ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༣. ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ པ་རི་ཏྟ་ས་དྡྷཱ, ཨེ་ཀཱ་ཡཱ་ཙི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཡ ན མ་མ སཱ་ས་ནཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, སཱ་ཝ་སྶཱ ཧོ་ཏུ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་སྶཱཏི སཱ ཨེ་ཝ ཨ་སྶཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པི ཧོ་ཏུ.
ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཏཾ དི་ཝ་ས་མྤི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ. ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ, ཨཱ་ས་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ, ད་ས་ན་ཁེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་བཱི་ཛ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ་ཉྩ ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེཏི ཡ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་ར་ཧེ ཋཱ་ནེ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ན ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སནྟི ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ. ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནནྟི ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ. དི་ཊྛེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛེ་ན. སུ་ཏེ་ནཱཏི སོ་ཏེ་ན སུ་ཏེ་ན. པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡཱཏི དི་ཊྛ་སུ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན. ག་རུ་དྷ་མྨནྟི ག་རུ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟིཾ. པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཨ་ནཱུ་ནཱ་ནི པ་ནྣ་ར་ས དི་ཝ་སཱ་ནི མཱ་ན་ཏྟཾ. ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཙྪ་ཊྛེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སི་ཀྑ་མྤི ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ པཱུ་རི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཡ.
ན ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ ན པ་རི་བྷཱ་སི་ཏ་བྦོཏི ད་ས་ནྣཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ན ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ, བྷ་ཡུ་པ་དཾ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི པ་རི་བྷཱ་སཱ་ཡ ན པ་རི་བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨོ་ཝ་ཊོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོཏི ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨོ་ཝ་ཊོ པི་ཧི་ཏོ, ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦོ ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦོ ཝཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝ་ཏྟཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན པ་ཝེ་ཎི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནོ་ཝ་ཊོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སཱུཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏོ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཨོ་ཝ་ད་ནྟུ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་སཱ ག་རུ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་མེ པ་ན ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཏཱ་ཝ་མ་ཧ་ནྟཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཁ་ཎེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི. ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧ་ཏོ ཨཱ་ཧ་ཊེ་ན སཱི་ཏུ་ད་ཀ་སྶ གྷ་ཊ་ས་ཏེ་ན མ་ཏྠ་ཀེ པ་རི་སི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་རུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ནྟཱི ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཏ་ཏྠ ད་ཧ་རོཏི ཏ་རུ་ཎོ. ཡུ་ཝཱཏི ཡོ་བྦ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ. མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཏ་རུ་ཎོ་པི ཡུ་ཝཱ ན ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཏ་རུ་ཎོ. ཀོ་ཙི ཡུ་ཝཱ་པི མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ན ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན ད་ཧ་རོ ཙེ་ཝ ཡུ་ཝཱ ཙ མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཡཾ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཏེ་སུ ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་བྷེ་ད་པྤ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ན ཧི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀཱ་ནཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༦༡) པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟེ་ཧི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙེ་ཧི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, ཏེ་ཝི་ཛྫེ་ཧི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀེ་ཧི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༣༠) –
‘‘བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཏ་ཏོ ཏཱ་པི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཏཱ་པི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི –
ཝུ་ཏྟཾ.
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༡༥༦) –
‘‘པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན ས་ཀྑིཾ་སུ, ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་ཏོ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་མ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི, ཏ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ, ཏ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ, ཏ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ, ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་མྤི པ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི –
ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶེ་ཝ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷ་པྤ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ་ཏི.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝཱཏི ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. པ་རི་ཡ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ སཱ་ས་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་མོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨ་ཡ་ཉྷི པ་རི་ཡ་ཏྟི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ, ཨི་ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ་པི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི་པི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, ‘‘ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི ཨ་ངྒུ་ལིཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀཱ་པི ཀ་དཱ་ཙི བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་པྤཱ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི་པི. སཱ་ས་ན་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. པ་ཎྜི་ཏོ ཧི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ སུ་ཏྭཱ དྭེ་པི པཱུ་རེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ལཱ༹་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཏྟ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི, སོ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི, སོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་སི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཉྙ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ དྭེ་པི པཱུ་རེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་པི མ་ཧ་ཏོ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཐི་རཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ན ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨུ་ད་ཀེ ས་ཏི པ་དུ་མཱ་དཱི་ནི པུ་པྥཱ་ནི ན པུ་པྥི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ ཐི་ར་པཱ་ལི༹་ས་དི་སེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ས་ཏི མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཨུ་ད་ཀ་ས་དི་སཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏེ་སུ ས་ཏི མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ པ་དུ་མཱ་དཱི་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ.
པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡ་ཏྟཱིཏི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༣༠) ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ པཱ་ལི༹. ཡཱ་ཝ སཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟི པ་རི་པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཀ་ལི་ཡུ་ག་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཏེ་ས་མྤི ཨ་མ་ཙྩཱ་ད་ཡོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ར་ཊྛ་ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཏཱ་ཡ ན དེ་ཝོ ས་མྨཱ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་སྶཱ་ནི ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ནྟཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ པ་རི་ཡ་ཏྟི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ པཱ་ལི༹་མྤི ས་ཀ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཧི མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་རི་ཧཱི་ནེ ཡ་མ་ཀཾ, ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ, པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི, དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ, ཝི་བྷ་ངྒོ, དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ པ་རི་ཧཱི་ནེ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཉྷི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ…པེ… ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་རི་ཧཱི་ནེ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཉྷི མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝ་གྒོ, ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་གྒོ, ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒོ, ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་རི་ཧཱི་ནེ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཉྷི ཨུ་པ་རི་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ, ཏ་ཏོ མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་རི་ཧཱི་ནེ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཉྷི པཱ་ཐི་ཀ་ཝ་གྒོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ, ཏ་ཏོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་གྒོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་རི་ཧཱི་ནེ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཧཱི་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཛཱ་ཏ་ཀ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི. ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་ཉྷི ལ་ཛྫི་ནོ དྷཱ་རེ་ནྟི, ལཱ་བྷ་ཀཱ་མཱ པ་ན ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟེ ཀ་ཐི་ཏེ་པི ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཛཱ་ཏ་ཀ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཛཱ་ཏ་ཀ་མྤི དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་ཋ་མཾ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊི་ལོ་མ་ཀྐ་མེ་ན པུ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་ར་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ནྟི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི.
ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཏ་མྤི མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཉྷི པ་རི་ཝཱ་རོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ཀོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒོ, མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒོ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི. ཏ་དཱ་པི པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ པ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ རཱ་ཛཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀ་མྷི ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀཾ གཱ་ཐཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨི་མཾ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ན་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཙ་རཱ་པི་ཏེ ནཱ་མཾ སུ་ཎ་ནྟཱ་པི ཧོ་ནྟི ཨ་སུ་ཎ་ནྟཱ་པཱི’’ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ན་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ པུ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟི, ཏ་དཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཙི་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱིཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ལི་ངྒ་མ་ཏྟཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཧི ཀཱ་ལེ ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ན པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ནི་ག་ཎྛ་ས་མ་ཎཱ ཝི་ཡ ཨ་ལཱ་བུ་པ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་བཱ་ཧཱ་ཡ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ལི་ངྒཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ག་ཙྪ་ནྟེ པ་ན ཀཱ་ལེ ཨ་གྒ་བཱ་ཧ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ སི་ཀྐཱ་ཡ ཝཱ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ར་ཛ་ན་སཱ་རུ་པྤཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཊྛ་ཊྛི་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ར་ཛ་ན་མྤི ན ཧོ་ཏི, ད་ས་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཀ་པྤ་མ་ཏྟ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟི, པུ་ན ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་པྤཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ད་སཱ ཚེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ་ར་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ‘‘ཀོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཁ་ཎྜཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཀེ་སེ་སུ ཝཱ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པེ་ནྟི, དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཀ་སི་ཏྭཱ ཝ་པི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་དཱ ད་ཀྑི་ཎཾ དེ་ནྟོ ཛ་ནོ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨེ་ཏེ་ས་མྤི དེ་ཏི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ནོ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཎྛཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ, ཏེ་སུ དུ་སྶཱི་ལེ་སུ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དཱ་ནཾ ད་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ་པཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷ་ག་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༨༠). ཏ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ‘‘པ་པ་ཉྩོ ཨེ་ས, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཀཱ་སཱ་ཝ་ཁ་ཎྜཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཁི་པ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀི་ར ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ་ན་ཀཱ་ནཾ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎ་ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ལི་ངྒ་མ་ཏྟཾ ཙི་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.