(১১) ১. ৱলাহকৱগ্গো

১. পঠমৱলাহকসুত্তং

১০১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ৱলাহকা. কতমে চত্তাৰো? গজ্জিতা নো ৱস্সিতা, ৱস্সিতা নো গজ্জিতা, নেৱ গজ্জিতা নো ৱস্সিতা, গজ্জিতা চ ৱস্সিতা চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ৱলাহকা. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ৱলাহকূপমা [পু. প. ১৫৭] পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? গজ্জিতা নো ৱস্সিতা, ৱস্সিতা নো গজ্জিতা, নেৱ গজ্জিতা নো ৱস্সিতা, গজ্জিতা চ ৱস্সিতা চ.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গজ্জিতা হোতি নো ৱস্সিতা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ভাসিতা হোতি, নো কত্তা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গজ্জিতা হোতি, নো ৱস্সিতা. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৱলাহকো গজ্জিতা, নো ৱস্সিতা; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱস্সিতা হোতি, নো গজ্জিতা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো কত্তা হোতি, নো ভাসিতা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱস্সিতা হোতি, নো গজ্জিতা. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৱলাহকো ৱস্সিতা, নো গজ্জিতা; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱ গজ্জিতা হোতি, নো ৱস্সিতা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো নেৱ ভাসিতা হোতি, নো কত্তা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱ গজ্জিতা হোতি, নো ৱস্সিতা. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৱলাহকো নেৱ গজ্জিতা [নেৱ গজ্জিতা হোতি (ক.)], নো ৱস্সিতা; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গজ্জিতা চ হোতি ৱস্সিতা চ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ভাসিতা চ হোতি কত্তা চ. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গজ্জিতা চ হোতি ৱস্সিতা চ. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৱলাহকো গজ্জিতা চ [গজ্জিতা চ হোতি (ক.)] ৱস্সিতা চ; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ৱলাহকূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. পঠমং.

২. দুতিযৱলাহকসুত্তং

১০২. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ৱলাহকা. কতমে চত্তাৰো? গজ্জিতা নো ৱস্সিতা, ৱস্সিতা নো গজ্জিতা, নেৱ গজ্জিতা নো ৱস্সিতা গজ্জিতা চ ৱস্সিতা চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ৱলাহকা. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ৱলাহকূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? গজ্জিতা নো ৱস্সিতা, ৱস্সিতা নো গজ্জিতা, নেৱ গজ্জিতা নো ৱস্সিতা, গজ্জিতা চ ৱস্সিতা চ.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গজ্জিতা হোতি, নো ৱস্সিতা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ধম্মং পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গজ্জিতা হোতি, নো ৱস্সিতা. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৱলাহকো গজ্জিতা, নো ৱস্সিতা; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱস্সিতা হোতি, নো গজ্জিতা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ধম্মং ন পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱস্সিতা হোতি, নো গজ্জিতা. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৱলাহকো ৱস্সিতা, নো গজ্জিতা; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱ গজ্জিতা হোতি, নো ৱস্সিতা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো নেৱ ধম্মং পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱ গজ্জিতা হোতি, নো ৱস্সিতা. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৱলাহকো নেৱ গজ্জিতা, নো ৱস্সিতা; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গজ্জিতা চ হোতি ৱস্সিতা চ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ধম্মং পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গজ্জিতা চ হোতি ৱস্সিতা চ. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৱলাহকো গজ্জিতা চ ৱস্সিতা চ; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ৱলাহকূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. দুতিযং.

৩. কুম্ভসুত্তং

১০৩. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, কুম্ভা. কতমে চত্তাৰো? তুচ্ছো পিহিতো, পূৰো ৱিৱটো, তুচ্ছো ৱিৱটো, পূৰো পিহিতো – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো কুম্ভা. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো কুম্ভূপমা [পু. প. ১৬০] পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? তুচ্ছো পিহিতো, পূৰো ৱিৱটো, তুচ্ছো ৱিৱটো, পূৰো পিহিতো.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো তুচ্ছো হোতি পিহিতো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো তুচ্ছো হোতি পিহিতো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, কুম্ভো তুচ্ছো পিহিতো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পূৰো হোতি ৱিৱটো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ন পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পূৰো হোতি ৱিৱটো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, কুম্ভো পূৰো ৱিৱটো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো তুচ্ছো হোতি ৱিৱটো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ন পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো তুচ্ছো হোতি ৱিৱটো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, কুম্ভো তুচ্ছো ৱিৱটো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পূৰো হোতি পিহিতো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পূৰো হোতি পিহিতো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, কুম্ভো পূৰো পিহিতো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো কুম্ভূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. ততিযং.

৪. উদকৰহদসুত্তং

১০৪. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, উদকৰহদা. কতমে চত্তাৰো? উত্তানো গম্ভীৰোভাসো, গম্ভীৰো উত্তানোভাসো, উত্তানো উত্তানোভাসো, গম্ভীৰো গম্ভীৰোভাসো – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো উদকৰহদা. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো উদকৰহদূপমা [পু. প. ১৬১] পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? উত্তানো গম্ভীৰোভাসো, গম্ভীৰো উত্তানোভাসো, উত্তানো উত্তানোভাসো, গম্ভীৰো গম্ভীৰোভাসো.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো উত্তানো হোতি গম্ভীৰোভাসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো উত্তানো হোতি গম্ভীৰোভাসো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, উদকৰহদো উত্তানো গম্ভীৰোভাসো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গম্ভীৰো হোতি উত্তানোভাসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ন পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গম্ভীৰো হোতি উত্তানোভাসো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, উদকৰহদো গম্ভীৰো উত্তানোভাসো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো উত্তানো হোতি উত্তানোভাসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ন পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো উত্তানো হোতি উত্তানোভাসো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, উদকৰহদো উত্তানো উত্তানোভাসো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গম্ভীৰো হোতি গম্ভীৰোভাসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গম্ভীৰো হোতি গম্ভীৰোভাসো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, উদকৰহদো গম্ভীৰো গম্ভীৰোভাসো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো উদকৰহদূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. চতুত্থং.

৫. অম্বসুত্তং

১০৫. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, অম্বানি. কতমানি চত্তাৰি? আমং পক্কৱণ্ণি [পক্কৱণ্ণী (পু. প. ১৫৯)], পক্কং আমৱণ্ণি [আমৱণ্ণী (সী. স্যা. কং. পী.)], আমং আমৱণ্ণি, পক্কং পক্কৱণ্ণি – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি অম্বানি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো অম্বূপমা [পক্কৱণ্ণী (পু. প. ১৫৯)] পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? আমো পক্কৱণ্ণী, পক্কো আমৱণ্ণী, আমো আমৱণ্ণী, পক্কো পক্কৱণ্ণী.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো আমো হোতি পক্কৱণ্ণী? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো আমো হোতি পক্কৱণ্ণী. সেয্যথাপি তং, ভিক্খৱে, অম্বং আমং পক্কৱণ্ণি; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পক্কো হোতি আমৱণ্ণী? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ন পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পক্কো হোতি আমৱণ্ণী. সেয্যথাপি তং, ভিক্খৱে, অম্বং পক্কং আমৱণ্ণি; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো আমো হোতি আমৱণ্ণী? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ন পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো আমো হোতি আমৱণ্ণী. সেয্যথাপি তং, ভিক্খৱে, অম্বং আমং আমৱণ্ণি; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পক্কো হোতি পক্কৱণ্ণী? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স পাসাদিকং হোতি অভিক্কন্তং পটিক্কন্তং আলোকিতং ৱিলোকিতং সমিঞ্জিতং পসাৰিতং সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পক্কো হোতি পক্কৱণ্ণী. সেয্যথাপি তং, ভিক্খৱে, অম্বং পক্কং পক্কৱণ্ণি; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো অম্বূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযঅম্বসুত্তং

(ছট্ঠং উত্তানত্থমেৱাতি অট্ঠকথাযং দস্সিতং, পাড়িপোত্থকেসু পন কত্থচিপি ন দিস্সতি.) [( ) ‘‘ছট্ঠং উক্কানত্থমেৱা’’তি অট্ঠকথাযং দস্সিতং, পাড়িপোত্থকেসু পন কত্থচিপি ন দিস্সতি. ‘‘… আমং পক্কোভাসং, পক্কং আমোভাস’’ন্তিআদিনা পাঠো ভৱেয্য]

৭. মূসিকসুত্তং

১০৭. ‘‘চতস্সো ইমা, ভিক্খৱে, মূসিকা. কতমা চতস্সো? গাধং কত্তা নো ৱসিতা, ৱসিতা নো গাধং কত্তা, নেৱ গাধং কত্তা নো ৱসিতা, গাধং কত্তা চ ৱসিতা চ – ইমা খো, ভিক্খৱে, চতস্সো মূসিকা. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো মূসিকূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? গাধং কত্তা নো ৱসিতা, ৱসিতা নো গাধং কত্তা, নেৱ গাধং কত্তা নো ৱসিতা, গাধং কত্তা চ ৱসিতা চ.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গাধং কত্তা হোতি নো ৱসিতা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ধম্মং পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গাধং কত্তা হোতি, নো ৱসিতা. সেয্যথাপি সা, ভিক্খৱে, মূসিকা গাধং কত্তা, নো ৱসিতা; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱসিতা হোতি, নো গাধং কত্তা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ধম্মং ন পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱসিতা হোতি, নো গাধং কত্তা. সেয্যথাপি সা, ভিক্খৱে, মূসিকা ৱসিতা হোতি, নো গাধং কত্তা; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং, পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱ গাধং কত্তা হোতি নো ৱসিতা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ধম্মং ন পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱ গাধং কত্তা হোতি, নো ৱসিতা. সেয্যথাপি সা, ভিক্খৱে, মূসিকা নেৱ গাধং কত্তা হোতি, নো ৱসিতা; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গাধং কত্তা চ হোতি ৱসিতা চ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ধম্মং পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো গাধং কত্তা চ হোতি ৱসিতা চ. সেয্যথাপি সা, ভিক্খৱে, মূসিকা গাধং কত্তা চ হোতি ৱসিতা চ; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো মূসিকূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. সত্তমং.

৮. বলীবদ্দসুত্তং

১০৮. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, বলীবদ্দা [বলিৱদ্দা (সী. স্যা. কং. পী.), বলিবদ্ধা (ক.) পু. প. ১৬২]. কতমে চত্তাৰো? সগৱচণ্ডো নো পৰগৱচণ্ডো, পৰগৱচণ্ডো নো সগৱচণ্ডো, সগৱচণ্ডো চ পৰগৱচণ্ডো চ, নেৱ সগৱচণ্ডো নো পৰগৱচণ্ডো – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো বলীবদ্দা. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো বলীবদ্দূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? সগৱচণ্ডো নো পৰগৱচণ্ডো, পৰগৱচণ্ডো নো সগৱচণ্ডো, সগৱচণ্ডো চ পৰগৱচণ্ডো চ, নেৱ সগৱচণ্ডো নো পৰগৱচণ্ডো.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সগৱচণ্ডো হোতি, নো পৰগৱচণ্ডো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো সকপৰিসং উব্বেজেতা হোতি, নো পৰপৰিসং. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সগৱচণ্ডো হোতি, নো পৰগৱচণ্ডো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, বলীবদ্দো সগৱচণ্ডো, নো পৰগৱচণ্ডো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পৰগৱচণ্ডো হোতি, নো সগৱচণ্ডো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো পৰপৰিসং উব্বেজেতা হোতি, নো সকপৰিসং. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পৰগৱচণ্ডো হোতি, নো সগৱচণ্ডো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, বলীবদ্দো পৰগৱচণ্ডো, নো সগৱচণ্ডো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সগৱচণ্ডো চ হোতি পৰগৱচণ্ডো চ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো সকপৰিসং উব্বেজেতা হোতি পৰপৰিসঞ্চ. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সগৱচণ্ডো চ হোতি পৰগৱচণ্ডো চ. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, বলীবদ্দো সগৱচণ্ডো চ পৰগৱচণ্ডো চ; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱ সগৱচণ্ডো হোতি নো পৰগৱচণ্ডো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো নেৱ সকপৰিসং উব্বেজেতা হোতি, নো পৰপৰিসঞ্চ. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱ সগৱচণ্ডো হোতি, নো পৰগৱচণ্ডো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, বলীবদ্দো নেৱ সগৱচণ্ডো, নো পৰগৱচণ্ডো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো বলীবদ্দূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. ৰুক্খসুত্তং

১০৯. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ৰুক্খা. কতমে চত্তাৰো? ফেগ্গু ফেগ্গুপৰিৱাৰো, ফেগ্গু সাৰপৰিৱাৰো, সাৰো ফেগ্গুপৰিৱাৰো, সাৰো সাৰপৰিৱাৰো – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ৰুক্খা. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ৰুক্খূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ফেগ্গু ফেগ্গুপৰিৱাৰো, ফেগ্গু সাৰপৰিৱাৰো, সাৰো ফেগ্গুপৰিৱাৰো, সাৰো সাৰপৰিৱাৰো.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ফেগ্গু হোতি ফেগ্গুপৰিৱাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো দুস্সীলো হোতি পাপধম্মো; পৰিসাপিস্স হোতি দুস্সীলা পাপধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ফেগ্গু হোতি ফেগ্গুপৰিৱাৰো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৰুক্খো ফেগ্গু ফেগ্গুপৰিৱাৰো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ফেগ্গু হোতি সাৰপৰিৱাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো দুস্সীলো হোতি পাপধম্মো; পৰিসা চ খ্ৱস্স হোতি সীলৱতী কল্যাণধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ফেগ্গু হোতি সাৰপৰিৱাৰো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৰুক্খো ফেগ্গু সাৰপৰিৱাৰো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সাৰো হোতি ফেগ্গুপৰিৱাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো সীলৱা হোতি কল্যাণধম্মো; পৰিসা চ খ্ৱস্স হোতি দুস্সীলা পাপধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সাৰো হোতি ফেগ্গুপৰিৱাৰো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৰুক্খো সাৰো ফেগ্গুপৰিৱাৰো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সাৰো হোতি সাৰপৰিৱাৰো? ইধ ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো সীলৱা হোতি কল্যাণধম্মো; পৰিসাপিস্স হোতি সীলৱতী কল্যাণধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সাৰো হোতি সাৰপৰিৱাৰো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, ৰুক্খো সাৰো সাৰপৰিৱাৰো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ৰুক্খূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি [পু. প. ১৭০]. নৱমং.

১০. আসীৱিসসুত্তং

১১০. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, আসীৱিসা [আসিৱিসা (ক.) পু. প. ১৬৩]. কতমে চত্তাৰো? আগতৱিসো ন ঘোৰৱিসো, ঘোৰৱিসো ন আগতৱিসো, আগতৱিসো চ ঘোৰৱিসো চ, নেৱাগতৱিসো ন ঘোৰৱিসো – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো আসীৱিসা. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো আসীৱিসূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? আগতৱিসো ন ঘোৰৱিসো, ঘোৰৱিসো ন আগতৱিসো, আগতৱিসো চ ঘোৰৱিসো চ, নেৱাগতৱিসো ন ঘোৰৱিসো.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো আগতৱিসো হোতি, ন ঘোৰৱিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অভিণ্হং কুজ্ঝতি. সো চ খ্ৱস্স কোধো [কোপো (ক.) পু. প. ১৬৩] ন দীঘৰত্তং অনুসেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো আগতৱিসো হোতি, ন ঘোৰৱিসো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, আসীৱিসো আগতৱিসো, ন ঘোৰৱিসো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ঘোৰৱিসো হোতি, ন আগতৱিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ন হেৱ খো অভিণ্হং কুজ্ঝতি. সো চ খ্ৱস্স কোধো দীঘৰত্তং অনুসেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ঘোৰৱিসো হোতি, ন আগতৱিসো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, আসীৱিসো ঘোৰৱিসো, ন আগতৱিসো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো আগতৱিসো চ হোতি ঘোৰৱিসো চ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অভিণ্হং কুজ্ঝতি. সো চ খ্ৱস্স কোধো দীঘৰত্তং অনুসেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো আগতৱিসো চ হোতি ঘোৰৱিসো চ. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, আসীৱিসো আগতৱিসো চ ঘোৰৱিসো চ; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱাগতৱিসো হোতি ন ঘোৰৱিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ন হেৱ খো অভিণ্হং কুজ্ঝতি. সো চ খ্ৱস্স কোধো ন দীঘৰত্তং অনুসেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱাগতৱিসো হোতি, ন ঘোৰৱিসো. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, আসীৱিসো নেৱাগতৱিসো ন ঘোৰৱিসো; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো আসীৱিসূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. দসমং.

ৱলাহকৱগ্গো পঠমো.