৮. লিচ্ছৱিকুমাৰকসুত্তং

৫৮. একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৱেসালিং পিণ্ডায পাৱিসি. ৱেসালিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো মহাৱনং অজ্ঝোগাহেত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে দিৱাৱিহাৰং নিসীদি.

তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা লিচ্ছৱিকুমাৰকা সজ্জানি ধনূনি আদায কুক্কুৰসঙ্ঘপৰিৱুতা মহাৱনে অনুচঙ্কমমানা অনুৱিচৰমানা অদ্দসু ভগৱন্তং অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে নিসিন্নং; দিস্ৱান সজ্জানি ধনূনি নিক্খিপিত্ৱা কুক্কুৰসঙ্ঘং একমন্তং উয্যোজেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা তুণ্হীভূতা তুণ্হীভূতা পঞ্জলিকা ভগৱন্তং পযিৰুপাসন্তি.

তেন খো পন সমযেন মহানামো লিচ্ছৱি মহাৱনে জঙ্ঘাৱিহাৰং অনুচঙ্কমমানো অদ্দস তে লিচ্ছৱিকুমাৰকে তুণ্হীভূতে তুণ্হীভূতে পঞ্জলিকে ভগৱন্তং পযিৰুপাসন্তে; দিস্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো মহানামো লিচ্ছৱি উদানং উদানেসি – ‘ভৱিস্সন্তি ৱজ্জী, ভৱিস্সন্তি ৱজ্জী’’’তি!

‘‘কিং পন ত্ৱং, মহানাম, এৱং ৱদেসি – ‘ভৱিস্সন্তি ৱজ্জী, ভৱিস্সন্তি ৱজ্জী’’’তি? ‘‘ইমে, ভন্তে, লিচ্ছৱিকুমাৰকা চণ্ডা ফৰুসা অপানুভা [অপজহাতি (সী.), অপাটুভা (স্যা. কং.), অপজহা (পী.), অপানুতা (কত্থচি)]. যানিপি তানি কুলেসু পহেণকানি [পহীনকানি (সী.), পহীণকানি (স্যা. কং. পী.)] পহীযন্তি, উচ্ছূতি ৱা বদৰাতি ৱা পূৱাতি ৱা মোদকাতি ৱা সংকুলিকাতি ৱা [সক্খলিকাতি ৱা (সী. পী.)], তানি ৱিলুম্পিত্ৱা ৱিলুম্পিত্ৱা খাদন্তি; কুলিত্থীনম্পি কুলকুমাৰীনম্পি পচ্ছালিযং খিপন্তি. তে দানিমে তুণ্হীভূতা তুণ্হীভূতা পঞ্জলিকা ভগৱন্তং পযিৰুপাসন্তী’’তি.

‘‘যস্স কস্সচি, মহানাম, কুলপুত্তস্স পঞ্চ ধম্মা সংৱিজ্জন্তি – যদি ৱা ৰঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৱসিত্তস্স, যদি ৱা ৰট্ঠিকস্স পেত্তনিকস্স [মুদ্ধাভিসিত্তস্স (ক.) অ. নি. ৫.১৩৫, ১৩৬ পস্সিতব্বং], যদি ৱা সেনায সেনাপতিকস্স, যদি ৱা গামগামণিকস্স, যদি ৱা পূগগামণিকস্স, যে ৱা পন কুলেসু পচ্চেকাধিপচ্চং কাৰেন্তি, ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.

‘‘কতমে পঞ্চ? ইধ, মহানাম, কুলপুত্তো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি মাতাপিতৰো সক্কৰোতি গৰুং কৰোতি মানেতি পূজেতি. তমেনং মাতাপিতৰো সক্কতা গৰুকতা মানিতা পূজিতা কল্যাণেন মনসা অনুকম্পন্তি – ‘চিৰং জীৱ, দীঘমাযুং পালেহী’তি. মাতাপিতানুকম্পিতস্স, মহানাম, কুলপুত্তস্স ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.

‘‘পুন চপৰং, মহানাম, কুলপুত্তো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি পুত্তদাৰদাসকম্মকৰপোৰিসে [… সামন্তসংৱোহাৰে (সী. পী.)] সক্কৰোতি গৰুং কৰোতি মানেতি পূজেতি. তমেনং পুত্তদাৰদাসকম্মকৰপোৰিসা সক্কতা গৰুকতা মানিতা পূজিতা কল্যাণেন মনসা অনুকম্পন্তি – ‘চিৰং জীৱ, দীঘমাযুং পালেহী’তি. পুত্তদাৰদাসকম্মকৰপোৰিসানুকম্পিতস্স, মহানাম, কুলপুত্তস্স ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.

‘‘পুন চপৰং, মহানাম, কুলপুত্তো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি খেত্তকম্মন্তসামন্তসব্যোহাৰে সক্কৰোতি গৰুং কৰোতি মানেতি পূজেতি. তমেনং খেত্তকম্মন্তসামন্তসব্যোহাৰা সক্কতা গৰুকতা মানিতা পূজিতা কল্যাণেন মনসা অনুকম্পন্তি – ‘চিৰং জীৱ, দীঘমাযুং পালেহী’তি. খেত্তকম্মন্তসামন্তসব্যোহাৰানুকম্পিতস্স, মহানাম, কুলপুত্তস্স ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.

‘‘পুন চপৰং, মহানাম, কুলপুত্তো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি যাৱতা বলিপটিগ্গাহিকা দেৱতা সক্কৰোতি গৰুং কৰোতি মানেতি পূজেতি. তমেনং বলিপটিগ্গাহিকা দেৱতা সক্কতা গৰুকতা মানিতা পূজিতা কল্যাণেন মনসা অনুকম্পন্তি – ‘চিৰং জীৱ, দীঘমাযুং পালেহী’তি. দেৱতানুকম্পিতস্স, মহানাম, কুলপুত্তস্স ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.

‘‘পুন চপৰং, মহানাম, কুলপুত্তো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি সমণব্ৰাহ্মণে সক্কৰোতি গৰুং কৰোতি মানেতি পূজেতি. তমেনং সমণব্ৰাহ্মণা সক্কতা গৰুকতা মানিতা পূজিতা কল্যাণেন মনসা অনুকম্পন্তি – ‘চিৰং জীৱ, দীঘমাযুং পালেহী’তি. সমণব্ৰাহ্মণানুকম্পিতস্স, মহানাম, কুলপুত্তস্স ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.

‘‘যস্স কস্সচি, মহানাম, কুলপুত্তস্স ইমে পঞ্চ ধম্মা সংৱিজ্জন্তি – যদি ৱা ৰঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৱসিত্তস্স, যদি ৱা ৰট্ঠিকস্স পেত্তনিকস্স, যদি ৱা সেনায সেনাপতিকস্স, যদি ৱা গামগামণিকস্স, যদি ৱা পূগগামণিকস্স, যে ৱা পন কুলেসু পচ্চেকাধিপচ্চং কাৰেন্তি, ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি.

‘‘মাতাপিতুকিচ্চকৰো, পুত্তদাৰহিতো সদা;

অন্তোজনস্স অত্থায, যে চস্স অনুজীৱিনো.

‘‘উভিন্নঞ্চেৱ অত্থায, ৱদঞ্ঞূ হোতি সীলৱা;

ঞাতীনং পুব্বপেতানং, দিট্ঠে ধম্মে চ জীৱতং [জীৱিনং (সী.), জীৱিতং (স্যা. কং. পী. ক.)].

‘‘সমণানং ব্ৰাহ্মণানং, দেৱতানঞ্চ পণ্ডিতো;

ৱিত্তিসঞ্জননো হোতি, ধম্মেন ঘৰমাৱসং.

‘‘সো কৰিত্ৱান কল্যাণং, পুজ্জো হোতি পসংসিযো;

ইধেৱ নং পসংসন্তি, পেচ্চ সগ্গে পমোদতী’’তি. অট্ঠমং;