༣. ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. སཱི་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. ཙཱུ་ལཱ༹ པ་ན ཨ་སྶ མ་ཧ་ཏཱི ཨ་ཏྠི ས་ཝི་སེ་སཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘མོ་ལི༹་ཡ་སཱི་ཝ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི ཀ་མྦ་ལཱ་དི་ནཱ ཀོ་པཱི་ན་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. པི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཱིཏི པི་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནི. ‘‘ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་ས་ལ་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ. པི་ཏྟ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྦྷ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠཾ ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྫ་ཀྑ་ས་མྦྷ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་དཱ་སཱི་ནོ.
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པི་ཏྟཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ལོ་ཀ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཡེ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ མི་ཙྪཱ. པི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཛཱ་ཏཱ་ནི ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནི. པུ་རི་མ་ཨུ་ཏུ་ནོ ཝི་ས་དི་སོ ཨུ་ཏུ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཨུ་ཏུ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་ད་ཀོ ཐ་དྡྷ་ལཱུ་ཁ་བྷཱུ་མི་ཝི་བྷཱ་གོ ཛ་ངྒ་ལ་དེ་སོ, ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་པ་དེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ལ་ཡཾ ཧི་མ་སཱི་ཏ་བ་ཧུ་ལོ, ཨི་ཏ་རོ ཨུ་ཎྷ་བ་ཧུ་ལོ.
ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ས་མཾ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཛཱ་ཏཱ་ནི པ་ན ཨ་ས་ཡ྄ཧ་ས་ཧ་ན་ཨ་དེ་ས་ཨ་ཀཱ་ལ་ཙ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ཝ་ཧ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཙོ་རོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཝ་ལནྟི བཱ་ཧི་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་ནེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ་ཝ ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ས་ཀྐཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ པ་ཏཱི་ཀཱ་རེ་ན. ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏོ པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཀཱ་མཾ ས་རཱི་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཝ, ཏ་སྶཱ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
སཱི་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢-༡༠. ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༠-༢༧༨. ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་དྷི་ཀཾ ས་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, སུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི. དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི, ཀཱ་མ་བྷཱུ་མི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ ན་ཏྠི, ཏི་བྷཱུ་མི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་རཱུ་པེ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, ན ལོ་ཀི་ཡ’’ནྟི. ཨི་ཏ་རཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ. ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ནྟི ཨུ་པེ་ཙྩ པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཝི་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ.
པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ཏོ. ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ནི་རུ་དྡྷ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རུ་དྡྷཾ, པ་ཀ་ཏི་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ་ན ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཾ. ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ཏོཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ. གེ་ཧ་སྶི་ཏནྟི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཧི ཨི་དྷ གེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་ན གེ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ.
ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷནྟི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ. པུ་བྦེཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ. ཨེ་ཏ་ར་ཧཱིཏི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ. ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་སྶ་ཏོ. ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏུནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པཱ་པེ་ཏུཾ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶཱ་ནི ནཱ་མ. ལོ་ཀཱ་མི་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ. ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་སུ ཝི་མོ་ཀྑེ་སཱུཏི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ་སུ. པི་ཧནྟི ཨ་དྷི་ག་མི་ཙྪཾ.
ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི སོ་མ་ན་སྶ་ར་ཧི་ཏ་ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ. བཱ་ལྱ་ཡོ་ག་ཏོ བཱ་ལ་སྶ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ. ཀི་ལེ་སོ་དྷཱི་ནཾ མ་གྒོ་དྷཱི་ཧི ཨ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནོ་དྷི་ཛི་ན་སྶ. ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་ན་སྶ. ཨ་ནེ་ཀཱ་དཱི་ན་ཝེ ཝ་ཊྚེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ. རཱུ་པཾ སཱ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོཏི ས་བྦ་དྷ་མྨེ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཀོ. ཏ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཡཱ་ཝ ད་ས་མཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ནི་རཱ་མི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༩. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ ཀི་ལེ་སཱ་མི་སེ་ན སཱ་མི་སཱ. ནི་རཱ་མི་སཱ་ཡཱཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་རཱ་མི་ས་ཏ་རཱ་ཝཱཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་སྶཱ ཏ་ཐཱ ནི་སྶ་མེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ. སཱ ཧི པཱི་ཏི ས་བྦ་སོ ས་ནྟ་ཀི་ལེ་སཱ་མི་སེ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་ཡ་མྤི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རཱ་མི་སཱ་ཡ་པི ནི་རཱ་མི་ས་ཏ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་པྤ་ཊི་ཧཱ་རི་ཀནྟི པ་ཊི་ཧ་ར་ཎ་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཧཱ་རཾ, ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་ཝ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་ཝཱ་རེ་སཱུཏི སུ་ཁ་ཝཱ་ར་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝཱ་རེ་སུ.
ཝི་མོ་ཀྑ་ཝཱ་རོ པ་ན ན ཨ་ཏི་དི་ཊྛོ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཝི་ས་དི་ས་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་མོ་ཀྑ་ཝཱ་རེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. རཱུ་པ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི བྷཱ་ཝི་ཏ་རཱུ་པ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. སཱ་མི་སོ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ སཱ་མི་ས་རཱུ་པ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི ཙེ་ཝ སཱ་མི་ས་རཱུ་པ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ‘‘རཱུ་པཱ་མི་ས’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན རཱུ་པཱ་མི་སེ་ན སཱ་མི་སོ ནཱ་མ. ཨ་རཱུ་པཱ་མི་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མོ་ཀྑོ ནི་རཱ་མི་སོ ནཱ་མ.
ནི་རཱ་མི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝེ་ད་ནཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.