৫. পঞ্চমপণ্ণাসকং
(২১) ১. কিমিলৱগ্গো
১. কিমিলসুত্তং
২০১. একং সমযং ভগৱা কিমিলাযং [কিম্বিলাযং (সী. পী.) অ. নি. ৬.৪০; ৭.৫৯] ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে. অথ খো আযস্মা কিমিলো [কিম্বিলো (সী. স্যা. কং. পী.)] যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা কিমিলো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেন তথাগতে পৰিনিব্বুতে সদ্ধম্মো ন চিৰট্ঠিতিকো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, কিমিল, তথাগতে পৰিনিব্বুতে ভিক্খূ ভিক্খুনিযো উপাসকা উপাসিকাযো সত্থৰি অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, ধম্মে অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, সঙ্ঘে অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, সিক্খায অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, অঞ্ঞমঞ্ঞং অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা. অযং খো, কিমিল, হেতু অযং পচ্চযো, যেন তথাগতে পৰিনিব্বুতে সদ্ধম্মো ন চিৰট্ঠিতিকো হোতী’’তি.
‘‘কো পন, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেন তথাগতে পৰিনিব্বুতে সদ্ধম্মো চিৰট্ঠিতিকো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, কিমিল, তথাগতে পৰিনিব্বুতে ভিক্খূ ভিক্খুনিযো উপাসকা উপাসিকাযো সত্থৰি সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, ধম্মে সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, সঙ্ঘে সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, সিক্খায সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, অঞ্ঞমঞ্ঞং সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা. অযং খো, কিমিল, হেতু অযং পচ্চযো, যেন তথাগতে পৰিনিব্বুতে সদ্ধম্মো চিৰট্ঠিতিকো হোতী’’তি. পঠমং.
২. ধম্মস্সৱনসুত্তং
২০২. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা ধম্মস্সৱনে. কতমে পঞ্চ? অস্সুতং সুণাতি, সুতং পৰিযোদাপেতি, কঙ্খং ৱিতৰতি [ৱিহনতি (স্যা. কং. পী. ক.)], দিট্ঠিং উজুং কৰোতি, চিত্তমস্স পসীদতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা ধম্মস্সৱনে’’তি. দুতিযং.
৩. অস্সাজানীযসুত্তং
২০৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো [ভদ্দো (পী.)] অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.
‘‘কতমেহি পঞ্চহি? অজ্জৱেন, জৱেন, মদ্দৱেন, খন্তিযা, সোৰচ্চেন – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি. ‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স.
‘‘কতমেহি পঞ্চহি? অজ্জৱেন, জৱেন, মদ্দৱেন, খন্তিযা, সোৰচ্চেন – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. ততিযং.
৪. বলসুত্তং
২০৪. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, বলানি. কতমানি পঞ্চ? সদ্ধাবলং, হিৰিবলং, ওত্তপ্পবলং, ৱীৰিযবলং, পঞ্ঞাবলং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ বলানী’’তি. চতুত্থং.
৫. চেতোখিলসুত্তং
২০৫. [অ. নি. ৯.৭১; ম. নি. ১.১৮৫; দী. নি. ৩.৩১৯] ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, চেতোখিলা. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্থৰি কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি নাধিমুচ্চতি ন সম্পসীদতি. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্থৰি কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি নাধিমুচ্চতি ন সম্পসীদতি, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঠমো চেতোখিলো.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মে কঙ্খতি…পে… সঙ্ঘে কঙ্খতি…পে… সিক্খায কঙ্খতি…পে… সব্ৰহ্মচাৰীসু কুপিতো হোতি অনত্তমনো আহতচিত্তো খিলজাতো. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সব্ৰহ্মচাৰীসু কুপিতো হোতি অনত্তমনো আহতচিত্তো খিলজাতো, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঞ্চমো চেতোখিলো. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ চেতোখিলা’’তি. পঞ্চমং.
৬. ৱিনিবন্ধসুত্তং
২০৬. [অ. নি. ৯.৭২; দী. নি. ৩.৩২০] ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, চেতসোৱিনিবন্ধা [চেতোৱিনিবদ্ধা (সাৰত্থদীপনীটীকাযং)]. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কামেসু অৱীতৰাগো [অৱিগতৰাগো (ক.)] হোতি অৱিগতচ্ছন্দো অৱিগতপেমো অৱিগতপিপাসো অৱিগতপৰিড়াহো অৱিগততণ্হো. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কামেসু অৱীতৰাগো হোতি অৱিগতচ্ছন্দো অৱিগতপেমো অৱিগতপিপাসো অৱিগতপৰিড়াহো অৱিগততণ্হো, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঠমো চেতসোৱিনিবন্ধো.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে অৱীতৰাগো হোতি…পে… ৰূপে অৱীতৰাগো হোতি…পে… যাৱদত্থং উদৰাৱদেহকং ভুঞ্জিত্ৱা সেয্যসুখং পস্সসুখং মিদ্ধসুখং অনুযুত্তো ৱিহৰতি…পে… অঞ্ঞতৰং দেৱনিকাযং পণিধায ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা দেৱো ৱা ভৱিস্সামি দেৱঞ্ঞতৰো ৱা’তি. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং দেৱনিকাযং পণিধায ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা দেৱো ৱা ভৱিস্সামি দেৱঞ্ঞতৰো ৱা’তি, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঞ্চমো চেতসোৱিনিবন্ধো. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ চেতসোৱিনিবন্ধা’’তি. ছট্ঠং.
৭. যাগুসুত্তং
২০৭. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা যাগুযা. কতমে পঞ্চ? খুদ্দং [খুদং (সী. পী.) খুধাতি সক্কতানুলোমং. মহাৱ. ২৮২] পটিহনতি, পিপাসং পটিৱিনেতি, ৱাতং অনুলোমেতি, ৱত্থিং সোধেতি, আমাৱসেসং পাচেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা যাগুযা’’তি. সত্তমং.
৮. দন্তকট্ঠসুত্তং
২০৮. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা দন্তকট্ঠস্স অখাদনে. কতমে পঞ্চ? অচক্খুস্সং, মুখং দুগ্গন্ধং হোতি, ৰসহৰণিযো ন ৱিসুজ্ঝন্তি, পিত্তং সেম্হং ভত্তং পৰিযোনন্ধতি [পৰিযোনদ্ধন্তি (সী. পী.), পৰিযোনদ্ধতি (স্যা. কং. ক.) চূড়ৱ. ২৮২ পস্সিতব্বং], ভত্তমস্স নচ্ছাদেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা দন্তকট্ঠস্স অখাদনে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা দন্তকট্ঠস্স খাদনে. কতমে পঞ্চ? চক্খুস্সং, মুখং ন দুগ্গন্ধং হোতি, ৰসহৰণিযো ৱিসুজ্ঝন্তি, পিত্তং সেম্হং ভত্তং ন পৰিযোনন্ধতি, ভত্তমস্স ছাদেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা দন্তকট্ঠস্স খাদনে’’তি. অট্ঠমং.
৯. গীতস্সৰসুত্তং
২০৯. [চূড়ৱ. ২৪৯] ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা আযতকেন গীতস্সৰেন ধম্মং ভণন্তস্স. কতমে পঞ্চ? অত্তনাপি তস্মিং সৰে সাৰজ্জতি, পৰেপি তস্মিং সৰে সাৰজ্জন্তি, গহপতিকাপি উজ্ঝাযন্তি – ‘যথেৱ মযং গাযাম, এৱমেৱং খো সমণা সক্যপুত্তিযা গাযন্তী’তি, সৰকুত্তিম্পি নিকামযমানস্স সমাধিস্স ভঙ্গো হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা আযতকেন গীতস্সৰেন ধম্মং ভণন্তস্সা’’তি. নৱমং.
১০. মুট্ঠস্সতিসুত্তং
২১০. [মহাৱ. ৩৫৩] ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমযতো. কতমে পঞ্চ? দুক্খং সুপতি, দুক্খং পটিবুজ্ঝতি, পাপকং সুপিনং পস্সতি, দেৱতা ন ৰক্খন্তি, অসুচি মুচ্চতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমযতো.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা উপট্ঠিতস্সতিস্স সম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমযতো. কতমে পঞ্চ? সুখং সুপতি, সুখং পটিবুজ্ঝতি, ন পাপকং সুপিনং পস্সতি, দেৱতা ৰক্খন্তি, অসুচি ন মুচ্চতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা উপট্ঠিতস্সতিস্স সম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমযতো’’তি. দসমং.
কিমিলৱগ্গো পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
কিমিলো ধম্মস্সৱনং, আজানীযো বলং খিলং;
ৱিনিবন্ধং যাগু কট্ঠং, গীতং মুট্ঠস্সতিনা চাতি.
(২২) ২. অক্কোসকৱগ্গো
১. অক্কোসকসুত্তং
২১১. ‘‘যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অক্কোসকপৰিভাসকো অৰিযূপৱাদী সব্ৰহ্মচাৰীনং, তস্স পঞ্চ আদীনৱা পাটিকঙ্খা. কতমে পঞ্চ? পাৰাজিকো ৱা হোতি ছিন্নপৰিপন্থো [ছিন্নপৰিবন্ধো (ক.)], অঞ্ঞতৰং ৱা সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জতি, বাড়্হং ৱা ৰোগাতঙ্কং ফুসতি, সম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অক্কোসকপৰিভাসকো অৰিযূপৱাদী সব্ৰহ্মচাৰীনং, তস্স ইমে পঞ্চ আদীনৱা পাটিকঙ্খা’’তি. পঠমং.
২. ভণ্ডনকাৰকসুত্তং
২১২. ‘‘যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ভণ্ডনকাৰকো কলহকাৰকো ৱিৱাদকাৰকো ভস্সকাৰকো সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো, তস্স পঞ্চ আদীনৱা পাটিকঙ্খা. কতমে পঞ্চ? অনধিগতং নাধিগচ্ছতি, অধিগতা [অধিগতং (সব্বত্থ)] পৰিহাযতি, পাপকো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি, সম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ভণ্ডনকাৰকো কলহকাৰকো ৱিৱাদকাৰকো ভস্সকাৰকো সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো, তস্স ইমে পঞ্চ আদীনৱা পাটিকঙ্খা’’তি. দুতিযং.
৩. সীলসুত্তং
২১৩. [মহাৱ. ২০৯; দী. নি. ৩.৩১৬] ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা দুস্সীলস্স সীলৱিপত্তিযা. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, দুস্সীলো সীলৱিপন্নো পমাদাধিকৰণং মহতিং ভোগজানিং নিগচ্ছতি. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো আদীনৱো দুস্সীলস্স সীলৱিপত্তিযা.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, দুস্সীলস্স সীলৱিপন্নস্স পাপকো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো আদীনৱো দুস্সীলস্স সীলৱিপত্তিযা.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, দুস্সীলো সীলৱিপন্নো যঞ্ঞদেৱ পৰিসং উপসঙ্কমতি – যদি খত্তিযপৰিসং, যদি ব্ৰাহ্মণপৰিসং, যদি গহপতিপৰিসং, যদি সমণপৰিসং – অৱিসাৰদো উপসঙ্কমতি মঙ্কুভূতো. অযং, ভিক্খৱে, ততিযো আদীনৱো দুস্সীলস্স সীলৱিপত্তিযা.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, দুস্সীলো সীলৱিপন্নো সম্মূড়্হো কালং কৰোতি. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো আদীনৱো দুস্সীলস্স সীলৱিপত্তিযা.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, দুস্সীলো সীলৱিপন্নো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. অযং, ভিক্খৱে, পঞ্চমো আদীনৱো দুস্সীলস্স সীলৱিপত্তিযা. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা দুস্সীলস্স সীলৱিপত্তিযা.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা সীলৱতো সীলসম্পদায. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, সীলৱা সীলসম্পন্নো অপ্পমাদাধিকৰণং মহন্তং ভোগক্খন্ধং অধিগচ্ছতি. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো আনিসংসো সীলৱতো সীলসম্পদায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, সীলৱতো সীলসম্পন্নস্স কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো আনিসংসো সীলৱতো সীলসম্পদায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, সীলৱা সীলসম্পন্নো যঞ্ঞদেৱ পৰিসং উপসঙ্কমতি – যদি খত্তিযপৰিসং, যদি ব্ৰাহ্মণপৰিসং, যদি গহপতিপৰিসং, যদি সমণপৰিসং – ৱিসাৰদো উপসঙ্কমতি অমঙ্কুভূতো. অযং ভিক্খৱে, ততিযো আনিসংসো সীলৱতো সীলসম্পদায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, সীলৱা সীলসম্পন্নো অসম্মূড়্হো কালং কৰোতি. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো আনিসংসো সীলৱতো সীলসম্পদায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, সীলৱা সীলসম্পন্নো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. অযং, ভিক্খৱে, পঞ্চমো আনিসংসো সীলৱতো সীলসম্পদায. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা সীলৱতো সীলসম্পদাযা’’তি. ততিযং.
৪. বহুভাণিসুত্তং
২১৪. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা বহুভাণিস্মিং পুগ্গলে. কতমে পঞ্চ? মুসা ভণতি, পিসুণং ভণতি, ফৰুসং ভণতি, সম্ফপ্পলাপং ভণতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা বহুভাণিস্মিং পুগ্গলে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা মন্তভাণিস্মিং পুগ্গলে. কতমে পঞ্চ? ন মুসা ভণতি, ন পিসুণং ভণতি, ন ফৰুসং ভণতি, ন সম্ফপ্পলাপং ভণতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা মন্তভাণিস্মিং পুগ্গলে’’তি. চতুত্থং.
৫. পঠমঅক্খন্তিসুত্তং
২১৫. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা অক্খন্তিযা. কতমে পঞ্চ? বহুনো জনস্স অপ্পিযো হোতি অমনাপো, ৱেৰবহুলো চ হোতি, ৱজ্জবহুলো চ, সম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা অক্খন্তিযা.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা খন্তিযা. কতমে পঞ্চ? বহুনো জনস্স পিযো হোতি মনাপো, ন ৱেৰবহুলো হোতি, ন ৱজ্জবহুলো, অসম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা খন্তিযা’’তি. পঞ্চমং.
৬. দুতিযঅক্খন্তিসুত্তং
২১৬. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা অক্খন্তিযা. কতমে পঞ্চ? বহুনো জনস্স অপ্পিযো হোতি অমনাপো, লুদ্দো চ হোতি, ৱিপ্পটিসাৰী চ, সম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা অক্খন্তিযা.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা খন্তিযা. কতমে পঞ্চ? বহুনো জনস্স পিযো হোতি মনাপো, অলুদ্দো চ হোতি, অৱিপ্পটিসাৰী চ, অসম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা খন্তিযা’’তি. ছট্ঠং.
৭. পঠমঅপাসাদিকসুত্তং
২১৭. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা অপাসাদিকে. কতমে পঞ্চ? অত্তাপি অত্তানং উপৱদতি, অনুৱিচ্চ ৱিঞ্ঞূ গৰহন্তি, পাপকো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি, সম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা অপাসাদিকে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা পাসাদিকে. কতমে পঞ্চ? অত্তাপি অত্তানং ন উপৱদতি, অনুৱিচ্চ ৱিঞ্ঞূ পসংসন্তি, কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি, অসম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা পাসাদিকে’’তি. সত্তমং.
৮. দুতিযঅপাসাদিকসুত্তং
২১৮. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা অপাসাদিকে. কতমে পঞ্চ? অপ্পসন্না নপ্পসীদন্তি, পসন্নানঞ্চ একচ্চানং অঞ্ঞথত্তং হোতি, সত্থুসাসনং অকতং [ন কতং (স্যা. কং. ক.)] হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি, চিত্তমস্স নপ্পসীদতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা অপাসাদিকে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা পাসাদিকে. কতমে পঞ্চ? অপ্পসন্না পসীদন্তি, পসন্নানঞ্চ ভিয্যোভাৱো হোতি, সত্থুসাসনং কতং হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি, চিত্তমস্স পসীদতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা পাসাদিকে’’তি. অট্ঠমং.
৯. অগ্গিসুত্তং
২১৯. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা অগ্গিস্মিং. কতমে পঞ্চ? অচক্খুস্সো, দুব্বণ্ণকৰণো, দুব্বলকৰণো, সঙ্গণিকাপৱড্ঢনো [সঙ্গণিকাপৱদ্ধনো (সী.), সঙ্গণিকাৰামবদ্ধনো (ক.)], তিৰচ্ছানকথাপৱত্তনিকো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা অগ্গিস্মি’’ন্তি. নৱমং.
১০. মধুৰাসুত্তং
২২০. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা মধুৰাযং. কতমে পঞ্চ? ৱিসমা, বহুৰজা, চণ্ডসুনখা, ৱাড়যক্খা, দুল্লভপিণ্ডা – ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা মধুৰায’’ন্তি. দসমং.
অক্কোসকৱগ্গো দুতিযো.
তস্সুদ্দানং –
অক্কোসভণ্ডনসীলং, বহুভাণী দ্ৱে অখন্তিযো;
অপাসাদিকা দ্ৱে ৱুত্তা, অগ্গিস্মিং মধুৰেন চাতি.
(২৩) ৩. দীঘচাৰিকৱগ্গো
১. পঠমদীঘচাৰিকসুত্তং
২২১. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা দীঘচাৰিকং অনৱত্থচাৰিকং অনুযুত্তস্স ৱিহৰতো. কতমে পঞ্চ? অস্সুতং ন সুণাতি, সুতং ন পৰিযোদাপেতি, সুতেনেকচ্চেন অৱিসাৰদো হোতি, গাড়্হং [বাড়্হং (স্যা.)] ৰোগাতঙ্কং ফুসতি, ন চ মিত্তৱা হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা দীঘচাৰিকং অনৱত্থচাৰিকং অনুযুত্তস্স ৱিহৰতো.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা সমৱত্থচাৰে. কতমে পঞ্চ? অস্সুতং সুণাতি, সুতং পৰিযোদাপেতি, সুতেনেকচ্চেন ৱিসাৰদো হোতি, ন গাড়্হং ৰোগাতঙ্কং ফুসতি, মিত্তৱা চ হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা সমৱত্থচাৰে’’তি. পঠমং.
২. দুতিযদীঘচাৰিকসুত্তং
২২২. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা দীঘচাৰিকং অনৱত্থচাৰিকং অনুযুত্তস্স ৱিহৰতো. কতমে পঞ্চ? অনধিগতং নাধিগচ্ছতি, অধিগতা পৰিহাযতি, অধিগতেনেকচ্চেন অৱিসাৰদো হোতি, গাড়্হং ৰোগাতঙ্কং ফুসতি, ন চ মিত্তৱা হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা দীঘচাৰিকং অনৱত্থচাৰিকং অনুযুত্তস্স ৱিহৰতো.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা সমৱত্থচাৰে. কতমে পঞ্চ? অনধিগতং অধিগচ্ছতি, অধিগতা ন পৰিহাযতি, অধিগতেনেকচ্চেন ৱিসাৰদো হোতি, ন গাড়্হং ৰোগাতঙ্কং ফুসতি, মিত্তৱা চ হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা সমৱত্থচাৰে’’তি. দুতিযং.
৩. অতিনিৱাসসুত্তং
২২৩. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা অতিনিৱাসে. কতমে পঞ্চ? বহুভণ্ডো হোতি বহুভণ্ডসন্নিচযো, বহুভেসজ্জো হোতি বহুভেসজ্জসন্নিচযো, বহুকিচ্চো হোতি বহুকৰণীযো ব্যত্তো কিংকৰণীযেসু, সংসট্ঠো ৱিহৰতি গহট্ঠপব্বজিতেহি অননুলোমিকেন গিহিসংসগ্গেন, তম্হা চ আৱাসা পক্কমন্তো সাপেক্খো পক্কমতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা অতিনিৱাসে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা সমৱত্থৱাসে. কতমে পঞ্চ? ন বহুভণ্ডো হোতি ন বহুভণ্ডসন্নিচযো, ন বহুভেসজ্জো হোতি ন বহুভেসজ্জসন্নিচযো, ন বহুকিচ্চো হোতি ন বহুকৰণীযো ন ব্যত্তো কিংকৰণীযেসু, অসংসট্ঠো ৱিহৰতি গহট্ঠপব্বজিতেহি অননুলোমিকেন গিহিসংসগ্গেন, তম্হা চ আৱাসা পক্কমন্তো অনপেক্খো পক্কমতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা সমৱত্থৱাসে’’তি. ততিযং.
৪. মচ্ছৰীসুত্তং
২২৪. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা অতিনিৱাসে. কতমে পঞ্চ? আৱাসমচ্ছৰী হোতি, কুলমচ্ছৰী হোতি, লাভমচ্ছৰী হোতি, ৱণ্ণমচ্ছৰী হোতি, ধম্মমচ্ছৰী হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা অতিনিৱাসে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা সমৱত্থৱাসে. কতমে পঞ্চ? ন আৱাসমচ্ছৰী হোতি, ন কুলমচ্ছৰী হোতি, ন লাভমচ্ছৰী হোতি, ন ৱণ্ণমচ্ছৰী হোতি, ন ধম্মমচ্ছৰী হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা সমৱত্থৱাসে’’তি. চতুত্থং.
৫. পঠমকুলূপকসুত্তং
২২৫. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা কুলূপকে [কুলুপকে (স্যা. পী.), কুলূপগে (সী.)]. কতমে পঞ্চ? অনামন্তচাৰে আপজ্জতি, ৰহো নিসজ্জায আপজ্জতি, পটিচ্ছন্নে আসনে আপজ্জতি, মাতুগামস্স উত্তৰি ছপ্পঞ্চৱাচাহি ধম্মং দেসেন্তো আপজ্জতি, কামসঙ্কপ্পবহুলো ৱিহৰতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা কুলূপকে’’তি. পঞ্চমং.
৬. দুতিযকুলূপকসুত্তং
২২৬. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা কুলূপকস্স ভিক্খুনো অতিৱেলং কুলেসু সংসট্ঠস্স ৱিহৰতো. কতমে পঞ্চ? মাতুগামস্স অভিণ্হদস্সনং, দস্সনে সতি সংসগ্গো, সংসগ্গে সতি ৱিস্সাসো, ৱিস্সাসে সতি ওতাৰো, ওতিণ্ণচিত্তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ‘অনভিৰতো ৱা ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিস্সতি অঞ্ঞতৰং ৱা সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জিস্সতি সিক্খং ৱা পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সতি’. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা কুলূপকস্স ভিক্খুনো অতিৱেলং কুলেসু সংসট্ঠস্স ৱিহৰতো’’তি. ছট্ঠং.
৭. ভোগসুত্তং
২২৭. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা ভোগেসু. কতমে পঞ্চ? অগ্গিসাধাৰণা ভোগা, উদকসাধাৰণা ভোগা, ৰাজসাধাৰণা ভোগা, চোৰসাধাৰণা ভোগা, অপ্পিযেহি দাযাদেহি সাধাৰণা ভোগা. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা ভোগেসু.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা ভোগেসু. কতমে পঞ্চ? ভোগে নিস্সায অত্তানং সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি, মাতাপিতৰো সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি, পুত্তদাৰদাসকম্মকৰপোৰিসে সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি, মিত্তামচ্চে সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি, সমণব্ৰাহ্মণেসু উদ্ধগ্গিকং দক্খিণং পতিট্ঠাপেতি সোৱগ্গিকং সুখৱিপাকং সগ্গসংৱত্তনিকং. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা ভোগেসূ’’তি. সত্তমং.
৮. উস্সূৰভত্তসুত্তং
২২৮. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা উস্সূৰভত্তে কুলে. কতমে পঞ্চ? যে তে অতিথী পাহুনা, তে ন কালেন পটিপূজেন্তি; যা তা বলিপটিগ্গাহিকা দেৱতা, তা ন কালেন পটিপূজেন্তি; যে তে সমণব্ৰাহ্মণা একভত্তিকা ৰত্তূপৰতা ৱিৰতা ৱিকালভোজনা, তে ন কালেন পটিপূজেন্তি; দাসকম্মকৰপোৰিসা ৱিমুখা কম্মং কৰোন্তি; তাৱতকংযেৱ অসমযেন ভুত্তং অনোজৱন্তং হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা উস্সূৰভত্তে কুলে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা সমযভত্তে কুলে. কতমে পঞ্চ? যে তে অতিথী পাহুনা, তে কালেন পটিপূজেন্তি; যা তা বলিপটিগ্গাহিকা দেৱতা, তা কালেন পটিপূজেন্তি; যে তে সমণব্ৰাহ্মণা একভত্তিকা ৰত্তূপৰতা ৱিৰতা ৱিকালভোজনা, তে কালেন পটিপূজেন্তি; দাসকম্মকৰপোৰিসা অৱিমুখা কম্মং কৰোন্তি; তাৱতকংযেৱ সমযেন ভুত্তং ওজৱন্তং হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা সমযভত্তে কুলে’’তি. অট্ঠমং.
৯. পঠমকণ্হসপ্পসুত্তং
২২৯. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা কণ্হসপ্পে. কতমে পঞ্চ? অসুচি, দুগ্গন্ধো, সভীৰু, সপ্পটিভযো, মিত্তদুব্ভী – ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা কণ্হসপ্পে. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চিমে আদীনৱা মাতুগামে. কতমে পঞ্চ? অসুচি, দুগ্গন্ধো, সভীৰু, সপ্পটিভযো, মিত্তদুব্ভী – ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা মাতুগামে’’তি. নৱমং.
১০. দুতিযকণ্হসপ্পসুত্তং
২৩০. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা কণ্হসপ্পে. কতমে পঞ্চ? কোধনো, উপনাহী, ঘোৰৱিসো, দুজ্জিৱ্হো, মিত্তদুব্ভী – ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা কণ্হসপ্পে.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চিমে আদীনৱা মাতুগামে. কতমে পঞ্চ? কোধনো, উপনাহী, ঘোৰৱিসো, দুজ্জিৱ্হো, মিত্তদুব্ভী. তত্ৰিদং, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স ঘোৰৱিসতা – যেভুয্যেন, ভিক্খৱে, মাতুগামো তিব্বৰাগো. তত্ৰিদং, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স দুজ্জিৱ্হতা – যেভুয্যেন, ভিক্খৱে, মাতুগামো পিসুণৱাচো. তত্ৰিদং, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স মিত্তদুব্ভিতা – যেভুয্যেন, ভিক্খৱে, মাতুগামো অতিচাৰিনী. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা মাতুগামে’’তি. দসমং.
দীঘচাৰিকৱগ্গো ততিযো.
তস্সুদ্দানং –
দ্ৱে দীঘচাৰিকা ৱুত্তা, অতিনিৱাসমচ্ছৰী;
দ্ৱে চ কুলূপকা ভোগা, ভত্তং সপ্পাপৰে দুৱেতি.
(২৪) ৪. আৱাসিকৱগ্গো
১. আৱাসিকসুত্তং
২৩১. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু অভাৱনীযো হোতি. কতমেহি পঞ্চহি? ন আকপ্পসম্পন্নো হোতি ন ৱত্তসম্পন্নো; ন বহুস্সুতো হোতি ন সুতধৰো; ন পটিসল্লেখিতা [সল্লেখিতা (ক. সী.)] হোতি ন পটিসল্লানাৰামো; ন কল্যাণৱাচো হোতি ন কল্যাণৱাক্কৰণো; দুপ্পঞ্ঞো হোতি জড়ো এড়মূগো. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু অভাৱনীযো হোতি.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু ভাৱনীযো হোতি. কতমেহি পঞ্চহি? আকপ্পসম্পন্নো হোতি ৱত্তসম্পন্নো; বহুস্সুতো হোতি সুতধৰো; পটিসল্লেখিতা হোতি পটিসল্লানাৰামো; কল্যাণৱাচো হোতি কল্যাণৱাক্কৰণো; পঞ্ঞৱা হোতি অজড়ো অনেড়মূগো. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু ভাৱনীযো হোতী’’তি. পঠমং.
২. পিযসুত্তং
২৩২. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু সব্ৰহ্মচাৰীনং পিযো চ হোতি মনাপো চ গৰু চ ভাৱনীযো চ.
‘‘কতমেহি পঞ্চহি? সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু; বহুস্সুতো হোতি সুতধৰো সুতসন্নিচযো, যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পৰিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং অভিৱদন্তি, তথাৰূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি ধাতা ৱচসা পৰিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা; কল্যাণৱাচো হোতি কল্যাণৱাক্কৰণো পোৰিযা ৱাচায সমন্নাগতো ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা; চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী; আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু সব্ৰহ্মচাৰীনং পিযো চ হোতি মনাপো চ গৰু চ ভাৱনীযো চা’’তি. দুতিযং.
৩. সোভনসুত্তং
২৩৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু আৱাসং সোভেতি. কতমেহি পঞ্চহি? সীলৱা হোতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু; বহুস্সুতো হোতি…পে… দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা; কল্যাণৱাচো হোতি কল্যাণৱাক্কৰণো পোৰিযা ৱাচায সমন্নাগতো ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা; পটিবলো হোতি উপসঙ্কমন্তে ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতুং সমাদপেতুং সমুত্তেজেতুং সম্পহংসেতুং; চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু আৱাসং সোভেতী’’তি. ততিযং.
৪. বহূপকাৰসুত্তং
২৩৪. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু আৱাসস্স বহূপকাৰো হোতি. কতমেহি পঞ্চহি? সীলৱা হোতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু; বহুস্সুতো হোতি…পে… দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা; খণ্ডফুল্লং পটিসঙ্খৰোতি; মহা খো পন ভিক্খুসঙ্ঘো অভিক্কন্তো নানাৱেৰজ্জকা ভিক্খূ গিহীনং উপসঙ্কমিত্ৱা আৰোচেতি – ‘মহা খো, আৱুসো, ভিক্খুসঙ্ঘো অভিক্কন্তো নানাৱেৰজ্জকা ভিক্খূ, কৰোথ পুঞ্ঞানি, সমযো পুঞ্ঞানি কাতু’ন্তি; চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু আৱাসস্স বহূপকাৰো হোতী’’তি. চতুত্থং.
৫. অনুকম্পসুত্তং
২৩৫. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু গিহীনং [গিহিং (স্যা.), গিহী (কত্থচি)] অনুকম্পতি. কতমেহি পঞ্চহি? অধিসীলে [অধিসীলেসু (স্যা.)] সমাদপেতি; ধম্মদস্সনে নিৱেসেতি; গিলানকে উপসঙ্কমিত্ৱা সতিং উপ্পাদেতি – ‘অৰহগ্গতং আযস্মন্তো সতিং উপট্ঠাপেথা’তি; মহা খো পন ভিক্খুসঙ্ঘো অভিক্কন্তো নানাৱেৰজ্জকা ভিক্খূ গিহীনং উপসঙ্কমিত্ৱা আৰোচেতি – ‘মহা খো, আৱুসো, ভিক্খুসঙ্ঘো অভিক্কন্তো নানাৱেৰজ্জকা ভিক্খূ, কৰোথ পুঞ্ঞানি, সমযো পুঞ্ঞানি কাতু’ন্তি; যং খো পনস্স ভোজনং দেন্তি লূখং ৱা পণীতং ৱা তং অত্তনা পৰিভুঞ্জতি, সদ্ধাদেয্যং ন ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু গিহীনং অনুকম্পতী’’তি. পঞ্চমং.
৬. পঠমঅৱণ্ণাৰহসুত্তং
২৩৬. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি; অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি; অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অপ্পসাদনীযে ঠানে পসাদং উপদংসেতি; অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা পসাদনীযে ঠানে অপ্পসাদং উপদংসেতি; সদ্ধাদেয্যং ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি; অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি; অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অপ্পসাদনীযে ঠানে অপ্পসাদং উপদংসেতি; অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা পসাদনীযে ঠানে পসাদং উপদংসেতি; সদ্ধাদেয্যং ন ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. ছট্ঠং.
৭. দুতিযঅৱণ্ণাৰহসুত্তং
২৩৭. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি; অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি; আৱাসমচ্ছৰী হোতি আৱাসপলিগেধী; কুলমচ্ছৰী হোতি কুলপলিগেধী; সদ্ধাদেয্যং ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি; অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি; ন আৱাসমচ্ছৰী হোতি ন আৱাসপলিগেধী; ন কুলমচ্ছৰী হোতি ন কুলপলিগেধী; সদ্ধাদেয্যং ন ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. সত্তমং.
৮. ততিযঅৱণ্ণাৰহসুত্তং
২৩৮. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি; অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি; আৱাসমচ্ছৰী হোতি; কুলমচ্ছৰী হোতি; লাভমচ্ছৰী হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি; অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি; ন আৱাসমচ্ছৰী হোতি; ন কুলমচ্ছৰী হোতি; ন লাভমচ্ছৰী হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. অট্ঠমং.
৯. পঠমমচ্ছৰিযসুত্তং
২৩৯. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? আৱাসমচ্ছৰী হোতি; কুলমচ্ছৰী হোতি; লাভমচ্ছৰী হোতি; ৱণ্ণমচ্ছৰী [ধম্মমচ্ছৰী (ক.)] হোতি; সদ্ধাদেয্যং ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? ন আৱাসমচ্ছৰী হোতি; ন কুলমচ্ছৰী হোতি; ন লাভমচ্ছৰী হোতি; ন ৱণ্ণমচ্ছৰী হোতি; সদ্ধাদেয্যং ন ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. নৱমং.
১০. দুতিযমচ্ছৰিযসুত্তং
২৪০. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? আৱাসমচ্ছৰী হোতি; কুলমচ্ছৰী হোতি; লাভমচ্ছৰী হোতি; ৱণ্ণমচ্ছৰী হোতি; ধম্মমচ্ছৰী হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? ন আৱাসমচ্ছৰী হোতি; ন কুলমচ্ছৰী হোতি; ন লাভমচ্ছৰী হোতি; ন ৱণ্ণমচ্ছৰী হোতি; ন ধম্মমচ্ছৰী হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো আৱাসিকো ভিক্খু যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. দসমং.
আৱাসিকৱগ্গো চতুত্থো.
তস্সুদ্দানং –
আৱাসিকো পিযো চ সোভনো,
বহূপকাৰো অনুকম্পকো চ;
তযো অৱণ্ণাৰহা চেৱ,
মচ্ছৰিযা দুৱেপি চাতি [যথাভতং চাপি অৱণ্ণগেধা, চতুক্কমচ্ছেৰ পঞ্চমেন চাতি (সী. স্যা.) যথাভতং অৱণ্ণঞ্চ, চতুকো মচ্ছৰিযেন চাতি (ক.)].
(২৫) ৫. দুচ্চৰিতৱগ্গো
১. পঠমদুচ্চৰিতসুত্তং
২৪১. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা দুচ্চৰিতে. কতমে পঞ্চ? অত্তাপি অত্তানং উপৱদতি; অনুৱিচ্চ ৱিঞ্ঞূ গৰহন্তি; পাপকো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি; সম্মূড়্হো কালং কৰোতি; কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা দুচ্চৰিতে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আনিসংসা সুচৰিতে. কতমে পঞ্চ? অত্তাপি অত্তানং ন উপৱদতি; অনুৱিচ্চ ৱিঞ্ঞূ পসংসন্তি; কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি; অসম্মূড়্হো কালং কৰোতি; কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা সুচৰিতে’’তি. পঠমং.
২. পঠমকাযদুচ্চৰিতসুত্তং
২৪২. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা কাযদুচ্চৰিতে…পে… আনিসংসা কাযসুচৰিতে…পে…. দুতিযং.
৩. পঠমৱচীদুচ্চৰিতসুত্তং
২৪৩. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা ৱচীদুচ্চৰিতে…পে… আনিসংসা ৱচীসুচৰিতে…পে…. ততিযং.
৪. পঠমমনোদুচ্চৰিতসুত্তং
২৪৪. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা মনোদুচ্চৰিতে…পে… আনিসংসা মনোসুচৰিতে. কতমে পঞ্চ? অত্তাপি অত্তানং ন উপৱদতি; অনুৱিচ্চ ৱিঞ্ঞূ পসংসন্তি; কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি; অসম্মূড়্হো কালং কৰোতি; কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আনিসংসা মনোসুচৰিতে’’তি. চতুত্থং.
৫. দুতিযদুচ্চৰিতসুত্তং
২৪৫. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা দুচ্চৰিতে. কতমে পঞ্চ? অত্তাপি অত্তানং উপৱদতি; অনুৱিচ্চ ৱিঞ্ঞূ গৰহন্তি; পাপকো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি; সদ্ধম্মা ৱুট্ঠাতি; অসদ্ধম্মে পতিট্ঠাতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা দুচ্চৰিতে.