হোতি কল্যাণমিত্ততায চ ৱণ্ণৱাদী. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ ন কল্যাণমিত্তা তে চ কল্যাণমিত্ততায সমাদপেতি. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ কল্যাণমিত্তা তেসঞ্চ ৱণ্ণং ভণতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইমস্স খো, সাৰিপুত্ত, মযা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৱং ৱিত্থাৰেন অত্থো দট্ঠব্বো’’তি. পঞ্চমং.

৬. সমাধিসুত্তং

৭০. ‘‘‘সো ৱত, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন সন্তেন সমাধিনা ন পণীতেন ন পটিপ্পস্সদ্ধিলদ্ধেন [ন পটিপ্পস্সদ্ধলদ্ধেন (সী.)] ন একোদিভাৱাধিগতেন অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভৱিস্সতি – একোপি হুত্ৱা বহুধা ভৱিস্সতি, বহুধাপি হুত্ৱা একো ভৱিস্সতি…পে… যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘দিব্বায সোতধাতুযা ৱিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণিস্সতি – দিব্বে চ মানুসে চ যে দূৰে সন্তিকে চা’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানিস্সতি – সৰাগং ৱা চিত্তং সৰাগং চিত্তন্তি পজানিস্সতি …পে… ৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ৱিমুত্তং চিত্তন্তি পজানিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰিস্সতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং, দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সিস্সতি…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘আসৱানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.

‘‘‘সো ৱত, ভিক্খৱে, ভিক্খু সন্তেন সমাধিনা পণীতেন পটিপ্পস্সদ্ধিলদ্ধেন একোদিভাৱাধিগতেন অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভৱিস্সতি…পে… যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘দিব্বায সোতধাতুযা ৱিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণিস্সতি – দিব্বে চ মানুসে চ যে দূৰে সন্তিকে চা’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানিস্সতি – সৰাগং ৱা চিত্তং সৰাগং চিত্তন্তি পজানিস্সতি…পে… ৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ৱিমুত্তং চিত্তন্তি পজানিস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰিস্সতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং, দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰিস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সিস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানিস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ‘আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং…পে… সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সতী’তি ঠানমেতং ৱিজ্জতী’’তি. ছট্ঠং.

৭. সক্খিভব্বসুত্তং

৭১. ‘‘ছহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণিতুং সতি সতি আযতনে. কতমেহি ছহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘ইমে হানভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইমে ঠিতিভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইমে ৱিসেসভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইমে নিব্বেধভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অসক্কচ্চকাৰী চ হোতি, অসপ্পাযকাৰী চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, ছহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণিতুং সতি সতি আযতনে.

‘‘ছহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণিতুং সতি সতি আযতনে. কতমেহি ছহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘ইমে হানভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘ইমে ঠিতিভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘ইমে ৱিসেসভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘ইমে নিব্বেধভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং পজানাতি, সক্কচ্চকাৰী চ হোতি, সপ্পাযকাৰী চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, ছহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণিতুং সতি সতি আযতনে’’তি. সত্তমং.

৮. বলসুত্তং

৭২. ‘‘ছহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো সমাধিস্মিং [সমাধিম্হি (ক.)] বলতং পাপুণিতুং. কতমেহি ছহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন সমাধিস্স সমাপত্তিকুসলো হোতি, ন সমাধিস্স ঠিতিকুসলো হোতি, ন সমাধিস্স [ন সমাধিম্হা (ক.) উপৰিসত্তকনিপাতে দেৱতাৱগ্গে পন সব্বত্থপি ‘‘সমাধিস্স’’ইত্ৱেৱ দিস্সতি] ৱুট্ঠানকুসলো হোতি, অসক্কচ্চকাৰী চ হোতি, অসাতচ্চকাৰী চ, অসপ্পাযকাৰী চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, ছহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো সমাধিস্মিং বলতং পাপুণিতুং.

‘‘ছহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো সমাধিস্মিং বলতং পাপুণিতুং. কতমেহি ছহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সমাধিস্স সমাপত্তিকুসলো হোতি, সমাধিস্স ঠিতিকুসলো হোতি, সমাধিস্স ৱুট্ঠানকুসলো হোতি, সক্কচ্চকাৰী চ হোতি, সাতচ্চকাৰী চ, সপ্পাযকাৰী চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, ছহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো সমাধিস্মিং বলতং পাপুণিতু’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. পঠমতজ্ঝানসুত্তং

৭৩. ‘‘ছ, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতুং. কতমে ছ? কামচ্ছন্দং, ব্যাপাদং, থিনমিদ্ধং, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং, ৱিচিকিচ্ছং. কামেসু খো পনস্স আদীনৱো ন যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, ছ ধম্মে অপ্পহায অভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতুং.

‘‘ছ, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতুং. কতমে ছ? কামচ্ছন্দং, ব্যাপাদং, থিনমিদ্ধং, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং, ৱিচিকিচ্ছং, কামেসু খো পনস্স আদীনৱো ন যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, ছ ধম্মে পহায ভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতু’’ন্তি. নৱমং.

১০. দুতিযতজ্ঝানসুত্তং

৭৪. ‘‘ছ, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতুং. কতমে ছ? কামৱিতক্কং, ব্যাপাদৱিতক্কং, ৱিহিংসাৱিতক্কং, কামসঞ্ঞং, ব্যাপাদসঞ্ঞং, ৱিহিংসাসঞ্ঞং – ইমে খো, ভিক্খৱে, ছ ধম্মে অপ্পহায অভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতুং.

‘‘ছ, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতুং. কতমে ছ? কামৱিতক্কং, ব্যাপাদৱিতক্কং, ৱিহিংসাৱিতক্কং, কামসঞ্ঞং, ব্যাপাদসঞ্ঞং, ৱিহিংসাসঞ্ঞং – ইমে খো, ভিক্খৱে, ছ ধম্মে পহায ভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতু’’ন্তি. দসমং.

দেৱতাৱগ্গো সত্তমো. [দুতিযো (স্যা. ক.)]