༨. རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༣-༤. ཨ་ཊྛ་མེ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ན ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ་པི ར་ཛ་ཏེ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡོ ཝཱ’’ཏི. རཱུ་པི་ཡ་མ་ཡོ ཝཱཏི ར་ཛ་ཏེ་ན རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ.
ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤཱིཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན, ཝི་བྷ་ངྒེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦ་མྤི ནི་ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷོ, ན པ་ན ཨ་ན་ནྟ་རེ་ན ‘‘ར་ཛ་ཏ’’ནྟི པ་དེ་ན. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ར་ཛ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ ར་ཛ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ར་ཛ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ’’ནྟི པ་དེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་མྤི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ར་ཛ་ཏ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་ཧ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ར་ཛ་ཏཾ ནཱ་མ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་མཱ་ས་ཀོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དོཏི ‘‘རཱུ་པི་ཡ་མ་ཡོ ཝཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དོ. པ་ཊོ་ཝ པ་ཊ་ཀོ, ཝ་ཏྠཾ. དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱཏི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་རི་བྷོ་གེ པ་ན པ་ཉྩ་ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ དྷ་ཉྙ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་མུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དྷ་ཉྙ་མྤི པ་ཉྩ་ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ མུ་ཏྟཱ་དི་ཁེ་ཏྟཱ་དི ཝི་ཡ ས་བྦེ་ས་མྤི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཏ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ’ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཨེ་ཀོ ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི རཱུ་པི་ཡེ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ. ‘‘ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ…པེ… ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨ་སཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན དུ་བྦི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ཏི ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ན ཀ་པྤ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ན ཏེ་ན ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཙེ, ན་ཏྠི པ་རི་བྷོ་གཱུ་པཱ་ཡོ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སྶ་ཊྛ་རཱུ་པི་ཡེ་ན ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཨཱི་དི་ས་ཉྷི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་སྨཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ས་ངྒྷེ ནི་སྶ་ཊྛཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ནི་སྶ་ཊྛ་རཱུ་པི་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ནཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཡ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༩) ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ རཱུ་པི་ཡེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་པ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་རི་བྷོ་གོ་ཝ ད་སྶི་ཏོ, ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་ནྟི. ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡནྟི ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
༥༨༥. ‘‘པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ར་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་ར་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་དི་ནཱ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོཏི པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་མྤི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ ཝི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེཏི ཀཱ་ཡ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ. པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཧི་ཡྻོ ཡཾ མ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེཏི ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ་པ་ཝེ་ས་ནེ་སུ, ནི་སཱི་ད་ན་ས་ཡ་ནེ་སུ ཙ. ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ པ་རི་བྷོ་གེ ཙ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ས་ཏི ཨ་ཝ་སྶཾ ལ་དྡྷ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ ས་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན སཱི་ལ་སྶ ཨ་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ‘‘པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་སྶ བྷེ་དོ ད་སྶི་ཏོ, ན པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶྶི་སཱི་ལ་སྶ, ཏ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ, པ་ན སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཙ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་སྶེ་ཝ བྷེ་དོ་ཏི ཨེ་ཝ་མི་མེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ས་ངྒེ་ན ས་བྦཱ་པི ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧི སུ་དྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི དེ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི, སོ་དྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ སུ་དྡྷི, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སཱི་ལཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཡ སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཚི་ནྣ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཚི་ནྣ་མཱུ་ལཱ་ན་མྤི ཧི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཧེ་ཊྛཱ པ་རི་ར་ཀྑི་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་སཱི་ལཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་སཾ མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་པི ས་མྤ་ཛྫ་ཏི.
དཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན དཱ་ཡཾ, ཏཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི དཱ་ཡཱ་དཱ. ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཀྑཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཎ་ཎྱ་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གེ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟནྟི ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༩) པ་ཝ་ཏྟཾ སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མཱ མེ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ མེ-ས་དྡཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཾ ཧོ་ཏི.
ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གོཏི དྷ་མྨཱ་མི་ས་ཝ་སེ་ན མི་སྶ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛེ་སུ ཨཱ་ས་ངྐཱ ནཱ་མ ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, དི་ཊྛ་སུ་ཏཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ. ས་ཙེ ན ཨོ་ར་མ་ཏཱིཏི ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནེ་ན དྷ་མྨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ ན ཨོ་ར་མ་ཏི. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནཾ དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཾ, དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ས་མྤི ཧི ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ནཱ་དི་ས་མུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ, ཝ་གྒ་ཀ་མྨཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ.
‘‘དྷ་མྨི་ཡཱ་དྷ་མྨི་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ ལ་ཛྫི་པ་རི་བྷོ་གོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཙོ་ད་ཀ་ཙུ་དི་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ དྭེ ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་ག་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀ་ས་མྦྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཐཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༥-༣༨༦) ཝུ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དྷ་མྨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཱ. ལ་ཛྫཱི་ན་མེ་ཝ ཧི ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ས་ཧ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གཱ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི.
དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༥, ༩༢, ༡༧༢) ཝུ་ཏྟ་སཾ་ཝཱ་སོ ཙེ་ཝ ནི་སྶ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་དཱ་ནཱ་དི་ཀོ ས་བྦོ ནི་རཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ན སོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལ་ཛྫི་ནོ ཨ་ལ་ཛྫི་པ་གྒ་ཧེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རོ་པཱིཏི ལ་ཛྫཱི་པི. ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ, ཨི་མི་ནཱ ཙ ལ་ཛྫི་ནོ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཱ་དི་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་མི་ས་ག་རུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མེ་ན ཝཱ ཏཾ ཨ་ལ་ཛྫིཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ལ་ཛྫཱི སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ ཨ་ལ་ཛྫཱི བ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པེ་ས་ལེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ སཱ་ས་ནཾ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.
‘‘དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ་པི ཏ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ་ཝ ག་རུ་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ལ་ཛྫི་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ལ་ཛྫུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟེ, ལ་ཛྫཱི་སུ ཙ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ ཨ་ལ་ཛྫི་མྤི པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙེ་ཝ ཀེ་ཙི ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ དྷ་མྨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ལ་ཛྫི་ག་ཎ་སྶ ནི་གྒ་ཧེ་ན ཙ སཱ་ས་ནཾ པ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋི་ཏོ ག་ནྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ག་ནྠ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་མེ་ཝ དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ, ན ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ་པི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ནྠ་སྶེ་ཝ ས་མུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀོ ཝི་དྷི དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ནཱ་མི་ས་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ་མི་སེ་སུ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༣༥༡)‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, དྷ་མྨོ ཝཱ་ཙེ་ཏ་བྦོ…པེ… ཨ་བྦྷཱ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟ་པ་རི་ཝཱ་སཱ དཱ་ཏ་བྦཱ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ར་ཧོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ར་ཧོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ…པེ… ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་དི་པི དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ད་སྶི་ཏཾ. ཏེ་སུ པ་ན དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཡཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི ཝཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཱ དྷ་མྨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་སྶ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི ཝཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ དྷ་མྨོ ཙེ་ཝ པ་རི་བྷོ་གོ ཙཱ་ཏི དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་ནཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ལ་ཛྫི་པ་རི་བྷོ་གོ ཙ ཧོ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ. ཡཾ པ་ན ཨ་ལ་ཛྫི་ས་ཏཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ནི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨཾ ཝཱ པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱ་ནཱ་དི ཝཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ, ནོ པ་རི་བྷོ་གོ. ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི. ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ན་མྤི ཏེ་ར་ས་ས་མྨུ་ཏི་དཱ་ནཱ་དི ཙ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ནཱ་དི་པ་རི་བྷོ་ག་སྶཱ་པི ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཡོ པ་ན མ་ཧཱ་ཨ་ལ་ཛྫཱི ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་མྤི ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱ་ནཱ་དི ཙ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ལ་ཛྫི་པ་གྒ་ཧོ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ. དྷ་མྨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནཱ་པི ཧི དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ པེ་ས་ལཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཝི་ན་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཡཾ དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་ཡ པེ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ས་དྡྷ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦ་མྤི པ་རི་བྷོ་གོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་པ་རི་བྷོ་གོ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ ཙེ་ཏྠ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨེ་ཝ པེ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་དྡྷ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གོ. ན ཧི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟེ་ན པེ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་ན ཧོ་ཏི, ཏ་པྤ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཙ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཀ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ ཨ་ལ་ཛྫི་པུ་གྒ་ལཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་སུ པ་ཝི་ཊྛཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ, ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟཱ ས་ངྒྷ་ཏོ བ་ཧི་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་ཧ སཾ་ཝ་ས་ནྟཱ་པི ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ་ཝ ཧོ་ནྟི ‘‘ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ལ་ཛྫཱི ཨ་ལ་ཛྫི་ས་ཏ་མྤི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༥). ཡ་དི ཧི ཏེ ཨེ་ཝཾ ན ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ སི་ཡུཾ, ས་ངྒྷེ ཀ་ལ་ཧཱ་དིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་སཱ་མ་གྒཱི་ཀ་མྨ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཱ་དི་ནཱ པེ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཕཱ་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མེ་ན ཏེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པ་རི་སཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་ཏོ དཱི་པེ་ནྟཱ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་དི་མྤི ཀ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སུ པ་ན ས་ངྒྷ་ཏོ བ་ཧི་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ ས་བྦོ་པཱ་ཡཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ན ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, སཱ་མ་གྒཱི ན ཧོ་ཏི…པེ… དུ་སྶཱི་ལེ་སུ པ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ ས་བྦོ་པི ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༩).
ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ་ཝ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ་པི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ལ་ཛྫི་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རོ ཙ ས་དྡྷ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པི་ཙ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ་པི ཙེ་ཏཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟི ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ ལ་ཛྫི་ནི་ཡོ, ཏཱ ཀོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན ག་ནྟ་བྦཾ. ག་ཙྪ་ཏི ཙེ, གཱ་མ་ནྟ་ར་ན་དཱི་པཱ་ར་ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ག་ཎ་ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ན མུ་ཙྩ་ཏི…པེ… ཨ་ལ་ཛྫི་ནི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ས་ངྒ་ཧཾ པ་ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏཱ་པི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱི་སུ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ སཾ་ཝཱ་སཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ ན་དཱི་པཱ་ར་ག་མ་ནཱ་དི་ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ་པི ཨ་ལ་ཛྫི་སཾ་ཝཱ་སཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ས་དྡྷ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏ་རཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ན ཧི ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་སཾ་ཝཱ་ས་པ་ད་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་བྦེ་ཧི་པི ལ་ཛྫི་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ས་མཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མ་སི་ཀྑཱ་ཏཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་པི ལ་ཛྫི་ནོ ཨེ་ཏེ་སུ ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ས་ཧ ཝ་ས་ནྟི, ན ཨེ་ཀོ་པི ཏ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་སོ སཾ་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ལ་ཛྫཱི་ཧེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་སཾ་ཝཱ་སོ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི པ་ཀཱ་སི་ཏོ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་སྨཱ ཨ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཨ་ལ་ཛྫཱི ན ག་ཎི་ཏོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ, ཡེ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀུ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྟེ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ པ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་པི ས་ནྟི, ཏེ ཙེ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ སཱ་དྷེ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནེ་ན ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ ཧོ་ནྟི ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ནྣཱ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་ལ་ཛྫི་ཏ་ཉྩ ལ་ཛྫི་ཏ་ཉྩ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ, ན ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ས་ཉྩི་ཙྩ ཧི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ‘‘ན པུ་ན ཨཱི་དི་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ལ་ཛྫི་ནོ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཙ ཡེ པེ་ས་ལེ་ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ན ཨོ་ར་མ་ནྟི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་སཾ་ཝ་སི་ཏ་བྦཱ, ན ཨི་ཏ་རེ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ་པི ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཨ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཏ་པྤ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི སོ ཨཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻ…པེ… ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་ཛྫི་མྤི ལ་ཛྫི་དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རོ ཙ ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༤༢, ༤༥༨, ༦༦༢; པཱ་ཙི. ༥༥༡, ༥༧༥, ༦༥༥) ཙ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐེ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ, པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨) ཙ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ནོ་ར་མ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝ་ཨཱ་ར་ཎ་ཊྛ་པ་ན་ཝི་དྷི ཙ ཝུ་ཏྟཱ, ས་བྦ་ཐཱ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ཨ་ནོ་ཀྐ་མ་ནྟེ་ཧི སཾ་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ནི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན སཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ས་སྶ ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ ཨ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྟ་པཱ་པ་ན་ཝི་དྷི ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི སུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ཧི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཙ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི་པི ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི་པི ས་བྦེ་ཧི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་སཾ་ཝཱ་སོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་པི ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ ཡ་ས་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ཧི མ་ཧ་ནྟེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ས་ངྒྷ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏཱ. ན ཧི ཏེ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་ཨ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཏྠི ཏེ་ཧི དཱི་པི་ཏཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༥༢) ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ.
ཏ་སྶ པ་ན ས་ནྟི་ཀེཏི མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ. ཁ་ར་པ་ཏྟནྟི ཁ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ. དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ཨ་ས་ཏི་ཡཱ དི་ནྣཾ རཱུ་པི་ཡཾ ཏེ་ཧི པུ་ན ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟེ ཨ་དཱ་ཏུཾ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི དཱ་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཝ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་སྶཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ་པི པ་ན ན་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝི་ཡ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་ཝ. ཨ་ས་ཏི་ཡཱ་པི ཧི ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝ་ཏྠཱ་དི་ནཱ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ དེ་མཱི’’ཏི དི་ནྣཾ, ཏ་དཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ དཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་པྤ་གྒྷཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་གྒྷ་སྶ དཱ་ནེ ཝི་ཡ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ དི་ཡྻ་མཱ་ན་ཏྟེ ཉཱ་ཏེ་པི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པི་ཡཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱི་དི་སཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ‘ཏ་ཝ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་སྶཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ནོ ན་ཀྑ་མ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ.
༥༨༦. ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ནཱིཏི སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏྟ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.