৬. কোকনুদসুত্তং

৯৬. ‘‘একং সমযং আযস্মা আনন্দো ৰাজগহে ৱিহৰতি তপোদাৰামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায যেন তপোদা তেনুপসঙ্কমি গত্তানি পৰিসিঞ্চিতুং. তপোদায [তপোদে (ক.)] গত্তানি পৰিসিঞ্চিত্ৱা পচ্চুত্তৰিত্ৱা একচীৱৰো অট্ঠাসি গত্তানি পুব্বাপযমানো. কোকনুদোপি খো পৰিব্বাজকো ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায যেন তপোদা তেনুপসঙ্কমি গত্তানি পৰিসিঞ্চিতুং.

অদ্দসা খো কোকনুদো পৰিব্বাজকো আযস্মন্তং আনন্দং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘ক্ৱেত্থ [কো তেত্থ (সী.), ক্ৱত্থ (পী. ক.)], আৱুসো’’তি? ‘‘অহমাৱুসো, ভিক্খূ’’তি.

‘‘কতমেসং, আৱুসো, ভিক্খূন’’ন্তি? ‘‘সমণানং, আৱুসো, সক্যপুত্তিযান’’ন্তি.

‘‘পুচ্ছেয্যাম মযং আযস্মন্তং কিঞ্চিদেৱ দেসং, সচে আযস্মা ওকাসং কৰোতি পঞ্হস্স ৱেয্যাকৰণাযা’’তি. ‘‘পুচ্ছাৱুসো, সুত্ৱা ৱেদিস্সামা’’তি.

‘‘কিং নু খো, ভো, ‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৱংদিট্ঠি [এৱংদিট্ঠিকো (স্যা.)] ভৱ’’ন্তি? ‘‘ন খো অহং, আৱুসো, এৱংদিট্ঠি – ‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং পন, ভো, ‘অসস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৱংদিট্ঠি ভৱ’’ন্তি? ‘‘ন খো অহং, আৱুসো, এৱংদিট্ঠি – ‘অসস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং নু খো, ভো, অন্তৱা লোকো…পে… অনন্তৱা লোকো… তং জীৱং তং সৰীৰং… অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰং… হোতি তথাগতো পৰং মৰণা… ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা… হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা… নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৱংদিট্ঠি ভৱ’’ন্তি? ‘‘ন খো অহং, আৱুসো, এৱংদিট্ঠি – ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘তেন হি ভৱং ন জানাতি, ন পস্সতী’’তি? ‘‘ন খো অহং, আৱুসো, ন জানামি ন পস্সামি. জানামহং, আৱুসো, পস্সামী’’তি.

‘‘‘কিং নু খো, ভো, সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৱংদিট্ঠি ভৱ’ন্তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘ন খো অহং, আৱুসো, এৱংদিট্ঠি – সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৱদেসি.

‘‘‘কিং পন, ভো, অসস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৱংদিট্ঠি ভৱ’ন্তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘ন খো অহং, আৱুসো, এৱংদিট্ঠি – অসস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৱদেসি.

‘‘কিং নু খো, ভো, অন্তৱা লোকো…পে… অনন্তৱা লোকো… তং জীৱং তং সৰীৰং… অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰং… হোতি তথাগতো পৰং মৰণা… ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা… হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা… নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৱংদিট্ঠি ভৱন্তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘ন খো অহং, আৱুসো, এৱংদিট্ঠি – নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৱদেসি.

‘‘‘তেন হি ভৱং ন জানাতি ন পস্সতী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘ন খো অহং, আৱুসো, ন জানামি ন পস্সামি. জানামহং, আৱুসো, পস্সামী’তি ৱদেসি. যথা কথং পনাৱুসো, ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো দট্ঠব্বো’’তি?

‘‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি খো, আৱুসো, দিট্ঠিগতমেতং. ‘অসস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি খো, আৱুসো, দিট্ঠিগতমেতং. অন্তৱা লোকো…পে… অনন্তৱা লোকো… তং জীৱং তং সৰীৰং… অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰং… হোতি তথাগতো পৰং মৰণা… ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা… হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা… ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি খো, আৱুসো, দিট্ঠিগতমেতং.

‘‘যাৱতা, আৱুসো, দিট্ঠি [দিট্ঠিগতা (সব্বত্থ)] যাৱতা দিট্ঠিট্ঠানং দিট্ঠিঅধিট্ঠানং দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং দিট্ঠিসমুট্ঠানং দিট্ঠিসমুগ্ঘাতো [যাৱতা দিট্ঠিট্ঠান অধিট্ঠান পৰিযুট্ঠান সমুট্ঠান সমুগ্ঘাতো (সী. পী.)], তমহং জানামি তমহং পস্সামি. তমহং জানন্তো তমহং পস্সন্তো ক্যাহং ৱক্খামি – ‘ন জানামি ন পস্সামী’তি? জানামহং, আৱুসো, পস্সামী’’তি.

‘‘কো নামো আযস্মা, কথঞ্চ পনাযস্মন্তং সব্ৰহ্মচাৰী জানন্তী’’তি? ‘‘‘আনন্দো’তি খো মে, আৱুসো, নামং. ‘আনন্দো’তি চ পন মং সব্ৰহ্মচাৰী জানন্তী’’তি. ‘‘মহাচৰিযেন ৱত কিৰ, ভো, সদ্ধিং মন্তযমানা ন জানিম্হ – ‘আযস্মা আনন্দো’তি. সচে হি মযং জানেয্যাম – ‘অযং আযস্মা আনন্দো’তি, এত্তকম্পি নো নপ্পটিভাযেয্য [নপ্পটিভাসেয্যাম (ক.) নপ্পটিভাসেয্য (বহূসু) ম. নি. ৩.২১৬ পস্সিতব্বং]. খমতু চ মে আযস্মা আনন্দো’’তি. ছট্ঠং.