༢. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ

༦༨. ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ

༡༣༢. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ནྟི. ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏེ ལ་བྷ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་སུ པེ་མཾ, ལ་བྷ་ནྟི པ་སཱ་དཾ, ལ་བྷ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ པ་ཀྑཾ. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ནྟི. ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏེ ལ་བྷ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་སུ པེ་མཾ, ལ་བྷ་ནྟི པ་སཱ་དཾ, ལ་བྷ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ པ་ཀྑཾ. ཡཾ་ནཱུ་ན ཨ་ཡྻཱ་པི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ནྟི. ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏེ ལ་བྷ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་སུ པེ་མཾ, ལ་བྷ་ནྟི པ་སཱ་དཾ, ལ་བྷ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ པ་ཀྑཾ. ཡཾ་ནཱུ་ན ཨ་ཡྻཱ་པི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏེ་ཡྻུ’ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ་པི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ སེ་ནི་ཡཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏུ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏུ་ནྟི – ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་དི་སྶ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མཱུ་ག་སཱུ་ཀ་རཱ. ན་ནུ ནཱ་མ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ཧི དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཁི་ཡྻ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་སི་ཏུ’’ནྟི.

༦༩. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ

༡༣༣. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡཱ་ནི མ་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཏཱ་ནི ནེ་སཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ. སོ ནེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡཱ་ནི མ་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཏཱ་ནི ནེ་སཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ. སོ ནེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ’ནྟི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

༡༣༤. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ. ཀིཾ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ? པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མི. ཏཾ ས་བྦེ་ཝ ས་ནྟཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ སུ་ཎོ་མ མ་ན་སི ཀ་རོ་མ. ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, སོ ཨཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཏི ཝེ་དི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་པུ་ཊྛ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ [ཨེ་ཝ་མེ་ཝ (ཀ)] ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ར་མཱ་ནོ ས་ནྟིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ནཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻ, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཧོ་ཏི. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ, ས་ར་མཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་པ་ནྣེ་ན ཝི་སུ་དྡྷཱ་པེ་ཀྑེ་ན ས་ནྟཱི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ; ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

༡༣༥. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑནྟི ཨཱ་དི་མེ་ཏཾ མུ་ཁ་མེ་ཏཾ པ་མུ་ཁ་མེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ག་རུ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ས་གཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཏི་སྶཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ་ཏི. ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱིཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི དེ་སེ་སྶཱ་མི པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི པ་ཊྛ་པེ་སྶཱ་མི ཝི་ཝ་རི་སྶཱ་མི ཝི་བྷ་ཛི་སྶཱ་མི ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི [ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི ཀ་རི་སྶཱ་མི (སཱི. སྱཱ.)] པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མི. ཏནྟི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་བྦེ་ཝ ས་ནྟཱཏི ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཏ་སྶཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཐེ་རཱ ཙ ན་ཝཱ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ ཙ, ཨེ་ཏེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ས་བྦེ་ཝ ས་ནྟཱ་ཏི. སཱ་དྷུ་ཀཾ སུ་ཎོ་མཱཏི ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ [ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སཱ (སྱཱ. ཀ.)] ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རཱ་མ. མ་ན་སི ཀ་རོ་མཱཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སཱ་ཧ་ཊ་ཙི་ཏྟཱ ནི་སཱ་མེ་མ. ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཐེ་ར་སྶ ཝཱ ན་ཝ་སྶ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ ཝཱ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ས་ཏྟ་ནྣཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. སོ ཨཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻཱཏི སོ དེ་སེ་ཡྻ, སོ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, སོ ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རེ་ཡྻ, སོ པ་ཀཱ་སེ་ཡྻ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ ཝཱ. ཨ་ས་ནྟཱི ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ. ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦནྟི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ ན བྱཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཏི ཝེ་དི་སྶཱ་མཱིཏི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི དྷཱ་རེ་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་པུ་ཊྛ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀོ པུ་ཊྛོ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་སྶཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ མཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ པ་རི་སཱ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཀི་མྤི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ར་མཱ་ནོཏི ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ས་ཉྫཱ་ན་མཱ་ནོ. ས་ནྟཱི ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ. ནཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ན དེ་སེ་ཡྻ, ན ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, ན ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ན པ་ཀཱ་སེ་ཡྻ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ ཝཱ. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ཀིཾ ཧོ་ཏི? དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི. ཀི་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ? པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ, དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ, ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ, ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ. ཏ་སྨཱཏི ཏ་ངྐཱ་ར་ཎཱ. ས་ར་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཛཱ་ན་མཱ་ནེ་ན ས་ཉྫཱ་ན་མཱ་ནེ་ན. ཝི་སུ་དྡྷཱ་པེ་ཀྑེ་ནཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན. ས་ནྟཱི ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ. ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ ཝཱ. ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱིཏི. ཀི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི? པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

༡༣༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི – དེ་ཝ་སི་ཀཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་སི་ཀཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ་ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་པོ་ས་ཐེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི – པ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀིཾ པ་ཀྑ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཝཱ པ་ནྣ་ར་སེ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ་ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི ས་ཀཱ་ཡ ས་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ་པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ ས་ཀཱ་ཡ ས་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ. ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་གྒཱ་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ‘ས་མ་གྒཱ་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ’ནྟི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ སཱ་མ་གྒཱི ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་སོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་བྦཱ པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སཱ་མ་གྒཱི ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་སོ་ཏི.

༧༠. མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཝ་ཏྠུ

༡༣༧. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་དྡ་ཀུ་ཙྪི་མྷི མི་ག་དཱ་ཡེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ག་ཙྪེ་ཡྻཾ ཝཱ་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, ག་ཙྪེ་ཡྻཾ ཝཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ ཝི་སུ་དྡྷོ པ་ར་མཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ མ་དྡ་ཀུ་ཙྪི་མྷི མི་ག་དཱ་ཡེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན་ནུ ཏེ, ཀ་པྤི་ན, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ག་ཙྪེ་ཡྻཾ ཝཱ་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, ག་ཙྪེ་ཡྻཾ ཝཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ ཝི་སུ་དྡྷོ པ་ར་མཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏུ་མྷེ ཙེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ས་ཀྐ་རི་སྶ་ཐ ན ག་རུ་ཀ་རི་སྶ་ཐ [ན ག་རུཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ (ཀ.)] ན མཱ་ནེ་སྶ་ཐ ན པཱུ་ཛེ་སྶ་ཐ, ཨ་ཐ ཀོ ཙ་ར་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ས་ཀྐ་རི་སྶ་ཏི ག་རུ་ཀ་རི་སྶ་ཏི མཱ་ནེ་སྶ་ཏི པཱུ་ཛེ་སྶ་ཏི? ག་ཙྪ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་པོ་ས་ཐཾ, མཱ ནོ ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ཙྪ ཏྭཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ, མཱ ནོ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – མ་དྡ་ཀུ་ཙྪི་མྷི མི་ག་དཱ་ཡེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སྶ ས་མྨུ་ཁེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.

༧༡. སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ

༡༣༨. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སཱ་མ་གྒཱི ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་སོ’ཏི, ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ – པ་ཋ་མཾ ནི་མི་ཏྟཱ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ – པ་བྦ་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ, པཱ་སཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཝ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ, རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟཾ, མ་གྒ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཝ་མྨི་ཀ་ནི་མི་ཏྟཾ, ན་དཱི་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨུ་ད་ཀ་ནི་མི་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟེ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

༡༣༩. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱ ཀི་ཏྟི་ཏཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཾ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཾ [ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཾ (ཀ.)]. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱ ཀི་ཏྟི་ཏཱ. ས་ངྒྷོ ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཾ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཾ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི སཱི་མཱ་ཡ ས་མྨུ་ཏི [ས་མྨ་ཏི (སྱཱ.)] ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ་ཡ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མྨ་ཏཱ སཱི་མཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

༡༤༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི – ཨ་ཏི་མ་ཧ་ཏི་ཡོ སཱི་མཱ་ཡོ ས་མྨ་ནྣ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་པི པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་པི ཚ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་པི. བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནེ་པི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ནྟ་རཱ་པི པ་རི་ཝ་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་མ་ཧ་ཏཱི སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ ཝཱ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ ཝཱ ཚ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ ཝཱ. ཡོ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ་ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ན་དཱི་པཱ་ར་སཱི་མཾ [ན་དཱི་པཱ་རཾ སཱི་མཾ (སཱི. སྱཱ.)] ས་མྨ་ནྣ་ནྟི. ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་པི ཝུ་ཡ྄ཧ་ནྟི, པ་ཏྟཱ་པི ཝུ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི་པི ཝུ་ཡ྄ཧ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི་པཱ་ར་སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. ཡོ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཏྠ་སྶ དྷུ་ཝ་ནཱ་ཝཱ ཝཱ དྷུ་ཝ་སེ་ཏུ ཝཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་དཱི་པཱ་ར་སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ་ནྟི.

༧༢. ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཀ་ཐཱ

༡༤༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝེ་ཎི་ཡཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི ཨ་ས་ངྐེ་ཏེ་ན. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ན ཛཱ་ན་ནྟི – ‘‘ཀ་ཏྠ ཝཱ ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་རཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པ་རི་ཝེ་ཎི་ཡཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ ཨ་ས་ངྐེ་ཏེ་ན. ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཡཾ ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཾ ཝཱ པཱ་སཱ་དཾ ཝཱ ཧ་མྨི་ཡཾ ཝཱ གུ་ཧཾ ཝཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ དྭེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་ནི ས་མྨ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི – ‘‘ཨི་དྷ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་རཱི་ཡི་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་རཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ དྭེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་ནི ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡོ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏྭཱ [ས་མུ་ཧ་ནི་ཏྭཱ (ཀ.)] ཨེ་ཀ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱུ་ཧ་ནྟ་བྦཾ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻ [ས་མུ་ཧ་ནེ་ཡྻ (ཀ.)]. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

༧༣. ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ

༡༤༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་སི་ནྣཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ‘ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’ཏི, མ་ཡ་ཉྩ་མྷཱ ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་སི་ནྣོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨ་སྶུ་མྷཱ, ཀ་ཏོ ནུ ཁོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ཨ་ཀ་ཏོ ནུ ཁོ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་སི་ནྣཱ ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཡ་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཀ་ཏོ་ཝ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ. ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ཡཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་མུ་ཁཾ [ཨུ་པོ་ས་ཐ་མུ་ཁཾ (སྱཱ.)] ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི, ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་མུ་ཁཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ. པ་ཋ་མཾ ནི་མི་ཏྟཱ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ. ནི་མི་ཏྟེ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱ ཀི་ཏྟི་ཏཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་མུ་ཁཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱ ཀི་ཏྟི་ཏཱ. ས་ངྒྷོ ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་མུ་ཁཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མྨ་ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་མུ་ཁཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ན་ཝ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘ན ཏཱ་ཝ ཐེ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི – པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཐེ་རེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏུ་ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏུ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱུ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏུ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱུ’’ཏི. ཏེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཏྭེ་ཝ ཝ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

༧༤. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ

༡༤༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ན་དིཾ ཏ་ར་ནྟོ མ་ནཾ ཝཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཧོ་སི, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི་སྶ [ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི་སྶ (ཀ.)] ཨ་ལླཱ་ནི. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀི་སྶ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ལླཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ན་དིཾ ཏ་ར་ནྟོ མ་ན་མྷི ཝཱུ་ལ༹ྷོ. ཏེ་ན མེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ལླཱ་ནཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཡཱ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷེ་ན སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ, ས་ངྒྷོ ཏཾ སཱི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡཱ སཱ ས་ངྒྷེ་ན སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ས་ངྒྷོ ཏཾ སཱི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡཱ སཱ ས་ངྒྷེ་ན སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ, ས་ངྒྷོ ཏཾ སཱི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱི་མཱ་ཡ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ [ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སྶ (སྱཱ.)] ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མྨ་ཏཱ སཱ སཱི་མཱ ས་ངྒྷེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ [ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ (སྱཱ.)]. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ན་སྶ་ནྟི་པི ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟི་པི ཨུ་ནྡཱུ་རེ་ཧི་པི ཁ་ཛྫ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ དུ་ཙྩོ་ལཱ༹ ཧོ་ནྟི ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་རཱ. བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཙྩོ་ལཱ༹ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་ཀྑི་པི་མྷཱ. ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ན་ཊྛཱ་ནི་པི ད་ཌྜྷཱ་ནི་པི, ཨུ་ནྡཱུ་རེ་ཧི་པི ཁཱ་ཡི་ཏཱ་ནི, ཏེ་ན མ་ཡཾ དུ་ཙྩོ་ལཱ༹ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་རཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཡཱ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷེ་ན སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ, ས་ངྒྷོ ཏཾ སཱི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏུ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

༡༤༤. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡཱ སཱ ས་ངྒྷེ་ན སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཏཾ སཱི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡཱ སཱ ས་ངྒྷེ་ན སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ, ས་ངྒྷོ ཏཾ སཱི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི, ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱི་མཱ་ཡ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ [ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སྶ (སྱཱ.)] ས་མྨུ་ཏི, ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མྨ་ཏཱ སཱ སཱི་མཱ ས་ངྒྷེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ [ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ (སྱཱ.)], ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

༧༥. སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན

‘‘སཱི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ [ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ སཱི་མཱ (སྱཱ.)] ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ, པ་ཙྪཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. སཱི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱུ་ཧ་ན་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ས་མཱུ་ཧ་ནྟ་བྦོ, པ་ཙྪཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ནྟ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ས་མཱུ་ཧ་ནྟ་བྦོ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

༡༤༥. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡོ སོ ས་ངྒྷེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ས་མྨ་ཏོ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཏཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡོ སོ ས་ངྒྷེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ས་མྨ་ཏོ, ས་ངྒྷོ ཏཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མཱུ་ཧ་ཏོ སོ ས་ངྒྷེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ [ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ སཱི་མཱ (སྱཱ.)]. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

༡༤༦. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡཱ སཱ ས་ངྒྷེ་ན སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཏཾ སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཾ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཾ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡཱ སཱ ས་ངྒྷེ་ན སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ, ས་ངྒྷོ ཏཾ སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཾ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཾ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱི་མཱ་ཡ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ སཱ སཱི་མཱ ས་ངྒྷེ་ན ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

༧༦. གཱ་མ་སཱི་མཱ་དི

༡༤༧. ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་པི་ཏཱ་ཡ, ཡཾ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡཱ ཏ་སྶ ཝཱ གཱ་མ་སྶ གཱ་མ་སཱི་མཱ, ནི་ག་མ་སྶ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ. ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ. ས་བྦཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱ; ས་བྦོ ས་མུ་དྡོ ཨ་སཱི་མོ; ས་བྦོ ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ཨ་སཱི་མོ. ན་དི་ཡཱ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མུ་དྡེ ཝཱ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ཝཱ ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀུ་པོ་ས་ཐཱ་ཏི.

༡༤༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཡེ་སཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ པ་ཋ་མཾ ས་མྨ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་ཀུ་པྤཾ ཋཱ་ནཱ་ར་ཧཾ. ཡེ་སཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ པ་ཙྪཱ ས་མྨ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀུ་པྤཾ ཨ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཱ ས་མྦྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཡོ ས་མྦྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཡེ་སཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ པ་ཋ་མཾ ས་མྨ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་ཀུ་པྤཾ ཋཱ་ནཱ་ར་ཧཾ. ཡེ་སཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ པ་ཙྪཱ ས་མྨ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀུ་པྤཾ ཨ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ. ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ནྟེ་ན སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ་ནྟི.

༧༧. ཨུ་པོ་ས་ཐ་བྷེ་དཱ་དི

༡༤༩. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ – ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ ཙ པ་ནྣ་ར་སི་ཀོ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཱ་ནི – ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ, དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ, དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་ནྟི. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དི་དཾ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ, ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ, ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན ཙ མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དི་དཾ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ, ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན ཙ མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དི་དཾ དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ, ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན ཙ མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དི་དཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩ མ་ཡཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ ཡ་དི་དཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒ་ནྟི – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི.

༧༨. སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་དི

༡༥༠. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ – ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏེ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏེ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ དྭེ ཨ་ནི་ཡ་ཏེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་མོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི – ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ས་ཝ་ར་བྷ་ཡཾ [སཾ་ཙ་ར་བྷ་ཡཾ (སྱཱ.)] ཨ་ཧོ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ་ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ས་ཏི་པི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ. ཏ་ཏྲི་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ – རཱ་ཛ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཙོ་ར་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཨ་གྱ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཨུ་ད་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡོ, མ་ནུ་སྶ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཨ་མ་ནུ་སྶ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཝཱ་ལ༹་ནྟ་རཱ་ཡོ, ས་རཱི་ས་པ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ, ཨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནཱ་ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ན དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཡོ བྷཱ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ སཱ་མཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་སི་ཏུཾ པ་རཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏུ་ནྟི.

༧༩. ཝི་ན་ཡ་པུ་ཙྪ་ན་ཀ་ཐཱ

༡༥༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ས་མྨ་ཏཱ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ས་མྨ་ཏེ་ན ཝི་ན་ཡོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཡོ པུ་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མྨ་ཏེ་ན ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ – ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ [ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ (སྱཱ.)] ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ, པ་རེ་ན ཝཱ པ་རོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ? བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ.

ཀ་ཐ་ཉྩ པ་རེ་ན པ་རོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ? བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ན པ་རོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ་ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མྨ་ཏཱ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷ་ནྟི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ, ལ་བྷ་ནྟི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ, ཝ་དྷེ་ན ཏ་ཛྫེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མྨ་ཏེ་ན་པི པ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལཾ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ནྟི.

༨༠. ཝི་ན་ཡ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀ་ཐཱ

༡༥༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ས་མྨ་ཏཱ ཝི་ན་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི [ཝི་སྶ་ཛྫ་ནྟི (ཀ.)]. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ས་མྨ་ཏེ་ན ཝི་ན་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མྨ་ཏེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ [ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ (སྱཱ.)] ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ, པ་རེ་ན ཝཱ པ་རོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ? བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ན པ་རོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ་ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མྨ་ཏཱ ཝི་ན་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷ་ནྟི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ, ལ་བྷ་ནྟི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ, ཝ་དྷེ་ན ཏ་ཛྫེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མྨ་ཏེ་ན་པི པ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལཾ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུ་ནྟི.

༨༡. ཙོ་ད་ནཱ་ཀ་ཐཱ

༡༥༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཙོ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ཏུཾ – ཀ་རོ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ་ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷ་ནྟི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ, ལ་བྷ་ནྟི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ, ཝ་དྷེ་ན ཏ་ཛྫེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏེ་པི ཨོ་ཀཱ་སེ པུ་གྒ་ལཾ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ཏུ་ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ – པུ་ར་མྷཱ་ཀཾ པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི – པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ སུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ ཨོ་ཀཱ་སོ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཾ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་ཏུ [ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ (སྱཱ.)] ནྟི.

༨༢. ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཱ་དི

༡༥༤. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི. ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏུ་ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནྟི. ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷ་ནྟི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ, ལ་བྷ་ནྟི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ, ཝ་དྷེ་ན ཏ་ཛྫེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་མྤི ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏུ་ནྟི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ དི་ཊྛིཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟི. ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷ་ནྟི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ, ལ་བྷ་ནྟི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ, ཝ་དྷེ་ན ཏ་ཛྫེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏུཾ, དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི དི་ཊྛིཾ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ – ‘ན མེ་ཏཾ ཁ་མ་ཏཱི’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་མཱ་ནཱ ས་ཉྩི་ཙྩ ན སཱ་ཝེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ས་ཉྩི་ཙྩ ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ན སཱ་ཝེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཀ་སྶ་ར་ཀོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་དཱ་ཡི་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦ’ནྟི, ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི ཀཱ་ཀ་སྶ་ར་ཀོ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝཱ་ཡ་མི་ཏུཾ – ‘ཀ་ཐཾ སཱ་ཝེ་ཡྻ’ནྟི. ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ག་ཧ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ག་ཧ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རཱ་དྷི་ཀཾ [ཐེ་རཱ་དྷེ་ཡྻཾ (ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ)] པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི.

ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ པ་ཋ་མོ [ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མོ (ཀ.)].

༨༣. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀ་ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ་དི

༡༥༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠུ ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠུ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ བཱ་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་བྱ་ཏྟོ. སོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཝཱ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཝཱ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ‘ཐེ་རཱ་དྷི་ཀཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཐེ་རོ བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ, ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཝཱ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཝཱ. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ བྱ་ཏྟོ པ་ཊི་བ་ལོ ཏ་སྶཱ་དྷེ་ཡྻཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ. ཏེ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཝཱ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཝཱ. ཏེ ཐེ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སིཾ་སུ – ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ ཐེ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སིཾ་སུ – ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. སོ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ ཐེ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སིཾ་སུ – ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. སོ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སིཾ་སུ – ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. སོ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.

ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ. ཏེ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཝཱ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཝཱ. ཏེ ཐེ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི – ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘‘ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ ཐེ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི – ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. སོ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘‘ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ ཐེ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི – ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. སོ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘‘ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི – ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. སོ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ས་ཛྫུ་ཀཾ པཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ – ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ་ན ཨཱ་ག་ཙྪཱ་ཧཱི་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ པཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ་ནྟི. ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ ན་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ན ག་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཡོ ན ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

༨༤. པ་ཀྑ་ག་ཎ་ནཱ་དི་ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ

༡༥༦. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཏི་མཱི, བྷ་ནྟེ, པ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི? བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘པ་ཀྑ་ག་ཎ་ན་མ་ཏྟ་མ་མྤི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཀིཾ པ་ནི་མེ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཀྑ་ག་ཎ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ པ་ཀྑ་ག་ཎ་ནཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦེ་ཧེ་ཝ པ་ཀྑ་ག་ཎ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ནྟི.

༡༥༧. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘ཀཱི་ཝ་ཏི་ཀཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཀིཾ པ་ནི་མེ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏུ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ནཱ་མ་གྒེ་ན [ནཱ་མ་མ་ཏྟེ་ན (སྱཱ.), ག་ཎ་མ་གྒེ་ན (ཀ.)] ག་ཎེ་ཏུཾ, ས་ལཱ་ཀཾ ཝཱ གཱ་ཧེ་ཏུ་ནྟི.

༡༥༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི དཱུ་རཾ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟི. ཏེ ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནེ་པི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་ལ་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ་ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཐེ་རོ ཀཱ་ལ་ཝ་ཏོ ན་སྶ་ར་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ་ནྟི.

བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་པི ན་སྶ་ར་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཀཱ་ལཾ ས་ར་ཏི, ཏཾ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ་ནྟི.

༨༥. པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ

༡༥༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཨུ་ཀླཱ་པཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ན ས་མྨ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏུ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ་ནྟི.

ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ ན་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ན ས་མྨ་ཛྫ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན ན ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ན ས་མྨ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

༡༦༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཚ་མཱ་ཡཾ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ག་ཏྟཱ་ནི་པི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི་པི པཾ་སུ་ཀི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏུ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ་ནྟི.

ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ ན་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན ན པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ན པ་ཉྙ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

༡༦༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ པ་དཱི་པོ ན ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཀཱ་ཡ་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨ་ཀྐ་མ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ པ་དཱི་པཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ པ་དཱི་པོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ་ནྟི.

ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ ན་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ན པ་དཱི་པེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན ན པ་དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ན པ་དཱི་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

༡༦༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཝ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ན པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཝ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སྶ་ནྟི, ན པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ་ནྟི.

ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ ན་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

༨༦. དི་སཾ་ག་མི་ཀཱ་དི་ཝ་ཏྠུ

༡༦༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ དི་སཾ་ག་མི་ཀཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ན ཨཱ་པུ་ཙྪིཾ་སུ [ན ཨཱ་པུ་ཙྪིཾ་སུ (ཀ.)]. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.

ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ དི་སཾ་ག་མི་ཀཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟི [ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟི (ཀ.)]. ཏེ [ཏེ་ཧི (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ – ‘‘ཀ་ཧཾ ག་མི་སྶ་ཐ, ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ཏེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ བཱ་ལེ ཨ་བྱ་ཏྟེ ཨ་པ་དི་སེ་ཡྻུཾ, ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཏེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ.

ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ. ཏེ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཝཱ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ. ཏེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཙུ་ཎྞེ་ན མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་ན མུ་ཁོ་ད་ཀེ་ན. ནོ ཙེ ས་ངྒ་ཎྷེ་ཡྻུཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷེ་ཡྻུཾ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཡྻུཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻུཾ ཙུ་ཎྞེ་ན མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་ན མུ་ཁོ་ད་ཀེ་ན, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ.

ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ. ཏེ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཝཱ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཝཱ. ཏེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ས་ཛྫུ་ཀཾ པཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ – ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, ཏེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཡ་ཏྠ ཛཱ་ན་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཝཱ, སོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ག་ནྟ་བྦོ. ནོ ཙེ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ.

ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟི བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ. ཏེ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཝཱ. ཏེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ས་ཛྫུ་ཀཾ པཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ – ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ – ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཝ་སེ་ཡྻུཾ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

༨༧. པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ

༡༦༤. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནོ, སོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཏ་བྦཱ – ཏེ་ན གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ད་མྨི, པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ མེ ཧ་ར, པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི. ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི. ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ན དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ མ་ཉྩེ་ན ཝཱ པཱི་ཋེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ས་ཙེ ཁོ མ་ཡཾ གི་ལཱ་ནཾ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་སྶཱ་མ, ཨཱ་བཱ་དྷོ ཝཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. ས་ངྒྷེ་ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ན ཏྭེ་ཝ ཝ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་རེ་ཡྻ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ.

པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི. པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི,…པེ… ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི – སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཝེ་ད་ནཱ་ཊྚོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – པ་ཎྜ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི.

པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧ་ཊཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི. པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི,…པེ… ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧ་ཊཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི.

པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི. པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི,…པེ… ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི.

པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ སུ་ཏྟོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, པ་མ་ཏྟོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ས་མཱ་པ་ནྣོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི. པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ ས་ཉྩི་ཙྩ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི. པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

༨༨. ཚ་ནྡ་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ

༡༦༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནོ, སོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཚ་ནྡཾ དཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘‘ཚ་ནྡཾ ད་མྨི, ཚ་ནྡཾ མེ ཧ་ར, ཚ་ནྡཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི. ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, དི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ. ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ན དི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ མ་ཉྩེ་ན ཝཱ པཱི་ཋེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ས་ཙེ ཁོ མ་ཡཾ གི་ལཱ་ནཾ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་སྶཱ་མ, ཨཱ་བཱ་དྷོ ཝཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. ས་ངྒྷེ་ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན ཏྭེ་ཝ ཝ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀ་རེ་ཡྻ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ.

ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣེ ཚ་ནྡེ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ ཚ་ནྡོ. ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣེ ཚ་ནྡེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི…པེ… ཀཱ་ལཾ་ཀ་རོ་ཏི – སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཝེ་ད་ནཱ་ཊྚོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – པ་ཎྜ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ ཚ་ནྡོ.

ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣེ ཚ་ནྡེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ. ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣེ ཚ་ནྡེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི…པེ… ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ.

ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣེ ཚ་ནྡེ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ. ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣེ ཚ་ནྡེ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི…པེ… ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ.

ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣེ ཚ་ནྡེ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ སུ་ཏྟོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, པ་མ་ཏྟོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ས་མཱ་པ་ནྣོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ. ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣེ ཚ་ནྡེ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ ས་ཉྩི་ཙྩ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ. ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡ་མྤི དཱ་ཏུཾ, ས་ནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི.

༨༩. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀ་ཐཱ

༡༦༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ག་ཎྷིཾ་སུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.

ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུཾ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝ་མ་སྶུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘‘ཨི་ངྒྷ, ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ མུ་ཉྩ་ཐ, ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, ཏེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝ་མ་སྶུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘‘ཨི་ངྒྷ, ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཧོ་ཐ, ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, ཏེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝ་མ་སྶུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘‘ཨི་ངྒྷ, ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་སྶཱི་མཾ ནེ་ཐ, ཡཱ་ཝ ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, ན ཏྭེ་ཝ ཝ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་རེ་ཡྻ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ.

ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུཾ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཎྷ་ནྟི,…པེ… ཙོ་རཱ ག་ཎྷ་ནྟི – དྷུ་ཏྟཱ ག་ཎྷ་ནྟི – བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏེ བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝ་མ་སྶུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘‘ཨི་ངྒྷ, ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ མུ་ཉྩ་ཐ, ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, ཏེ བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝ་མ་སྶུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘‘ཨི་ངྒྷ, ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཧོ་ཐ, ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, ཏེ བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝ་མ་སྶུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘‘ཨི་ངྒྷ, ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་སྶཱི་མཾ ནེ་ཐ, ཡཱ་ཝ ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, ན ཏྭེ་ཝ ཝ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་རེ་ཡྻ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.

༩༠. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི

༡༦༧. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, ག་གྒོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ, སོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི.

‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ – ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ས་ར་ཏི་པི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན་པི ས་ར་ཏི, ས་ར་ཏི་པི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན་པི ས་ར་ཏི, ཨ་ཏྠི ནེ་ཝ ས་ར་ཏི; ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི་པི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི་པི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏྠི ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡྭཱ་ཡཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ས་ར་ཏི་པི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན་པི ས་ར་ཏི, ས་ར་ཏི་པི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན་པི ས་ར་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི་པི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི་པི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་མྨུ་ཏྟིཾ དཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཏ་བྦཱ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ག་གྒོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ – ས་ར་ཏི་པི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན་པི ས་ར་ཏི, ས་ར་ཏི་པི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན་པི ས་ར་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི་པི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི་པི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ས་ངྒྷོ ག་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་མྨུ་ཏིཾ དེ་ཏི. ས་རེ་ཡྻ ཝཱ ག་གྒོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཝཱ ས་རེ་ཡྻ, ས་རེ་ཡྻ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན ཝཱ ས་རེ་ཡྻཾ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ས་ངྒྷོ ས་ཧ ཝཱ ག་གྒེ་ན, ཝི་ནཱ ཝཱ ག་གྒེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ག་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ དཱ་ནཾ – ས་རེ་ཡྻ ཝཱ ག་གྒོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཝཱ ས་རེ་ཡྻ, ས་རེ་ཡྻ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན ཝཱ ས་རེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ས་ངྒྷོ ས་ཧ ཝཱ ག་གྒེ་ན, ཝི་ནཱ ཝཱ ག་གྒེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.

‘‘དི་ནྣཱ ས་ངྒྷེ་ན ག་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི. ས་རེ་ཡྻ ཝཱ ག་གྒོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཝཱ ས་རེ་ཡྻ, ས་རེ་ཡྻ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན ཝཱ ས་རེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ས་ངྒྷོ ས་ཧ ཝཱ ག་གྒེ་ན ཝི་ནཱ ཝཱ ག་གྒེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

༩༡. ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ

༡༦༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’ཏི, མ་ཡ་ཉྩ་མྷཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ་ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ, མ་ཡ་ཉྩ་མྷཱ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎྞཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཏ་བྦོ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཱ –

‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ. ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ པ་ནྣ་ར་སོ. ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི.

ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མ་སྶུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐ. པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐ. པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི.

ན་ཝ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མ་སྶུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐ. པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐ. པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ, ཏི་ཎྞ་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ. མ་ཡ་ཉྩ་མྷཱ དྭེ ཛ་ནཱ. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧི. པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧི. པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི.

ན་ཝ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐ. པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐ. པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ; པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ, ཏི་ཎྞ་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ, དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི ཨེ་ཀ་ཀོ. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ, མ་ཎྜ་པེ ཝཱ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ, སོ དེ་སོ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་དཱི་པཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཛྫ མེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ.