(৮) ৩. আকঙ্খৱগ্গো
১. আকঙ্খসুত্তং
৭১. [অ. নি. ৪.১২; ইতিৱু. ১১১] একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘সম্পন্নসীলা, ভিক্খৱে, ৱিহৰথ সম্পন্নপাতিমোক্খা, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতা ৱিহৰথ আচাৰগোচৰসম্পন্না অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱিনো, সমাদায সিক্খথ সিক্খাপদেসু.
‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘সব্ৰহ্মচাৰীনং পিযো চস্সং মনাপো চ গৰু চ ভাৱনীযো চা’তি, সীলেস্ৱেৱস্স পৰিপূৰকাৰী অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তো অনিৰাকতজ্ঝানো ৱিপস্সনায সমন্নাগতো ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং.
‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘লাভী অস্সং চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰান’ন্তি, সীলেস্ৱেৱস্স পৰিপূৰকাৰী অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তো অনিৰাকতজ্ঝানো ৱিপস্সনায সমন্নাগতো ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং.
‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘যেসাহং পৰিভুঞ্জামি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং তেসং তে কাৰা মহপ্ফলা অস্সু মহানিসংসা’তি, সীলেস্ৱেৱস্স…পে… ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং.
‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘যে মে [যে মং (ম. নি. ১.৬৫)] পেতা ঞাতী সালোহিতা কালঙ্কতা [কালকতা (সী. স্যা. কং. পী.)] পসন্নচিত্তা অনুস্সৰন্তি তেসং তং মহপ্ফলং অস্স মহানিসংস’ন্তি, সীলেস্ৱেৱস্স…পে… ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং.
‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘সন্তুট্ঠো অস্সং ইতৰীতৰচীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেনা’তি, সীলেস্ৱেৱস্স…পে… ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং.
‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘খমো অস্সং সীতস্স উণ্হস্স জিঘচ্ছায পিপাসায ডংসমকসৱাতাতপসৰীসপসম্ফস্সানং, দুৰুত্তানং দুৰাগতানং ৱচনপথানং উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং [তিপ্পানং (সী. স্যা. কং. পী.)] খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অধিৱাসকজাতিকো অস্স’ন্তি, সীলেস্ৱেৱস্স…পে… ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং.
‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘অৰতিৰতিসহো অস্সং, ন চ মং অৰতিৰতি সহেয্য, উপ্পন্নং অৰতিৰতিং অভিভুয্য অভিভুয্য ৱিহৰেয্য’ন্তি, সীলেস্ৱেৱস্স…পে… ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং.
‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘ভযভেৰৱসহো অস্সং, ন চ মং ভযভেৰৱো সহেয্য, উপ্পন্নং ভযভেৰৱং অভিভুয্য অভিভুয্য ৱিহৰেয্য’ন্তি, সীলেস্ৱেৱস্স…পে… ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং.
‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী অস্সং অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী’তি, সীলেস্ৱেৱস্স…পে… ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং.
‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্য’ন্তি, সীলেস্ৱেৱস্স পৰিপূৰকাৰী অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তো অনিৰাকতজ্ঝানো ৱিপস্সনায সমন্নাগতো ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং.
‘‘‘সম্পন্নসীলা, ভিক্খৱে, ৱিহৰথ সম্পন্নপাতিমোক্খা, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতা ৱিহৰথ আচাৰগোচৰসম্পন্না অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱিনো, সমাদায সিক্খথ সিক্খাপদেসূ’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং, ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্ত’’ন্তি. পঠমং.
২. কণ্টকসুত্তং
৭২. একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং সম্বহুলেহি অভিঞ্ঞাতেহি অভিঞ্ঞাতেহি থেৰেহি সাৱকেহি সদ্ধিং – আযস্মতা চ চালেন [পালেন (স্যা.)], আযস্মতা চ উপচালেন [উপ্পালেন (স্যা.)], আযস্মতা চ কুক্কুটেন [কক্কটেন (সী. স্যা.)], আযস্মতা চ কড়িম্ভেন [কৱিম্ভেন (সী.)], আযস্মতা চ নিকটেন [কটেন (সী.)], আযস্মতা চ কটিস্সহেন; অঞ্ঞেহি চ অভিঞ্ঞাতেহি অভিঞ্ঞাতেহি থেৰেহি সাৱকেহি সদ্ধিং.
তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা লিচ্ছৱী ভদ্ৰেহি ভদ্ৰেহি যানেহি পৰপুৰায [পৰংপুৰায (স্যা. অট্ঠ.)] উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা মহাৱনং অজ্ঝোগাহন্তি ভগৱন্তং দস্সনায. অথ খো তেসং আযস্মন্তানং এতদহোসি – ‘‘ইমে খো সম্বহুলা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা লিচ্ছৱী ভদ্ৰেহি ভদ্ৰেহি যানেহি পৰপুৰায উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা মহাৱনং অজ্ঝোগাহন্তি ভগৱন্তং দস্সনায. ‘সদ্দকণ্টকা খো পন ঝানা’ ৱুত্তা ভগৱতা. যংনূন মযং যেন গোসিঙ্গসালৱনদাযো তেনুপসঙ্কমেয্যাম. তত্থ মযং অপ্পসদ্দা অপ্পাকিণ্ণা ফাসুং [ফাসু (স্যা. ক.)] ৱিহৰেয্যামা’’তি. অথ খো তে আযস্মন্তো যেন গোসিঙ্গসালৱনদাযো তেনুপসঙ্কমিংসু; তত্থ তে আযস্মন্তো অপ্পসদ্দা অপ্পাকিণ্ণা ফাসুং ৱিহৰন্তি.
অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কহং নু খো, ভিক্খৱে, চালো, কহং উপচালো, কহং কুক্কুটো, কহং কড়িম্ভো, কহং নিকটো, কহং কটিস্সহো; কহং নু খো তে, ভিক্খৱে, থেৰা সাৱকা গতা’’তি?
‘‘ইধ, ভন্তে, তেসং আযস্মন্তানং এতদহোসি – ‘ইমে খো সম্বহুলা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা লিচ্ছৱী ভদ্ৰেহি ভদ্ৰেহি যানেহি পৰপুৰায উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা মহাৱনং অজ্ঝোগাহন্তি ভগৱন্তং দস্সনায ‘সদ্দকণ্টকা খো পন ঝানাৱুত্তা ভগৱতা যংনূন মযং যেন গোসিঙ্গসালৱনদাযো তেনুপসঙ্কমেয্যাম তত্থ মযং অপ্পসদ্দা অপ্পাকিণ্ণা ফাসুং ৱিহৰেয্যামা’তি. অথ খো তে, ভন্তে, আযস্মন্তো যেন গোসিঙ্গসালৱনদাযো তেনুপসঙ্কমিংসু. তত্থ তে আযস্মন্তো অপ্পসদ্দা অপ্পাকিণ্ণা ফাসুং ৱিহৰন্তী’’তি.
‘‘সাধু সাধু, ভিক্খৱে, যথা তে মহাসাৱকা সম্মা ব্যাকৰমানা ব্যাকৰেয্যুং, ‘সদ্দকণ্টকা হি, ভিক্খৱে, ঝানা’ ৱুত্তা মযা.
‘‘দসযিমে, ভিক্খৱে, কণ্টকা. কতমে দস? পৱিৱেকাৰামস্স সঙ্গণিকাৰামতা কণ্টকো, অসুভনিমিত্তানুযোগং অনুযুত্তস্স সুভনিমিত্তানুযোগো কণ্টকো, ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰস্স ৱিসূকদস্সনং কণ্টকো, ব্ৰহ্মচৰিযস্স মাতুগামূপচাৰো [মাতুগামোপৱিচাৰো (সী.), মাতুগামূপৱিচৰো (ক.)] কণ্টকো, [কথা. ৩৩৩] পঠমস্স ঝানস্স সদ্দো কণ্টকো, দুতিযস্স ঝানস্স ৱিতক্কৱিচাৰা কণ্টকা, ততিযস্স ঝানস্স পীতি কণ্টকো, চতুত্থস্স ঝানস্স অস্সাসপস্সাসো কণ্টকো, সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তিযা সঞ্ঞা চ ৱেদনা চ কণ্টকো ৰাগো কণ্টকো দোসো কণ্টকো মোহো কণ্টকো.
‘‘অকণ্টকা, ভিক্খৱে, ৱিহৰথ. নিক্কণ্টকা, ভিক্খৱে, ৱিহৰথ. অকণ্টকনিক্কণ্টকা, ভিক্খৱে, ৱিহৰথ. অকণ্টকা, ভিক্খৱে, অৰহন্তো; নিক্কণ্টকা, ভিক্খৱে, অৰহন্তো; অকণ্টকনিক্কণ্টকা, ভিক্খৱে, অৰহন্তো’’তি. দুতিযং.
৩. ইট্ঠধম্মসুত্তং
৭৩. ‘‘দসযিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা দুল্লভা লোকস্মিং. কতমে দস? ভোগা ইট্ঠা কন্তা মনাপা দুল্লভা লোকস্মিং; ৱণ্ণো ইট্ঠো কন্তো মনাপো দুল্লভো লোকস্মিং; আৰোগ্যং ইট্ঠং কন্তং মনাপং দুল্লভং লোকস্মিং; সীলং ইট্ঠং কন্তং মনাপং দুল্লভং লোকস্মিং; ব্ৰহ্মচৰিযং ইট্ঠং কন্তং মনাপং দুল্লভং লোকস্মিং; মিত্তা ইট্ঠা কন্তা মনাপা দুল্লভা লোকস্মিং; বাহুসচ্চং ইট্ঠং কন্তং মনাপং দুল্লভং লোকস্মিং; পঞ্ঞা ইট্ঠা কন্তা মনাপা দুল্লভা লোকস্মিং; ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা দুল্লভা লোকস্মিং; সগ্গা ইট্ঠা কন্তা মনাপা দুল্লভা লোকস্মিং.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, দসন্নং ধম্মানং ইট্ঠানং কন্তানং মনাপানং দুল্লভানং লোকস্মিং দস ধম্মা পৰিপন্থা [পৰিবন্ধা (ক.)] – আলস্যং অনুট্ঠানং ভোগানং পৰিপন্থো, অমণ্ডনা অৱিভূসনা ৱণ্ণস্স পৰিপন্থো, অসপ্পাযকিৰিযা আৰোগ্যস্স পৰিপন্থো, পাপমিত্ততা সীলানং পৰিপন্থো, ইন্দ্ৰিযঅসংৱৰো ব্ৰহ্মচৰিযস্স পৰিপন্থো, ৱিসংৱাদনা মিত্তানং পৰিপন্থো, অসজ্ঝাযকিৰিযা বাহুসচ্চস্স পৰিপন্থো, অসুস্সূসা অপৰিপুচ্ছা পঞ্ঞায পৰিপন্থো, অননুযোগো অপচ্চৱেক্খণা ধম্মানং পৰিপন্থো, মিচ্ছাপটিপত্তি সগ্গানং পৰিপন্থো. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, দসন্নং ইট্ঠানং কন্তানং মনাপানং দুল্লভানং লোকস্মিং ইমে দস ধম্মা পৰিপন্থা.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, দসন্নং ধম্মানং ইট্ঠানং কন্তানং মনাপানং দুল্লভানং লোকস্মিং দস ধম্মা আহাৰা – উট্ঠানং অনালস্যং ভোগানং আহাৰো, মণ্ডনা ৱিভূসনা ৱণ্ণস্স আহাৰো, সপ্পাযকিৰিযা আৰোগ্যস্স আহাৰো, কল্যাণমিত্ততা সীলানং আহাৰো, ইন্দ্ৰিযসংৱৰো ব্ৰহ্মচৰিযস্স আহাৰো, অৱিসংৱাদনা মিত্তানং আহাৰো, সজ্ঝাযকিৰিযা বাহুসচ্চস্স আহাৰো, সুস্সূসা পৰিপুচ্ছা পঞ্ঞায আহাৰো, অনুযোগো পচ্চৱেক্খণা ধম্মানং আহাৰো, সম্মাপটিপত্তি সগ্গানং আহাৰো. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, দসন্নং ধম্মানং ইট্ঠানং কন্তানং মনাপানং দুল্লভানং লোকস্মিং ইমে দস ধম্মা আহাৰা’’তি. ততিযং.
৪. ৱড্ঢিসুত্তং
৭৪. ‘‘দসহি, ভিক্খৱে, ৱড্ঢীহি ৱড্ঢমানো অৰিযসাৱকো অৰিযায ৱড্ঢিযা ৱড্ঢতি, সাৰাদাযী চ হোতি ৱৰাদাযী কাযস্স. কতমেহি দসহি? খেত্তৱত্থূহি ৱড্ঢতি, ধনধঞ্ঞেন ৱড্ঢতি, পুত্তদাৰেহি ৱড্ঢতি, দাসকম্মকৰপোৰিসেহি ৱড্ঢতি, চতুপ্পদেহি ৱড্ঢতি, সদ্ধায ৱড্ঢতি, সীলেন ৱড্ঢতি, সুতেন ৱড্ঢতি, চাগেন ৱড্ঢতি, পঞ্ঞায ৱড্ঢতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, দসহি ৱড্ঢীহি ৱড্ঢমানো অৰিযসাৱকো অৰিযায ৱড্ঢিযা ৱড্ঢতি, সাৰাদাযী চ হোতি ৱৰাদাযী কাযস্সাতি.
‘‘ধনেন ধঞ্ঞেন চ যোধ ৱড্ঢতি,
পুত্তেহি দাৰেহি চতুপ্পদেহি চ;
স ভোগৱা হোতি যসস্সি পূজিতো,
ঞাতীহি মিত্তেহি অথোপি ৰাজুভি.
‘‘সদ্ধায সীলেন চ যোধ ৱড্ঢতি,
পঞ্ঞায চাগেন সুতেন চূভযং;
সো তাদিসো সপ্পুৰিসো ৱিচক্খণো,
দিট্ঠেৱ ধম্মে উভযেন ৱড্ঢতী’’তি. চতুত্থং;
৫. মিগসালাসুত্তং
৭৫. একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন মিগসালায উপাসিকায নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো মিগসালা উপাসিকা যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্না খো মিগসালা উপাসিকা আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ –
‘‘কথং কথং নামাযং, ভন্তে আনন্দ, ভগৱতা ধম্মো দেসিতো অঞ্ঞেয্যো, যত্ৰ হি নাম ব্ৰহ্মচাৰী চ অব্ৰহ্মচাৰী চ উভো সমসমগতিকা ভৱিস্সন্তি অভিসম্পৰাযং. পিতা মে, ভন্তে, পুৰাণো ব্ৰহ্মচাৰী হোতি আৰাচাৰী [অনাচাৰী (ক.)] ৱিৰতো মেথুনা গামধম্মা. সো কালঙ্কতো ভগৱতা ব্যাকতো – ‘সকদাগামী সত্তো [সকদাগামিসত্তো (সী. স্যা. পী.)] তুসিতং কাযং উপপন্নো’তি. পিতামহো মে [পেত্তাপি যো মে (সী.), পিত পিযো মে (স্যা.) অ. নি. ৬.৪৪], ভন্তে, ইসিদত্তো অব্ৰহ্মচাৰী অহোসি সদাৰসন্তুট্ঠো. সোপি কালঙ্কতো ভগৱতা ব্যাকতো – ‘সকদাগামী সত্তো তুসিতং কাযং উপপন্নো’তি.
‘‘কথং কথং নামাযং, ভন্তে আনন্দ, ভগৱতা ধম্মো দেসিতো অঞ্ঞেয্যো, যত্ৰ হি নাম ব্ৰহ্মচাৰী চ অব্ৰহ্মচাৰী চ উভো সমসমগতিকা ভৱিস্সন্তি অভিসম্পৰায’’ন্তি? ‘‘এৱং খো পনেতং, ভগিনি, ভগৱতা ব্যাকত’’ন্তি.
অথ খো আযস্মা আনন্দো মিগসালায উপাসিকায নিৱেসনে পিণ্ডপাতং গহেত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. অথ খো আযস্মা আনন্দো পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘ইধাহং, ভন্তে, পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন মিগসালায উপাসিকায নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদিং. অথ খো, ভন্তে, মিগসালা উপাসিকা যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্না খো, ভন্তে, মিগসালা উপাসিকা মং এতদৱোচ –
‘কথং কথং নামাযং, ভন্তে আনন্দ, ভগৱতা ধম্মো দেসিতো অঞ্ঞেয্যো, যত্ৰ হি নাম ব্ৰহ্মচাৰী চ অব্ৰহ্মচাৰী চ উভো সমসমগতিকা ভৱিস্সন্তি অভিসম্পৰাযং. পিতা মে, ভন্তে, পুৰাণো ব্ৰহ্মচাৰী অহোসি আৰাচাৰী ৱিৰতো মেথুনা গামধম্মা. সো কালঙ্কতো ভগৱতা ব্যাকতো সকদাগামী সত্তো তুসিতং কাযং উপপন্নোতি. পিতামহো মে, ভন্তে, ইসিদত্তো অব্ৰহ্মচাৰী অহোসি সদাৰসন্তুট্ঠো. সোপি কালঙ্কতো ভগৱতা ব্যাকতো – সকদাগামী সত্তো তুসিতং কাযং উপপন্নোতি.
কথং কথং নামাযং, ভন্তে আনন্দ, ভগৱতা ধম্মো দেসিতো অঞ্ঞেয্যো, যত্ৰ হি নাম ব্ৰহ্মচাৰী চ অব্ৰহ্মচাৰী চ উভো সমসমগতিকা ভৱিস্সন্তি অভিসম্পৰায’ন্তি? এৱং ৱুত্তে অহং, ভন্তে, মিগসালং উপাসিকং এতদৱোচং – ‘এৱং খো পনেতং, ভগিনি, ভগৱতা ব্যাকত’’’ন্তি.
‘‘কা চানন্দ, মিগসালা উপাসিকা বালা অব্যত্তা অম্মকা অম্মকপঞ্ঞা [অম্বকা অম্বকপঞ্ঞা (সী. পী.), অন্ধকা অন্ধকপঞ্ঞা (স্যা.)], কে চ পুৰিসপুগ্গলপৰোপৰিযে ঞাণে?
‘‘দসযিমে, আনন্দ, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে দস? ইধানন্দ, একচ্চো পুগ্গলো দুস্সীলো হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি, যত্থস্স তং দুস্সীল্যং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি অকতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি অকতং হোতি, দিট্ঠিযাপি অপ্পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং ন লভতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা হানায পৰেতি, নো ৱিসেসায; হানগামীযেৱ হোতি, নো ৱিসেসগামী.
‘‘ইধ পনানন্দ, একচ্চো পুগ্গলো দুস্সীলো হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি যত্থস্স তং দুস্সীল্যং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি কতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি কতং হোতি, দিট্ঠিযাপি পটিৱিদ্ধং [সুপ্পটিৱিদ্ধং (স্যা.)] হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং লভতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা ৱিসেসায পৰেতি, নো হানায; ৱিসেসগামীযেৱ হোতি, নো হানগামী.
‘‘তত্ৰানন্দ, পমাণিকা পমিণন্তি – ‘ইমস্সপি তেৱ ধম্মা, অপৰস্সপি তেৱ ধম্মা. কস্মা নেসং একো হীনো একো পণীতো’তি? তঞ্হি তেসং, আনন্দ, হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায.
‘‘তত্ৰানন্দ, য্ৱাযং পুগ্গলো দুস্সীলো হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি যত্থস্স তং দুস্সীল্যং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি কতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি কতং হোতি, দিট্ঠিযাপি পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং লভতি. অযং, আনন্দ, পুগ্গলো অমুনা পুৰিমেন পুগ্গলেন অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চ. তং কিস্স হেতু? ইমং হানন্দ, পুগ্গলং ধম্মসোতো নিব্বহতি. তদন্তৰং কো জানেয্য, অঞ্ঞত্ৰ তথাগতেন! তস্মাতিহানন্দ, মা পুগ্গলেসু পমাণিকা অহুৱত্থ, মা পুগ্গলেসু পমাণং গণ্হিত্থ. খঞ্ঞতি হানন্দ, পুগ্গলেসু পমাণং গণ্হন্তো. অহং ৱা, আনন্দ [অহঞ্চানন্দ (সী. স্যা. ক.) অ. নি. ৬.৪৪ পস্সিতব্বং], পুগ্গলেসু পমাণং গণ্হেয্যং যো ৱা পনস্স মাদিসো.
‘‘ইধ পনানন্দ, একচ্চো পুগ্গলো সীলৱা হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি যত্থস্স তং সীলং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি অকতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি অকতং হোতি, দিট্ঠিযাপি অপ্পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং ন লভতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা হানায পৰেতি, নো ৱিসেসায; হানগামীযেৱ হোতি, নো ৱিসেসগামী.
‘‘ইধ পনানন্দ, একচ্চো পুগ্গলো সীলৱা হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি যত্থস্স তং সীলং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি কতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি কতং হোতি, দিট্ঠিযাপি পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং লভতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা ৱিসেসায পৰেতি, নো হানায; ৱিসেসগামীযেৱ হোতি, নো হানগামী.
‘‘তত্ৰানন্দ, পমাণিকা পমিণন্তি…পে… অহং ৱা, আনন্দ, পুগ্গলেসু পমাণং গণ্হেয্যং যো ৱা পনস্স মাদিসো.
‘‘ইধ পনানন্দ, একচ্চো পুগ্গলো তিব্বৰাগো হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি যত্থস্স সো ৰাগো অপৰিসেসো নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি অকতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি অকতং হোতি, দিট্ঠিযাপি অপ্পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং ন লভতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা হানায পৰেতি, নো ৱিসেসায; হানগামীযেৱ হোতি, নো ৱিসেসগামী.
‘‘ইধ পনানন্দ, একচ্চো পুগ্গলো তিব্বৰাগো হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি যত্থস্স সো ৰাগো অপৰিসেসো নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি কতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি কতং হোতি, দিট্ঠিযাপি পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং লভতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা ৱিসেসায পৰেতি, নো হানায; ৱিসেসগামীযেৱ হোতি, নো হানগামী.
‘‘তত্ৰানন্দ, পমাণিকা পমিণন্তি…পে… অহং ৱা, আনন্দ, পুগ্গলেসু পমাণং গণ্হেয্যং যো ৱা পনস্স মাদিসো.
‘‘ইধ পনানন্দ, একচ্চো পুগ্গলো কোধনো হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি যত্থস্স সো কোধো অপৰিসেসো নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি অকতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি অকতং হোতি, দিট্ঠিযাপি অপ্পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং ন লভতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা হানায পৰেতি, নো ৱিসেসায; হানগামীযেৱ হোতি, নো ৱিসেসগামী.
‘‘ইধ পনানন্দ, একচ্চো পুগ্গলো কোধনো হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি যত্থস্স সো কোধো অপৰিসেসো নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি কতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি কতং হোতি, দিট্ঠিযাপি পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং লভতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা ৱিসেসায পৰেতি, নো হানায; ৱিসেসগামীযেৱ হোতি, নো হানগামী.
‘‘তত্ৰানন্দ, পমাণিকা পমিণন্তি…পে… অহং ৱা, আনন্দ, পুগ্গলেসু পমাণং গণ্হেয্যং যো ৱা পনস্স মাদিসো.
‘‘ইধ পনানন্দ, একচ্চো পুগ্গলো উদ্ধতো হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি যত্থস্স তং উদ্ধচ্চং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি অকতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি অকতং হোতি, দিট্ঠিযাপি অপ্পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং ন লভতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা হানায পৰেতি, নো ৱিসেসায; হানগামীযেৱ হোতি, নো ৱিসেসগামী.
‘‘ইধ পনানন্দ, একচ্চো পুগ্গলো উদ্ধতো হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি যত্থস্স তং উদ্ধচ্চং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝতি. তস্স সৱনেনপি কতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি কতং হোতি, দিট্ঠিযাপি পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং লভতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা ৱিসেসায পৰেতি, নো হানায; ৱিসেসগামীযেৱ হোতি, নো হানগামী.
‘‘তত্ৰানন্দ, পমাণিকা পমিণন্তি – ‘ইমস্সপি তেৱ ধম্মা, অপৰস্সপি তেৱ ধম্মা. কস্মা নেসং একো হীনো একো পণীতো’তি? তঞ্হি তেসং, আনন্দ, হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায.
‘‘তত্ৰানন্দ, য্ৱাযং পুগ্গলো উদ্ধতো হোতি তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি যত্থস্স তং উদ্ধচ্চং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝতি, তস্স সৱনেনপি কতং হোতি, বাহুসচ্চেনপি কতং হোতি, দিট্ঠিযাপি পটিৱিদ্ধং হোতি, সামাযিকম্পি ৱিমুত্তিং লভতি. অযং, আনন্দ, পুগ্গলো অমুনা পুৰিমেন পুগ্গলেন অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চ. তং কিস্স হেতু? ইমং হানন্দ, পুগ্গলং ধম্মসোতো নিব্বহতি. তদন্তৰং কো জানেয্য অঞ্ঞত্ৰ তথাগতেন! তস্মাতিহানন্দ, মা পুগ্গলেসু পমাণিকা অহুৱত্থ; মা পুগ্গলেসু পমাণং গণ্হিত্থ. খঞ্ঞতি হানন্দ, পুগ্গলেসু পমাণং গণ্হন্তো. অহং ৱা, আনন্দ, পুগ্গলেসু পমাণং গণ্হেয্যং যো ৱা পনস্স মাদিসো.
‘‘কা চানন্দ, মিগসালা উপাসিকা বালা অব্যত্তা অম্মকা অম্মকপঞ্ঞা, কে চ পুৰিসপুগ্গলপৰোপৰিযে ঞাণে! ইমে খো, আনন্দ, দস পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং.
‘‘যথাৰূপেন, আনন্দ, সীলেন পুৰাণো সমন্নাগতো অহোসি তথাৰূপেন সীলেন ইসিদত্তো সমন্নাগতো অভৱিস্স, নযিধ পুৰাণো ইসিদত্তস্স গতিম্পি অঞ্ঞস্স. যথাৰূপায চানন্দ, পঞ্ঞায ইসিদত্তো সমন্নাগতো অহোসি তথাৰূপায পঞ্ঞায পুৰাণো সমন্নাগতো অভৱিস্স, নযিধ ইসিদত্তো পুৰাণস্স গতিম্পি অঞ্ঞস্স. ইতি খো, আনন্দ, ইমে পুগ্গলা উভো একঙ্গহীনা’’তি. পঞ্চমং.
৬. তযোধম্মসুত্তং
৭৬. ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মা লোকে ন সংৱিজ্জেয্যুং, ন তথাগতো লোকে উপ্পজ্জেয্য অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, ন তথাগতপ্পৱেদিতো ধম্মৱিনযো লোকে দিব্বেয্য. কতমে তযো? জাতি চ, জৰা চ, মৰণঞ্চ – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মা লোকে ন সংৱিজ্জেয্যুং, ন তথাগতো লোকে উপ্পজ্জেয্য অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, ন তথাগতপ্পৱেদিতো ধম্মৱিনযো লোকে দিব্বেয্য. যস্মা চ খো, ভিক্খৱে, ইমে তযো ধম্মা লোকে সংৱিজ্জন্তি তস্মা তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, তস্মা তথাগতপ্পৱেদিতো ধম্মৱিনযো লোকে দিব্বতি.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো জাতিং পহাতুং জৰং পহাতুং মৰণং পহাতুং. কতমে তযো? ৰাগং অপ্পহায, দোসং অপ্পহায, মোহং অপ্পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে অপ্পহায অভব্বো জাতিং পহাতুং জৰং পহাতুং মৰণং পহাতুং.
‘‘তযোমে ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো ৰাগং পহাতুং দোসং পহাতুং মোহং পহাতুং. কতমে তযো? সক্কাযদিট্ঠিং অপ্পহায, ৱিচিকিচ্ছং অপ্পহায, সীলব্বতপৰামাসং অপ্পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে অপ্পহায অভব্বো ৰাগং পহাতুং দোসং পহাতুং মোহং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো সক্কাযদিট্ঠিং পহাতুং ৱিচিকিচ্ছং পহাতুং সীলব্বতপৰামাসং পহাতুং. কতমে তযো? অযোনিসোমনসিকাৰং অপ্পহায, কুম্মগ্গসেৱনং অপ্পহায, চেতসো লীনত্তং অপ্পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে অপ্পহায অভব্বো সক্কাযদিট্ঠিং পহাতুং ৱিচিকিচ্ছং পহাতুং সীলব্বতপৰামাসং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অযোনিসো মনসিকাৰং পহাতুং কুম্মগ্গসেৱনং পহাতুং চেতসো লীনত্তং পহাতুং. কতমে তযো? মুট্ঠসচ্চং অপ্পহায, অসম্পজঞ্ঞং অপ্পহায, চেতসো ৱিক্খেপং অপ্পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অযোনিসোমনসিকাৰং পহাতুং কুম্মগ্গসেৱনং পহাতুং চেতসো লীনত্তং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো মুট্ঠসচ্চং পহাতুং অসম্পজঞ্ঞং পহাতুং চেতসো ৱিক্খেপং পহাতুং. কতমে তযো? অৰিযানং অদস্সনকম্যতং অপ্পহায, অৰিযধম্মস্স [অৰিযধম্মং (স্যা.)] অসোতুকম্যতং অপ্পহায, উপাৰম্ভচিত্ততং অপ্পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে অপ্পহায অভব্বো মুট্ঠসচ্চং পহাতুং অসম্পজঞ্ঞং পহাতুং চেতসো ৱিক্খেপং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অৰিযানং অদস্সনকম্যতং পহাতুং অৰিযধম্মস্স অসোতুকম্যতং পহাতুং উপাৰম্ভচিত্ততং পহাতুং. কতমে তযো? উদ্ধচ্চং অপ্পহায, অসংৱৰং অপ্পহায, দুস্সীল্যং অপ্পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অৰিযানং অদস্সনকম্যতং পহাতুং অৰিযধম্মস্স অসোতুকম্যতং পহাতুং উপাৰম্ভচিত্ততং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো উদ্ধচ্চং পহাতুং অসংৱৰং পহাতুং দুস্সীল্যং পহাতুং. কতমে তযো? অস্সদ্ধিযং অপ্পহায, অৱদঞ্ঞুতং অপ্পহায, কোসজ্জং অপ্পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে অপ্পহায অভব্বো উদ্ধচ্চং পহাতুং অসংৱৰং পহাতুং দুস্সীল্যং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অস্সদ্ধিযং পহাতুং অৱদঞ্ঞুতং পহাতুং কোসজ্জং পহাতুং. কতমে তযো? অনাদৰিযং অপ্পহায, দোৱচস্সতং অপ্পহায, পাপমিত্ততং অপ্পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অস্সদ্ধিযং পহাতুং অৱদঞ্ঞুতং পহাতুং কোসজ্জং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অনাদৰিযং পহাতুং দোৱচস্সতং পহাতুং পাপমিত্ততং পহাতুং. কতমে তযো? অহিৰিকং অপ্পহায, অনোত্তপ্পং অপ্পহায, পমাদং অপ্পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অনাদৰিযং পহাতুং দোৱচস্সতং পহাতুং পাপমিত্ততং পহাতুং.
‘‘অহিৰিকোযং, ভিক্খৱে, অনোত্তাপী পমত্তো হোতি. সো পমত্তো সমানো অভব্বো অনাদৰিযং পহাতুং দোৱচস্সতং পহাতুং পাপমিত্ততং পহাতুং. সো পাপমিত্তো সমানো অভব্বো অস্সদ্ধিযং পহাতুং অৱদঞ্ঞুতং পহাতুং কোসজ্জং পহাতুং. সো কুসীতো সমানো অভব্বো উদ্ধচ্চং পহাতুং অসংৱৰং পহাতুং দুস্সীল্যং পহাতুং. সো দুস্সীলো সমানো অভব্বো অৰিযানং অদস্সনকম্যতং পহাতুং অৰিযধম্মস্স অসোতুকম্যতং পহাতুং উপাৰম্ভচিত্ততং পহাতুং. সো উপাৰম্ভচিত্তো সমানো অভব্বো মুট্ঠসচ্চং পহাতুং অসম্পজঞ্ঞং পহাতুং চেতসো ৱিক্খেপং পহাতুং. সো ৱিক্খিত্তচিত্তো সমানো অভব্বো অযোনিসোমনসিকাৰং পহাতুং কুম্মগ্গসেৱনং পহাতুং চেতসো লীনত্তং পহাতুং. সো লীনচিত্তো সমানো অভব্বো সক্কাযদিট্ঠিং পহাতুং ৱিচিকিচ্ছং পহাতুং সীলব্বতপৰামাসং পহাতুং. সো ৱিচিকিচ্ছো সমানো অভব্বো ৰাগং পহাতুং দোসং পহাতুং মোহং পহাতুং. সো ৰাগং অপ্পহায দোসং অপ্পহায মোহং অপ্পহায অভব্বো জাতিং পহাতুং জৰং পহাতুং মৰণং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো জাতিং পহাতুং জৰং পহাতুং মৰণং পহাতুং. কতমে তযো? ৰাগং পহায, দোসং পহায, মোহং পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে পহায ভব্বো জাতিং পহাতুং জৰং পহাতুং মৰণং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো ৰাগং পহাতুং দোসং পহাতুং মোহং পহাতুং. কতমে তযো? সক্কাযদিট্ঠিং পহায, ৱিচিকিচ্ছং পহায, সীলব্বতপৰামাসং পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে পহায ভব্বো ৰাগং পহাতুং দোসং পহাতুং মোহং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো সক্কাযদিট্ঠিং পহাতুং ৱিচিকিচ্ছং পহাতুং সীলব্বতপৰামাসং পহাতুং. কতমে তযো? অযোনিসোমনসিকাৰং পহায, কুম্মগ্গসেৱনং পহায, চেতসো লীনত্তং পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে পহায ভব্বো সক্কাযদিট্ঠিং পহাতুং ৱিচিকিচ্ছং পহাতুং সীলব্বতপৰামাসং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো অযোনিসোমনসিকাৰং পহাতুং কুম্মগ্গসেৱনং পহাতুং চেতসো লীনত্তং পহাতুং. কতমে তযো? মুট্ঠসচ্চং পহায, অসম্পজঞ্ঞং পহায, চেতসো ৱিক্খেপং পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে পহায ভব্বো অযোনিসোমনসিকাৰং পহাতুং কুম্মগ্গসেৱনং পহাতুং চেতসো লীনত্তং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো মুট্ঠসচ্চং পহাতুং অসম্পজঞ্ঞং পহাতুং চেতসো ৱিক্খেপং পহাতুং. কতমে তযো? অৰিযানং অদস্সনকম্যতং পহায, অৰিযধম্মস্স অসোতুকম্যতং পহায, উপাৰম্ভচিত্ততং পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে পহায ভব্বো মুট্ঠস্সচ্চং পহাতুং অসম্পজঞ্ঞং পহাতুং চেতসো ৱিক্খেপং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো অৰিযানং অদস্সনকম্যতং পহাতুং অৰিযধম্মস্স অসোতুকম্যতং পহাতুং উপাৰম্ভচিত্ততং পহাতুং. কতমে তযো? উদ্ধচ্চং পহায, অসংৱৰং পহায, দুস্সীল্যং পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে পহায ভব্বো অৰিযানং অদস্সনকম্যতং পহাতুং অৰিযধম্মস্স অসোতুকম্যতং পহাতুং উপাৰম্ভচিত্ততং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো উদ্ধচ্চং পহাতুং অসংৱৰং পহাতুং দুস্সীল্যং পহাতুং. কতমে তযো? অস্সদ্ধিযং পহায, অৱদঞ্ঞুতং পহায, কোসজ্জং পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে পহায ভব্বো উদ্ধচ্চং পহাতুং অসংৱৰং পহাতুং দুস্সীল্যং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো অস্সদ্ধিযং পহাতুং অৱদঞ্ঞুতং পহাতুং কোসজ্জং পহাতুং. কতমে তযো? অনাদৰিযং পহায, দোৱচস্সতং পহায, পাপমিত্ততং পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে পহায ভব্বো অস্সদ্ধিযং পহাতুং অৱদঞ্ঞুতং পহাতুং কোসজ্জং পহাতুং.
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো অনাদৰিযং পহাতুং দোৱচস্সতং পহাতুং পাপমিত্ততং পহাতুং. কতমে তযো? অহিৰিকং পহায, অনোত্তপ্পং পহায, পমাদং পহায – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ধম্মে পহায ভব্বো অনাদৰিযং পহাতুং দোৱচস্সতং পহাতুং পাপমিত্ততং পহাতুং.
‘‘হিৰীমাযং, ভিক্খৱে, ওত্তাপী অপ্পমত্তো হোতি. সো অপ্পমত্তো সমানো ভব্বো অনাদৰিযং পহাতুং দোৱচস্সতং পহাতুং পাপমিত্ততং পহাতুং. সো কল্যাণমিত্তো সমানো ভব্বো অস্সদ্ধিযং পহাতুং অৱদঞ্ঞুতং পহাতুং কোসজ্জং পহাতুং. সো আৰদ্ধৱীৰিযো সমানো ভব্বো উদ্ধচ্চং পহাতুং অসংৱৰং পহাতুং দুস্সীল্যং পহাতুং. সো সীলৱা সমানো ভব্বো অৰিযানং অদস্সনকম্যতং পহাতুং অৰিযধম্মস্স অসোতুকম্যতং পহাতুং উপাৰম্ভচিত্ততং পহাতুং. সো অনুপাৰম্ভচিত্তো সমানো ভব্বো মুট্ঠস্সচ্চং পহাতুং অসম্পজঞ্ঞং পহাতুং চেতসো ৱিক্খেপং পহাতুং. সো অৱিক্খিত্তচিত্তো সমানো ভব্বো অযোনিসোমনসিকাৰং পহাতুং কুম্মগ্গসেৱনং পহাতুং চেতসো লীনত্তং পহাতুং. সো অলীনচিত্তো সমানো ভব্বো সক্কাযদিট্ঠিং পহাতুং ৱিচিকিচ্ছং পহাতুং সীলব্বতপৰামাসং পহাতুং. সো অৱিচিকিচ্ছো সমানো ভব্বো ৰাগং পহাতুং দোসং পহাতুং মোহং পহাতুং. সো ৰাগং পহায দোসং পহায মোহং পহায ভব্বো জাতিং পহাতুং জৰং পহাতুং মৰণং পহাতু’’ন্তি. ছট্ঠং.
৭. কাকসুত্তং
৭৭. ‘‘দসহি, ভিক্খৱে, অসদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো কাকো. কতমেহি দসহি? ধংসী চ, পগব্ভো চ, তিন্তিণো [নিল্লজ্জো (ক.) তিন্তিণোতি তিন্তিণং ৱুচ্চতি তণ্হা… (সী. স্যা. অট্ঠ.) অভিধম্মে খুদ্দকৱত্থুৱিভঙ্গে তিন্তিণপদনিদ্দেসে পস্সিতব্বং] চ, মহগ্ঘসো চ, লুদ্দো চ, অকাৰুণিকো চ, দুব্বলো চ, ওৰৱিতা চ, মুট্ঠস্সতি চ, নেচযিকো [নেৰসিকো (সী.) তদট্ঠকথাযং পন ‘‘নেচযিকো’’ ত্ৱেৱ দিস্সতি] চ – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, দসহি অসদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো কাকো. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, দসহি অসদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো পাপভিক্খু. কতমেহি দসহি? ধংসী চ, পগব্ভো চ, তিন্তিণো চ, মহগ্ঘসো চ, লুদ্দো চ, অকাৰুণিকো চ, দুব্বলো চ, ওৰৱিতা চ, মুট্ঠস্সতি চ, নেচযিকো চ – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, দসহি অসদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো পাপভিক্খূ’’তি. সত্তমং.
৮. নিগণ্ঠসুত্তং
৭৮. ‘‘দসহি, ভিক্খৱে, অসদ্ধম্মেহি সমন্নাগতা নিগণ্ঠা. কতমেহি দসহি? অস্সদ্ধা, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা; দুস্সীলা, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা; অহিৰিকা, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা; অনোত্তপ্পিনো, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা; অসপ্পুৰিসসম্ভত্তিনো, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা; অত্তুক্কংসকপৰৱম্ভকা, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা; সন্দিট্ঠিপৰামাসা আধানগ্গাহী দুপ্পটিনিস্সগ্গিনো, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা; কুহকা, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা; পাপিচ্ছা, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা; পাপমিত্তা, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, দসহি অসদ্ধম্মেহি সমন্নাগতা নিগণ্ঠা’’তি. অট্ঠমং.
৯. আঘাতৱত্থুসুত্তং
৭৯. [অ. নি. ৯.২৯] ‘‘দসযিমানি, ভিক্খৱে, আঘাতৱত্থূনি. কতমানি দস? ‘অনত্থং মে অচৰী’তি আঘাতং বন্ধতি; ‘অনত্থং মে চৰতী’তি আঘাতং বন্ধতি; ‘অনত্থং মে চৰিস্সতী’তি আঘাতং বন্ধতি; ‘পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচৰী’তি…পে… ‘অনত্থং চৰতী’তি…পে… ‘অনত্থং চৰিস্সতী’তি আঘাতং বন্ধতি, ‘অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচৰী’তি…পে… ‘অত্থং চৰতী’তি…পে… ‘অত্থং চৰিস্সতী’তি আঘাতং বন্ধতি; অট্ঠানে চ কুপ্পতি – ইমানি খো, ভিক্খৱে, দস আঘাতৱত্থূনী’’তি. নৱমং.
১০. আঘাতপটিৱিনযসুত্তং
৮০. ‘‘দসযিমে, ভিক্খৱে, আঘাতপটিৱিনযা. কতমে দস? ‘অনত্থং মে অচৰি, তং কুতেত্থ লব্ভা’তি আঘাতং পটিৱিনেতি, ‘অনত্থং মে চৰতি, তং কুতেত্থ লব্ভা’তি আঘাতং পটিৱিনেতি, ‘অনত্থং মে চৰিস্সতি, তং কুতেত্থ লব্ভা’তি আঘাতং পটিৱিনেতি, পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচৰি…পে… চৰতি…পে… চৰিস্সতি, তং কুতেত্থ লব্ভাতি আঘাতং পটিৱিনেতি, অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচৰি…পে… অত্থং চৰতি…পে… অত্থং চৰিস্সতি, তং কুতেত্থ লব্ভাতি আঘাতং পটিৱিনেতি, অট্ঠানে চ ন কুপ্পতি – ইমে খো, ভিক্খৱে, দস আঘাতপটিৱিনযা’’তি. দসমং.
আকঙ্খৱগ্গো ততিযো.