(২১) ১. কিমিলৱগ্গো

১. কিমিলসুত্তং

২০১. একং সমযং ভগৱা কিমিলাযং [কিম্বিলাযং (সী. পী.) অ. নি. ৬.৪০; ৭.৫৯] ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে. অথ খো আযস্মা কিমিলো [কিম্বিলো (সী. স্যা. কং. পী.)] যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা কিমিলো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেন তথাগতে পৰিনিব্বুতে সদ্ধম্মো ন চিৰট্ঠিতিকো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, কিমিল, তথাগতে পৰিনিব্বুতে ভিক্খূ ভিক্খুনিযো উপাসকা উপাসিকাযো সত্থৰি অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, ধম্মে অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, সঙ্ঘে অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, সিক্খায অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, অঞ্ঞমঞ্ঞং অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা. অযং খো, কিমিল, হেতু অযং পচ্চযো, যেন তথাগতে পৰিনিব্বুতে সদ্ধম্মো ন চিৰট্ঠিতিকো হোতী’’তি.

‘‘কো পন, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেন তথাগতে পৰিনিব্বুতে সদ্ধম্মো চিৰট্ঠিতিকো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, কিমিল, তথাগতে পৰিনিব্বুতে ভিক্খূ ভিক্খুনিযো উপাসকা উপাসিকাযো সত্থৰি সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, ধম্মে সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, সঙ্ঘে সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, সিক্খায সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, অঞ্ঞমঞ্ঞং সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা. অযং খো, কিমিল, হেতু অযং পচ্চযো, যেন তথাগতে পৰিনিব্বুতে সদ্ধম্মো চিৰট্ঠিতিকো হোতী’’তি. পঠমং.

২. ধম্মস্সৱনসুত্তং

২০২. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা ধম্মস্সৱনে. কতমে পঞ্চ? অস্সুতং সুণাতি, সুতং পৰিযোদাপেতি, কঙ্খং ৱিতৰতি [ৱিহনতি (স্যা. কং. পী. ক.)], দিট্ঠিং উজুং কৰোতি, চিত্তমস্স পসীদতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা ধম্মস্সৱনে’’তি. দুতিযং.

৩. অস্সাজানীযসুত্তং

২০৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো [ভদ্দো (পী.)] অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘কতমেহি পঞ্চহি? অজ্জৱেন, জৱেন, মদ্দৱেন, খন্তিযা, সোৰচ্চেন – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি. ‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স.

‘‘কতমেহি পঞ্চহি? অজ্জৱেন, জৱেন, মদ্দৱেন, খন্তিযা, সোৰচ্চেন – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. ততিযং.

৪. বলসুত্তং

২০৪. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, বলানি. কতমানি পঞ্চ? সদ্ধাবলং, হিৰিবলং, ওত্তপ্পবলং, ৱীৰিযবলং, পঞ্ঞাবলং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ বলানী’’তি. চতুত্থং.

৫. চেতোখিলসুত্তং

২০৫. [অ. নি. ৯.৭১; ম. নি. ১.১৮৫; দী. নি. ৩.৩১৯] ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, চেতোখিলা. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্থৰি কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি নাধিমুচ্চতি ন সম্পসীদতি. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্থৰি কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি নাধিমুচ্চতি ন সম্পসীদতি, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঠমো চেতোখিলো.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মে কঙ্খতি…পে… সঙ্ঘে কঙ্খতি…পে… সিক্খায কঙ্খতি…পে… সব্ৰহ্মচাৰীসু কুপিতো হোতি অনত্তমনো আহতচিত্তো খিলজাতো. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সব্ৰহ্মচাৰীসু কুপিতো হোতি অনত্তমনো আহতচিত্তো খিলজাতো, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঞ্চমো চেতোখিলো. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ চেতোখিলা’’তি. পঞ্চমং.

৬. ৱিনিবন্ধসুত্তং

২০৬. [অ. নি. ৯.৭২; দী. নি. ৩.৩২০] ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, চেতসোৱিনিবন্ধা [চেতোৱিনিবদ্ধা (সাৰত্থদীপনীটীকাযং)]. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কামেসু অৱীতৰাগো [অৱিগতৰাগো (ক.)] হোতি অৱিগতচ্ছন্দো অৱিগতপেমো অৱিগতপিপাসো অৱিগতপৰিড়াহো অৱিগততণ্হো. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কামেসু অৱীতৰাগো হোতি অৱিগতচ্ছন্দো অৱিগতপেমো অৱিগতপিপাসো অৱিগতপৰিড়াহো অৱিগততণ্হো, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঠমো চেতসোৱিনিবন্ধো.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে অৱীতৰাগো হোতি…পে… ৰূপে অৱীতৰাগো হোতি…পে… যাৱদত্থং উদৰাৱদেহকং ভুঞ্জিত্ৱা সেয্যসুখং পস্সসুখং মিদ্ধসুখং অনুযুত্তো ৱিহৰতি…পে… অঞ্ঞতৰং দেৱনিকাযং পণিধায ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা দেৱো ৱা ভৱিস্সামি দেৱঞ্ঞতৰো ৱা’তি. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং দেৱনিকাযং পণিধায ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা দেৱো ৱা ভৱিস্সামি দেৱঞ্ঞতৰো ৱা’তি, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঞ্চমো চেতসোৱিনিবন্ধো. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ চেতসোৱিনিবন্ধা’’তি. ছট্ঠং.

৭. যাগুসুত্তং

২০৭. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা যাগুযা. কতমে পঞ্চ? খুদ্দং [খুদং (সী. পী.) খুধাতি সক্কতানুলোমং. মহাৱ. ২৮২] পটিহনতি, পিপাসং পটিৱিনেতি, ৱাতং অনুলোমেতি, ৱত্থিং সোধেতি, আমাৱসেসং পাচেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা যাগুযা’’তি. সত্তমং.

৮. দন্তকট্ঠসুত্তং

২০৮. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা দন্তকট্ঠস্স অখাদনে. কতমে পঞ্চ? অচক্খুস্সং, মুখং দুগ্গন্ধং হোতি, ৰসহৰণিযো ন ৱিসুজ্ঝন্তি, পিত্তং সেম্হং ভত্তং পৰিযোনন্ধতি [পৰিযোনদ্ধন্তি (সী. পী.), পৰিযোনদ্ধতি (স্যা. কং. ক.) চূড়ৱ. ২৮২ পস্সিতব্বং], ভত্তমস্স নচ্ছাদেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা দন্তকট্ঠস্স অখাদনে.

‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা দন্তকট্ঠস্স খাদনে. কতমে পঞ্চ? চক্খুস্সং, মুখং ন দুগ্গন্ধং হোতি, ৰসহৰণিযো ৱিসুজ্ঝন্তি, পিত্তং সেম্হং ভত্তং ন পৰিযোনন্ধতি, ভত্তমস্স ছাদেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা দন্তকট্ঠস্স খাদনে’’তি. অট্ঠমং.

৯. গীতস্সৰসুত্তং

২০৯. [চূড়ৱ. ২৪৯] ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা আযতকেন গীতস্সৰেন ধম্মং ভণন্তস্স. কতমে পঞ্চ? অত্তনাপি তস্মিং সৰে সাৰজ্জতি, পৰেপি তস্মিং সৰে সাৰজ্জন্তি, গহপতিকাপি উজ্ঝাযন্তি – ‘যথেৱ মযং গাযাম, এৱমেৱং খো সমণা সক্যপুত্তিযা গাযন্তী’তি, সৰকুত্তিম্পি নিকামযমানস্স সমাধিস্স ভঙ্গো হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা আযতকেন গীতস্সৰেন ধম্মং ভণন্তস্সা’’তি. নৱমং.

১০. মুট্ঠস্সতিসুত্তং

২১০. [মহাৱ. ৩৫৩] ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমযতো. কতমে পঞ্চ? দুক্খং সুপতি, দুক্খং পটিবুজ্ঝতি, পাপকং সুপিনং পস্সতি, দেৱতা ন ৰক্খন্তি, অসুচি মুচ্চতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমযতো.

‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা উপট্ঠিতস্সতিস্স সম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমযতো. কতমে পঞ্চ? সুখং সুপতি, সুখং পটিবুজ্ঝতি, ন পাপকং সুপিনং পস্সতি, দেৱতা ৰক্খন্তি, অসুচি ন মুচ্চতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা উপট্ঠিতস্সতিস্স সম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমযতো’’তি. দসমং.

কিমিলৱগ্গো পঠমো.