১. সমাধিভাৱনাসুত্তং

৪১. ‘‘চতস্সো ইমা, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা. কতমা চতস্সো? অত্থি, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰায সংৱত্ততি; অত্থি, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা ঞাণদস্সনপ্পটিলাভায সংৱত্ততি; অত্থি, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা সতিসম্পজঞ্ঞায সংৱত্ততি; অত্থি, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা আসৱানং খযায সংৱত্ততি.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰায সংৱত্ততি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰায সংৱত্ততি.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা ঞাণদস্সনপ্পটিলাভায সংৱত্ততি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আলোকসঞ্ঞং মনসি কৰোতি, দিৱাসঞ্ঞং অধিট্ঠাতি – যথা দিৱা তথা ৰত্তিং, যথা ৰত্তিং তথা দিৱা. ইতি ৱিৱটেন চেতসা অপৰিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৱেতি. অযং, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা ঞাণদস্সনপ্পটিলাভায সংৱত্ততি.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা সতিসম্পজঞ্ঞায সংৱত্ততি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ৱিদিতা ৱেদনা উপ্পজ্জন্তি, ৱিদিতা উপট্ঠহন্তি, ৱিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তি; ৱিদিতা সঞ্ঞা…পে… ৱিদিতা ৱিতক্কা উপ্পজ্জন্তি, ৱিদিতা উপট্ঠহন্তি, ৱিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. অযং, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা সতিসম্পজঞ্ঞায সংৱত্ততি.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা আসৱানং খযায সংৱত্ততি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু উদযব্বযানুপস্সী ৱিহৰতি – ‘ইতি ৰূপং, ইতি ৰূপস্স সমুদযো, ইতি ৰূপস্স অত্থঙ্গমো [অত্থগমো (সী. পী.)]; ইতি ৱেদনা, ইতি ৱেদনায সমুদযো, ইতি ৱেদনায অত্থঙ্গমো; ইতি সঞ্ঞা, ইতি সঞ্ঞায সমুদযো, ইতি সঞ্ঞায অত্থঙ্গমো; ইতি সঙ্খাৰা, ইতি সঙ্খাৰানং সমুদযো, ইতি সঙ্খাৰানং অত্থঙ্গমো; ইতি ৱিঞ্ঞাণং, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি. অযং, ভিক্খৱে, সমাধিভাৱনা ভাৱিতা বহুলীকতা আসৱানং খযায সংৱত্ততি. ইমা খো, ভিক্খৱে, চতস্সো সমাধিভাৱনা. ইদঞ্চ পন মেতং, ভিক্খৱে, সন্ধায ভাসিতং পাৰাযনে পুণ্ণকপঞ্হে –

‘‘সঙ্খায লোকস্মিং পৰোপৰানি,

যস্সিঞ্জিতং নত্থি কুহিঞ্চি লোকে;

সন্তো ৱিধূমো অনীঘো নিৰাসো,

অতাৰি সো জাতিজৰন্তি ব্ৰূমী’’তি [সু. নি. ১০৫৪; চূড়নি. পুণ্ণকমাণৱপুচ্ছা ৭৩]. পঠমং;